Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Там в горах Карпатах #20 - Марина Цєсля з Фльоринкы (2 част)
Еп. 20

Там в горах Карпатах #20 - Марина Цєсля з Фльоринкы (2 част)

•

Опис епізоду

To druga część rozmowy z Mariną Cieslą z Fłorynki, poświęcona wspomnieniom z czasu wojny. Opowiada o wkroczeniu Niemców, pracy przy kopaniu rowów i w kuchni oraz o codziennym strachu i trudach życia we wsi.

Автоматычна транскрипция

Витайте дорогы радию слухачы гев міри ґоргарт зо заходу зо свойом авдицийом там в горах Карпата Хоц то моі реляциі нагрываны сут зо Заходу то заєдно споминаме на Лемковину про дидівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі нескы запрашам на програм котрому єм давно головок Наша Фльоринґ <unk> Запрашам до слуханя бесіды днескы друга част бесіды з паньом Марином Тєсльовом з Михалова А як ж Німці пришли Я дома не была чого я не была но няньов взяли коровы з третязами і ня завезли там же до діда Ковальского бо они были під кычером там поставлены Але там іщы лукач має т акция Не знам знам же лукач няню гварят там підемен бо тіж были знайомы Я хлопы но Завезли ня там я нич не виділа як Німці пришли Бо я си думам чого то я не знам як то Німці пришли Пришли та чути было же стріляня ну але потым мы пішли спати коровы дале там повязували а мы пішли мене взяли спати ното а потым рано уж не было уж пішли геді Де си далек дес не знам де зашли но то треба было го по тым доходити бо ровы брали но треба было ходити Ага мене іщы не взяли до жебы міжла там копати тоты ровы бо я іщы не мала тілько років Аж по тым при кінци то уж ня записали але та як няньо як мали няньо косити зерно ци єст сіно найперше коситинь по тым зерно є мали роботу та мали жы спішла ты бытьком бы мали быка Може бы спішла прягли быка до долозву І може бы спішла нот разом ся бояла але такій был хлопец Божы тильо ся з ним находила він ішол наперед своіма быками а я своім быком ід на камінці і полны Возы нам на металей но мою ужішли вести там де треба было там коло нас то такы великы шырокы Од царкы так далекы такы вели шырокы такє выкопали не знам на што тото мало быти Но то єм за нима єм ішла за няньом як треба было а по тым як же мала то такій то дрідже треба было іти і мі Но але єм долго не ходила бо пішла єм а уж зимно было Малам такы червічкы такы но так мі нога спухла нож но нич не вдію но ти як піду Но і не пішла м єден ден до роботы то рано мама гварят Пільно лігай підперину Як видома чого бо ідут туж А пришли де я вым ми ся не ставила ны а я о бута пішла під Периню І зараз нам повіл же бы прити там в школі был бы дохтор і вшыткых там не лем я не была лем веце не было но то в Фльоринкови нихто не пришол то до докторя Но то дохтор як му вказала ногу же мам Ну вказалам же но бы така спухнена но а черевікы тота няньовы єм вділа но бы ж дома в діти боса іти до іх товды пові же же я не можу піти дотого копів лем там до кухні ні там уж были такы што ж тов робили треба было іти каву варити завчасом Но і по тым зубу готовый ти На веце зупу бото окопы были копаны для го для Німців Я не знам як то могло быти Але Але Німці то Німці оспинували Та Новы Не дуже того было бо Бо то было былоше як єм тамтішла но то не знам як я была там в кухни тото кухаркы но то повіли што треба робити Но уж потім зуба зачала кыпіти Але штоси ся стало там Же треба было такого жебы направил над тым такым великым тым Но як бы прийшол тот нашых хлопив зна вам як ся называл але бо він был з долины Іпал до той зубы Но але так тоты што были І люде здаля то мусіли істи зупоявне бо тоты што нашы якыж ся довідали та лем ся сміяли А тоты но што тоты не знали Але як они мешкали были такы барахы і было геды гет зо вшыткых сіл люде были Дівчата і хлопці і старшы люде так звертали Німці назад ното ты што были там деси што працували ни вшыткы выгнали выгнали до того і іж хтіли жебы з нима ішли і так попали і моі няньо Боже мы плакали Як то был денеє нам повіли же няня тіж мо його взяли там до того Але был такій добрий што пильнувал ним ґадала же же был коваль но то гін был для них такій потрібний тот коваль так же они го добре знали ні А тот коваль то малы няньового стрыха дівку На то ж бы были родина І він пішол ночы І так Зато няньо не были Та як бы бы были люде далеко Некотры барз далеко зашли З Німцями або Німці якы взяли то уж вшытко Но Але тоты там він іщы когос веце вызволил нито скричал же такій такій Прошы єй а то кричал так не же лагін лм о же то на них але мают ся ставити там Но то пішле ся ставити та пішле домів Но і такы оборонил Господ Бога оборонил Бо нихто інчы бо мама одчана мариш варочена жбы няньо няньо забрали то треба лем ся молити до Господа Бога Хоц бот бы вшытко поможе пречыста діла Мария тота ту о ту мам посм А я Ти молитву повім до пречыстой ділы Мариі в імя отця і сына і святого Духа Амель Лидба то пречыстой діли Мариі До пречыстой діли сердечно вздыхаєм Хвалим єй імя серце і даруєм Знаме Християне же матка панна нашого Ісуса кождого му притомна Хто ся до наймоледі душы єй просит Того не опустит смертельной слабости Як вден так і в ночы пречыстой діли жадайме помочы Она нам поможе она нам поможе она нас сохранит до на обороны до пекельной брамы Выпрос нам Марийо од Бога милости Впровад ти нас провад до вічной радости Моі діти милы Християне вірны не взивайте імя Боже надаремно Споминайте собі на Христовы раны Як болів як терпів за нациянів Своє святе тіло про нас не літовал до остатньой кроплі він кров свою вылил Він небо опустил на землю ся спустил Бы нас грішных люди од пекла выкупил Буде всім грішникам в той остатній хвили котры на сым світі Богу не служыли Бо страх помыслити як страшный суд буде На котрій стороні станут грішны люде Пекло ся од творы в горячым племени там будут грічникы на вікы страчены Ди піду на славу котру матку чытили з Христом з Богом оцьом на вікы хвалили Пречыстая діла вшыткы єй люде святыма руками вийтати іх буде Я вас діти витам бо сте мі служыли а вшыткы марности світі опустили Тота вшытка марност апыха велика одверта од милости Божой од чловека Хто в тым світі Богу наш хочет служыти тот навікы буде у пеклі горити Берме собі приклад вшыткых гордивости што сме му учынили од свойой молодости берме си до серця вшыткы слова Божы жебын нас сотворил до свойой послугы Ісу се ласкавый што буде і з нами ражно зуховати од пекельной брамы Печыстая діла раз же назво зрити Не дай же нам не дай у пеклі горити Знаме же вмреме годины не знаме выпрознам Марийо щастливе сконаня Воймя отця і сына Хвого Духа Ами то єст така молитва А тота молитва то єст така лем я уж так цілком може вшытко не повім тоту молитву Е Штефан Ґрез Дідокрез то найномчыт тоты дідо Ци тамтый іщы дідо Бо іщы был іх дідо ци тато уж не знам ци тот дідо Греш то Тера То Лист Божы такій не знам одкалю они взяли І тот лист тета Ґрисіха Тевдооска Дале моій нашій дівці Ані жебы одписала Нею она одписала і я ся тоту молитву навчыла Але лист Божый то єст такій долгій Хоц кому хтіла м доти тота нешто тамта нешто бо то треба долго чытати не знам чы не дві годины треба чытати Мож вечым як єм зачала чытати нераз гадала м же Ой цнило мі ся так Повідам што ся міцнило Е Сон а за припершыньом То єст родина І нихто о сон не вірит А я гадам то сон єст направду правдивый пречыста діла Мария мала сон Як мали Ісуса Христа цудийти ни доле я тото На памят не знам жебы м на памят бытаю чытати то добрі чытам а на памят не знам то повіла до Ісуса Христа паре свім видіваньтя Войманого до каяфы приведеного і на кресті розпятого рукы і ногы прибыты до Хреста ребракопійом проведены А Ісус Христос так одповіл Моя нас найласкавша мати наймилійша правдивий сон єст мала бо скоро уж буде тото Перше єжджы ну то ся мі поколотило бо на памят добрі не знам але як пішла в святы Архангел Михайл провадил пречысту ділу Марию по пеклі і вшытко ся світувала мати Божа за што тоты сусідят а тоты за што вшытко Архангел Михал Вшытко повідал в Єдниці дилиза Образы нечыли другы треба священників слухати як ся піде на службу Божу ні так тото до геты Но а тоты што робили а тоты были фальшывы Бо зас люде бідных ани не шанували а тоты што робили а тоты были Тоты фальшывы судия што фальшыво судили і будут там навікы аж там горити Іщы перше бы я прилетіла іщы перше Ангали Михалыл Вариток тым што вартували ні чогны не одповідают як ся пречыста діла Мария звідувала Мати Божа мытуй боску ясні невидиме горы смотрити не мождеме бо смова на нас цяпкат і о смолі пражыти ся мусиме Але то лем такы вырывы кыбо за тот лист то был писаний в <unk> в <unk> році То был но уж не повін докладні але пише приписала Анна Нависник в <unk> році А одкаль Но влажні од діда од діда греся ту бо тета видочні і подале тото Мали таку молитвову книжечку і там было написано і влажні тото молитва там єст написана Бід до пречыстой дівы Мариі Тото єст барз добре описано вшытко під дивігі сивіяга ты покров мати Божа прімі діткы ты всыбля Мариє наш покро на помоє нагаша любы Мариє наш покро На помоц готы маріє нагаша любы прецііс тагаты дівы господніх рам просіі ме ге і молім поможій на На помоце готы маріє нагаша На помосе готы Маріге нагаша любы ты цага рігітне міра і суз топо Прі мі і нагас до себе піцлі покро Мариє наш покро На помочовіе наш На помоє Для тых што тепер влучыли наше лемківскє радийо припоминам што гнеска бесідую з паньом Марином Цішльовом з Михалова на чужыні а родом з Фльоринкы на риній Лемковині прошу слухайте даше Ірек Гургач Той вшытко ту описано але то кільо бы треба было повідати Бардуже Ну але під ном іжджджы вам хту повіжну Ага Але як Німці вертали то нашы зас пішли вшыткы брали худобу і пішли зас Дехто міг там по підлізні до родины то до обчых А Моі баба Єва уж были в нас бо дідо вмерли то пришли до нас до свойого сына Бо они пішли там до там были дідо Миколай Ні так Миколай Ковальцкій тета Мальджыха і тета Марина они ся выдали до Добрынарий А іщы голим пришол діда Ґойдича сынваньо пришол з Німец ното о вид тето были такы добрыни тета Марина бо уж тета ся ґадало а іх сусід вмер а мали хыжу краснуй але мали єдного хлопця Но і пришли і нагладжы бы ся то женивні Но і згодил ся бо сподабала му ся хыжа крас а то была зараз котеты но то нето хвалили но але што з того він долго Была віхура і сосну зламала Пішол з цим хлопцьом на то жебы дров наробити Вышол там до горы та на тым стаяш то белозона і як одрубал так тото впало іх зобит Но а якы ішли як тікали Німці но то уж тоды Хыба было на святый вечер была але то было друга певно велия была бо як перша была Ні то певно друга велия была боґадале якло Предлодом хрещыньом тіж друга велия Но і хтоси задурхал я была з бабом і моя тета Анна Марисі вуйцічкы мама і Марися тіж така як я она іщы жыє лучковец Она тераз Канюх ся назыла доноглюбіні єст тіж жыє з того рока што і я Но і мама іщы єй То нас было <unk> Но інс тоту вечерю зробили і як сме мали уж вечеряти пухат тосий но то треті одморити но бы то пішли отворити отворили а то два воякы Але воякы были ту де стис зо сльонска бо ґадали по польскы Не бойте ся не бойте ся бо баба уж не хтіли впустити ні а ни ґадань не бойте ся но то пришли і потым варячы можут з нами вычеряти Но те як будете ґадати но то нота просиме Але найперше но мы хтіли ся помолити бабця гадают же зараз але мусиме іщы молиту Мусиме ся помолити а они як мы ся помолили то они по свойому тіж і оба мали ту на шыі такы мішечкы а в тых мішечках єден і другій такі лес пожегнали што як ішол на війну так писано было што мы самы плакали як он першы чытал і другій ціл свій прочытал як діти ґадали Татуль жебы сниґы до никого не щелял жебы с никого не забіл як бы не щелял то щеляй як никого не бет гадат і никого не зробил лем Щеля лем бо єм муся лем щелят бо як є Ястал бенде стал але никого не забил лем то другій тіж ґадат Я не забил лем никого і не ві дотреме до своє годомучыня то они ішли на криницю же найблизше ім деси было з криниці там до де они мешкали І такы краз два роверы до цін привезли і лишыли тоты роверы Но з того по тым як пришли уж інчы Но жебы сме взяли до коміркы там та бы не виділи а то были в сіньо і на рано іж не было Но та тото та тілько тоты як Німці ішли А потым не зном ци на другій ци на третій ден то было Пришли рускы уж пятьох хлопів мы ся не бояли бо до нас пришол отец Тарановскій а они были на нашым поставлены клебанія то они уж все до нас ходили они мали дівку Але дівку з того рока Лільку з того рока што і я Но то все сме были такы колежанкы і они пришли і ґадают так ци бы они могли з нами быти а бабця ґадают тамы бы ся тішыли жебы бы з нами были бо ж будова черта а они свою родину завезли до Камяной бо в камяни малей і іх жена то мала в камяни сестру І мы ся втішыли же хлоп буде ні і за якійсий час Рускы ідут пятьох хлопів праві дохыж влошли але іде іщы хтоси двох іде То был Сільвестер Жук такій він ся ошенил до баб той єфроскы тебо ґадали тета єфроска Дупчыха ой дідо ното привіяка А тоді єден як ся призріл най ґадат О Бож та де ж ты был Та дешты был же ты не пришол до нас Та де ж ты был Та ты бы мене завыл Я тебе аты мене Іх называли то што го привитовла солци якы не знам як чого так іх называли де бы він з Німіцями был а потым не пішол А то діден гадат убє мі як собаку А я за чыха кричати Жебы ту не забывали хыжы я мыслял же хыж будут забывати А тот гадат Нє треба до старшыны завезти мы не можеме за што старшынам повіст але він ґадат ци голоден А тот ґат кывну м же так Вынял з торбы не знам што там але дал му ім маш жебы ся наіл А може пити хочеш заскынул готільной кадовжы хто лем кывнул головом до альго розобралой одразу но і пішлой А моі уж были задоволены же отец з нами будут спати То бы з бабцьом на єдной стороні другій а отец дунот і другій а потім зачали іти тоты Ішли ішли тоты якрускы в нашу Фльоринку бар мот а іщы Німці якы Гночы як тоты пішли од нас то Німці гночы іхали тіж і коло нашой хыжы там ко дорогы та кулупа бабця ґадают таку купу што си там навалили што они там мают і підпалили І рано як сме пішли то были коцы убраня видочні же Юж ім того не треба было а самохід был таций пішли на самохід люди кузни взяли підпалили Але так Бог нас се боронил Бо як бы вітер з тамтой стороны дол то нашы хыжы бы ся згорили бо то была кулупа того полни самогій Але вітер акурат як догнай на камінці на воду там гнал і ся спалило іщы было кус попалены так як змерано пішль Агатым так было Уж як тоты рускы ішли тоты ішли білоті чысто білы бо певно зато жебы як бы дес самолюдішол та жебы іхны Но може не знам чого так на біло бы збераны але вшыткы были Блазима Но так Но то был но то было ґадам же же друга хыба велия свята была наша бо ж напевно перша і друга А проповели я мол бы с нам оповіси дашто о Велиі як власт Вылия проходила Ялетаня стемано велиі Але хтіла м іщы повісти Што я хтіли перервали сте мі хотіли іщы повісти Скінчыли сте на тым же ся спалило тото што Німці так оскы ідут уж по тым Іду діду дідут Як бы тераз виділ такого вояка то бы гадал Боже То молоды хлопці А такы зрослы то борода ту волося такє Но такє по просу но бо воювали но де мали ся стрічы нич Як уж гузєдны прешли а другы уж по хыжах по хыжах уж ідут пришли до хыж прилетіли Долег нас палило ся же оген был Раз два Картошка де картошка Но то баба пішли і вказали де картошка Як были ґраты же можна было дати жебы ся готовил раз два пона мил лем мылой нихто не скрептал Як ся зготовили нихто не смотил жебы лупу додому Лем вшытко єли але хочу іщы повісти Вчківці вд были старшы такы же дівчата не знам де были але были нонашка дома Но а нас ся палило а они тіж хтіли там розпалити ні жебы ся палило Бо дево до каждой хыжы хто был но татам уж мусіл ком перейдати жебы ся готовили бо єй бо то голоны были ниє Ідут плачучы до нас Плачут летят але а рускі за нима то ся стало Боже ниж лем шпычкы і шпичкы хоче Шпычкы і просий трясе бом він хтіл патычкы а они были уж на тылько старшы же они інчы зрозуміли В пичкы хтіл но то они мыли тут іх тарпатнотаже може іх даде возмат жебы пішли з нима Але они прилетили до нас і тот гадат Іж виділ же оген гназні і гадат же ци маме Зрештом тоты што палили готовили та уж ся з ним доґадали ні дали му патычків і пішол домів тото ся мі припомнуло же старшы люде не знали чого што він хоче н і наіли ся і піше але єдно паця нам взяли Так што не знали сме не в нас того готовили але не было єдной свиді не было Но і пішли по тым уж Я пішли то пішли то по тым уж зас Як памятате вылию горах Як она ся продолжала як то выглядало в вас як здданя іли вилию то не так же было як тераз бо тераз може даде з двох хыж ідя дам але там было так же до трьох треба было хыж ходити до першы хыжы ґаздыня знала га до нас перше придут но та уж она рыхтувала і жебы уж было тепле но а в другым то уж В Кузтьох сяли а в третім не хтіли бы ся на хтіли лем співали коляды співали так же но так но того то вели так жебы то так найперше то честну сме давали По тым Следі не знам як де потым кєселиця А до кєселиці комперий потым были голупці Што голупці были Глупці были з ґрибами А хто з ґрибами ні то з капустом Мало ся капусту там на надрімной то не лем глупці но то был рыж ци тама каша якаса Іли ґрипкыі і тото ся робило Пірогы перогы то тіж з капусты таты Хто я з чым хтіл та зробил нота был дали бы тым капусту саму горошок сам ґріпкы самы но і борщ но іщы были уж ка такы робило ся тіж з ґрипками лужка до борщю То вшыткого было дванадцет страв Залеж як де неж дам є памятам но то дома то сме з тыма лучківцями бо тоте были о Марисі віцічкы мама Но то моя тета была но а мы Побік мешкали ното ты уж разом сме єли бы іх было так іх было двоє четверо пятеро і нос баба Пришбак тым пришто уж нас было пятеро Зам ся сте за стил то сте мали якісы звычаі Но то ся мыли пінязме жебы бы было то з пінязи по тем ото якы ся посходили до доєдной там де ся сідало коло стола то найперше треба было поклякати і о чемаж выгварити бо такы треба было Но як ся стало но то Ґаздыня давала В них єдным было были звычаі жедали вшытко нараз настил А інчы То поєд інчы для того же жебы было тепле бо як вшытко дате нараз ну то по тым не єст такє Але як ся появино то треба было пісню заспівати Рождествоє Христе Боже наш лосия мировый світ розума небо звіздост служащы звіздовіл чаху ся тебі клоняти ся сонцю правды і тебе І тебе добрі знам бы ем співала кєм была м хорий Ружыт о твоє Христы Божы наш высийомировый світ дорога зума найбо дві засудлящы звіздуюча Ху ся Ты бі кваняти ся сонцю пра види і тебе вийдіти з Высоты востока Господы Сла бі а я тераз не мам голосу Бо я уж мала оперуваны міґдалы і не мам жадного голосу не можу уж дера співати Так же не співам Припоминам што гнеска слухали сте в радию Лем фм другу част споминів пані Марины Цішльовой з хыжы Романяк котра на чужыну до Михалова прихала з Фльоринкы на Лемковині Дякую за увагу і запрашам зас в четвер за тыжден на годину <unk> на третю част споминил з паньом Марином Мірек