Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Театр «Терка» #1 - Осип Маковей, Як я продал своі новели
Еп. 1

Театр «Терка» #1 - Осип Маковей, Як я продал своі новели

•

Опис епізоду

Оповіданя Осипа Aковея в тлумачыню Юрия Панька. Драматизация і начытаня Петро Медвідь.

Автоматычна транскрипция

Осепы ковий Як я продал своі новелы Не знам што ся мі то стало в Лоне Я захотіл стати славным і заробити на Русинах грошы і выдал за власны розрахункы своі новелы під патріотичном назвом на святій Руси Новель было десят Вшыткы прекрасны та інтересны як ся признали славны критикы з новинок місяц цін і рус В тых новелях я рішыл декілько барз важных сполученьскых вопросів як вопрос реліґійний социяльний женскій і інчы Тиж подавя чытателям ідеальны тіпы руского священника што про народны ціли дават каждий рік по <unk> золотых ріньскых Мускофіла же не говорит дома по польскы панны русинкы котры барз хотят учыти ся на університі Філолоґіі Руского посла што цілий рік єст лем бандуркы і борщ а вшыткы своі пінязиі жертвує на народны ціли Руского писателя што своім творчеством заробил у Русинів <unk> тисяч і купил собі село словом Я вывів на світ Божый Русинів такых што не ганьбал вказати іх цілій Европі Главні выдарила ся мі єдна новеля з романтичным зафербіньом котра много панночок довела до горячых слиз і до того што на вечерінках коли дамы мали выберати до танця аж з буфету тягли мене до сали танцювати Досправды є в танцях далеко не такій зручний як в писаній пером но тото обявліня ласкы доводило мене тыж до горячых слиз вдячности Ніт вдячнійшого народа як панны Коли прошол першый апріль я дістал кілько десяток писем писаных женьском руков в котрых і єдна дякували мі за новелю Моя мила другы повідали же люблят мене Але што медже такым великым чыслом паночок было за вельо шумных і мудрых то я не міг ся рішы тій котру із них выбрати собі і дотепер я жыю ґаваліром На надрукуваня новель єдал <unk> ріньскых то єст цілий свій надобытий маєток котрый я собі одложыл на тяжшы часы Уж уж зачал я економічнійше жыти і складати грошы на старост як пришла мі тота охота похвалити ся перед Русинами своіма новелами Вшыткы тоты выдавателі што попалили ся на Русинах одраджували мене вышмарити дармо грошы Говорили же у нас не лем же нихто не купує книжкы але і дароване не чытать Але я як патріот не міг поважати Русинів такым некультурным народом жебы не розкупили тых <unk> еґземплярів моіх новель якы я выдал Я рахувал собі так на півчетверта мілийонів австрийскых Русинів є писменных коло <unk> тисяч так статистика говорит З тых <unk> тисяч ґрамотных є найменше <unk> тис натілько заможных Русинів што іх выстачыт на книжку З тых <unk> тис є найменьше <unk> тис такых што інтересуют ся вшыткым што є друкуване а мідже нима є най <unk> такых што куплят моі новелы А я выдал своі новели лем <unk> еґземплярів вызначіл на книжци ціну лем <unk> грайцарів і мал надію што хоц даяку столку зароблю за тото же писал потічыла Цілем мізерных <unk> золотыхриньскых мі належало за мою роботу а уж о Славіі я не говорю <unk> еґземплярів роздавя задармо помеджі знаных Выписал на них звучны присячіня і усмівал ся успокоюючо же можу людям роздавати такы дарункы якых не даст обычаєный смертельник <unk> еґземплярів роздавя редакциям котры мене за тоту назвали многонадійным хлопцьом Честны редакциі Місяца Ціну і Руси зарахували мене і першорядным талантам Перерахувавший предплатникыв тых журналів з радістю я дізнал ся же рекляма про моі новелы розышла ся в <unk> тисяч еґземплярах А же у нас єден журнал чітат найменьше <unk> людей то о мі дізнало ся <unk> тисяч Русинів <unk> тисяч а з тых лем <unk> потребувало купити моі недорогы новельы Чекам я місяцу того часу як выдавно вельо Не купує нихто Як добрі нянько на своі діти так я і позерам на тотых <unk> книжок што в порядку лежат на своіх полицях Каждий день стерам з них порох так призерам ся як парадні вызерат моє выданя книжкы Титуль поскладаний прекрасныма орнаментуваныма буквами з котрых звішуют ся букеты квіток Моє прізвище є надрукуване скромныма малыма буквами запхало ся до кута найнизше бо я не любил выстатувати ся Папір прекрасний стороны позазначуваны елеґантні долову Коректура што про ню о очі я не пришол вышла прекрасна За кажду найдену хыбу плачу <unk> грайцярів коли хто найде Словом выданя такє Што як бы його іший шумні оправити то може сміло лежати в салоні на оріховім столі при домашніх альбумах і заслуженых Русинів і кошыка з желаньом ґмененам абунового руку Так чекам я місяц Не приходит нихто за моіма новелями так прославленыма журналами Ой гризе мене тото Думам собі треба дати на продай до книгы Приходжу кляням ся і так повідам Приймите моі новелы до книгарні дам Вам <unk> процент рабату так як вшыткы выдавателі Управитель книгарні скривил ся Кіть каже Думате же вашы новелы купит дахто мене то ся милите Доктор Храмку котрий є новелиста і його новели нихто не купує Німці чытают іх по німецкы Поляциі по польскы москалі по московскы Русины не хотят чітати Але я не хотіл тому вірити Приймийте до себе говорю Прецик у вас хто з лем купит Та я уж і місця не мам на книжкы вшытко лежыт оправдує си я продавач Я вельо іх не принесу сто еґземплярів то вельо місця не забере От добрій принесте Приніз є до книгы властныма руками mемплярів і з наділ в руску заємност оддал до рук ведучому книгы Чекам місяц Не годит ся якос авторовій выпрошувати ся ци продают ся моі новелы Я і не заходил продавачові кне о місяц приходжу Як же там з моіма новалами Ма што Як лежали так лежат Нихто ани словом не выпрошувал ся Боже мій А про кого же я іх написал Но дай дорога до славы терниста Бывали таланты не такы як я а люде такы не хотіли іх долгы ця знати Якос то уж лем буде Порадил мі єден приятель позберати адресы найліпшых патріотів такых што при своім патріотизмі мают іщы і грошы і розпослатий новелы на іх адресы Послухал я позберал адресы <unk> як найліпшых і найзвучнійшых патріотів і розпослал ім своі новелы Повідали мі люде купували бы але ім треба книжку до рукы дати Так я і зробил дав ім патріотам книжку до рук Чыкам місяц Патріоты не озывают ся Чыкам другій місяц Нет ани вітра ани хвилі Патріоты не посылают ани книжкы ани пінязі <unk> еґземплярів все жыє ту <unk> зл і <unk> ґрейцарів страты Од кыже я можу такы дарункы давати і свойой бідной кышыні На третій місяц вернул мі єден патріот моі новелы очывидно перечытал іх бо были і поростинаны пошмаруваны поквапканы свічков і поторганы Написал на книжку Прекрасны новелы Дякую Вам што послали перечытати і вернул мі шумний патріот А <unk> еґземплярів так і пропало до днейнього часу Смутно мі з того было дес місяц по такій страті а дале думам собі Што упало то пропало Поступал я собі непрактично Не стоіт такым способом підчмарювати людям книжкы Они же не просили Они могли книжкы вернути хоц бы на моі утраты але коли они не вернули то може хоц лем прочытают іх І з того уж про мене єхосен Стрічом я знам го што познат Руску общост Нарікам я перед ним на свою біду <unk> золотых риньскых Як доводиш марил і непресвічений в тім ци дахто лем чытал моі новелы Не роб собі з того нич каже мі він же Русинене купуют книжкы Нашы обходы з книгами не мают кольпольтерів а без кольпортажу ніт ничого Тепер находят феріі свадьбы свята Най собі добрых знамых што підут на села Дай ім книжкы они розпродают Думка знаменита Досправды треба так зробити Понаходил я собі знамых і дал ім на розпродаваня <unk> книжок Тым што не мали охоту приняти на себе продаваня то я обіцял по <unk> ґрайцарів рабату за книжку Пішли моі новелы Зо знаме на села Чекам два місяці з нами вертают ся до міста Стрічам єдну м не гнівай ся повідат же не дам тобі зараз грошый за новельы бо не мам при собі Так же ты продав іх прошу ся з радістю продал але нашм грошы ся минули я тобі верну колись Стрічам другого знамого Я не споминам про новелы ганьблю се якос сам ся просити але він сам зачінаты Ты наістну будеш ся на мене гнівати за тоты новелы Неприємно якос продава тито я роздарувал <unk> книжок а пят дестам у мене лежат Та чей не ніваш ся за тоту на мене Але де же Хрань Боже стрічам третього знамогу Він сам зачынат бесідувати о моіх новелах Прекрасны твоі новелы Я чітал іх в родиннім крузі і они барз полюбили ся Сестра аж плакала над розповіданьом Моя мила А продал ти хоц лем дакілько книжок Ні я віз іх тобі назад да не гнівай ся Забыл в корч мій в Недопитовій і спамятал ся аж на станици же там зухабыл іх Не мож было вертати ся бо поізд одходил Та може бы іщый написати шкода двадцет книжок Написали мы писмо до власника Корчмы Пришла одповід же в його корчмі ниякых книжок нихто николи не виділ Но правда Пішол я до четвертого знамого на навщів Балакаме де з годину не споминат ани словом про новелы Прикро мі самому выпрошувати ся ходжу по хыжах і позерам лежыт копка книжок обвитых папірьом на землі Схылям ся Моі новелы Та якы же они нещастны як кєд бы тыждень лежали во воді а потім тыждень в болоті знивочены заболочены заплесніты Што ся ім стало прошу ся зо жальом м замокли і в дорозі як я ішол на канікулы мож собі іх взяти Взяв я двадцет еґземплярів і приніс зо смутком домів Розвертам присмотрюю ся нихто не захоче іх і задарму Цалком зневлучены Інчы мой кольболтеры здават ся мі новелы попродали але грошей за них я доднес не виділ Што же робити Пропало Жаловати не буду з намых самыдны люде Остало ся мі ішли <unk> еґземплярів Нового Дома В книжнім обході не купил нихто ани єдной книжкы Забрал я книжкы одтам і зохобил лем <unk> еґземплярів надіі же може хто скупит <unk> еґземплярів звязал шнурами і выніс до пивници бо заваджали мі в хыжі Моя надія на грошы і на славу щезло і я уж николи не заглядал до тых новел На іх мышы зійдят Я уж веце писати не буду Русин є народний культурний про них выдабай еґіпетскы сонникы і небесны листы а не новелы Они так розумлят ся красным вышам як я еґіпетскым єроґлифам Шкода ся страти Мерзота ся мене ухопила не чудобав ся я Пілрока я не заглядал до пивниці Я стал дост прикладным робітником в своій канцелярні ходил єм каждый вечор на пиво і вшытко што я заробил обертал на прогулянкы Не стоіл оглядати і успокоіня в якых ідеальных намаганях Жывот змарнієш а Русинів не выправиш Така уж нация Ліпше пережывати ден за дньом так як они того роблят ліпше не ставляти собі великых цілей перед очі То року в літі я заглянул до Пивниці Приходжу і свічку і розглядам ся Лежат моі бідны новелы так спокійно в куточку Не погнут ся такы тихы Ани сонечко на них не гляне ани чоловік до них не попозерат ся може лем мышы Талеже Ани мышы іх не рушыли бо може папір был несмачний Так мі жаль стало моіх бідных новельо лем лем же ем ся не розплакал Боже мій думам собі но будь ту у Русинів літературом ту радше буду каміня товці як для Русинів писати Розгорнул Якопу книжок чую но сум стухли моі новелы пліснів од них завертаті Треба думам собі іх пересушыти Повынашал я іх із пивниці на світ Божый і рішыл порозкладувати іх на сонці А в тім дом ідея жыл был великій сад барз выгодний на пересушуваня книжок Там на сухым місцю розложыл я против сонця своі новелы замкнул дверці саду і пересвічений же нихто не зайде пішол я до хыжы Годину єм пришол попозерадися Досправды никого з людей не заінтересували моі книжкы але пять псів Старой панны што жыла в тым самым домі дия мали смо іх новель велику потіху Через штахітку залізли псы до загороды і скакали собі по моіх новелах аж приємно Єден пес тримал книжку новель в зубах другій якій штукар обернувши з ногами Пичмарювал книжку третій і четвертий дерли ся о моі новелы розуміт ся зубами а пятий ся гріл на книжках на сонці Ах псы прокляты Ци то я про вас написал мою милю Підходжу я ближе ґу ним а они так тішат ся моіма новелями же аж мі волосся дубком стават Як прискочу як зачну метати до псив моіма новелями летит книжка за книжку як бомба псы скуминят крывают ховают ся але я не прошу мечу і мечу покы я не выгнал псив на улицю Тоды аж успокоіл ся Так і псы тішыли ся моіма новелами і плакали з іх причыны но ани єден Русин над мою літератску долю ани не скрывил ся Наіх Бог любит кію нег такє тверде серце Выслухали сте оповіданя як я продал своі новелы Одосипа Маковия З украіньского языка протлумачіл Юрий Панку чытал і про радию лем фм приготовил Петро Медвідь