Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Історія діліня
Odc. 424

Історія діліня

•

Opis odcinka

Вступне до контроли: Історія діліня - Дефінітівну точку зробили двоми люди.

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja omawia historię dzielenia Czechosłowacji, zestawiając wydarzenia z końca jej istnienia przed II wojną światową z podziałem federacji po upadku komunizmu. Autor ocenia, że decyzje prowadzące do powstania dwóch republik zapadły bez szerszej debaty i mandatu obywateli, a istnienie Czechosłowacji mogłoby wzmacniać nacisk na prawa Rusinów na Ukrainie. Końcowy wniosek autora jest taki, że Rusini nie powinni liczyć na zewnętrznych gwarantów, lecz sami muszą zabiegać o swoje prawa.

Automatyczna transkrypcja

Вступне до контролі коментар Петра Медведя Під <unk> марця <unk> р словацкій режім союзник Гітлера выголосил словацкій штат Авґустин Волошын іщы перед пілночом кликал чехословацкого президента Еміля Гаху котрому повіл же в тій ситуациі ся вже не даст не зробити лем выголосити так саму незалежност тзв карпатской украіны Тото зробил <unk> марца і тым дефінітивно і звєдно з тым проходячу окупацию Чехі і Моравы а выголошыньом Протекторату скінчыло істнуваня Чехословакі котра уж і так не была тов Републиком Масаріка але оклищеном Каликову Правда по скінчыню войны Чехословакія обновила ся но і кєд было вернуте то што собі сусідскы державы одгризли перед войном свій фалат собі тепер одкусил освободитель Сталин Чехословакія пришла о цілу Підкарпатску Русь о територию котра сама на основі русиньской політичной репрезентациі вырішыла о тім де хоче быти по скінчыню І світовой войны товды нихто не міг знати ци тото конец істориі діліня Републикы котру про свою народносну розма і тос по першій світовій войні называли і мало австро угорску імперию Де не знаме же конец то не был І рік <unk> евфория і з кінця комуністичного режіму у выходнім бльоці барз скоро мусила вытерезвіти Економічна рецесия в скрахуваных комуністичных господарствах была лем єдном із проблем а може то найменшоу Розпал ся Совітскій Союз Польща мала в парляменті <unk> політычных партий і не знала ся рушати з місця Приднестерів вже оперувала росийска армія котра пришла спасати своіх На териториі розпадаючых ся Югославіі проходила война а британьскы новенарі обявили концентрачный лаґер Омарска в котрым босняньскы Сербы тримали Босня Кыві Хорватів та Знемкы з Лаґру котры облетіли світ припоминали нацистичны лаґры з часів ІІ Світовой войны На порозі евориі і свободы будовы в роках комуністичного режіму буде ся і штораз голоснійше озывал ся нацийонализм На фоні тых вшыткых проблем і конфликтів з зачатку юна <unk> р проходили у Чехословакі выборы Результаты выборів схоснували ся як доказ некомпатибільности і неможности дольшого фунґуваня Чехословакіі котра уж од <unk> р вдякы части словацкой політичной репрезентациі вела войну о назву Републикыт перед выборами ани Ругмичера Хс котрый выграл выборы на Словакі ани Клаусова Партия ОдеС котра выграла на Чехах не мали в проґрамі діліня Републикы дві еґоцентричны особы з великыма політичныма амбіциями але головно дяков поділити собі бізнес і сферу вплыву зачали робити надільню Самособо словацка сторона на то дала добру принагоду котру тота Чешска пак уж лем скосновала В Братіславі выголосили сувереніту Словакі президент Гавель абдыкувал з функций на місто того жебы пробувал сохранити федерацию Но і пак знамі бернянскы віли Туґентгат Мечер Клаусом без мандату без дискусиі без того жебы просили ся гражданів доєднали ся на двох незалежных републиках Запад на тото вшытко выше спомянуте лем немогучы презерал ся закопаний о власных проблемах і не міг зрозуміти што ся то власно діє Но рік <unk> і зачаток діліня держы чехословацкой державы двома людми А што была дефінітивна точка за історию діліня Не будеме рисувати альтернативну історию но сконцентруйме ся на факты Ясне діло же Чехословакія бы не мала ґураж жебы жадала навернутя териториі котра і была взята по ІІ світовій войні а ани бы то як бать не было мож На другій боці уж было по референдумі з <unk> р в котрым жытелі закарпатской области Украіны выразили ся же хотят быти частю новой украіньской державы у формі автономіі ґу тому ту были од <unk> року намагы Підкарпатской Русинів жебы были на Украіні вызнаны як окремый народ окрема народноста меншына Попля існувала Чехословакія пак сейше істнувала шанса же права собі памятат де кінчыла границя републикы а хто творил Чехословаків Масаріка як державотворный народ вєдно і з Чехами і Словаками Без будякых територияльных претензий могла быти Чехословакія тым ґарантом котрый буде в европскых структурах вказувати і тискати на тото жебы были на Украіні выполнены пожадалкы жытелів у референдумі а предовшыткым жебы были выполнены права народа котрый во І світовій войні мал свою політичну роль при тім як вызерала меджевойнова Европа Порозіню Републикы ани Чешка ани Словацка Республика Реально не чує жадны одношыня ґу териториі і людям котры з нема творили історично єден державний цілок не лем по І світовій войні але і перед тым столкы років в рамках угорска ци австро угорской імпериі Дене знижеме легшы часы много спаноптикуму <unk> якє бы ся повторяло і думам же запад зново власно не розуміє што ся діє в Середній і выходній Европі і немогучы презера ся Того дослідку може быти і то же европска політика знова буде рішыти ся без того жебы хто здумал і на Русинів на Украіні Кінцяк повіджено дефінітивна чехословацка точка за історию діліня значыт же єдиным ґарантом просаджуваня нашых прав сме собі мы самы або як ся бесідує помож собі чловіче і пам іх ті поможе Петро Медвік Пряшів