Archiwum
łemkowskiego radia

Витайте дорогы радию слухаче гев міре ґоргар зо Заходу зо свойом авдицийом та в горах Карпата Хоц то моі реляциі нагрываны сут Заходу то заєдно споминаме на Лемковину про дидівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли І де бы не были розметаны в шырокым світі внескы запрашам на програм котрому єм давно голово Істория аґентів запрашам до слуханя бесіды Буд были сте ся спомитат ной це лафондиче згір до мама і два почата в Бортнім гротила ся Мациі а тато сут з святківкы Чы там Куз дальшого обурного Як має на імено вашы няньо мама і вашу дідове з єдной другой строны мамо май ми мама была мал на імено Емілия Клочка войны ску Паніньскє Водила ся в Мацині в Бабче Бласбортного аньо был Ваньов копча вродил ся Святківці кобысце ся называт Святкова Мала та Мінцінька ся называ Мацина то пінцін Моя бабцьова клочка тіж натоміст якди о бабцю злі мойого діда жену то была Костяк і она бла зо шниці або скотаня памятам того докладні Ниґде Хоц ціла родина мойого таты єст Украі так але ні Але Але мій і до тіл Ядий што моя мавай палько є на Украіні м єдных і другых вертати назад дідо Малпеха ордина значого його тата ня выха на Украіну <unk> році няньов Низігри бы были в Красній Арміі Не были добровольців Лем бли нормальні взяти яко вояк яком хлопциско тим о дцят років Там но моя мама дачы мой дідо окілігат на Окраівы то был такій ґазда Со што знам Был сучысом сидій Был Ґайовым Новот хыба спороґаздів мал Але думал што муде ліпшы Пу іх а тым із моя мала з выябавцьом выріз всебідны Да і тіж як ім обіцяли тоты тот добробит же де сут дес так добрі знавец Плоцут ковазали Горозеле тоді поіхали лем моі діды мали пеха бо поіхали аж під Гарків Як ся здогадали де приіхали єк собі травы поіди тоды знале треба вертати назад Ні Свідоргова а там єм повідат же конец Ми сте уж ґажданін Совітского Союза вы сте підписали деклярацию народовостьо і тіпер вжєте зєс Совітскым Союз Радяньскій Украіні Но і зышли том кужніч на полудне Ку Стенсловскю што была Стенсловска областя <unk> там дос дужы людинвісным якысым чудом нам ся тілько позберали Тепер фактиці так енклява лемківска парже активна хыба но і былшыщы ансамблю з тых люди Студенка котрый был уж такым ансамбльом То поколіня котре памятал в ті часы коли жыл в Лемкові А мама были бідны но то післі бо тіж в ті того ліпшого а лем они мали щестя воє выіхали на теле давле польскы іщы адміністрацийні Коло Тарнополя з сели ся назвала Підзамоча ци Підзамочом не знам доклад Там побыли рік часу в Хугозі і узнали же ліпше в Крепатів в Польщы на Лемковині як на Украіні Были ґреокатолицкы пішли до ксєнца ґревокатолицкого бо Полякы котры там жыли выізджами і дам си заатвіли папіря же они сут міссивы І на тых фальшывых папірях вернули ся назад до польскы Іщы таку запрязану родину з котры колотків з котром были смацины тіж разом тота родина вернула альбо ініциятиво або Дадя Гоба котра здумувала колотко пійден Андрий была мешкат в Вортні як бы твоі баба тя была нореска на Украіні Не знам одка ся така ініцитива начыта така выобразня інстинкт самозаховавче правдобудібні мой бабці котра была цілым же попросту выіхали повіда мала же як приігаль до Перемысля з транспорту ся скоро евакуували видят пішол през міст на Сані і то был листопад мы ся бояли жебы ім затримали ішли ночами ін Свидові а потім вчырсі пішло польскє войско і казали ся зберати Акурат соли Орезвіли в схід Захід такошофовісты Забезміщыл єдный ванспар Окрем того што сте были што сте ведучый з дружня Лемків то вы тіж належыте до інчых русиньскых орґанізаций дачы тос медженародна орґанізация Світовый Конґрес Русинів Конґрес як бы така то спідвійна назва то значыт назва орґанізациі і стріча єщыцманов конґресу до котры належат русинизуючы во Словациі Украіні в Сербіі Румуніі Мадярах а навет на Чехах Же не спомну о Представниках Америкы і Канады І тота орґанізация фунґує функцийонує уж ночю стіны Лемкы тіж належат до ній Соломі до той орґанізациі знал заложытелю <unk> В першым році Меджі Рабіци на Словациі одбыл ся Пжнародный Конґрес но і мы сме тым чыну заложытельом орґанізували сме <unk> конґресы <unk> в Кривиці так само криці завыщій му Хорвациі Останіс конґрес была крут во Хорвациі Тепер буде на Словациі правдоподібні затя во або Миділябідцях або Старі што два рокы што рокы є орґаном за каждым заграничном державі і орґаном выконанным выконавцьом є Світорадо Русинів котрый єст єдиным членом од часу заложыня конґресу Презєду Каденциі буєм Ведучым Світой Рады Русинів так же но то єст така моя діяльніст медженародной <unk>Э і самоуж Лемків приналежніст до орґанізац То значыт почутя якысий спільноты Так з незвенем самы же такій голосы зут ріжны бы уважают же же то такє уж такій уж анахроізм Але як нихто нічого нічого не выдумал то іскт критика єст добра кєдис конструктивна Тут ме бесідували та проґрамуваты То єзліктоси і уважат же проґраміст єст такій ціничы най ся влучы Мы сме барз одверты натомісуває же критикуванє з окупліньом білету Упажат до крицикуваня вшыткого ся кусцискус не в порядку бо єжли бы сме хтіли мати ансамблі векшы дачы ліпшы же нібы як нема зна на кыплю жебы ти пульс На прекацию альпульсы з недоступным бузматуди ляжы і сташій дорогы зусу асист ансам кутуєм туди Має голомі тоты має доволенкы ци урлопы концертуют до кінця липця і все ти не концертуймо урлопу моіт тото бы смусіли піднести пінеты ансамбли сут важны Але найважнійсий з клімат жбыти разу Поезіі ансамблі сут поставом до того же приіхат десятык є выватных услові Якы буде сме в тім році ансамблі А знам што інче днох ансамблів не буде виділ бы не на отак заздит бо помагат прост бы спілорґанізатором Так же консумпция то єст єдно Але повтарам як ти ся штоси похотіл пороти так як я зачынал єм так як зачынала Олена Дуць же сме приходили сме ся хтіли влучыти А лем приходити бесідити понарікати піти довів бо то єст таке так тост такій конфорізм Нє я єм я навяза єм до того што сме потім бесідували же люди навічат же то же то жет проґрам же тож тамто Но той пином проґрам єст узалежный од можливости фінансовых орґанізаторів Орґанізаторы не былют злотілкы за то же приготу приготуют Бо то єст попросту то єст чысто чысто єст наша наша тота наша наша ініциятива наша охота до того жебы што зробити А не лем жебы жебы зробити ани лем зробити а не заробити о такту теаповістю жыда але ведеме ся сю до Конґресу Русины м Пошто на тот Конґрес Русині Конґрес повстал пото жебы сме ся спотыкали і як бы сперали на взаєм ім єй досвідчыня Звимали почутя певной спільноты же сме зіны прошмареных в державах але сме маме то само коріня Бо правда єст така же і Сербія і Хорвация то сут як бы ци Чехы То они не сут як бы автохтонны то бы іх коня то сут земблін пляшів чы мы тоты шались пойдемо о тых тых новытцях котры сут так направду они сут Но там єст така енклява котра была дес як номах а потім кота вернула На терену котрых слуг нали Німців з Колеі Чехы тот ансамбль з Кеуша котрый континує власні тоту тоту русиньскій русиньскій пораз в тых інчых краях Русина тіж має таку поденну історию наша же іх переселяли То значыно може то не было так Не было примусового пересыня І коли то су на силу пересуваны Не знам яка была докладні істория тых што мешкают в Мутовій чы бо але были они были су сусоколици быстай Любовніі Чом А до <unk> рока мешкали в Румуніях добрі памята Мадярам ся тіж зміняло і з чом зостали выселены аж на західній Бєжы Чехословациі того не знам то треба січ досправджыня до ска істория Натовіст русины бачманьскы То значыт тоты котры жыют в Сербіі і в Хорвациі были переселяны оф <unk> років тому ачи они достали од Малі тересы терены де могли ся оселити То были цілком іншы терены По перше жадных гір по другы не є лісі Они осушали тоты баґна там догниска єст температура тици з <unk> а жабы кумкают так же же як бы то было затя якысы баґна там каналы сут им пусто осушыли там і там стали Так розогровадин же мотовзів приграничных цут там Туркы были товды Но така така бо не знам чом Мария Тереса і тові Цесарова в Австриі ім там запропонувало бы том правлю пішло о то жебы опелюдніня она ім попомнула і пішла ка там єднак така ґрупа котра ся до гнеска там втримала і там жыє Потім перешли дес ду не піш на Хорвацию іщы часкіници по другію навіщ Хорвация Там жыют там творят енкляву они од <unk> польот сбы котрого рока свом рока мают своє шкільництво мало того в <unk> році были творцями то жытелями крелевства сербскы сербского хорвацкого Словеніі так же они то підписували ся під тым як по ініциятивным громадженю родеклярациі о творопаньства але тіж оказує ся же усвідавляня Украіны так тіж доходит продаже розыкає ця меды парнакты Хераз то што ґанате выникат што акция Вісла то не была така новина на Росину То значыт акция Вісла то был специфічні припадок коли не было дискусиі не было добровірности Ту была справа ясне мате ся зберати выіждати конеца те вшыткы виту іщы справы товіс бывали тоты припадкы о припадку якы власніцує себі же они як бы добровільні доглядали ліпшы варункы до жытя Пішні пішні собі тоту свою думко лишнє вшытко што є і ту єст чекале же чысло о тым што вышли аж а то тых хто жыют депес барз подібны <unk> тисяч не за Хорвациі тому буде <unk>o<unk> тисяч Але ся не міє заховуют свою як незалежніст енклявы свесті рускій кєресты Коцура Коцу такы села сут <unk> Новсіку лем творят більшіст на містечком так само як по стороні Хорватскій хоц Петровці Ярковці То вшытко зут типово назвы русиньскє там не є аж такым етихы єс не такых в перевагы як завкратс рускым користрі там <unk> процуры Для тых што тепер влучыли наше лемківскє радийо припоминам што гнеска бесідую з артистом режысером і ведучым створжыня Лемків І по другій войні світовой лемківской орґанізациі в Польщы паном Андрийом Копчом з Вроцлавія а родженым уж по акциі Вісла на заході Польщы в місцевости Хобієня на Нижнім Шлеску Прошу слухайте дальше нашой бесіды Мірко Оргач зо Заходу овертаючый ся до Акти Міского З кошек дайсте же написали сте драмы Одтяты кориня зорґанізували сте лат на чужыні але вы тіж накрутили сте котры сме фільным Дві части того фільму тиншыл Тист Од тым самым титуло тикожы як перша част называт Выселіня IIжыня третє може ся повинні шкінчыти на чензінця Нє котры ся называ Повліня Но фільм як фільм Не хцу ся то хвалити попадати в якысыме ґеломаніі і тше дальше Бо так єм хтіл бо так маєм потребу але важне было то же маєм потребу яти што важне было тото жебы іх інчы особы котрых тірит в тым фіві заграти а тым самым жебы такі накрутити Бо то вшытко бы задармо Ци сут кошты котры сут жадны як до кошты фільмов Хті дену то зробити Велика пошарна Янкы Янкы і Стефана Косовскы Нова косовского рла Петра Мурянкы бапа і Переґним котра гра в першій части головну ролю І так дальше і так дальше так дальше ляведзай реізы Ґмут люде котры посвятили свій вінный час пото тяжкы варункы тіж были горячы редальшы котры хтіли тых фільла заграти і заграли І тых ім не было але Нє так обєктивні смутяту бо то моя ініциятива і попросту хтілом ся розрубити хтілом ся зробити мучыдаку потребу Так спек як то з тых спектаклів ци тых щы было веце ніж была друга часы одтятых куріні был верте в Карпатах зроблены было был тоты Остатня година котра ся вязала заС на Карві котрой повстала перша час як бы до кінця в цілости очывісті фільму Акция Вісла Но і был тот і был фільм был спектакль о Нікіфорі Криницкій малювати малювати тищы товды коли казыправ неправдоводі котрому ся наж пошала зовы такій фільм о Нікіфорі але в котрым отім же Никіфоі з Лемко то параднем єдно слово Автор перепрошал Кравзы не жыє і токшышток кравзы о нім думал Але тоту лемківскі скіхіфора міг бы пару раз вывеча ачи не лем раз підкрислити А він таку яком мона на привіті вісцю про ітле Можна і так але треба быти як ся має якысы амбіциі тым то треба быти кус такым справедливым жебы тото повісти впрост і не лем раз і то ім уходом ґаздыня Хоцы мешка Никіфофы місіту Лемко І было то вшытко што ся довідуєме на темах походжыня Никіфора з фільму котрый зостан над вроджены та дальше та дальше я тот тот місячы фільм Не подало што абстрахую то же Фельдман по мойому то ся до того фільму комплекті не давало бо то была пані котра овшым бы радала фаритизация Лем Ціншыного напевно высокой клясы але то є закторка Ям ліора не пробула вызяти контект з паном Кравзе жебы ту тоту повіти Петроюскому Подля метес лем кобіс што він зарол Нікіфой іщы перед фільмом Кравзеґу тут уже скорша отул <unk> рік А Кравзев фільм через Так же ну фільмы як фільм сут єсти якыс нихто ся веце до того темату не зближыл ни охочых Може може може вважают же з то темало цікаве з ны брали материял на кучыня фільму Акциянізмо Зголова з чого што єм чул з оповіден А товкыси выобразнює вшыткы реквізиты Ачи тот перша час была така фактычні оперта выскутиме зєнця в автентичній лемківскій целі Зындеровий крути Подяка Теодорі Ґочові іхожыні Мариі то сме том тамт накрутили Крутили сме з сели крутили сме в Кумковій в церкви сме крутили Ксєнза Андрия Квокы так же но то бы ну і во бортню Ситуация така же мы мали но в ролі в ролі тых наприклады што ну тотіж было по куспав Але не вецель возів скінны із автентичныма реквізитами сут остачны Поляка котры жыют вурті Там з <unk> возів хыба тылем єден Лем єден Дзямбал был Лемком а тамты самы Полякы Юни они іхали тыма возами так дальше также так то выглядат на нестыте Лемкы ся призывали тамткудтам жыют Вдентаных для них то была уйбом выступит бояли Тяжко мі повісти што было ставовина бесідувала же она же она супережывати Можливе же оповідала лем старша Іш пані Трудно повісти Але пойдем же Лемкы барч ся таємно чыма ся бан а по што мі а на што мєс ачи бракуєй той од одвертости они ся блют ховати криґувати по што на што ліпше най бы то травма повыселенця ся дисят хоц так направду то Я не памятам якій будіти рожы з того дорогы хысы проблемы роби Лемкы жыли Лемкы і того А тепер сут гіршы Тепер бо тепер ся зо тоты люди котры сут уж такы котры навет то не пережыли котры ся выпину тот і што підходит до того Нож на Лемко ся не єст на Ватрі і на весіл Лемківскых Але ся сіше до того ся спрува же єст ся товды Лемком пасти а по тым же ся неє Лемко І сюди церкви ся піде то тіж може но але коту відомо ти інче думан же же тамтом неє той то украіньска баржа єст як баржены выставлений украіньскы і в якос повинно быти церковс по то же была яктоси потрібує того ним до ній бы таковає потребу а то іститу Ци ци она буде така ци така мото залежал од самых люди Як си позвало малы припадок маме при тото што ся стало в Сізматиравскых конесєм агли вказало же ґреокотолици як быв чудно реліґіяновид же треба ся завертати до того што было перше был то такє православя розумію теперісні але але то было кузінь ін то была якы баржем наче то было умуцуване кори крыями же то было перше той жысти коптурне тіж ґеокаторицизм в <unk> року одых вікіку в почыпу по ом номінуючо тіж в православі што то было проботам касыі Допіл <unk> день Сісма Тераска споводувала же ся на хыжко до чого поверта Коли так то радно же попрост мусиме Але повтарам кажде де сіх входит дакосикы сут тоты такы максимыті спадают но тыкли як тіжу што пильнувати чы м никого не образити же то же там де іш Сам бесідує головний тот Єст така квестия до котрой я хожю вам церкота а до котрой хоцю я три двоя приводництва Нота між є хос Штефен тот котрий голов головний богатым Бо підыстуват на справа айци не можна не можна Але я ся тримам од того здалека бо ся на тім не знам <unk> І пойтах же на примірі на пляпримі ту было на Бієнале в <unk> році Пяли фільтурны огляды бым на корбуєм фолю піялі гуґни Там мі подібно оцінували же люде ружні реаґували ци навіт плакали тоту і то молоды люди Натву заскочнемо кєд бы то были старшы мене тотали А по тым памятай та памятати видиці же то му то бує бытву мойой фантазиі Же люде памятали кажде штос інчого як того не было то было інакше А як было но то не до кінця так было як было подібне того то было то было штоси што што Він не мож зробити фільму котрий буде ся каждый підписувал Новам ліценция політика Моя выобраня Я єм то видю так як єм видю так єм здоров як єм знал На Реакция была по ном позитивна же в тым сенсі жерде плекали то іст на мене што свосі же молоде было такє чымси чымси Як бы як бы натура на ци поверніньом до тых часів о котрых з Або сме котры ся або пережыло або ся знає з оповідис помім так же друга част было гісно написати покі там было просто емоцийональне на тым іст друга част Была ж чуднійша до реалізациі бо токы та <unk> років ся розвиват акция там ся два дровила тым тота част друга туж буде <unk> років а <unk> пару років оцю ж закінчыло хосінь першым вот в тым того ч ся утецуєти ін Каденці презеса Тонеза як конец вкаже остатні остатні мой мій тот мою дітину остатню А потім будут дальше На ватрі малювал Кополя буде треба дашто з топкы та мыщыта Я не ху одходити од от так не хтіш быти презесом Мі выстарчытцет років пол помагати вшытко робити але ж не хци фірмувати ж не хци брати на себе того То єст вартвіня конґресу а не моє то значыт пожы інакше люде котры котры з листам Копча єст так долго же за долго але якоси не є них охочого на то жебы заняти його місце його ся критикує през шты рокы в праві А як приходит до конґресу то ся робит тихо коли подати о назвисках я то што тото не все не тішы докіснішыт було суми в тым сенсі жебы тішыя спішыте то само Я пойдем я ся не одріку і як буде хто сіновит тот я поможу во вшыткым што єст нищы Перекажу му сю Вєдзм старам в єден варунок мусит быти меньше молодшы од мене Не можу быти старшый старшому не поможу за Бога Бо мам звіданя єдно дес товды был коли сміг быти презесо Ем такым такым кандатурже мали быти на моі місци Старше Я зачынам колимом <unk> руків думам же м ся врал такій теперсикы о <unk> кількывісти Плетака Може є ся свідекове Але я знам же то неє такє таєстже то же того матсу А чыправда єст тіж така же же певны ци ся теав тумати час То не єст так же ся же ся як ся не мак бы был етат то певні в Лембу ним не брако охочы як на полькотекі Заты пят тисячы то цілку можна было добрі функцийонувати Але щестя таті неє Бо подоздийом жебы ту ниц ся не змінило лем ся был ся ведже сово барз одырядний о тот же ты робиш за то за грошы презобити одра до вечера і таче для І то бы было матілко Андрю напевно дуже люди знає Вашу історию напевно дуже люди Вас доцінят але тіж напевно своім жытю мали сте даякісых назвиме воро і чытасме вєды з ґазет же по ноці были сте аґентом суспецияльных тема ну выйздит Тест тис тис по просту А не бесідую от особі кото єст хворе же тот темат по <unk> рока ся тій час то ся галкує В сенсі же в Польщы што робит аґентом але єпше а напевно каждым аґентом Тоты што пришол на то повинны сут документы котры повін справдити цім был чы лем так же Я на тот темат нич не мам до одкрытя ниґде єм николи не был спілпрацивник ани святов тайным анє знав цом ся назвала Тома Краца учестны службы спічынства Престанме ся ошыківати же тамта службы тамт были меспорите і так Але тепер службы світі так само діят не поі впрост же маєм пропозицию не в спілпрацы але товраз по тота ся зача до розмовы што до мене колеґа зо студию не слового кєрунку євдесятого рока котры працувал в лопі і того Я підом Я м почал шукаш просині Віш што тамто зачал крутити на тій засаді же того же є Лемкові лем маш контакт з Украінцями з Німцями придумают це з ґжевам Такы службы безпекы безпеченства секурітам як назвати были сут і будут А то ци хтоси з нима спілпрацувал ци ні то єст його індивідуальна справа Я не спілпрацувал не замірую спілпрацувати мож на то зостарити Хоц в каждым віку мож выти с дов Аґенто може быти все добрыл кажды рока а то ізяник десци дос допишут то вечасі они мают санш за тым завше бы єст така засада же найголосійше кричыт злодій лапат злозія злойк Пандрю дознал сме де сте безділювали Але уж што снам на закінчыня повіли слухачом Лемком котры будут слухати вашы ониці якє мате пресланя для нас Но просте Як чуют ся Лемками выди ся Лемками не останут до кінця жытя А тото іщы пыбуют переказати своім дітям Хресняком знайомым іт т Бо каждий хто хце втецы од того муси памятати о єдиці О тепер єст то моднес одпал од так свого часу же буде все лем в другым сорту Ниґде не вышпеш Пешем том єс ся тым кым ся чує кым ся вродило ся вресло з ного дому а не тым кым бы ся хтіло Бо думкым бы ся хтіло ниґде ся не буде доціненым все ся лем Пшехшто А Пшехшты ту бесідуют на наше братя Вірі то єст што ся тот гіршы сорт гірше гірше Лемкы Лемкы останьте Лемками Імы оптим акцентом Я тіж дякую вос Припоминам што внеска слухали сте в радию ЛЕМ фм Третю і уж на жаль остатню част споминів знаного серед Лемків діяча режысера актора пана Андрия Копчу котрый родил ся уж в місцевости Хобієня на чужыні Дякую за увагу і запрашам зас в четвер за тыжден на годину <unk> на спомины мого наступного гостя Мірко Воргач зо Заходу арґнезиі рарос дерусифа што співайсемя та што співа