Архів
лемківского радия

Витайте дорогы радию слухаче гев міри ґоргарт зо Заходу зо свойом авдицийом та в горах в Карпатах Хоц то моі реляциі нагрываны сут зо Заходу то заєдно споминаме на Лемковину про дідівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розмітаны в шырокым світі Нескы запрашал на програм котрому єм давно головок В горах Карпатах шумны дні минали як нашы Лемкы горы опущали Горы опущали але не з радости З озгляду на долгіст материялу авдиция буде поділена на пару части котры будут пущаны в радию в інчых термінах о котрых можете ся довідати на біжучо на стороні Лем крапка Ф Запрашам до слуханя бесіды Запрашам до слуханя першой части бесіды з паньом Мильком Родко з Ґладышова Бесіду веде Мірек Ґоргач Бей Боже добриден Но дай Боже здорове Днескы бесідуєме з паньом Мильком Родко з Ґладышова Так а з дому ґыба Пане Милько путь нам кілько матероків вісем де <unk> А коли сте ся родили де Коли м ся родивано в <unk> році втуф нібы вірх на Лемко ені в вір Што упамятати зо свого дітинство Де зо свого дітинства низ дуже не памятам бо то не такы часы были чловек не мал до школы б зачала ходити Тото кшытко бідне было вже мі ся ниґде не ходило бо то студено было бутів не было убраня тіж не было Но так дуже не памятам бо як єм бы до третьой клясу мала іти но то нас выгнали такіж пішла по світі А так тот як дітино До школы зачала м ходити до три кілометры жме мали до школы і то зіма не зіма треба было іти А чловек Не мал бо не мал Ліз рошну але шкода было стяти бо ся придаст нах ще ся потім придат ся І такє было А іщы вернеме дорічы А як мали на імену вашы мама няню Тато мали Ян і так Іван а мама Анна А дідове А дідове томе томкоі бо то мал дідо дві жены так як Анастазия цияка была Пеше так так а друга А друга не памятате А з другой строны Дідове Дідоє то был Петро і Мария Петро і Мария Алекшен звали Ротко ніхі одко а сто з другой строны том так ґыбе ґыба я ся з дому ґыба назвала так ґем вышла заможно торотком Ходили сте до школы Ходила м до школы Но што такє щыне Зачали кус по польскы вчыти то так куж не куж сме ся понавчували по польскы бо были лекциі што сме ся по польскы вчыли А так но то по шлому ме свячыли Дотель такы діти Были занятя лемківского Чы то был украіньскій Нє то было лемківскє лемківскє А чы товды вы сте ся называли Лемками чы Русинами як товаришынами то Русині Русине та і Русины были назва Лемку не была така ведній те Лемкы Тытон мене знали о Лемка лем Русине та і Русине А чым ся такы діти товды были же діти бавили Такы розмайты си самы забавкы не робили пілкы сме робили то як ся коровы лінили тото серсты врали сме іх то окручали такы і были такы пілочкы то зо шматів сме робили пілкы но но такы розмайты то там як даку таку гарду Як ґрашто робили деревяне такы гардыколічка были то вшытко ся ховало бо то гарде бо Де было жабалкы ниякой жабалкы нихто не маткых часі вымыслили сме Не было остати родицю жебы даманий нихто не виділ нияку жабав Оже як пришол памятам передганяньом як Пришла свята выстяны но то такы тамтідмінны были то булкы вішали по хоінках заміст дакых і тых то булок вішали бо не было яблок булок на вішали і такє было Де дакой бібулы то цілый рік чловек зберал дедака кавале шакого гардого паперика жебы бы было нахой на ялич Не тепер же вшытко Не было жадных жабалок вшытко такє што такє нашли гарде такє ждерева як ці колічко ці дакы як тото ното свяхувал Родиче іздили даде до міста Неде іздили раз на якій на рік добр як нафты бракувало Палити до лямпы но то ішли до Ґорлиц купити но то взяли яєц ці мя масла ци тото но то су тото мало кохто і кокінми ходит на ногах шытко ішло до Ґорлиц І з повротом трав нешти до верхні до ґорлицків кокілометрів з <unk> кілометрів І вшытко на ногах <unk> кілометрів Так і там і нажад іщы тисю треба нести до Ґорлич треба было нести бо то тра яйця взяти масла сыра жебы зашто купил там купили тото а з повротом до то треба было нафты взяти цукрю коты соли і треба было нести такы такы старшы вабы той Тоті штоты хусткы мали тото вшытко на плечах тото несло торвы не было лем вшытко нахырбатіж того на хустка хустка Што сте штурдичы потрафили в хыжы выпродукувати жебы не требо купувати місці Но то сядило шытко шадили бобы горохы І мукы спекли хлібник да не купували лем пекли Но і капушта што было грибы зберали то втіж квасили і сушыли Тото што было в природі Тото што в лісі росли і до на поле є так бо лем тілько же чукру купили і соли Ой нафты было як бы нафта конечна была в Оджыміці што но то Але то вшытко ся ощынджало не в ты жебы так дармо світил Лем як треба было товды ся засвітил А вчысти ся о котри годині Ясну ся ден ме ся вчыли вечер ся не вчыл нихто бы то не было ни бы не было Тото тіж так перше літе як депресий каждый сам а перше было Дідове сідили тотыкы Вечер один было дома не лем діти і родиче але завше і дідове были но тото тіж каждий мал постій кажде тото ся сідило на печу альбо на запечку Так ви комнаті сідили три родины Такше родины бы споминали своіх дідів Но єт діды не як діды дітера розумаіто дашто дашто нам так вкажували но то але же шкіпы нам дашто такє робили таку жабалку І нам вказували як то ся робит то но нич не было дідо дідо были такы сполегливы чы то были такы остры для осе діє такы средні дідо як дідино Як сой балили ся нами же мі доба што было А то бы баже такій прязны дідочы бабо Но баба баба были малитвы бы потім ся дідо оженили З другом бабом мала діти тіж своі но той звеце діти своі пильнувала на мыюж кусцьок збоку были ниж баба мала дідо мали по персі жені і діти потім ся оженили з бабом котра мала діти двоє потім іщы обидвоє мали зас діти двоє троякы діти были Дідой баба мало шесте родак Но дідой бабан дой потім як мерат померали тож не были наш лем з штом другом женом то дідо был А памятате імена своіх братів з першого другого малженства Та не ты не памятам тота то такы Як дідо но то дідочты то ты діти што штобы мали по ті третій жеы по другій жені ното мали там шымана і прокопа мали там такы такы так імена были такы старшы А бы не до кінця розумю то были діти діда Чы то были діти вашу родичю Діда діда діда А памятате імена вашых вашых родинства мали сте братя сестру єдну шестя єдну сестры с мали як моване імено Мари ся дра брато В часі войны мер был мал мал три рокы вмер Памята чом Мер мал коключы мала акурат была Война была акурат мал три рокы як война влату в грабі там граб знате дест зарне граб вышыватка там была война І вшытко там мале люди пересіляли ту бо там была война то люди будува ганяли ту так дуж каждий мусіл прияти тых уходців та як уходців но і тоды дріжчах дзвяхворів На тотой примерд в часі войны три рокы мал Доправ война была Наєд я лем єдну ся думала то тіж во них вмерла таж не гони бы піл рока тому І выо выло перерыло ся і войны і вшытко А як споминате Свята котры были на Лемковині як тото вгадал Зачнеме може од святя На свята были веселы бо то ка співали співали новарю каждий смотріл на тото яличку хто што мал тото паперикы зберали діти бо то не было то каждий смотрил што хто має весело было як были свята то весело было Вшытко ся діти сходили ту было нас дуж дуже ту было купа хы што нас было дуже діти єст А на великден тых приходили то сме з яйцми катуляли по пауках мож дяж было то розбило але ся то сме си катуляли жебы Бо чым ся было бавити Не было ниц такє жебы ся бавили такє вшытко і ти што треба было коровы пашти Не так же тепер до пащуха даш і ся пашы да вшытко треба было з коровами ходити Як памятати самы прирыхтуваня до свята Ны тото іщы страшні рыхтували ся од пю рока на вшытко Іж кузмукы завше жебы білой купили жебы на свято паску впекли ци дашто но яйця і складали тіж жебы было на днас на свята Но бы што веце такє нич пляцкы такы не пекли бы Не было того як была біла паска то было добрі Білый хліб было богато так то было богато Я хто мал найбільшу пашку як несли схватити то такых котры котры ся поставити но то такій вылич пашку таку куждали біло білой мукыной был плячок так і паска А то уж сте кушы хыба прескочыли до великодніх святрода на тото великодна Верниме ся іщы до свят Різмянох Як памятате Што сте мали при столі в Елийным Но тото што і тепер тото і тото вшытко што мали што мали біб горох Капушталы комперіі кєселиця вшытко тото было Тото вшытко было што опущы нам може так доконнійше бо то не вшыткы тыраз знают што ся іло колиси так што сте іли на екопеше данє а екупешу страву Дай перше рано там не было сніданя жебы і си хліба кыкавы выпил В компери зварили з молоком то был обіґ не было сніданя лем обід но потім полуденок но то тіж такєлиці ци капусты тіж лем компері но бы што інче было Но на вечер но тотам такых клюшок як мали дашто як змололи о плячків зробили нияк ся ноньци на мололо Но і так і такі люде іли капуста молоко хліб но бы тілько же мали шырай масла мали бо не поміщани за чы был Презден Але штости іли конкретні в Дню Елиі Ногварю тото Як сте засідали до вели до стола велийного так то што усте як іли яко прибы повинно быти двадцет дань <unk> ногварю кєселиця капуста бобы горохы там розмайты сушыт шлены такы ябка вшытко ся сушыло честно кшытко сушыли ся бы было на на наріжло на великна На тото на велиівно тото вшытко ся што што было на поли вшытко ся Біб горох вшытко до і такє біб горох фижеля вшытко такє было своє Рыбу сте іли Ер бы там нихто не виділ Следятіж не было Не зледятіж не было ні Ракы были но ракы были но але ракы ге не нафінале на тото навели і ракы не готовили Дам рыбів тіж рыб не было рыб не было так ракы были по рывах были ракы а десятко дів рыб не было так не было І мали то покєрішку там палюнкы ци мали но то і жавшы тіж Кротей не така была палюнка як кропка Тамятнам <unk> років не малам десят років є поштахыли на тотой дале мі кропкы нотів єм ся захышла том кропком Бо де то така дітина тоты не малам ци девят років Але такє было же куждале мінли Де было было вешело бо то вшыткы нихто были єднаковы діти не мали вшыткы мали єднакове А ходили посей дакы полозникы дакы Но ходили ходили такы Памятате што они півали Да не памятам так колядино То ходили тото овес де зберали давали тоты што косянджа служыли но тотіж зберали то ксєндзю то тому то якы то тото но так ходили ходили Но але кой то перше ксянжа такы были же діти ся барз кєнджа бояли не вказували Перше кєнжа дуже тримали Ригор для діти Не смотріли же то члове мали сме три кілометры до того што не было ся до чого позвати Як сме ся спізнили то кьондж был трафній Родич нижнеґадале наполне мат тото ксондж Кженджа радили Радили бо хто не внеси не пові же ксєндж жене тото бо зарраз ксьондж го як так Бога мали Перше ксєнджа А в тым селі Вірхня то сте якого ксєнзо маль православного грекокатолицкого бы в грекокатолицкій Але потім як нашы Як сме ся вернули ното і грекокатолицкого не допустили лем з Росі православного но і так управославной жоршы Але ту нихто не был православний і не было де ходити ті теж ме так і пристали на того Але ту нихто православы ту не было нич православій Сель Вірхня вшыткы были грекокатоликами так веткы ту быле ту не было никого православного і аж до Выслиня было так же кажде болю Так Ні Ні ні ні Там побаниці там по жарті там были як так ся Але ту нихто не выброзла Нихто нихто як сме ся вернули то нашого ксєнджа зачали переслідувати выгнали го з церкви нас Тото но і не было ратунку а Рускы знате як они наслали свого кєнджа Бурскы взли кусок тото но і на православію тото і дале ксєнджа бо нашого кєнджа не дали Греко лем православного вільно было дати бо то был з Рослі насланый ной і так люде Бо то чолякы страшні допущали тато што си то так люде перешли на свіно найбуде свіконц же православны то православны найбуде свіяк Церков была аж а ся намарили же чого ідеме до церкви жебы см же то іх іх хостів Но а цу наша церков была Але были такы тіж же были проти того же то мы ся вертаме а они то іх костю єсм Зансти поіхали на чужыну то чуєм же люде тіж іхали на схід Іхали Чом они іхали на схід Бо так было Приходили войско приходило так і так аґітувало люди намавляло як на дол брітову то шы жебы ся люде запишували Но і котры ж были так дуже што ся обіцювали бо ту была ноч што тіж не мали дужвані землі ани ничого то не было а тото обіцювали як там страшні добрі в Росі Но і ся записували Як ся записали товты што ся пописали то навет карабины ім дали і уж были страшні же то ідут до Росі Нойшы а тоты такы котры такы не пішли до Рося але дуже ся так пописало там барз добрі єст вшытко єст поля і вшытко мают шытко вшытко ім обіцювали Што там будут мати Но і такіх зло звели Но і тоты што пішли а потім уж чули як там єст хтіли ся высофати але уж не можна было Бы достали карабины як бы штомо мали право до нас стріляти вільно было як уж так Некотры пішли некотры так уж не хтіли іти бо то родины розділяли ся бо то сестра ци браты шолт єден зоставал другє шол но то потім ся хвали бы тоты уж Нім зберали рускых як котры был записане не хт піти том на силу пожытковы ганяли То ся ховали по лішах котры не хтіли піти І потім і нас такых зачали жебы нас будут выганяти дорослі то і мы ся тіж втікали по лісі сме ночували Но і як іж потім чыты тых бы зберали што попишали ся но то нам да нам дали куж покійну а потім на схід на захід А з Вашой родины хтоси поіхал на схід єдна тета лем поіхала з Липно Липне не знате де лип наєст там же чарник єдна тета пішла Але страшні там як описували як Страшне там што было вроблене Нич не было там вшытко было знищене голод люде люди іли Яґди іх ішли потягом ча зима страшна была на Сивері то ци хто хто не вытримал ноту же тотой до сліву до слів Тот поповідала там єдна же така страшна зыма была істиничне было але діти были то остатню перену сме дали зак жавідро компери Но а ту зима была якы там в Росі зимы были Але вшытко вшытко вшытко вшытко вмерало на мель вшытко вшытко люде людили такє было чудо Нале не вільно было ани в тоту сторону ани в тоту сторону підіш потім шлясі жалували але што і купа вшытко вымер вымерло то остал ся но то были такы што на виды повстікали та як поси ся ім дало на ногах перейти Ту єден такій был што ся му якос і втеч те зачал оповідати товар як дахто дашто мал там то з хыжы нихто не вышол аж поклян зіли вшытко такій был голос Страшны страшны гыбул а тоты вшыткы обіцювали ты вшыткы ішли і такы ж гоноровы были як ішли по тім уж вприкінці были навет звізды были на тых хто зостают бою ся о кузопамятали же недобрі роблят але і вмілити то ты звізд были на нас же то мы не вшыткы не ідеме то як мали выізджати то щы корову ци што пустили так на наше жебы то ся тай не бояли ничого Бо мали карабины бо ім вільно было Там як повідали я в Америці былам тотам была зрослі што была там на Сибері То страшне страшне вершыткы діти вшыткы люже люде людили Ваше дитиньство то сумі была тіж Iна світова Та была война Діж Што памятате з той II Віны світовой як споминате тот час Нобы такы в войны не пережыли барзы Німці пришли Выйшли тади вшытко Німці то бо там недалеко желішом ся до тото вшыткых наішло Но то Німці наобхлодили нами Треба вшытко нову замыкати вгляды ся затыкали на ніч вшытко темно жебы было Німці ночували тато соломы нанесили до хыжы і вшытко на хыжы спало Але так знаме ся барже нич там кривды не робили В віхній статнувал войско Німецкє Переходили так переходили але чудже были так два ны тридни ді тыжден были кухню мали так были але Але похыжа тіж ся поды сідили ночували по хыжах похыжа ночы Вашы родиче Дримали декого Німця Номалю вночы спали вшытко по підлозі мы вшыткы бо я была і сестра но і брат Мершы но то мы спали на єдній постелі вшыткы а вшытко Німці заяли і до чытаного соломы нанесли тато і вшыткым спало Мали діжуры што бартували надворі арешта вшытко спало Ци Німці на молодых дівчатах не робили де ніч на нит Нас было барз добрі барз нихто нихто не полям такы были Німці же такы як виділ же мы такы то як мал консерву то ся зараз з нами поділил Поділил і покажувал же вінтіжма дома такы діти І нихто никому кривды не зробил ани ани мали кухню там недалеко на друга хыжа жавше нам казали притиж горцьом на жупу Догнешка памятам тоту жупу Макаронову нам догорче дале жебы сме ся зяли домів Никт нихто кривды не дне од ним ци не мал Бо там єден част одбрали то люди до окопів што копали там окопы то влозили імцу бронь вшытко мусіли підложати но то гназ мали там в тото в буйску коні стояли збортняны щыяли з кінми же як треба блоде то іх підложали Но іх ночы втекли тоты бордня стыма кінми тоты рандо пришли неє ани кони ани Но так ся встекли тоты Німці але але нич ник никому не тото лем блітали і подібно яли інчых што іх підвезли Але нико никого не тото Як нальод будут то кажды летів смытіл на самолю бо то казали вшыткым дохыжыти ся сховати Ниц сме о нім ціно не мали чого Не знам як там люде бо некаждий єст чловек такій кєден єст такій другій такій но але так што до нашто Бар ся з нами твайні заходили І до гнеска і скостю навет были том веражы Рускы як пришли то уж Рускы голодны были бідак были страшні біда німці мали вшытко А рускы голодны страшні єсли біды бідота ішла То Німці польшали нами коцу нам полишали такы но повіділи же тот до діти тото не было Пешеваків Так на тималяр был Німец то нам такы потреты робил малювал Но фанон на дненым полим нич о Нім тіж злого слова А ци брали с вірхні дакых примусовых роботників Добрали брали до тых окопів бо по лісі окопы робили но брали мусіли брати А ци брайці донімес там на роботу Но брали а мого цирка взяли Дам доніме до роботы мал <unk> років того цяли Бо там бы вшыткови тішыл до тото не было кажды ногвариштрик не было кажды лемін пришол нам робити на ґаздівці Носи не ґанил ся Вшытко він такым был як ґаждом вшытко робил но потім як ся война уж тото скінчыла то ім повіли дехто радити ци до Америкы ци вертати ту і стрико пішол до Америкы з Німец але Але тіж не де б нетжали ся же дато так кривды робили лем бо робити треба было бо то післішычко на войну то вымрали такы мы і побили тіжно як на войні Но там робили но і потім тя іх відували дехтя діти ці довертати ту до гір ци до Америкы Але тут што до гір піде хто бідата была Но то пішол до Америкы но і потім ня стягнум тіж То былам в Америці в нього Нокє так оповідал як то было як то іхал тым шыфом як то перше гваришы Як хворіли страшні люде бо то ниґда не іхали тым Но і там наветы такы якы сы додаткы до ренты давали Та то же од нім тя были інчы ся софниме до той вины То ґадате ж же кривды лам нічы яко такой зробили Ны В міру спокій так не можна было повіти же нам крич арб ци през відхню приходу фронту Но втікали Німці Безвірхню Безвірхню таді втікали но то як пришли то тіж мали мапы то знам же нудно діти чы ся вшытко медже на щестям нас было то сме ся ховали а они мапы тото вшытко бо втікали то і вшытко такє нищыли зо собом То тоты мапы палили А мы як діти ты діти такы сме вділи гарды папиркы хтіли сме тото спецеси взяти Але вытіцяли нам строк вынял цукєрка нам дал по цукєрку а тото спалил Жени бе тото не вытігали з печа жебы сме спалили нам зато поцукєрку дал І я не повім слова не повім жебы дашто на Німців Жебы нам даку кривду робили Чули сте даякі сы стріляня в селі Но было но было бы то бо то грожмайты были розмайты были людеі і в самоты літалиі Але так то ник нич жебы дакого застрілили в селі не было кого вынозич нич Німці втекли появили ся певні Уж рускы но то они гнали вшытко што нашли в хыжы вшытко заберали Бо бы страшна бідота была Алю Німці мали вшыткого вшытко мали Оні мали кухню готовили ногварю штенам казали з горцьом прити на нажупу і з консервы зоставали вшытко зоставиля Німці а Рускы ішли голодно як штрафі То даякы комперіі были ци пшуці кому тот пацяту ся вшытко злі Страшній голод был Не мали нич Лем тото што людом джа брали А о нім што же вам заберали іджыня што было пені нормальне Ци дакі кривды вам робили Нє так не было ні не там не чути было жебы там дакого там кривдили не кривдили Лем ся лем голодны страшні страшна бідота візла Може там даґде не трафляла ся дасти так але мыту ничын Ништо пішли рускы пеі ся появили Полякы но та Дашто ся дяло за часу як ся появили Полякы зараз повіні Нє было ту пару родин в Ледишові ци штырі навет Але вшытко згоді жыли жме нич не было не они нич нич згоді жыли На мене нихто ним не докучал ани онинам Было чытырі родины ве Склеб мали ту тіж і Але нич нич не было медже нами жадных нотарків Чи в Віхній мешкали опруч Русинів інчы народовости наприкыды были было дві родины Жыдів А цым ся Жыды займували Єди мали склеп склеп мали склеб мали в Ведишевільди А так они не мали нижня То Жыде лем ся занимали склепом так з того жы такє Ма то было очыно Предвіном іщы Преднівзян тото а мали сте Циґанив людины циґаньскы Ецм мыґеродині не мали ту в криві Циґаны были гм Походили казы рано ішли циґанкы жебрати тіж такє было бідота тіж Кажде рано циґанкы єсли іщы просили но жебы ім дащы дати жебы дітом тряти домів Ту в криві зараз за тым сме были циґане свойой слаго поанализи Не мали ні лем так Не мали бы они в ціли мати чы не мали не мали воґли в то с не мали та лем такы хыжкы мали мацічкы і так там сідили так лем што ся жебраня нимали Но а потім як уж нас выгнали то уж си позыберали позаберали си хыжы поляси попе позберали то і в потім нали Ото Лемків выгнали Циґанівні лишыли архів Циґане зостали Полякы зостали што ту были а лем Лемкы Русию назвинали Не нам якка то была причына Чы вы сте мали стычніст або вашы родиче або сусіды чы мали стышніст з партизанами Ходили партизане але штычнош ме А знате якы то были партизаны І такых были ся туж Ґрушевавили Далека не были партизане лем близкы Бискы такы правіже самы своі Так самы своі Мы інчы тых чытых не знали партизанів Не были такі си партизаны з арміі упа так звя Были нашы люде такы то навет з другого села была така баба што ходила з партизантами Та не так не мали сме тото лем в ночы як приходили но то іщы треба было дати Тота ся і з хусткы выберала Пе То іж нихто не зне до ґаданя Так нам нич не робили жебы нас там кривдили альбо з рештом них мы спокійны нихто ся нихто неметал до них не што м што сме мали што одно просили хліба ци і дашто і ното Ці вагда кіно то си брали што хто не мал нихто нич до ґаданя А ґенеральні то Лемкы спілпроцували з партизантком Нє тобровільно так не то нихто не мал жадного што Партизантами нихто Наветы была партизантка і польска бы польскы радили тіж А так так так так так так так так так так такы жебы Украінці то не было ниякой штучности нихто не мал нич Тотой страшник кривдили же же мы то партизанте были тото но тото ж неправда Нихто ту нич не мал Такы самы своі в котрым ся робити не так не тот котры так ниж не мали то пішли в партижанку і так пережыли Но там веце ці кого там о руской границі там веце ся там было розмаітого і били ся і сварили ся і тота ту неє то ніж Спокій сме мали спокій уж было з тым за мішаня што то до Росі ся пописали ното мусіли піти то А так тото мету нины не мали сме такє нич Припоминам што гнеска слухали сте в радию Лем фм першу час спомин пані Милькы Родко з Ґладышова За тыжден запрашам на час другу Дякую за увагу Міреґлоргоць