Archiwum
łemkowskiego radia

Питайте дорогы радию слухаче гел міре ґоргар з Заходу зо свойом авдицийом та в горах Карпатах Хоц то моі реляциі нагрываны сут з аходу то заєдну споминаме на Лемковину про дідівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі Нескы запрашал на прогам котрому єм давно головок Жытя і обычаі в сторі села Бо Мария Кобані з паном Адамом Барном Запрашам до слуханя бесіды А што ся подіяло же Лемкы зачали вертати на Дутрославія Бо знали же колиси походили а мали таку можніст же Як повстала Польща і нова конституция то было <unk> параґраф вольности вызнаня Ното тоты котры мали впоєне же мы колиси были православны скорыстали з того так же треба было новы церкви будувати Як єм зорієнтована но то было на Лемковині коло <unk> церквів православных выбудуваных По войні іх знищыли найправдоподібно три церкви зостали на Лемковині православных котры уж были будуваны яко православны То наша тота в Лоґушы і так як зостала тераз костел Гей ад а люде а люде ся наробили А повіджте я то не раз повідала м так ци тоту уніятску церков Рімскій папа будувал Ні то нашы прадіды будували Чи она была колиси православна чи єй ремонтували чы нову выбудували але робили Лемкы Робили нашы Нашы прадіды прапрадіды І чого нам іх было не оддати Но але што што вам можеме за право Не маме нич до повіджыня І з тым ме выіхали на землі західні А дали нам Дали нам добры церкви ту во Лесніце дали нам в <unk> році допіро розвалену спалену за вчасі війны і в тій вежы мы ся молили <unk> років А потім як треба было уж саме саме ту місто мусіло бы уж то шпети лойцівы панораму міста то они уж зробили дах і тото для склепіня решта тото в середині мусіли сами робити Сы то рішніци так так так так так так так так так так так же єст єст для нас велика кривда Діяла ся перше І діє ся тепер Ани ниж за то не можеме О істориі Боґушы вус написали книжку Написалам Як то ся стало же сте Дышли до того жыте значы знате што Мы сме поіхали в <unk> році з моім мужом І моім братом брата дівка і а четвер ранас поіхало до поіхали мы до Нового Санча до уряду там жебы ноль ся шоси довідати чы бы чы бы нам де дале якісы якісы рекомпенсату за тото што ме лишыли Были ме в тым В Новым Санчы потым былиме в ґміні Камьонці і в нашым там в нашым селі і поіхали ме до Ґорлиц Пришли ме тамток в церкви до того отця Романа Дубеца З цікавости пытиця одкель мы походиме і то ното мы му повіли же ту з былужы А він повідата ой як добрі бо я пишу книжку і хтілем знати ци шо мы будеме знати о коли люде вертали до Православія і тото І до того дошло же Я тоту кни Але я не написалам спечаткы книжкы тыко написалам таку брошу таку таку ручно писану Ей як мели то єм тото описала І пішла єм до Лігниці до пана Барна знате пану Барна Жебы мі тото написал жебы мі все тото жебы тото моє ручне писаня то буде модаколи ся знищыт а пан Барна мі повідат так То што то тут тото буде маленька тота Мусите тото кусьо розписати жебы з того вышла книжка І з того вышла книжка Но але же завдякы пана Барн постала тота книжка бо я мусіла м мати ексого помічника жебы мі тото вшытко по просту в тотля вызры так пові повітам пане Барна я не знам ци я ту добрі напишу ґраматичні бо чо я ся лемківского не вчыла моі браты старшы ся пщыли але я ні Я ввіду ся вчам украіньского Але же тотам было три клясы Пан Барлян Ґалет пиште несмотнена буде Я поправіл Но і так пустала книжка Так же завдячам то пану Барні А книжкы ге называт Жытя і обычаі в істориі села Богуша писало Мария Кобані з паном Адамом Барном І ту на ілюстрациі о Лесницях котры якє ту єст <unk> Треба было хынати окладці замістити Єдну церков Але уж така мала быти В пляні Таку ме лишыли а так єй переробили На католифыту Вту в тій церкви як тераз ся войде то єст типовы кост бо в тій уніятскій то вшытко зостало так як старе было А ту в нас то іконостас был іщы не цілком правдивый Не мал іщы вшыткых тых іконякы треба мати на іконостасі і не было в середині іщы жадных такых выпосажынь великых а Ту был трираменны кресно то його постинали на єдно і не ма сліду єдині тото нич не ма сліду же то была же то была церков То лем мы знаме же то была церков і то церков православны Ци нашы слухачы можут дати таку книжку купити Юж не юж ні Южні долгы іщы малам пару але уж тераз давно не мам Юж питают ся Але не мам юж Плянуєте зловити выданя Не барз для того же то не знам хто бы мі то поміг Я уж тераз Мам є рокы то уж не єст то такє просте для мене Так же же я іщы хтілам жебы то хтоси прото перетлумачыл на язык польскій І жебы тота молодіж котра не зна В школи нема росийского Бо так як нашы дівчата ходили тоты чытайні і для них то не єст того што єст просте для них Але для внукы Вішні Нож так же тоты внукы мітунны не барз тото прочытают Тот мол готшыйші ся вчыл в школі во Вроцлавію і там был рускій язык То він буде чытал Так же же як бы тото дахто перетлумачыл Але то не я Не мам школы такой жебы м тото перетлумачыла на язык польскій Як маме писавіту книжку то вернеме ся зас до той бубуш Жыли сте си спокійні на Лемковині обыли сте си своі справы і в певным моменті настала віно Як вспоминати віну Віну памятам барз добрі Я малам В ся вродилам но то малам неціле шіст років але уж добрі памяты Як през наше село втікало войско польскє в кєрунку Пінчарови пред Німцями А Німці хыба за два три дны нашли ся в нашым селі Та уж так тото добрі памятам Пред нашом хы до нашой хыжы пришли то была такы такы Німці зрядовче На такых як си тото запамяталам на такых конях Арабах бо преціж в нас в горах ту были такы гірскы коні то я такых Арабів то я не виділа Як тоты тот зрядов чы тот німецкій тот на тых тых арабах конях як вєден До нашого бо мы близкого дорогы мешкали до нашого подвіря а нас росли три клены то він мал голову під самым кленами То такє вражыня для мене было же такы такы коні сут А што с были клене бо невас Клене то клен то был подібный до Явора Мал подібне листя але называл ся клен Кустьок інчы од Явора але барз подібны до Явора Знате якій Яв Явір клен Клен Явір Лист ся має барз подібне але єдна ся называло Явір а другє клен Клен по попольскых кльон кльон Як тота войско а памятам си як тото войско вертало як то была неділя Мы сме вышли ледво мы вышли з церкви і тото змучене войско польскє през наше село при нашы студни Стояли одпочывали декотры ранны были єден был такій вояк старший котры зомліл то памятам як моі мамаму давали кроплі на наводу ци на цукєр котры боґушане мали коні то тых брали на во форшма жебы вести тых такых слабшых же не могли іти Но і наш сусід Методы Хорощак был як мал коня был высланый на Форсман то повідал же так до мойой мамы Ґадацак сусідо тот што вы сте його ратували ту як зомлів то Фльоринці на мості вмер Тот вояк Як выгнали Лемків з долгу довкрыны то плакали гіркого Горы долины Кілько в томы часи слізого проливло голо як дол Краіны Лемків выганяли Дідо мі повіли же то быво страшно З долгу выганяют і не знатя за што Женут выганяют не дают спочынити безероды вырі не даюты Желюд выганяют не дают спочыти выріс не дают тижыды Было насумоми дітея аж освяло та на огынли Же занес ідеме лем спомнеме ситя В своім ріднім сеелі кажы до ній сам при дня рідненькы о зали лем спомнема жытя своім ріднім сигелі кажды місцо при снього рідненькы осели Горы нашы горы Гороньты Карпаты та што жывы рідненькы Тай бы смат вартоте Оми я тамтій гори студенку вербу то ця рівний краю Яж верну Оми я тамтій горы студенку вербу то ця рівний край Я іщы сам верну Лемківску юмову чувам одколискы Ньом бесідували хыжы моі близкы в своій кореліі буде памятали бринорі корені выда памятови Добрина Для тых што тепер влучыли наше лемківскє радийо припоминам што гнеска бесідуют паньом Марином Кобані з хыжых Хоголяк Пані Марина Гнескы мешкат на Чужыні в Олесніци недалеко Вроцлавія а родом сут з Боґушы на рідній Лемковині Прошу слухайте дальше Міре Ґоргач Но і ледве тоты воякы од нас вышли уж пришла Звядовча тоты Німці Но єй цілу війну я так памятам як бы то было вчера Як заберали люди до Німец до роботы Як кы накладали континґенты Моі родиче мали шестыну ґрунта так як праві вшыткы то оддали через цілу віну <unk> штук бидлят Наприклад такого бы Хо оддали то уж был праві підкін з віна віны але єй што выза забрали то мало шіт метрів Такы та проважні брали бы быдля та брали брали бы для та брали молоко брали зимякы брали зеро на континґент но тото вшытко добрі памятам І памятам як ся Німці обертали З якы ішли веселе З музыком на вхід В <unk> році то такы бідны вертали з поворотом <unk> році До нас рускє войско пришло на сам Йордан <unk> січня вкричыли до Буґушы А по Німцях Дуже Буґушы люди забрали на роботу до Німе осипа зуб Мой воєрідный брат найрешта дівчата хлопці Дуже пішло Не вшыткы вернули Не знам може так на памят по им хыва з пят осип вернул не вернуло а може і вец не вернуло А ци дахто сти што вернули Оповідал як было там на роботах Так оповідали то залежыт де хто трафил Як іщы трафил до балора і до доброго балора но то піл біды а найгірше были тоты котры трафляли высі до фабрыкы До фабрыкы были без Американів бомбардуваны Доє там люде але тамно в праві там нихто не згынул з нашого села Але векшыст тых што я собі так припоминам то вшыткы были в Балора ци дівчата ци хлопці были в Балори Я тоды кузин Андрий Гнатишак то ойой мамы Сестры сын повідал же йому было добрі в того баора Він был цілым ґаздом бо тот баор мал трьох сынів вшыткы были на вині А він сам з женом зостал і Андрий был такым ґаздом там Но Тотом ґадал такє а я голодний не ходил а роботы мал подля нові домо Но інды то декотры ся щастливо вернули але не знам докладні не повім але певніс сім осіб не вернуло Зыстой з Німец Но єден Боґушан был в арміі Андерса він ішол тамтыма святыма семями Але він до Боґушы не вернул лем выіхал до Канады Нє в Америці был в Америці Так Іщы до Боґушы уж робили поміры але іщы не было Найперше были окопы на Біяві коло Грібова потім были окопы в Фльоринці потім были Поляна і в Бересі Не дошли але нашы боґушане вшыткы были в окопах в окопах были мій брат Корнель і Анна А часами был і тот молодший брат Владимір так же з початку то ночували в ґаздив полянах ци в темто в полянах были тоты баракы А потім выдували баракы і там ночували Был так єден а Гнат Натишак котрый был выділеный до того же онимали коня то він ішол од нижнього кінця і каждый давал свою то для того што там в окопах был там Німці в окопах в Полянах давали зупу Але решта треба было довозити Так же тот Гнат зберал тото о котры там годині вшыткы выходили на дорогу і давали му кажды была записана кому тота пачка і він іздил до поляны То значыт ся Трудно мі повісти може не з каждой єс было <unk> осибно а в селі было веце родин То так же певно не вшыткы были высланы не были напевно бо декотры были в Німцях декотры были в тых копах так же были тота молодіж была поділена Єдны поіхали там а другы ту Но так же до тых копівы решта тота молодіж Но бы тоты окопы уж Діна травала <unk> років то молодіж дорастала і тота молодіж на ведіщы не была в полных роках то мій брат молодшы з <unk> рока він окопам был Він не мал вісемнадцет років Ци ти гопа то была тяжко робота Тяжка бо были тяжка была для того же то была го земля гірска камениста а окопы мусіли копати А там был камін і камін на тым камені іщы єден камін І то тре было копати і Тых што копали Были для них добры Може то залежало од Німця але попросту не знам такого припадку жебы там когоси забили або когоси там Но в каждым будразі деси не барз дотерло до мене жебы ся заобходили так барз по Поганскы тото не чулам ци пильнували іх лем Німців ци ци тіж были Украінці Вдекотры може і были тоты січовикы но так але веце были Німці В полянах в березці были веци Німці Поляна і Берез стызили попід цілы лісы зрили але ціле щестя же так ся здаріло як ся здаріло Была в горах партизанка то называли десанты Як пришла нич самольоты европляны іздили понад лісы і спущали тых рускых десантів І єден десант але то уж была то был хыба <unk> рік Пребрал ся за Німця а фронт на сході уж Армія Павлюса достала ся до неволі І Німці уж были такы уж ся же іща штосит з нима злі діє І такє было заостріня Тоты окопы копалин на жебы жебы як най долше ся утримати жбы не пустити рускых І тоты окопы копали І нашым Лемкы были змушены до тоже навет такым молоды хлопшыска вшытко было в окопах І сестра моя была в окопах Як потым тоты рускы тіж копали до інчого зачыцяли То значыт ся было так же де копали преважні хлопы а бабы выносили дерні бо зверхы была была дерня камін был на споді а то треба было тоты дерні усунути де си там одставити то тото было для баб а хлопы то намучыли ся там вшыткы села І Фльоринці о окопів было дуже в Набяві і в Полянах в тым нашы были і там ночували власні в тых Березі Полянах І хтіла вам тото доповісти як тот партизант ся прибрал а в Новым Санчы За містом был такій старий замок называли го Пєківку ІНімці зробили си там штаб воєнны і там мали цілу свою бронь І там кватерували тоты Німці єдны пильнували люди в окопах а інчы мали інче занятя І партизан рускій пребрал ся за Ажебы мал мундур то Злапали єдного офіцера медже Грибовом а Фльоринком не знам чы то было на На Бяві чы то было уж того не памятам але старшы Фльоринчане будут тото добрі знати Партизане звапали засадзку зробили і звали того офіцера Німця одкаль бы партизан міг взяти німецкій мундур його звапали його правдоподібно жебы го повісили в лісі а мундур забрали і тот партизан знал перфект німецкій пішол до в Новым Санчы да на тото на тото вынат до того замку на тото пєківко і лишыл там зиґарову бомбу Але того мы не знаме чы тот партизан здолял выйти од тамаль жывы ці тиж згынул того уж зна не знаме і николи знати не будеме Тот замок вылетіл в повітря Як мы <unk> кілометры мешкали од Нового Санча то мы чули тото якій то был страшний гук Люде не знали што ся діє фронт єст на сході а ту Шо ся стало люде не знали з початку і тота бронь тота амуніция німецка вшытка зостала знищена Так же Німці не мали ся чым осадити в тых копах котры люде накопали Єсли бы тот партизан того не зробил то было бы в нашых сторонах тото што было кодуклі в Зындрановой Шо ся там та як ся там Німці осадили так бы было в нашых сторонах не знам ци бы бы тото прижыли Села бы были спалены люде так повідали Єсли тот партизан жыє томужычыме здоровя А єсли згынул то оцяцтво небесне Замолили ся за того руского партизанты Так тото си добрі памятам якій был гук І то нас оцалило А як уж рускы приходили што раз ближе люде ся тішыли же іх ся війна скінчыт пришли рускы До нашого села на Сам Йордан Люде витали хлібом квітами Направду при нашым при нашій хыжы бо мы мешкали близко дорогы тижей уж буде конец але для Лемків Жебы нашы тоты молоды Лемкы послухали Же для Лемків ани Лемтикы для Мелкы для Білорусинів для Украінців і для Лемків іна ся не скінчыла Для нас была віна дальше Для нас не было <unk> років віны для нас было десят років Бо два рокы по війні мы пережыли велику ґенну а другы два рокы на Заході Така была наша доля Припоминам што гнеска слухали сте в радию ЛЕМ Ф част споминів пані Мирины Кобань з хыжых Охоляк котра на чужыну до Олешніци недалеко Врославія приіхала аж з Боґушы на Ридній Лемковині Дякую за увагу і запрашам зас в четвер за тыжденного дну <unk> на <unk> част споминів з паніом Мирином заходу співай все кука