Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Увірити і стратити
Еп. 159

Увірити і стратити

•

Опис епізоду

Кідь в архівах посмотриме до старых выдань русиньскых ґазет, можеме спотерігати єдну барз інтересну справу. На Лемковині уже в передвойновім, на далшых теріторіях карпатьского реґіону то мож видіти в міджівойновім або войновім періоді. В многых припадах нашы періодікы не были писаны лем язычієм, но преса выходила і на языку народнім. Так, як бісідовали люди.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja dotyczy znaczenia języka rusińskiego dla tożsamości Rusinów oraz opinii autora, że po ukrainizacji i asymilacji w różnych państwach regionu karpackiego osłabła duma związana z językiem. Autor przypomina, że dawniej mimo braku kodyfikacji używano języka narodowego w prasie i szkołach, a dziś nawet w rusińskich wsiach pojawia się potrzeba zewnętrznej zachęty, by rozważyć rusińską szkołę. Główne przesłanie mówi, że Rusini powinni na nowo uwierzyć, iż ich język nadaje się do pisania, nauczania i edukacji dzieci, a nie tylko do domowej rozmowy.

Автоматычна транскрипция

В під архівах посмотриме до старых выдань русиньскых ґазет можеме спостерігати єдну барз інтересну справу На Лемковині уже в передвойновім на дальшых териториях карпатского реґіону то мож видіти в між войновим або войновім періоді В многых припадах нашы періодикы не были писаны лем язычєм но преса выходила і на языку народнім так як бесідували люде Інтересностю того факту є то же наприк тому же хоц русиньскій язык не был в тім часі кодифікуваний не мал яку офіцияльну позицию ци норму і на тосмотрим знишнього погляду Но преці дес в людях котры в нашых редакциях робили мусило быти і пересвідчыня же тото є наш язык котрий не лем же можеме але і маєме хосновати в писемнім прояві хоц прихыльників карпаторуского языка было в тым часі тіж і барз много Так само в нашых рускых школах язык на родах хоснувал ся мінімально на реліґіі ци інчых неакадемічных предметах Люде чули тото же нашы діти мают ся учыти по нашому Думам же то была і яка гордост або холем єден із елементів повязаний з гордостю котрий тото пересвідчыня людям давал Веце як <unk> річна украінізация русиньско карпатского реґіону розділеного між веци держав принесла своі результаты На Украіні то на жаль была велика асиміляция молодшых ґенераций з Украінцями в Польщі з Поляками на Словакій зо Словаками По змінах на кінци <unk> років сме якос набрали другій дих Дарит ся нам розвиватий русиньскій рух на домашніх державных сценах но і на сцені мідженародній Дотепер аж на выняток котрым є Украіна денес офіцияльно не є сме в карпатскым реґіоні были способны здобыти все векшы і векшы кількости людей котры ся знова зачали голосити ґусвой народности ґусвому языку Русиньскому руху ся дарит обновлювати гордост людей на своє походжыня Но в тій гордости мій прецілем якос дотепер хыбує єден важний елемент Хоц не у вшыткых людей но хыбує Недавно в єднім словацкым періодику была опубликувана віст же село Вышній Мирошів навшывіла Міністерка Справедливости Люция Житнянска уполному чен проробской комуніти Абеля Равас і державный секретар Міністерства Школьства Петро Крайняк В селі є мала школа котра має так як майже вшыткы малы школы на Словакій еґзистенчны проблемы Крайняк приобіцял поміч з фунґуваньом школы і вєдно з тым ся старости обросил ци бы не хотіли кєд же іде о русиньскє село жебы школа была русиньском староста котрый є зряджывательом школы і директорка власно повіли же така думка не є плана І так може і тото може треба підкрислити сто раз будеме мати на Словакі дальшу русиньску школу Віскотра власно позитивна дават неґативний образ русиньскым середовиску Чом мусит прийти русиньскій місийонар котрый є моментально державным секретарьом Міністерства Школьства між людей і опросити ся іх ци бы не хотіли русиньску школу жебы одповідно за школу в селі повели же то власно неє пляна думка Чом одповідном за школо в нашых селах тото не прийде на розум само І чом тото не перейде на розум нашым родичам же діти бы ся мали учыти по свому кіт ся гордо голосиме же сме Русинами Чом не мают потребу тото про своі діті жадати Єдновій з метод украінізациі было безконечне повторяня нашым людям же наш язык лем говірка діалект котрым можеме бесідувати дома медже собою но літературным языком є лем украіньскій язык уж повісти же люде на Пряшівщыні тот язык не приняли за свій не увірили же іх языком є язык украіньскій буд ся словакізували або заістали Русинами Тад де сут днес тоты словацкы Украінці Но мам такє чутя же ікід Русины не увірили тому же іх языком є язык украіньскій преці лем увірили лжі же іх язык є добрий лем на бесіду мідже собом уласнім обысів А уж ани на улицю з ним барт не треба іти Відак з гордости Русинів стратил ся єден важний елемент гордост на язык і чутя потребы в тім языку чытати учыти ся го учыти го своі діти дати дітям освіту в материньскым языку Не зведеме в многых припадах смутний образ котрий говорит о нас На то жебы ся тот образ о нас выліпшыл сут потрібны три річы По перше мусиме знова увірити доднес тому што вірили і нашы предкы же наш язык є так як і інчы языкы світа способне на то жебы ся в нім писало учыло же то не є лем язык до кухні місийонарі в нашых селах як Петро Крайнят котры будут звертати увагу люде Над тов роботу хоц ся найвеце мали задумати нашы орґанізациі <unk>n<unk> котра тота