Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Дожыти ся ярі
Ep. 34

Дожыти ся ярі

•

Episode description

Дожыти ся ярі

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Komentarz dotyczy przyszłości rusińskiej literatury i kultury, zwłaszcza pytania, czy przy malejącym kontakcie dzieci i młodzieży z językiem oraz azbuką pozostanie jeszcze czytelnik dla nowych książek. Autor, wychodząc od prezentacji nowych rusińskich publikacji w Preszowie, ocenia, że po okresie odrodzenia udało się skodyfikować język, stworzyć instytucje, festiwale i zespoły, ale zaniedbano systematyczną edukację młodego pokolenia. W jego opinii odpowiedzialność za nauczanie języka spoczywa dziś na wspólnocie, a bez szkół i czytelników sama działalność kulturalna nie wystarczy do podtrzymania przyszłości Rusinów.

Automatic transcript

Вступне до контролы Коментар Петра Медвідя Люблю преходярі підрослины помале зачынают выходити спопід землі стромы пустят першы зелены листкы і квітя кід вшытко ціла земля зачне якос пахнути Пахнутий новым жывотом новый жывот по сивой осени і білой зими є то што символизує Яр і што чловіку напри кіярні вычерпаности дават силу і дяку іти дале Бєдно з тым і знаме же про старого чловіка є найважнійше дожыти ся Ярі Єдна словацка пословиця говорит Марец поберай ся старецначыт покля старший чловік через зиму важно похворіл є то велике різико же ярій нового жывотного цикла котре ся всераховал од ярій коли ся вышло і на поле до земы не дожыє Вчера проходила в Пряшові презентация найновшых выдань русиньскых книжок котры были надрукуваны на словеньску в <unk> р Робит ся так все в тым часі кєд же фінансиі проходят од державы пізно і та книжкы роблят ся з рока на рік на остатній момент товды кід выдаватель знат же грошы сут конечно дома Тоту подію люблю Є то всемила стріча з русиньскыма писателями котры там презентуют свою выдану творчост є то час на здобытя найновшых выдань в нашым прекраснім языку але і час на інтересну дискусию о русиньскій літературі Кід на Лемковині робит ся Лемківска Творця Осінь тото бы сме хоц не подля датуму в календарі могли назвати пряшівску літературну віяру бо інчу літературну подію окрем літнього передаваня преміі Александра Духновича а ту не маме І вчера то было такє мале свято задульодакузиярного вітрыка мідж нас зо сторінок новых книжок А была і дискусия Якраз в тій дискусиі положыл вопрос єден із писателів бывшый предцеда з польку русиньскых писателів словеньска Миколак Сеняк Маєме чытателя Є про кого писати Вопрос простий а одповід морозит по гербиті Покля возме до увагы факты кілько маєме школ де ся учыт русиньскій язык же украіньскы школы о котры Русине не мали ниґда інтерес і ниґда іх власной воли не основали сут перед заником бо днес є то лем жывый мертвец котрий ту ішы зістал з минулого режіму І навчане руского языка ся на долгы рокы по <unk> році сталоякым стабу значыт переважна більшост нашых діти не має жадний контакт із азбуков пак мусиме смутно конштатувати іщы є про кого писати але вєдно з чыслом вшыткых книжок дотепер выданых од <unk> року росте і середній вік чітателя тых книжок Де настал проблем В Чехословакіі прошла нова надія про Русинів на Осінь Был новембер <unk> рік коли прошла Ніжна революция а тота значыла і початкы нового так зветього возроджыня Русинів як бы символично втовды кітстромы зістанут голы без листя і добрий господар мусит приготовити своє ґаздівство на землю жебы на Ярмік знова садити і пізнійше зберати уроду Тота осинь не тырвала долго бо крута зима коли мусили Русины воювати за своі права трактувати ся з так званыма Русинами і Украінцями пояснити і обгаіти собі і цілому світу же сме окремий народ котрому належат такы самы права як і інчым народам же маєме свою історию культуру свою дідовизну Не был то легкый бой хоц з дакотрыма ділами мусиме стрічати ся до днес але векшына нашых замірів єдне з реалитов Подарило ся што бы може мало хто повіл же ся досправды стане кодифікували сме язык маєме і высокошкольску інституцию Зробило ся вельо доброго і вшытка чест людям і орґанізациям котры на тім процесі взяли участ Зачали сме робити власны фестівали оснувати власны фольклорны колективы Але як раз в цілим списку того што ся нам подаро єда як барз мало того што сме робили про нашы діти Научыли іх співати і нашы співанкы і танцювати ці раз за рік сме іх приготовили задеклямувати русиньскы стижкы на Духновичі Пряшів Вшытко шумне але систематична освіта нашых школярів аж на пару вынятків о чым свідчыт тых дакілько школ де ся діти учат русиньскій язык то все хыбила І жадна з орґанізаций котры много раз повідят же школьство є пріоритот прото вельо не зробила лем же на фестівалі ся того вельо діти не научат а у колективі лем співати і танцювати Книжка може быти выдрукувана але хто собі прочытат красне материньскє слово і буде з нього жытий покля сут продіти рядкы в книжци такый хаос як і арабскій Коран Не снесме позициі коли бы сме ся могли знова выгваряти на тото што было на добу сперед <unk> років Вросла нова ґенерация дітий молодых люди за котрых будеме мати одповідность мы То мы іх учіме або не учыме бесідувати то мы маме або не маме інтерес давати іх до нашых школь то мы в свободній добі коли ся неє чого бояти рішаме о будучности свого народа А то не є проблем Лем Словакі бо і в Польщы є вельо молодых котры в ліпшым припаді лем не чітают азбуку в тым гіршым ани не бесідуют хоц школьство є на тім як барз ліпше як на Словакій А наша ґімназия в Сербіі мусит наганяти студентів із Закарпатя жебы єй не закрыли О чым є пак наша робота Зачаток пути нашого возроджыня был осіньовый Ротовели сме ся на зиму жебы сме пережыли тоты найвекшы морозы котры нас чекали Лем сме якос не думали же по морозох треба быти приготовлений і на яр же жывотний цикль не є узапертий а тотаяр якос не приходит або є не знаме выкликати Не ся писатель просит публикы ци має чытателя хоц одповід не барз позитивна ішы то неє найгірше бо не зну ші має хто одповісти Бою ся ци за пару років ся буде колем мал кого просити Надію і хочу ся дожытий русиньской Ярі Зима уж тырват долго Лем є ясне же старе і хворе в нас мусит одыйти а пережыє лем тото здраве Намагайме ся жебы того здравого было што найвеце лем тото може выйти і посадити на поле колосы котры бы нам принесли гойнійшу нобу уроду Петро медвідь пряшів <unk>m Х о