Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Шахы ґубернатора
Odc. 362

Шахы ґубернатора

•

Opis odcinka

Вступне до контроли: Шахы ґубернатора - Перед сто роками Ґриґорій Жатковіч по десятьох місяцях абдіковав із посады ґубернатора Підкарпатьской Руси.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Komentarz Petra Medvedia omawia odejście Grigorija Żadkowicza/Żatkowicza ze stanowiska gubernatora Rusi Podkarpackiej i niezrealizowaną autonomię obiecaną w ramach Czechosłowacji. Autor uważa, że polityk miał powody do rozczarowania postawą Pragi, ale zarazem ocenia, że przecenił skuteczność nacisku politycznego i nie docenił obaw młodej republiki przed podobnymi żądaniami innych grup. W audycji przedstawiono go jako bardzo ważnego rusińskiego polityka XX wieku, którego odejście miało być stratą dla Rusinów w Czechosłowacji.

Automatyczna transkrypcja

Вступне до контролі коментар Петра Медведя Пред сто роками Григорий Жадкович Пудлицятьох місяцях абдівал і спосад ґубернатора Підкарпатской Руси хоц замір был добрий ґубернатор плану оцінил своі шаховы позициі Самособов людскы можеме зрозуміти крог Жатковича по перше про чловіка котрий цілу тоту справу жебы Русины належали до Чехословакіі одбігал по ріжных політичных кругах в Споєных Штатах Америкы в Европі а головно медже проти собістоячыма народныма радами котры мали майже кажда інчу представу то мусило быти єй велике скламаня Його інтенсивна робота вышла як кєбы горі коменом Хоц автономія комунікувана мірным договором была записана і в конституциі Прага ся з жадну автономію не понагляла Не чудо же жадковіт ся міг чутий підвиджений а насиґнолоґічно іскламаний по другє робити політичний шантаж абликуватий жебы дотиснути владу ґу даякому кроку є нормальний політичний тяг котрий часто фунґує Но наперек тому як раз в тім днес з одступом часу можеме видіти же перший ґубернатор Підкарпатской Руси хоц обігал Америку і Европу хоц бесідувал з найвызначнійшыма політиками того часу і доказал выєднатий русиньску позицию по І світовій войні не оцінил аж так добрі свою але головно русиньску позицию у нововыникнутій републиці О тім сіна лем то же жадна автономія ся не реализувала по його одході але і то же Прага схолодила русиньскы головы кєд зохабила пожатку вічовій аплікациі Кресло ґубернатора необсаджене аж до осен <unk> р Серйозно Григорий Жаткович мал чом быти злый на праскы централизом скоро повыникнутю Републикы і офіцияльным схваліню приєднаня русиньскых територий до складу Чехословакі зачали ся збоку прагы порушувати договоры а мы напер тому же Перша Республика была реально тото найліпше што нас в новодобі істориі стретило з многых поглядів доднес можеме критикувати Масаріка і Бенеша же обіцяна автономія зістала лем на папері Лем же так цалком просту ситуацию не мала ани права По перше тоты політикы котры знали нарахувати до пят мусили знати і то же порушаня тектоникы на териториі Чехословакі і часточне одторнутя Підкарпатской Руси буде процес котрый може іти дале Як перше бы ся могли озвати Авбізом Новеселі Озвали Словакы за о много векшу територию а самособо і векшый народ Чом тамты мож утяманіти Но кєд зо Словаками бы ся може іщы і дало перейти до розумного договору о много векше небезпечниство мала прага такой заплачами што з трьома мілийонами Німців в чешскых краінах котры бы так само могли мати смак на автономію Припомяньме собі же Підкарпатска Русь в тым часі мала нецілых <unk> тисяч жытелів до трьох мілийонів далеко А што мадарі Тото а і многы дальшы причыны по перше не оправдают прагу за невыполніня автономіі але роблят цілу справу веце зрозуміло Молода Република собі такый різкы не могла а не хотіла дозволити По другє тото а і дальшы причыны были што Жадкович не оцінил добрі Кє бы ся на цілю справу автономіі і Народносного Складу в Чехословакіі посмотрил ліпше кєд бы в шаху котрый грал смотрил <unk> років допереду мусил бы перейти на тото же тот шах выгратий не може же його абликация до кінця выгорожуваня же опубликує компромітацию на члені влады просто не буде розгоратьом гры але кінцьом по складаньом фиґурок мимо шаховниці Самособо жадку річна перектову є як бач найвызначнійшом русиньском політиком ХХ ст Был кральом Русинів кыт здобыл функцию ґубернатора лем же шак ся не выграват з кральом Краль ся боронит на выгру треба інчы фиґуркы Шкода же Русины в Чехословакіі тым стратили найспособнійшого політика на другім боці мают получыня Наша села неє аж така жебы мож было аблікувати Мы мусиме воювати аж до кінця та Петро Медвідь пряшів