The archive of
Lemko radio

<unk> марця <unk> руку на Філософічній Факульті Ужгородской Університы одбыла ся лекция австрийского професора котрый пришол пояснити тематику істнуваня власновни істнуваня русиньского языка Хто бы был чекал же президент Медженародной Асоцияциі Украістів Михал Мозер дійде куключыню же Русинам треба украіньскій язык Правда Істаті котру принс освітній порталь Закарпатя зме ся дізнали же професор такой на зачатку кєд же участ набыли і русиньскы активісты як баж зо страху і з небезпечных Русинів повіл же не має інтере занимати ся політиком Но то што продолжувало дальше не было нич інче лем політика Одастрійско славісты сме ся знова раз могли дізнати же кєд Русины повідят же мают власну історию нич то не значыт бо каждий реґіон Украіны має свою історию Русины ниґда не бесідували о русиньскій ідентичности істориі а лем о рускій так як і Галичане котры преяли украіньску ідентичности і потім собі дипломатично змыл рукы і пояснял же каждый має право на властну самоідентифікацию Окрем навченых в флоску о тім же мы власно не маєме жадну русиньску історию ідентичност перешол вызначна славіста На основі того же істнуют ріжны нормы русиньского языка не істнує сполочна норма штоє правда дішол ґу несподіваному заключіню же єдиний язык котрый може соєдинити Русинів то украіньскій язык Жадна з норм ци кодифікаций за його думка мі неє успішна і істнує лем в проґрамах активістів русиньского руху Жебы сме колем мы были обєктивны кєд же професор Мозер не мал таку потребу і є добре спомянутий факты Русиньскій рух не наполнює плян Світового Конґресу Русинів жебы по нормативізациі окремых вариянтів языка зачало ся робити на койне Підкарпатя власно ани ґу єдній нормі не прошло выдало іх веце В ситуациі не помагают ани ріжны писателі котры на місто підниманя уровни своіх творів роблят своі нормы Підкарпат є в тім уникатне жытло безконечности норм в котрых пишут люде якы прешыткій почливости о лінґвістиці і языку знают часто тылько як знали стары Римляне о електрифікациі Нокід маєме быти обєктивны потім треба спомянути не Лем Але і Б Проф Мозер правильно повіл же як бач найуспішнійшол кодифікацию є кодифікация русиньского языка бацьваньской вариянты но не продолжувал у поясніню чом тому так є і то є барз важна справа Кодифікация той вариянты языка могла быти успішна зато бо Русины на то мали обставины мали школы де тоты язык запровадили І так стала норма чым нормальным уцінны з них то не буде поховати бо цілы ґенерациі діти ся го так просто вціли в нім уж выховлювали сувоі діти писали книжкы выдавали пресу Різниця з карпатскыма вариянтами языка є в тім же ту обставины на тото не были Не было то мож добрі зробити в рамках австро угорской монархіі не лем і з причыны монархіі але і з причыны того же не вшыткы Будителі виділи потребу в кодифікациі языка на основі русиньского народного языка Не нашла ся в тій тем єдности ани в меджевойновым періоді а по войні сме беци як <unk> років не істнували Днезгласно не істнує реальне школство на Украіні ани не сме вызнаны Ци сут то лем вегверкы На то нам поможе одповісти дальшый історичный факт Кєд Мадярско почас войну окупувало Підкарпатя і час Словакі де так само были русиньскы села Русины дістали можливо засновати Підкарпатскє Общество Наук Єдном з головных задач Общества было вытворіня ґраматикы русиньского языка котра бы была обовязуюча То ся подарило на школах ся зачало учыти в нормі котру вытворил Іван Гайда на урядах ся зачало урядувати в тій нормі і скінчыли дискусиі о языку Кєбы ся ситуация по войні скінчыла інчак кєды Підкарпатя вєдно з Русинами дале творили Чехословаків як державотворный народ з власным школьством і урядным языком Гарайдова ґраматика бы была може таком успішном кодифікацийом як і тота котру дниз як єдно успішно видит Мозер Чом бы были на то обставины котры днис так цалком не маєме Днизни маєме бластну державу ци холем компактну територию на котрій бы то был урядный язык на котрій бы ся в тім языка навчало і такше то вшытко бы могло племнити і Русинів мимо той териториі жебы дотримувати таку саму норму Сітуация є складна но не безнадійна Выдавают ся книжкы преса суть медий не много но сут діти котры ся язык вчат маєме высокошкольскы студиі Не думам же треба чекати на ліпшы обставины жебы з проблемом єдной нормы рушати і допереду Може нам лем дакус бракує одступити компромісно каждому зо своіх твердых позиций і найти силу доіднати ся Може то зроблят як раз тоты діти котры ся нез языку чат Но нич тото вшытко не мінит на тым же мы не Австрияци пане професоре Мы себе ниґда не называли австрийскыма Німцями ци німецкыма Австрияками Маєме доста історичных документів де ся самоідентифікуєме В часі коли Бамі споминаны Галичане прияли украіньску ідентичност мы сме вєдной з дальшыма народами Австо угорской Імпериі ясно задеклярували свою самобитност самобитност Русинів Мы не будеме Австрияций котрым стачыт на соєдиненя німецкій язык бо украіньскы язык котрей нам пропонуєте на соєдиненя нас історично лем розділил і асимілювал з майоритныма народами Зато перестаньте робити пропаґанду і вернейте ся ґу науций то буде ліпше про Вас і про Русинів Петро Медвідь Пряшів докто <unk>n<unk> котра то