Archiwum
łemkowskiego radia

Витайте дорогы радию слухаче гев міри ґоргах зо Заходу зо свойом авдицийом та в горах Карпата Хоц то моі реляциі нагрывано сут зо Заходу то заєдно споминаме на Лемковину про дідівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі нескы запрашам на програм котрому єм давно головок Село Моґуша Запрошам до слуханя бесіды Называм ся Мария Кобані з хыжы Кухоляк родок з Боґуша Боґуша Де тото село лежыт В повіті Новосандецкым сусідує зо всходу з Бінчаровом зо заходу з Королевом руском з пілночы з польскым селом Пташковом а з полудня з Лабовом Котовом і Камяном То вуте вас міг опудати о Лемковині розумію так О Лемковині І Боґуша на Лемковині Боґуша на Лемковині так Як памятате якы горы были в Боґужы якы рикы през Боґушу пропували чы была даяка рика Блата ріка называла ся жорстока Початок той рікы то был знач з нашого села Боґушы складала ся з потоків Потокы сходили бого з єдной стороны гора і з другой гора і од стороны лабовой од стороны Пташковы І тоты зо студенок Робили ся потокы і тоты потокы входили в село і тота ріка называла ся Ростока Інула в кєрунку Королевы Руской а в Кры в Королеві Русків называла ся королівка собі Лемкы назвали тоту тоту ріку тоту саму тоту саму воду але звали і собі Королівком а Боґушане Рыстокым Но были рилі ґрунта і додаткы поля до тыхриля Риля ґрунта з горы то была Ксенжеполе наступна ріля была Тімківка наступна Сидоря Ківка А праві тоты рілі то се як бы або або таком путю были пригороджены тотері або потоком і наступна была Хохоляківка ріля наступна горошківка наступна Молоцівка наступна Вороблівка Стафенівка Вороблівка і Вышнє шолтыство На вышнім шолтысти стояла тота церков Тераз уніяцка но в ты хвили то уж католицка але была уняцка а колиси была православна Дальше Ріля Слезьонівка Венгринівка і Нижнє Шолтыство а під нижнім шолтыством были поміркы І до того поля до того ґазды што належала на роли мал то і каждий мал высше сева кавалок поля і мал на помірках додаток но і ліс Кажды ґазда маллізны не вшыткы мали єднаковы єдны єдны мали веце другы мали меньше мы сме мали <unk> гектарів ліса А декотры мали веце по <unk> по <unk>ра была были была так Терпачка Воєнне Маґурич і Гора Явір Она мала хыба л <unk> метр од позьому То была хыба уж найвекше Но і была іщы Яворина было кілька го гір мало на своі назвы Но і тоты рілі были до Я памятам іщы пред віном не было комасациі тілько каждий мал а люди уж тільо приросло же тота рілялжба поділена уж было на ріли декотрым <unk> господарств а навет <unk> Боіш ся люде розмножыли А в <unk> році Весном пришли до нас інжынєры ґеодеты котры зачали комасацию І як в весели як уж в вересни была віна То тоты інжынєры выпровадили ся але за якійси час вернули Німці не перервали тото лем казали комасувати І так же по тым кажды ґазда З тым што мал поділене по кавалку поля тому скомасувано до доєдного кавалка і додаток деси там під лісом То найвыше мал в двох місцях І тоты меджы котры были колиси чы ділили єдного сусіда од другого то уж были роз того што тота комасация трвала в нас праві цілу вільу в <unk> році закінчыли тото інжынєре комасувати Боґушу а потім пішли комасувати Королеву Руску І уж было дуже ліпше бо люде мали вкупі землю не мали тых меч і ліпше Ліпше было забрали другому Десибрали дальше так так так так так так так так так так так дак дальше Ани же не протули тому А то значыт ся то была устава Крыткы хони ходили оробили зобраня І дхто де до хто зостал на місци то достал коло дому так як мы моі няньо не пішли на пребудову але декотры хтіли іти на пребудову То достали інде над дамбажы деси над селом і він там достал землю науково а деси додаток лем І то так же то не было ыы так же бо я так цу а другій ні то мусіло быти мусіла быти згода Тоты хтіли іти на требудовто пішли тоты што не хтіли то не пішли Но а потым ся змінило як ужыым <unk> році на Украіну но то уж была То уж было товды товды то уж было барзжли барзлі Почас <unk> родин выіхало на Украіну а было уж як было перед вином <unk> родин То уж през війну то ниґде нихто ниґ не выізджал ся женили і ся родины повекшали як до выселіня як ям писала тоту книжку єст од <unk> до <unk> то уж до <unk> То было вшыткых Лемків <unk> родин То <unk> выіхало на Украіну а тоты решта зостали во ужы наєй по тым іх выселили Темат Украіны єст барз цікавым тематом до него напевно вернеме за хвилю Але хтіл бым іщы бы сте мі веси о пові о самым селі пуйсте Якы люде мешкали в Буґушы Цибы гын Циґане Жыды Деси колиси давно был якій Циґан але як я памятам уж не было В нас были тілько дві родины мішаны значыт ся дівчына была Лемкыня а в Америці з ньом оженил ся Поляк котрый походил од Ландсута і як она ся вернула до Боґушы на свою ґаздівку бо она поіхала яко дівчына зо своі Вітцьом до Америкы вернула але вернула жената і вернула ся з тым власні тым Яном Катаном То была єдна родина мішана Друга родина то уж была в тридцетых роках служыл такій Франек Вырыдко і оженил ся тиж з Лемкыньом так поляк был но то они дві родины в селі не было Жыда і не было циґанаж За мойой памяти уж не было А мали сте декого куваля мали е мали бо ґушы был были Три млины водны <unk> вітрак і ковалів было двох Е Робил плугы робил лемешы до пугів кулконі так же мал дуже роботых коваль мал Бо люде ся послухували тошо деревяне то си самы зробили так як наприклад моі няньо то знали си зробити граблі вилы деревяны до сіна або вшыткы там до сокыры тот до Мотыкы вшытко си самы знали зробити А декотры не знали то им што си інчы так єдны другым собі помагали Барз дуже было бы ужы котры знали си дуже зробити Столярів было был такій єден хорощак Павел котрый перед першым дійным світовым был ш ґімназиім в Новым Санчы Потым выіхал до Відня і там скінчыл высшу школу Так же як він ся вернул то не знам як колиси вчыли на тых студиях Він знал ся на господарці він знал ся на щыпіню дерів він знал ся на рыбах бомал стал Він знал ремесло деревяне Сані розмаіты річы вырабял Был направду єден зо вшыткых селянів так такым мудрым чловеком І од него брали взір він ім Евіням Я си памятам як він приходил до нас е і на нього запросили жебы нам пощыпил деревка такы овочовы Новыме сме мали дуже овочы мали ме два сады в селі было дуже каждый ґазда мал мал ы сад кажды Но іж но ішо управляли управляли Цимякы о бо ґуша і кыляла называли земякы Не помпері но Цимякы лен сі али а з лену робили што треба было полотно і вшытко было і на кошелі і на другій сорт был на Сподні Як называли загорями Сподні ас называли Сподні Такы літні няны на днаробітный ден бо на дна неділю то мали уж купчы або або кравеч шыла або готовы купували убраня а тот вшытко няне Тото управляли тай пшеницю жыто ярец овес оркіш но і ховали дуже бидлят бо мали дуже выґушаны мали дуже ліса <unk> мали дуже быдлят Но а знаго лісы з блятами Но а де ся коровы пасля не в лісі на по свыску А были такы паслицка тіж попід ліс Але в лісі были такы поляны же ехло нашы хлопці бы гнали до ліса коровы та но а лукы то улка была на сіно А потокы то были гусипасты о Така была тота но но і так і так люде также ліс был но а з ліса корыстали росли грібры росли ефыры ягоды червены тоты называют Полякы позьомкы Чежниці малины то з того мали вшытко І вынесли тото дым до міста продавали А мамы нашы робили масло сыр для себе і на продай до Нового Санча мали ме <unk> км І так несли нашы мамы на плечах сырі масло а в руках яйка І продати а в Камюнці был былы ба стация Колейова же можна было приіхати до Нового Санча То я мам і гадам ното чого сте не пішли не сіли сте до потягу она ґадат Дітино та тото што я на плечах не сам то бым дала на білет Такій был білет пред віном дорогы Так оповідали І тото несли на выруках Леце бы нага но Была моя тя єсмутна Я не смутна лем сердита моя была з ноці та Біла мене мати в ноці Рыйва чорты лоці Ще казала і ще біванта не дум Щє казала де тищо фіранта неґетлі Я ємам тота люю Не зустріну там ти мою Моєнту серце моє не єст такым ярмо моє Ече мато моліна Маяте паны Яткамате і ранятка маль Для тых што тепер влучыли наше лемківскє радийо припоминам што гнеска бесідуют з паньом Марином Кобані з хыжых Хоголяк пані Марина Гнескы мешкат на чужыні в Лесніци недалеко в Вроцлавія а родом сут з Боґушы на ридній Лемковині Прошу слухайте дальше Міре Ґоргач А припомнийте нам іщы кілько вы сте мали років заним Вас выселилинадцет То сте были барз молоды дітина То што молоды діти якы мали обовязкы на Лемковині Діти на Лемковині іначе были выховуваны як тепер Каждый мал свій обовязок Моі братя старше пасли коровы Сестра моя была од мене девят років старша нож бы а дівчына мамі помагала в поли А я мала обовязок посіданю ци того вмыти ґраты Паси пасти гуси а гуси баси ся По такых травниках там была вода а на тых травниках то выткали полотно льняне ци пачысне то білили тото І тра было пильнувати гуси жебы тоты гуси не пішли на тото полотно І не напаскудили бо то бо то бы было уж пляма А тото полотно мусіло быти так біленькє як сніг А оно сушыло ся тым же поливали ме На камінцях было пристеране на каміня поливане жебы не пресхло жебы ся сонце го не палило лем все мусіло быти мокре рак кусьом высло уж поливали то был обовязок такых як я А іщы земяків нас крептати пана полуденок Но і припильнувати кур а ти аґнашы пішли в поле но то я зосталам дома сама гус не мож было даде заперти декы сме мали огородженый сад але там была трава там была крас трава она была на сіно А як бы там гуси дал там муси бы тоту траву понаверали ниж бы з того не было гусиме пасли в потоці або на камінци А там на траві ні Втекли о даколи тоты гусы Ні гуси такы лінивы они ниґде не втікали Так же де сідили то сі то сідили як ся наіли то напасли то осідили Но і то был такій наш обовязок одколи уж памятам же я уж тото могла робити А высы короне пахупшут Ні Я коров праві нияк не пасла но мо хлопці были тот од мене старшый то был штыри рокы старшый од мене а другій был сім років старшы од мене Но то они оба шли до ліса пасли нама і дали мериндзю Не знам ци ты знате што то Мериндзя Я знам аль пущте нашом злухачом некотры знают Нашы мамы якы давали пастухам мериндю то было так як бы в родаю Терас канапка Давали хліб до середины давали сыр тото што мали дома посмарували маслом а як ніта масло зо сыром змішали І дали скыпку до скыпкы завили ти тото хлопці мали на до ліса А ся ім хтіло петита в лісі были студенткы топили а як то і годы мали ци чежниці ци малине о прикладне сніданя Преважні сніданя мама робили все варене То была старанка з молоком Знате што то старанка Но я знам така Но я мышлю же знают то єст така же з пшеничного і мукы там били яйко і далеку з воды замісили І потым дробили так надрібіцько то не было різанка Тихо стеранка бо різанка то была розтачачана кроєна так як терозмакарон а стеранка то была така же єй пальцями зробили то я ім тото помагала робити і то а як была дня То іщы давали то до того дыню тото старанка то было насіданя А на обід то о присніданю як мама рано встали завчасу жебы то іж і такій обід варили напр зготовили горох Жолтый горох не такій грошок зелений як ту єст на закладі тілько был в горах горох жолтый Того гороху садили дуже так же люде мали на зиму і То была єна а на обід або робили а на нераз робили заміст такой странкы рано были мастило Было так власні я самам што то сут мостиву боєми коли нею думостив Мастило то было варене так Мастило было сы навет бы м повіла мама додавали петлюваной мукы а петлювана мука то єст така як тераз тота першой сорту тоты мукы то бы га называли питлювана Але до того то бы бы давали іщы кусцьок пшеничной мукы такой журновой І на тото молоко розбили яйко Дойдот тоту муку і молоко і вливали вливали на решту молока Но так бы м повіла як бы хтоси яктоси тераз будень робит Же час молока єст то ото а в зимным молоці ся розграбят так само мастило І по тым тото мастіво уж было такє густе як будинь Тото мастивы давали на з тим і мастили його або маслом А як ніто з парками сибульом то было барз добре То было на сніданя тиж добре то мастило Але і был іщы чыжы А на чым порыполігало варіня чыр Чыр был на чысторазовы пшеничны муці Готовены на воді подібно як мастило тілько был цілком на не был пісни Але жебы не был пісни тіж його склярками омастили О то уж тото не раз на обід давали такій чыр гузди бил А мали класне молоко то был чыр з класным молоком Або были або была е тота фізол на густо зварены на обід або была біб Такы были обіды або або земякы о землякы омащены солонином скларками і з класным молоком такы были обіды А потім єст вечеряток вечеря Но вечеря но то там часами ячницю зроби робили на вечерю або Як дома да давно ховали свині але выховали свині не на такы як тепер сут Худы што мали дуже ніясаніі коли си такы твузды же солонина была така руба гора была вырыселена і літом мали на цілю на омасту То проіли То як памятам як уж єм така была як уж комасация была а наше няньос з братом орали в поли Тома ґазен Марися Понесеш ім сніданя То мама таку солонину крыіли тыж медже скыпкы або сальсасон Бо як свиню забили коли забывали свиню в мясниці навет николи не били свині перед рістяныма святми бо то был піст Допіро в мясницях били свиню І тото што бо не было посту то позідали мясо ци тамкобасу а з сальсасон і солонина зостала на літо на омасту І так люде жыли но хліб был на порядку денным хліб і земякы капуста тіж о на обі часто капусту варили Або земякы з запрашком Запрашка тоты полігала на такым засмажыню і по ним полювали тоты земякы так така была Чилі я знам як то повісти земякы з сосом ци чізупа о шоси такого Аль тото было такє усте Выгадате же мали сте сніданя обід і вечерю а я іщы не чум так полуденок коли то ся іло то в обід то обід так буде так так полуденок так то так в горах то было так Што там што сы кумо а што сте там на полудены ґіли та єдна друг ся питат тото повідат што Івано то так было наведит а єднак ту обід той ся прияло польскє слово Обід обід обід А полуденок то было твоом памятом полуденок полуденок Мы якме поіхали прерву інчы інчы тот буде в ові зо сестром в <unk> р до Америкы Там наша родина та моя тета няньова сестра іщы перед першом іном выіхала Вышла замуж за Стафіняка тиж з Боґу шыбыл они мали штырьох сынів Відвідівкы І так се ся приписували а потым уж тот як вмерте та тиж уж вмерли меньше уж не было такого нима барз контакту Але е наша тот тота не ля тота што ту в церкви спіла она ся вчыла ангельского я писалам карткы до них іщы яко Бо тоты іх діти яко нашы кузинове то знают ґыдати ци бесідувати по лемківскы лем внукы жні Но і я до них писал картку а я подам не лем напис мі по анґельскы Но і она написала як она написала они ся вшытко одызвали Наш допло поня є по іхньому і так ся запознали же тот єден єден тот кузин приіхал ту до нас То было в <unk> році І так ме ся уж ближе запознали з нима а потім як дівка наша выходия замуж то запросила то приіхал приіхала єдного кузина двох сынів Они не знали нич по по лемківскы але нашы знали анґільскій але вертам до того як они нас запросили в <unk> році і там до того неварку при Шваґер кузинкы сын суз кузинкы муж і тых трьох кузинів Приіхали привитали ся з нами Аси памятам як мі повідатот Дзян найстарший Повідат так Слухайте А ци вы не хте іти до выходка О мы так підрили на забыдам міні нібо мы сме уж так самолетів знали же то буде далеко з нами нани буду діхати то сме были приготова дам Нік мы сме там доних приіхали як они тото лемківскє то мы сме ся з Анном мойом сестром за язык лапали высме си уж так намішали польского же О них них был выгляд них было бесідували вшытко было Ядам доландне штыркам видиш повіт сме по польскы но такы были так миж собі намішали ту на заході то уж вернеме до того што был але хтілам тото повісти як ся тота наша лемківска мова змінила барзкы ся змінила Ножками медже Поляками той ся повіз вшытко ся так уйджы сме уж успостували А вернеме іщы до той буґушы нашой Майстер церкви Воєна церкви Дві церкви Дві Дві Іна православна і на Чом были і такы і такы церкви Од што ся ял Но то треба ся вернути до часів якы унів заложыли тоту Повіла бы м чысто нещастну унію котра наробила великой біды А кому на тым залежало Крулям і Римови Хтіли здобыти Украіну Хтіли єй скатолицизувати а не дало ся нашмарити одразу лаціду треба было сотворити унію Но і нашли ся такы нашы владыкы православны котры ся згодили по цій терлецкій пішли поцілувати папці римскому папі лем не знам якому І стало ся велька біда для народу білоруского для народу Ру бо втовды не было іщы назвы Украіна для народу Руси Руси то што тепер Украіна і для нас Лемків Но на щастя до нас пришла <unk> років пізнійше Але пришла І тоты нашы православны церкви забрали Під Рим Може так тото в скороті повім Але як люде вертали то уж не вільно было одобрати тых церкви бо она была уж уніяцка або была нова поставена або была ремонтувана стара І такым чудом ся нашли дві церкви так же якы Лемкы вертали до Православ то мусіли будувати нову церков бо православному священнику не вільно было выйти до уніятскым віта я лем ту Вам покажу а ту люде будут чути хто буде хтіл Давно дав люде з поколіня на поколіня оповідали же ту де тота капличка а она єст стоіт до дня найнеснійшого при потичку медже Бінчаровом або Ґушом она колиси давно служыла то была єдна церков на Дінчарову і на Боґужу Яка она была чым чым з каменя мурувана ци деревяна мы не знаме І стало ся нещестя Не знати чы то была великы дощы ци были ци было трасіня земли Нихто не зна Тота церков ся запала землю І боґушане на тоту памятку же там стояла церков Поставили тоту капричку А были то часы за круля Казіміра Великого вік Но то най нам гнеска уніяты повідат бо щы уніяты яку пропаґанду сіют Бо є то не то же я то іх ґаню Я тото чуло мим но Лемковины не было николи Православія А тота церково чым свідчыт В заказі міра великого штырцевіку на унію не грміло ту были Лемкы Русины і мали будували церкви не Костевы То єст єден ендовід І як в пізнійшых часах уж певні веци люди ся нам на намножыло Поставили Боґушане свою церков а то была під Покровом святого Димитря І ту Боґушане поставили тіж під покровом святого Димитря а былцарывяне поставили з церков там в Тыміси де стоіт Ніяцка Бо уніяты забрали і зыстала по тым уніятском Так же Лемкы як вернули до Православія мусіли выбудувати нову церкви А чого ним не оддали Но бы то была то был підпис то было рука положена римска на тоту землю на тоту жылю і на тот на цмінтір і на цервку А што ся подіяло же Лемкы зачали вертати на ві знали же колиси походили а мали таку можніст же як повстала Польща і нова конституция то было то єднасти параґраф вольности вызнаня Но тоты котры мали впоєне же мы колиси были православны скорыстали з того так же треба было новы церкви будувати Но як єм зорієнтувана но то было на Лемковині коло <unk> церквів православных выбудуваных По войніх знищыли Найправдоподібно три церкви зостали на Лемковині православных котры уж были вым будуваны яко православны То наша тота в Лоґушы то мы і так як зостала через костел Гей а люде а люде ся наробили А повіджте я то не раз повідала м так чы тоту уніятску церков Римскій папа будувал Ні то нашы предєды будували Чи она была колиси православна чы єй ремонтували чи новы будували але робили Лемкы Любили нашы Нашы прадіды прапрадіды І чого нам іх было не оддати Ном можеме за право Не маме нич до побіджыня І З тым мы выіхали на землі західні А дали нам Дали нам добры церкви Ту в Олеснице дали нам в <unk> році допіро розвалену спалену в часі війны і в тій вежы сме ся молили <unk> років А потім як треба было уж Е саме саме ту місто мусіло бы уж до шпети лоцівы панораму міста то они уж зробили дах і тото за склепіня А решта тото в середині мусіли самы робити сы твоі сніци так же єст то єст Для нас велика кривда Діяла ся перше І діє ся тепер Ани нич за то не можеме Припоминам што гнеска слухали сте в радию Лем Ф третю час споминів пані Марины Кобань з хыжых Хохоляк котра на чужыну до Олешніци недалеко Вроцлавія приіхала аж з Боґушы на Ридній Лемковині Дякую за увагу і запрашан зас в четвер за тыжден на годину <unk> на четверту час споминів з паньом Мирином Міри Ґоргач зо заходу арґнезиі росде руси фалочку вочне ташы співань о все кума сопи одкрычы співаны все