Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 589
Вето і проблема харты
•
Опис епізоду
Вето і проблема харты
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja omawia nieudane starania o wpisanie języka śląskiego do polskiego prawa oraz weto prezydenta wobec ustawy; prowadzący przytacza argument, że według wskazywanych przez prezydenta językoznawców śląski jest tylko dialektem polskiego. Autor zestawia tę sytuację z doświadczeniami Rusinów i krytycznie ocenia mechanizm Europejskiej karty języków regionalnych lub mniejszościowych, bo jego zdaniem realna ochrona języka zależy od woli państwa, a nie od samej wspólnoty użytkowników.
Автоматычна транскрипция
Вступне до контролі коментар Петра Медведя Ани дальша проба жебы дістати слезскый язык до польской леґіслятивы не была успішна Президент Польщы Карол Навруцкій ветувал закон котрый перед тым преял ся ім Інтересны сут його арґументы але так само треба припомянути же істнує хыба в системі котра такій ситуациі помагат Хоц Слезакы долгый час бют ся за статус свого языка в Польші дотепер не было такой політичной ситуациі котра бы позволила консенсуальне рішыня на хосен слезаків у вшыткых компетентных Нич на ситуациі не минит ани то же мілийон люди в списувань жытелів ідентифікувало ся як слезакы ани то же піл мілийона люде собі записало слезскы язык як тот котрым денно бесідуют дома Кєд собі чловік перешол польску песу по тім як президент дал вето на закон годен был видіти же ани самы активісты із боку Слезаків не чекали же навроскій буде справвати ся в тім ділі інчак значыт несподіваня то не было Но інтересныма были арґументы котры польскій президент Хоснувал кєд у відео переговорі бесідувал о тім чом дану леґіслятиву ветувал Навродскій в переговорі повіл же шанує і цінит слезску традицию і культуру лем же науковы факты ся за його словами не установлюют голосуваньом в Сеймі Президент акцентує же треба слухати специялистів языкознателів котры бесідуют же шлезскы язык є лем діалектом польского языка Заклинцувал то тым же як президент не дає згоду на такы рішыня котры можут будувати штучне діліня в Народнім Обществі То лем част єст того што повіл президент Навроцкій односно свого вета але про нашы потребы достарчыт аж забарз Неє треба вельо жебы собі замінити слезску традицию ци культуру язык за русиньскій Поляків за Украінців і маєме полну хыжу такых писем одповіди котры нам пришли в єднак індусий од украіньскых специялистів ци представителів украіньской державы Ани они не сут згодны з тым жебы ся штучно ділил украіньскы народ брусаното лем етноґрафічна ґрупа Украіньского Народа і єй язык то лем діалект украіньского языка Такы арґументы такы приступ участи гражданів прийдут все кєд глупы нацийонализмом рядит Лем же треба припомянути чом є тот власно можливе можливе то є бо істнує хыба в системі Польша ци Украіна є так само як член Рады Европы сиґнатарьом Европской харты реґіональных або меншыновых языків но харта є лем пописаний папір в дакотрых припадах поклято сиґнатерска держава так хоче Карта має благородний циль хранити меншыновы або реґіональны языкы лем же проблему є же харта почне хранити дане языкы аж тоды кєд сиґнатерска держава сама хоче тоты языкы хранити і кєд сама запише іх на список языків котры сут в тій державі хранены подля харты А то є хыба в системі Можете мати на папері не знам як добру харту кєд она про важ язык діє аж тоды кєд ся хоче політичном властям у вашій державі покрем не хоче цілом харту собі можете так акурат розпалити огень в пецу Покля має мати харта реальний ефект Пак бы мусили самы комуніты якы хоснуют меншыновей або реґіональне язык мати можливост записати свій язык до харты і на основі такого опису бы пак держава мала обовязок ґарантувати даному языку права котры з харты выходят ситуациі котра є днес собі політици Польщы на Украіні Буд де в сиґнатерскых краінах можут выберати як зобідового мени котры языкы заслужат собі охрану котры нє котры признаме і котры будут діалектами А то є власно реальне діліня людей на тых што можут мати якыс права і на тых котры права мати не можут Не думам же ся односно харты дашто змінит Самы державы бы были проти так бы сме ім взяли іх власти богом даны і так дальше можут пройти президенты премєры подобно як Наврудскій котрий цінит шанує а на конец ветує Петро медвідь пряшів