Archiwum
łemkowskiego radia

Комуністам ся в Чехословакіі не подарило цалком зничыти грекокатолицку церков і дійне істнуваня тырвало лем <unk>надцет років Слово лем ту правильне кід ся посмотриме на приклад на церков на Підкарпатю но хоц церкову могла од року <unk> в мін режімі функцийонувати прицілим ся што з комуністам в справі грекокатолицкой церкви подарило Демократизачний процес в Чехословакі <unk> року знаний як праска Р скоро перерваний інвазийом войск варшавского Довору был добром пренагоду і про грекокатоликів котры чули шансу обновити леґальну діяльност свойой церкви Уже марці товдышній адміністратор прасской Ремокатолицкой Архідієцезы Франтішек Томашек выдават публичне воголошыня в котрым вказує на пронаслідуваня церкви в остатніх роках і медже пожадалками в тім обоголошынів є і обновліня грекокатолицкой церкви в Чехословакій На підтремку той пожадалкы послужыла і петиция зорґанізувана на выходній Словакі Єдным з головных орґанізаторів петиций был пізнійший першый еґзарха в Празі родаґі з Підкарпатя Іван Явенец Кылю ся стрічают в Кошыцях в просторах римокатолицкого єпископского уряду грекокатолицкы священиці і єпископ помічник Василь Гобко выникат тзв Актний Комітет Принимат ся резолюция де ся жадат на приклад жебы пряшівскій Собор не был платний і жебы была регабілітована грекокатолицка церков В Юній на основі бладного наряджіня была грекокатолицка церков в Чехословакіі обновлена дістала дозволіня на діяня То в короткости тото найосновнійше Што ся діяло в тых бурливых днях перед <unk> роками і што собі в тых дня грекокатолицка церков у бывшій Чехословаці припоминалі Комуністичны власти тзв Пряшівскым Собором слідували два пляны По перше грекокатолицка церков была проблемом зато бо належала під неприятельскій Ватікан і тото повязаня треба перервати зничыти єй цалком Незясно істориці бесідуют же по успішній ліквідациі беслідувала і римокатолицка церков но ліквідация грекокатоликів успішно не была Лем мало священників перешло на православіє мало люде раче терпіли і чекали на воскресіня свойой церкви По другє комуністичны власти знали же грекокатолицка церков є і носительом народной ідентичности Русинів є зо свойом єрархійом елементом котры укріплят в людях іх ідентичност і як раз тоту ідентичност в тым часі комуністы хотіли бы черкнути і з мапы світа І зато было так само важном жебы грекокатолици не істнували Юн <unk> р был ясным признаньом же Перший плян не вышол но І плян зничыти церков як єден з головных елементів русиньской ідентичности в Чехословакі тіж і цалком програты і не был Навспак рыхтувал ся на перемогу Уж на стрічі в Кошыцях без заснованя Акло Комітету зацінят быти ясне же власти в церкви переберают священниці словакізаторы не беручы до увагы то же мают медже собом єпископа хоц лем єпископа помічника тот ім як твердий Русен довача той гры не пасувал Дальшы історичны діі то лем потверджуют Іван Лявенец котре по арештуваню єпископа Ґойдича дістават од гопка менуваня на тайны діяня у функциі ґенерального вікаря і з вынятковыма правами не дістават што бы ся лоґічно чекало місце на уряді єпархіі в Пряшові а є іменований за пароха в Празі мимо Центру діяня Владыка Гопко по ріжных маніпуляциях з боку словакізаторского крыля укріплюючого собі власти у своіх руках кід з нього робит перед Ватиканом психічно неспособного вести єпархію не дістават з Ватікану минуваня на єпархіяльного єпископа в Пряшові Єст нього зроблений штатиста єпископ помічник Добрий Насвячіня новых священників але єпархів зачынат вести священник апостольскій адміністратор з правами єпархіяльного єпископа Йоан Гірка Чудне рішыня мати в Пряшові єпископа до зохити вести єпархів священникови Навеце єпископа котрий за тот самый Ватикан одсиділ собі рокы в арешті і пак пережыв дальшы рокы в учыскій выгнанстві Дальша вызначна особност Мариян Йоан Поташ два рокы діє у Пряшові но по тім што зачне критикувати словакізацию церкви і одходжыня од ґойдичовскых традиций є загнаний до Вышнього Верлиха за пароха Такых прикладів як ся словакізаторскє крыло знало порахувати з русиньску опозицию бы сме нашли вельо нич на тім же основнійшы были ефекты того порахуваня ся з опозицийом і перенятя власти руками словакізаторів До тых належыт запроваджыня словацкого літурґічного языка котре само собі не є ничым пляном кібо то было выхоснуване на душпластырску діяльніст медже Словаками котры собі то жадали но тото запроваджыня діяло ся і на русиньскых парохіях часто примушено форму не беручы до увагы протесты русиньскых грекокатоликів І тот найважнійший ефект переписаня у Ватикані грекокатолицкой єпархіі в Пряшові од свого выникнутя русиньской церкви на церков словацку Підвернеме увагу на то же підчас цілого періоду комунізма мусил мати каждий священник державну згоду на тото жебы міг выконувати дуж пастырску роботу же кажда зміна в церкви на приклад і то хто буде вести єпархів так само потребувала державну згоду Потім нам з того выходит же словакізаторскє крыло ці собі то усвідомлювало або ніт стало інструментом в руках комуністичных власти котре по неуспішнім выполніню першого пляну цількове зничыня грекокатолицкой церкви слідували холем выполніня пляну ч плану котрый мал ґарантувати же грекокатолицка церков не буде надальше важным елементом в рамках народного руху Русинів І то ся ім подарило Є правду же Грекокатолицка церков на Словакій не дала целком гет церковнославяньскій язык і не перешла целком на словацкій Сут до кінця села де ся доднес служыт лем поцерковнославяньскы сут парохіі де ся служыт і церковнославяньскы і словацкы головнорусиньскы реґіоны доднес тримают церковный язык предків і боронят ся словакізациі І наветце правду же грекокатолицка церков на Словакі підсмотреме накарпатскій реґіон Русинів є єдином церков котра хоц з проблемами але тлумачат літургічны тексты на русиньскій язык і дозволят хоснувати його в храмах Моє так само правду же уж то не русиньска церков а словацка і неє елементом возродного руху Русинів як то было в часах історичных даколи є до кінця барєров І так комуністам подарило ся холем што выполнитий другій плян без іх дозволю без іх підтримкы бы то може таке просте не было І они то хотіли пасувало ім то Зато святкуваня <unk> річниці обновліня церкви має про мене і дакус гіркый присмак присмак другого плану Петро медвідь Пряшів як тота