Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Шахмат або можете ся вчіти, на папери
Ep. 312

Шахмат або можете ся вчіти, на папери

•

Episode description

Вступне до контроли: Шахмат або можете ся вчіти, на папери - На Словакії моментално існують лем дві школы з навчалным языком русиньскым. Єдна малокласна в Калній Розтоці, друга повноорґанізована у Кленовій.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Komentarz Piotra Medwida dotyczy zagrożenia dla jednej z dwóch szkół z rusyńskim językiem nauczania na Słowacji: szkoła w Klenowej ma według niego znaleźć się na skraju finansowej zapaści, ponieważ dostała mniej pieniędzy, a równocześnie wzrosły płace nauczycieli. Autor ocenia, że mimo rządowych deklaracji realnie niewiele zmieniło się w szkolnictwie rusyńskim, i postuluje rozwiązania systemowe: ustawowe określenie szkoły narodowościowej, osobny status oraz finansowanie nieuwarunkowane prostą liczbą uczniów.

Automatic transcript

Вступне до контролы коментар Петра Медвія На Словакі моментально істнуют лем дві ш школознавцям ным языком русиньскым єдна мала класна в Кавані Ростоці друга полно орґанізувана укляновій пак судійшій школы де ся вчыт русиньскій язык Майже неістнуючы сіті русиньскых школ грозит же буде о єдну школу меньше тоту найціннійшу Барз тяжко ся тому вірит же школа в Пленові де матерска школа першой і другій ступені основной школы деходит <unk> дітей што є на нашы села доста великє чысло стоіт на край фінансной пропасти што може значыти єй конец Тяжко ся така інформация консумує по перше зато же то єдна з двох школ де навчальный язык русеньскій подрує за тото же знам барз добрі як ся русиньскы школы тяжко основают Як треба пересвічувати старостів котры школы зряджуют родичів же досправды тым іх діти лем выграют кєд ся будуючый материньскій язык Інчак то не было ани в кленові де директорка по тім што зробила русиньску школу в Калні Рустуці пустила ся до новой бородбы жебы зробити нашу школу в дальшым селі Подарило ся і то напред вшыткым проблемам По тяжкій роботі котру коло того треба зробити і в кленові на школі зачала вісіти табличка котра оголошат же іде о русиньску школу На веце і то треба підкрислити не іде о школу на око Сам знам же з дітні ся на школі досправды робит і робит ся як осноти з Коленовой каждый рік приходят на Духнович Пряшів і сут добрі приготовлены Значыт што ся то діє в Коленовій же ся остатні дні бесідує о рушыню школы Скорочыні версиі фінансиі судяж на першій місиі Школа дістала в порівнаню і з попереднім роком о <unk> тис евро меньше на своє фунґуваня Міністерство школства в тым мат ясно Меньше грошей пришло бо є менше дітей І кєд школа дістала менше грошей платы педаґоґі ся підняли Одкыль то має взяти школа припадно село як зряджуватель вычаруватий Директорка школы проєдной з словацкых телевізий повіла жерков о школі наплаты бракує около <unk> тис евро Буде треба пропустити двох педаґоґів моментально є іх там аж девят Лем же ту патали і не кінчат Жебы пропустити педаґоґію треба мати на одступне А на то школа так само імат Порахувано і підкрислено школа дістала шахмат і ани Господ з того не выйде як ситуацию рішыти Радо бы єм акцентувал дакотры основны факты У проґрамовым выголошыню сучасной влады был і розвиток русиньского школьства зробила ся і робоча ґрупа приготовил ся документ Але реально ся нич в русиньскій школстві не змінило Вказує ся і то же підниманя нормативу о пару процент так само реально не поможе нашым школам на малых селах і мы маєме майже лем малы села Такы нормативы як є тепер може помочы в містах але там ці то Меджелаві ци Бардийов або Свидник якос нашы школы не треба Буд то буде реально великы процент тото што дістане школа котра буде учыти в меншыновім языку або з того не буде нич Што тото процент то тепер помогло кленові Так само треба повісти же покля буде мати школы в такых малых селах навет це школы народносно на плечах як зряджувати село дораз не будеме мати нич Села мают проблем выґаздувати зо своіх джере сполняли а без даякого жарту кє треба свитити рішыти смітя і так далеше школа буде перша котрой ся староста і кєбы не хотіл буде мусити звыти Такій сам припад был знашол школу Убаєрівцях подалшы кєд мудра влада буде другы раз піднымати платы так най то оддзеркалит і в дотациях на школу Бо предати учытелям з братіславской канцеляриі на Міністерстві Єлегкы лем дена Тома зяти школа Значыт што з тым Не знам якє ці ся подарит урятувати істнуваня школы в Кленовій но лем пересвічений же представителі русиньского руху бы тепер мали лобувати за якыз рішыня про ню в каждых дверях котры в Братіславій увидят До будучности жебы ся тото не повторяло є того треба зробити веце По перше приняти закон о народносных меншынах де бы окрем інчого было задефінуване што є народносна школа бо ани тоту на Словакі дотепер неє По другє народносны школы бы мали мати окремей статус буд быти під народосном самосправом котра бы іх фінансувала жебы то не было на плачах село котры уж і так не мают грошей до зна нормальний хот або быти під крылами Міністерства школьства Єднозначно бы при народносных школах не мало смотрити ся на кілько школярів при приділюваню грошей Втім сут Народносны школы много раз <unk> лиґя і не мают шансу рівняти ся зо школами і маориты Децентрализация школьства котра ся запровадила Народносной школы ничыт По третє мусит то і про село быти выгодне жебы народностна школа была реально выгодне пак буде меньше проблемів з оснуваньом такых школы Днес ся каждай компетентне і выгварят а треба почекати бо ідут выборы Зато што уж тепер знаме гейжы Адже школа мусит фунґувати про діти не може чекати Зато може бы была іщы єдна можливост обернути ся на конститучный суд і жадати поясніня як собі в пленові можеме реализувати конститучне право учыти ся в материньскым языку Кы школу забруд на основі табличковых нормативів котры бесідуют ясно же школа мат дістати меньше Лем на папері є тото право Бою ся же тото є шахмат і є то барз нешумне ґесто одлады котра обіцяла розвивати наше школство Петро Медвідь Пряшів A і