Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Як то шумні… або языковый кабарет
Еп. 46

Як то шумні… або языковый кабарет

•

Опис епізоду

Раз мі мій приятель бісідовав, як ся стрітнув зо своїм родаком. Обидвоми Русины. Обидвоми з єдного села. Обидвоми жыють в Пряшові. Стрітили ся і зачали вєдно бісідовати. Аж по даякім часі собі мій приятель усвідомив, же його родак на нього, кідьже были в Пряшові, зачав по словацькы а він автоматічно также комуніковав по словацькы. Кідь то збачів а дішкурка вже была у кінце і они ся лучіли, може дакус з ганьбов а дакус з грызіньом совісти і іронійов повів свому родакови: Як то шумні, же ся можуть двоми Русины стрітнути в місті і побісідовати вєдно по словацькы, гейже… Думам, же дакус ганьбы почув в тім моменті і тот другый.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja omawia dyskusję o pisemnej normie języka rusińskiego na Słowacji, która pojawiła się podczas sejmu Rusińskiej Odrody na Słowacji po wyborze nowych władz organizacji. Prowadzący mówi, że cieszy go zainteresowanie językiem i sam opowiada się za zjednoczeniem normy, ale ocenia część debaty jako „językowy kabaret” oraz krytykuje pomysł, by komisję językową tworzyły głównie osoby bez kompetencji językoznawczych. Podkreśla też, że instytucje językowe powinny słuchać użytkowników, lecz aby mogły coś odzwierciedlać w normach, rusiński musi być realnie używany w piśmie.

Автоматычна транскрипция

Раз ме мій приятель бесідувал як стрітнул ся зо своім родаком обидвоме Русине обидвоме з єдного села обидвоме жыют в Пряшові Стрітили ся і зачали вєдно бесідувати Аж по даякым часі собі мій приятель усвідомил же його родак на нього кічы были в Пряшові зачал по словацкы а він автоматично также комунікувал по словацкы Кіт то збачыл і дішкурка вже была на кінці і они ся лучыли може даку з ганьбом а даку з резиньом совісти і іронійом повіл свому родакови Як то шумній же ся можут двоме Русины стрітнути в місті і побесідувати вєдно по словацкы Гей же Думам же даку зганьбы почул в тім моменті і тот другій Минулу суботу был высейм русиньской оброды на словеньску Проґрам был богатый мали сме што робити і жебы вшыткы пункты проґраму выполнили ся Жебы была і потрібна дискусия перед вульбами Іґуновому штату орґанізациі Жебы ся каждий хто хотіл дістал ґу слову а повіл тото найголовнійше о чым думал же має одзвучати Мелоня несподівано же кєд Русины хотят знают быти актны і вшытко стигнуты Проєднал ся і штатут і вальбы і діятильност орґанізациі Оцінила ся Выбрал ся новый прецеда а выберали ся і дальшы функцийонары русиньской оброды на словеньску котры вєдно з прецедом будут вести орґанізацию на дальшый трирічный період Як раз товды по вольбі прецеды Коли делеґаты выберали дальшых новых функцийонарів пришол час коли треба рахувати голосы і так салій был простор на вольну дискузів І што было найважнійшым пунктом котрий ся рішал цілый час Делеґаты проявили же іх інтересуют і інтелектуальнійшы темы на лем фестівали Чому єм ся потішыл бо дебата была о языку ліпше повіджена о його писемнім прояві Жебы сме были веце в образи конкретно іде о другу норму кодифікациі русиньского языка на словеньску з <unk> р Тота ділит Русинів на словеньску і рішыня є на тот час як бач музыков будучности В чым діло В <unk> році кодифікувал ся русиньскій язык в Братіславі Была то головно ініциятива і велика заслуга людей котры дійствували коло русиньской оброды То є факт котрий ся не даст похырнити Пізнійше выникнул Інститут Русиньского Языка і Культуры Пряшівской Університе наперед то было лем одділіня русиньского Языка в рамках Інституту Народносных Студий і Чужых Языків Рік перед тым як выникнул окремий русиньскій Інститут люде з Одділіня Русиньского Языка вєдно з дальшыма языкознателя мі зробили нову норму І ту настал проблем Головно люде коло русиньской оброды не приняли нову норму а і в рамках свойой пресы і книжок хоснуют стару включно мене Хоц і то неє правду бо і зо старой нормы выхавила ся Йотована буква о котру люде подля інформаций не барз сприяли І потім є ту друга ґрупа люде котры дотримуют нову норму Так самособо ходят і учебникы про діти В такій нормі выходит і часопис Русин ци народны новенкы але і книжкы котре выдават з полосиньскых писателів словеньска ци асоцияция русиньской Культуры на словеньску Головным проблемом можу повісти нас критиків є хоснуваня іотуваной буквы єй котра дістала в новій нормі і змях чуючій характер І так бы ся слово тіло мало правильно писати з буквов є Самособов норма має того веце але тото явит ся як основний проблем котры люде не хотят акцептувати А то ся рішыло і на семі Бесідувало вельо людей давало пропозиций хотіло скликавати языкову комісию котра бы то вырішала а самособову вырішала так як то хотят они Є то вшытко в порядку Як єм написал тішу ся же люде мают інтерес і о язык бо то найголовнійше але і так собі не одпущу повісти же ме і то моментами пришло як языковий кабарет Спомянул єм скоре же єм так само в тій ґрупі котра покля не мусит не хоснує нову норму але іщый раз підкрислюю так цілком ани стару Кєд же проблематичне Йо є теж на списку індексуваных бук нашой русиньской громады З другого боку так як то там было і повіджене был бы єм радий кєд бы ся то зєднало жебы сме писали на Словакі як попаді вавілоньской вежі подля того кому як міцно до головы камень вдарил З тым єм согласний Як кабарет мі то пришло з інчой причыны По перше русиньска оброда на словеньску може а надію ся гей потішена новым прецедом і поселена новым ентузиязмом такой зачала робити то што было про ню типічне і за минулого ведіня Делеґаты Сийму підкрислю делеґаты обчанского Здружіня Ненаукового Інституту хотят скликавати комісию і рішати якій має быти писемний прояв русиньского языка Кєд єм собі посмотрил хто вшытко там сидит так єм міг найти єдного або двох людей котры досправды бы могли до языка штос повісти а котры брали участ і на кодифікациі в <unk> році Так же хто хоче скликала ти языкову комісию і з кым Фольклористы культуролоґове етноґрафы бізнесмены робітници в інчых областях Жадну з тых професий не знижую лем мам серйозны похыбности о іх квалифікуваности на таку роботу Жанровей образок як выстрегнутый з языкового каберету чI полегат на тім же векшост і тых котры кричат на голос о потребі управити норму пишут во своім писемнім прояві будлатиников а і то є тота ліпша можливос або до кінця по словацкы Тых котры реґулярно хоснуєме азбуку нас там бело може пят і то єм же зарахувал і гостя з Лемковины Богдана Ґамбаля Інтересне же як раз тоты кричат все найменьше хоц то же язык в писемнім прояві досправды хоснуют ім дават може векшу леґітиміту Самособову єм за зєднаня нормы єм і зато жебы то што люде не прояли в ґрафічній системі не было але не треба з того робити языковый кабарет котрий собі можеме зробити коло пива А на таку комісию треба людей од языка ні од обчанскых здружінь Не треба знижувати статус нашых найвысшых языковых інституций так на Словакі як і в Польщі а самособову тоты языковы інституциі бы ся смали слухати голосу носителів языка то гей бо язык не може быти што з умеле але жыве міняче ся діло котре рефлектує жыву бесіду людей Но на то жебы нашы інституциі обше мали што рефлектувати у своіх нормах в писемнім прояві наперед мы мусиме тот язык хосновати і в писемнім прояві Бо як неє прояв неє што рефлектувати Як язык не хоснований в писемнім прояві із ґрафічном систему Та пак так як мій приятель на стрічі з родаком може не на кінци каждого свого писма ци маєлю собі повісти Як то шумні кєд собі можут двоме Русина писати в латиници ци до кінця по словацкы або польскы Лем потім ся бою того якій результат може вейти з языковой комісиі котра буде мати такых людей у своім складі Може тота комісия прийде на то же нам не лем не треба і оциі але же і язбука вже немодерна Страх ся бояти Петро медвідь пряшів як котра дам