Słowa, tożsamość, emocje
Archiwum
łemkowskiego radia
O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.
Odc. 5
Карпатьскы Іры
Opis odcinka
Карпатьскы Іры
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja jest komentarzem Petra Medvìda o znaczeniu języka i alfabetu dla tożsamości Rusinów, z porównaniem do Irlandczyków oraz Rusinów w Ameryce. Autor ocenia, że przechodzenie na alfabet łaciński, a później na angielski mogło zwiększać zrozumiałość tekstów, ale osłabiło znajomość języka przodków. W konkluzji broni tradycyjnej azbuki i języka rusińskiego jako podstawy kultury oraz przestrzega przed podobnym zerwaniem więzi w Karpatach.
Automatyczna transkrypcja
В четвергы по годині <unk> вечером запрашаме на новий проґрам в радийо Лем фм проґрам під наголовком Вступне до контроли Просиме прирыхтуйте своі білеты тікеты квіткы ци вступне бо наш фельєтоніста буде іх справджати А іщы єдно кєд мате даяку полеготу так прирыхтуйте своі леґітимациі документы шелеякє папіря котрым ся гоноруєте жебы сой заслужыти на даяку полеготу Запрашат вас на проґрам Петро медвідь ка Вступне до контролы Коментар Петра Медвія Це кєд цитам о анґлицко ірскых проблемах прийде мі на розумлем єдно Бє то чудне як ся іры докажут до неконечне натігати з Анґличанами о териториі і проклямувати свою народну гордост А при тім не были годны всокотити собі свій язык і вшыткы днес бесідуют по анґлицкы в тым чыслі і іх медиі Такыма русиньскыма і рамиі сут не з Русины в Америці Они хвала Богу іщы все чуют своі коріня докінце берут участ на жывоті Русинів у цілым світі а не раз зо вшыткых сил морально і фінансно підтримуют Русинів в европскых державах але мало хто з них днес іщы знат язык своіх предків Як ся тото могло стати Русини си до Америкы дістали вдяка еміґрациі котра была запричынена бідну економічну ситуацию на іх природженых териториях Пришли до світа котрий фунґувал інша і фунґувал на латиниці многы з них ся навчыли чытати аж там і так поступно выникал теск на тото жебы преса ци література котру там активно выдавали была писана так само на латиниці Ку тому помале пристали вшыткы Перший русиньскій романописатель карпатского реґіону Емілий Кубек написал свій чудесний роман під назвом Марко Шолтес на латиниці Приціна была проста Він понял же кєд хоче мати велику кількіст своіх чытателів мусит написати так як жадают але іде першорядов лем о то жебы было вельо цітателів або має мати література і інчий замір Результаты тотых рішань Америцкых Русинів по часі зачали приносити своі плоды Оно ся наперед перешло на латинику а потім ся зачало писати і по анґлицкы Причына тота сама што і коло писаня латиников Жебы вецей людей чітало і порозуміло Низ в америцкым русиньскым радию можете выслухати по русиньскы акурат такступний поздрав і америцка русиньска преса є писана по анґлицкы Розуміют вшыткы могли бы сме ся тішыти Лем на жаль перестали розуміти языку своіх предків і тото іх в цілковій світовій русиньскій общіні доста паралізує Тото найосновнійше плуто котре дефінує каждий народ то з язык дес над морьом медже Карпатской Русов і Новым Йорком зістало перестрегнуте і споіти його назад ся вже днес видит неможливе Тото што ся виділо быти як добра думка Днес з історичным одступом вказує ся цил Комінчак Русинам то не помогло як раз на сплак Іднес ся ведут Бісіды о тім ци писати азбуку на што то є добре ці є то потрібне або ци кєд хочеме жебы молоды чытали по русиньскы не маме перейти на писаня латиников Така дискусия была і коло кодифікациі русиньского языка на Словакі в <unk> році ай напрік тому же причыны сокочыня азбукы были ясно дефініованы дискузиі в дакотрых кругах ведут ся дале Головно в молодшых другах Думам собі же одповід є ясна Окрем того же азбука є класичном системом писаня про вшыткы выходославянскы языкы сут ту і дальшы арґументы Азбука наприк тому же в каждій державі Русины тримут ся інчы языковы вариянты насвоює і є символом того же сме єден народ Навчыти ся азбуку про никого не може быти проблем проблем може быти лемлюдска лійнота А што є найголовнійше переход на латинику може значыти і поступний переход на писаня в державным языку Шак не люде розуміют Язык є основом народа і його культуры Покля не будеме годны сокотити язык тяжко пережыє наша культура Може так на співанках і танцях Стане ся з нас народ такых карпатскых ірів гордых але без можливости мати ся о што кій гордости оперти І тот язык сукоты малем товды кідным будеме писати Не перспособовати ся але писати так як писали нашы предке Маєме скусино з Америкы Там тото путо же было значно порушене Не зничме собі го і ту в рідных Карпатах з Пряшова Петро медвідь тота а