Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Небеспечна церьков
Ep. 145

Небеспечна церьков

•

Episode description

Церьков в жывоті народа мала все важну позіцію. Як бісідують стары люди, найважнішы люди у селі то быв поп і учітель, котрый так само быв майже всядыль і дяком, і котрый перешов так само церьковнов освітов. Церьков так могла мати позітівны, а і неґатівны впливы на народ. У Русинів то были головно священици, котры были будителями народа. По Першій світовій войні то были церьковны школы, котры робили русиньску освіту на нашых селах і в містах на Підкарпатю ці Пряшівщіні. Но так само в історії мож видіти і неблагы діяня церькви – наприклад період мадярізації, кідь на єпіскопскім стілці сидів як раз мадярон, або період українізації на Лемковині, кідь на русиньскы парафії пришли выхованці Львова, і могли бы сьме продовжовати.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Komentarz Petra Medvidia omawia wpływ Kościołów na Rusinów: według autora duchowni i szkoły cerkiewne bywali ważni dla oświaty i odrodzenia narodowego, ale w historii Kościół mógł też sprzyjać madziaryzacji, słowakizacji lub ukrainizacji. Autor szczególnie ostrzega, że podporządkowanie greckokatolickich lub prawosławnych struktur na Podkarpaciu ukraińskim centrom kościelnym mogłoby stać się narzędziem politycznej ukrainizacji Rusinów, dlatego postuluje gwarancje ochrony ich parafii i własnej tożsamości.

Automatic transcript

вступне до контролы Коментар Петра Медвія Церков в жывоті Народа мала всеважну позицию Як бесідуют стары люде найважнійшы люде у селі то был поп і учытель котрий так само был майже всядиль і дяком і котрый перешол так само церковну освітову Церков так могла мати позитивны а і неґативны вплывы на народ Русинів то были головно священиці котры были будителями народа По І світовій войні то были церковны школы котры робили русиньску освіту на нашых селах і містах на Підкарпатю ци Пряшівщыні Но так само в істориі мож видіти і неблагы діяня церкви напр період Мадярізациі кід на єпископскым стіл циів Яґраз Мадярон або період украінізациі на Лемковині кєд на русиньскы парафіі пришли выхованці Львова і могли бы сме продолжувати Само собов церков поступно страчала вплыв або ліпше повіджено і вплыв на людей ся поступно зменшал А то не лем дякуючы комуністичных власти котры забрали нашы державы бо такы тренды видіти і в западных державах котры поступно переходили на секуляризацию одділіня церкви од державы Но і наприк тому церков все якій вплыв на людей має Лоды не так давной істориі сут незясны Підпряшівска грекокатолицка єпархія нараз перестала быти русиньском церков і зачала быти уриймі записувана як церков словацка зачали ся людям тискати і словацкы тлумачыня богослужынь Проблем неє в тым жебы службы были і в державным языку Проблем є в тым же на многых місця акця то робило насильно люде то не хотіли піднес в селах де священник хотіл лем словацкы богослужыня ефект є такый же люде голосят ся ґу Словакам На щастя не были такы вшыткы і так доднес маєме і словацкы і церковнославяньскы до кінця днес уж і русиньскы богослужыня Грекокатолицка Лемковина як бач пропала на все дякуючы тому же єдны з частю украіньской грекокатолицкой церкви із центру в Кыєві Хоц днес же священник ниє найважнійшом особом селі векший або меньший вплыв на людей має церков доднес Зато є барз важну справом то же мукачівска грекокатолицка єпархія доднес сокотила ся мимо украіньской грекокатолицкой церкви і є окремов церков С <unk> Уремі записанов як церков русиньска Хоц ситуация в тій єпархіі неє ідеальна і внісут проукраіньскы напрямы іщы всетам же і церковнославяньскій язык іщы все то може жыти і дух русиньства чого бы был барз скорий конец по приєднаню ся Ґукыєву Навет це треба спомянути же першый єпископ попаді комуністичного режіму Іван Семедій был прорусиньской орієнтациі што так само помогло на вычатку девятдесятых років ХХ столітя в руху вроджыня Ситуация медже православныма Русинами на Підкарпаті є дакус інчака Досправды мож повісти же Русины мают на тій териториі векшого підпорювателя русиньскых ідей серед православных Тоты тримают церкувнославяньскій язык і не украінізуют у своіх церквах Русинів Хоц на другій боці ани не роблят тлумачыня до русиньского языка тоты робит як раз лем грекокатолицка церков на Словакіі Бесіда є конкретно о православных приходах котры належат мукачівскій православній Єпархіі по ІІ світовій войні підпорядкуваній підмосковскій патріархат перед тым належала під Сербів значыт єдині православній церкви на Украіні котра діє як канонична церков Днес Верховна Рада Украіны заголосувала за выголошыня котрым жадат патріарху Константинополя жебы уділил автокефалию тым єй признал і заканоничну украіньскій православні церкви кыівского патріархаду Депутаты одкликуют ся увоголошыню на росийску аґресию на выходів Краіны В чым має быти повязано то же векшына людей подля тексту выголошыня не хоче належати під Москву Є над сонце яснійше же то же дотепер не был вызнаний кыівскій патріархат як канонічний є політичном а не теолоґічном справом бо украіньска церков яка належыт під Кыів не має у своій теолоґіі ци у своіх благослужынях жадных блюдів Так само ясне то же Украіні іде тепер о поступне цількове вытиснутя московской церкви за своі границі жебы Росия не мала вплыв через церков на людей І даст ся тому і зрозуміти як політичній стратеґіі Но проблематика в собі прорусинів несе і велику небезпеку Так як бы было барз небезпечне промукачівску грекокатолицку єпархію перейти під украіньску грекокатолицку церков так бы было барз небезпечне кібы православны на Підкарпатю перешли або мусили перейти на пожадалку державы під украіньску православну церков кыівского патріархату Такы новы порядкы в єдній і другій церкви бы могли значыти зачаток тотального кінця Могло бы то значыти то што ся не подарило ани в періоді комунізма Цілкове поукраінізуваня Русинів на тых териториях через церкову Не мам нич проти того жебы церков на структуры копірували структуры державы значыт жебы церков не была підпорядкувана інчій державі Є то нормальне і є то так в многых церквах но в тім припадів Русины мали жадати ґаранциі того же іх приходы не будут центрам і політичной украінізациі же собі будут годны всокотити своє Церков же днес не має такый вплыв як мала даколи но і так го іщы має На родосных вопросах го може мати доста великій зато може быти великым вкладом до жывота народа но і великом небезпеков Як то скінчыт на Підкарпатю нестяжко докажеме одгадну ім Петро Медвідь Пряшів кы о