The archive of
Lemko radio

Там в горах Карпатах Хоч то моі реляциі нагрываны сут зо Заходу то заєдно споминаме на Лемковину прадидівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі Днес запрашам на перший програм котрому єм дал на головок там пташкы співают карпах там коіде ін горду лемкы ню заручкували Там птошкы співын хыхы голос сопілкы там чути штодня Там птошкы співа іл весело всеу хыхы голос сопілкы там чуты штодня сило медже горами в німле люко жыє З горы гы быстра рычка шумли вытачы Там птошкы співы юн весель во всеу хы хы голос сопівкы там чути штодньо там пташкы співа юн весельо всеу хы хы голос сопілкы там чути што дньо Над былыстром рычеником хыжы настоіт Жыє в ній дівчы на чудова як квіт Там птошкы слівы юна село всеу ха хы хы Голос сопількы там чуде ждодня там пташкы співасел сев а Голосопівкы там чуте ждодня Там в горах Карпа дах там жыв я буду Рідного є Лемковины Яне забуду Бо там зайчыкы ска чули саренкы пасут ся вечерний спілдівчат там чуте штодня Бо там зайчыкы ско чуды саренкы пасут ся вечерны слів дівчат лем чуте штодня Скоше споминали сте же в селі была школа сте ходили до той школы Так ходил єм ходим до той школы Чого сте ся тамчыли Можме там ся вчыле Польскій і математка Заже по войні польскій математка Жадных інчых а і реліґія была польскій математка є реліґія І того сме ся вчыли также інчых не было придметів Інчых придметів не Може была а в старшых клясах сині бо то была школа того типу Перша кляса я памятам перша кляса ся вчыла з <unk> клясом а тоты што ходили до IV клясы ходили штоси два рокы цикі оси там был інчы был подял тоты інакше было як то як тотує страз же перша друга третя і до <unk> ти А товды в тых часах придвоєнных люде вчыли ся языка лемківского Вчыли Было было было то а то відомо не вшыткы тото не было так Бо были навчытеле лемківскы так само ні но то не вчыли А пізнійше но бы то нас вчыл я В часі війны то нас вчыл лаґы То не бы то был украіньскє але він вшы по лемківскы вося Бо не вільно было інчым того в інчых языків лем украіньскій але він нас вчыл по лемківскы А чого было до чого на теренах польскых в Молистерця фусты украіньского В то даче в тім в часі війны Не сам я так уважам на внеска уж же Украінці мали привілей певно мали привілей і імзваляли на науку языка І наук оґлин цілковині Я памятам того пана Лосяна він был барз у такій строгы был але опанували ж єм цілы ціль вшыткы літеры Я уж ся приіхала на захід а котрий си клясі хыба в пятій клясі зачынала язык русийскій то я уж Я уж чытал І ся здивила тота пані же як то ну ти ты чыташы уж по поросийску А як ядам так чытам Я уж мал тоты Хыба черезуєм ся вшы Але він вчыл нас Не бы то было украіньскє але вчыл нас по лемківскы В селі была церков грекокатолицка так А коли выбудували Церков Православю Церков прошоло деси пізной а я собі не припоминам докладні але де си внет пред предвійном тото выбудували не предвійном убудували бы Мы сме ходили до церкви Ны грекокатолицкой де як нас ґадали до унітской до униятской ні там сме ходили цілый час там а селяне Смітниці были головні грекокатоликы ци тіж были православны Были православны было кілька родин за товали было кілька родин а кільо тых родин было тяжко місй хвили повісти то церков зараз повіні зостала розобрана Ходили переважні до грекокатолицкой Церква в Хіници была під назвом Дмитря і Сталишы тот сам ксондз мал в Сталишы і Хіници мал дві парафіі ксьонз Карль Король Він ту приіхал на захід знаме разом тіж вшыткых выганяли і він был хоцяновій але прешол на накатолицкє Ци памятате де увелию з часів предвінных Так велику памятам великы памятам Хто было такє приготуваня ге барсы барсы Такы богаты приготуваня вы ся приносили приносили солому на то не была така будяка бо то было кы тото село бла зерно котре было то зжыта было молочене ціпами было такє просте квале на насиці бо нас креселы не было за забогато квале на стильці підстивдавали підстивдавали там желізны ричы там Ружного родаю Ебы желізо жебы вшыткы были здраву жебы сильны жебы такы тверды як желізоні Мама се приготували вечерю Ружнам грибы горох там інчыну так як што мале тото приготувал жебы сісти до стола вшыткы сме ся мыли найчастійше сме ішли ся мыти до потічка до потічка і нераз был такій слі што ся раз ва полетіли Приходили сме і няньох Приходили зо свічком там жечыня складали так далі по найбі наше ся на здоровля і ты дале і так далі і е свічку ставляли на кваляня тате цілий тот вершык Ногых Може може не ці але понайбі на щестя на здоровя на тот новерик жебы ся вам бородили быцькы теличкы аглісі яличкы Христ со зразджаєт ся Мама ся звідували одкаже си з полоного одкаже ся з полодного одкаже сте сподным бы сте были полот од нині до віка такє было повіджыня Ной няньо Сер бесідували такы но наймолодше зачынат гварити оченаш Но наймолодшы был я а оча наш набы мама няньо того пильнували жебы ся оче нашо нагадна вчыти за што малег на вчури і очена сме выгварили Наньо ішли давати бо в каждого што што мале зміджыня одкладали до відерка і несли тото до сайні до сайні Ділити ся як то гадают з коровами тото далеко не давали кы коньом не давали Не давали пазято як было тылько тылько коровы евентуальні там уцілі тото што другє раз прогрызают тот поґа І приходили сідали сме вшыткы І Нихто од стола не стало не было так жебы за хто стало мама вшытко доносили Єдну потравил ся зілото другу кіселиця была от то бы відомо то другу третьо і так кільо тых котрых было тильо ся Не вільно было при столі пити Не давали бы была тіж юшка обовязково юшка але не вільно было пити аж як уж скінчыли сме іджыня выгварили сме оченаш і товды можна было нам вставати бо мама се ставали все доносили товды можна нам было ставати і ся напити той юшкы А чого не вільно было пити епристолі А жебы птахы зерно не обдзюбували такє было повіджыня А на кінци остатня потрава то была капуста уж така квась же же ґамбу выкривляло в другу сторону то зас было жебы гусениці не жерли капусты Но такє было повіджыня тото памята А потім ішли на опамята вечери Памятати іщы якы были путлавы што высе така ґанкы селиця была были грибы были ег но теж Гупці сте мали втовды Ня перогы робили перогы робили перогы Еы з о зо слывками з зябком то бы гупці не робили нас Так же той ной хліб відома речы того Не памятам же была рыба бо то рыба то уж хыбаль ту на заході нас не было сме дя тледзі была але нешто року бо то залежало од того як як было достарчыня Бо початково нас нас сусід нас было шестьох шест родин Жыдів шіст родів Жыдів дві родины Циґанів єдна родина польска єдна родина німецка То Жыд такы орел мал склеп а няньому іщы як мали коня довозили товар до склепу з Ґрбова або з Ґорлиц Е він следі приводы начы слезі привозів Тоды были тоты тоты следзі Натомаст такой рыбы як ту єсн не был а пізнійше як уж Жыда Тоты Жыдів вшыткы Німці забрали бо іщы Жыд тот орел він мал памятам двох мал двох хлопців то уж кавалеры были І пришол до нас а як до того Жыда ходил часто няньови по Помахорку ы Они ся якос там розмічали то была іх справа Я проходил по мохорку І тоты жыд як уж Німці іх заберали пришол до няня пожагнати ся Но Юзек а о них бесідували по нашому тико такый был тот акцент такє жыдівскій Юсе Йо Йосиф нас ю заберают наме будут розшыняти Ягнеска памятам тото слово павами будут густити При возі боя но є так ся компонову є барз любил няня а няньо ме не любил І поіхали то уж сме іх веце не виділи А што ся з нима стало Зам же тых двох же тых двох втекло як оси там пізнійше уж по войні пізнійше пінійше ся де си одізвали до Канады до Канады втекли де си там по колеі текли ґнали Товдо забрали шіст родин жыдівскых А І они вшыткы мали так двох мало склепы то як то бесідуют нас на нижнім кінци і так посередині двох мале шынкы цилі тоты ресерациі по потаржньому ґадати А двох то были такы купці он такы ту купиту ту ту купити там продати такы такы гандлярені А циґане то были грайкы Дві родины грали по весільях тамты Преважні по весілях бы на жебалах хто гнав іначы бы на жебах там дакотрых там на гуслях ци двох на гуслях І был коваль але Но коваль му так і собі мал он малий сырко роботы і він мол ціжу быти вчасі ся мовійны Згнули неє Цыґанів забрали іх пришли забрали Цыґанів Німці зыбрали І позварали што з інчых сів тых Циґанів Ініжне ся довідали то уж бу То уж бы по войні ноч я ся товды довідал на ньом може скорше знала але я ся по войні бы уж ґедале тото ты тото Повіні конкретні зостала розстреляна За Чарном Вік Чарны Чарной Там в лісі вказали выкопати Дзюру І там выстравляли іх і інчых сіл А одкань мо тото сме знали Же єден з тых Урятово му ся втечы Бог ранных павду тамтой Дзюры як присыпали Земльом він был так деси флытко іхночы вышол з той Дзюры і ся урятувало ся Там Свого знайомого до кінця війны бы то было хубаль <unk> Альбо <unk> на конец Де си в зимі альбо може <unk> то было <unk> році цеси під конец <unk> р І він потім оповідал як то ся стало Бо він был ранне тыко был ранне Зой ґазунт зойґы зуйцу ґай зойґы зут Цайцуґай ядра ций ґазуй лем ґазу цайцукай ґайка цвйґы сунґай Кільку мешканців было в Сітници <unk> нумерів <unk> нумерів Част люде мешкало по горах На праґудові як того нас бесідували ні выбудували ся на горах А такы то бо село З єдной стороны Е з єдной страны е дорогой з другой старе дорогы Ішла така третя друга дорога там так само был парунадцет домів То вшыткы векшыст хыж было льокуване вздолж дорогы так Та так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так так Там пару родин было пару родин было та як бы попорахувал дві ту три то пят і там на Гринку бо така гора тіж называли гринку Гринок вышто ся міскы горы тераз мі ся припо на Гринку мешкало дві родины І на Середні Гори бон На Середні Горі мешкало До Горы дві долину три родины так ниже но А так то реште вшыткы фелі Ґадате же мали сте там родины жыдівскы циґаньскы навет польскы і німецкы Згаджали ся мешканці не было жадных проблемів не было жадных проблемів народовостьовых ци вызнаньовых нихто єден другому кривды наробил Жыл навет тот памятам назвиско його Шкрапскій ся называл тот Поляк якы брат поіхал уж піше же мож было поіхати до Гірбу як на звыгналині то ш навет пішол до него Шкрапского приял го барз сердетні бар добрі тек даль даже не было проблемів жады А тота німецка родина так само была в порядку і з Циґанами ся згаджали Жыдами ся одгаджали Не было проблемів народовостьо А мало того іщы мушу повісти же як на новы рік Еге не в м на велию рашы на велию Повели то раз два як там де были ді дівчата то раз два притали тоту солому жебы то бо на другє ден было так зване Замітаня Хлопці приходили і замітали як было дажде того то замітали і мали оказию жебы сісти погостити ся з тыма з тыма хыштогник бы Таже не было а уж на І ходили полазникы ходили полазникы Прилажні Полякы ходили полазникы Но знам што ім давало Пекле такы хлібкы мале Называли полазником Тут хлібкы такы но невеликы хлібкы А на шедер вешер Ходили щедракы І так само были так само ходили Полякы але ім іж давали зерно Овес або інчы там корытяты там кільо того сыпували м они мали мішкы а они привакінний гала а тоты ходили якыхше Но вше такы пруты пруты то были ліщыновыні Найдавале тоты прути ґаздині орвы тыма прутами корову ганяли тамты мале своє такє Но то ґазденя іх там зас діганяла і тыма прутами іх там окладаваня то такы бы своі Лемкы Не ходили яко полозникы Ходили Але то превані діти Превадіти блаякы Уж Поляка то ходили дорослы но бо то Преважні уж здальша ні А та ходили діти нек само ходили яко положникы Но то там діти но то дакі памятате памятате декій лешыт такого полозника Ня бо я не ходи даяку полазникам не ходил Е так же не знам тых як бы м тамтого не знал Там же там співали але як той што не припомину собі Ци вернеме до Вылиі ци підчас Вылиі опруч іджыня дашто сте співали Та співал коляды Співали ся коляды цілый час ся коляды співали і по одспіваню пару коляд в залежности од того допры хтовы ставали так співали така і по співаню коляд пізнійше ішли до церкви на повечериє ішли так Та же коли не было обовязково памятаме шы памятаме ся як браты то він так барт мя любил тот што был в станах то сем я брал охоту будеме співати хоцбы не співатера Та наружны коляды такы як тераз ту співа мене Дуже люди было під час велиі Толо ружні было ружні было бо назву назво трох і твоя родицью то было пятеро люди Пізнійше як брата єх забрали до Німец нас было четверо люди так само зоставляли єден зыставы чы чытам тоже деякы ту ся лышаты тарелеґіі там іщы вделеци ні вышку іт де ся не сходили также кілька шкодили ся алемя мы так якосе Може і старшы такы шли аб дітиска то уж были рафідуваны Так до сусідів ну бо ся запрашали суд до сусідів єден до другого Е Приходили по вечери уж ні но то Мо сме мали такого сусіда барз доброго та за што мы вшыткыма лезме Єден был такій я уж ґедамю то сме ся сходили так преважні там до него ішли там няньом амає Там ми там тоты Хлопці Сашы но тоны ішли деси тамтого мы а мы то здарало ся всель же ся господаре медже собом сварили о полег Не памятам такых не памятам жебы мы сме мале Сме з єдной стороны был ґазда і з другой стороны был ґазда ниґда сме ся не сварили і не чуєм жебы была така саможе і было тамта ну то была в меджа І тота медже была меджу не была така велич медже то был угідскій пасок том аниколи і того паска і знеся згаджали бы Я не памятам жебы же была свара на поле же там корова влошла же была осін то тоты корову ходили на наше поле не наше поле там по потічках Нас дуже пасли люде коровы по лісах в родинах было дуже діти Ружні было было і пятеро і шестеро а было і двоє альбо єден нас сусід мал Єдного хлопця з могорочника Штефан был мо сме ся оба бавили того а другій сусід такій был пласконь Я ся так само з могоручникы был такій Штефан святой памяти Но там было хыбаль шестеро чысенеро діти Ружні то єдны мале вецедіти другы мали меньше діти Але приважні приважні было в родині четверопятеро діти Як така родина была што мала штырьох хлопців даєме на то Што ся діяло як такы хлопці ся женили То де они ішли Оставали ся в хыжы будували синову хыжу То было ружнє Бо то было залежности од того кільомо поля ся Рахувало поле і ліс Было так же некотры ішли на пребудову так звану Чыли будували собі хыжу там достал Кавалец Поля ішол на перебудову Ареште ся дорабляй А дорабляли ся в тот спосіб же выізджали до роботы Іщы скорше выіз до Америкы чы выізджали до Німец на роботу іщы предвійном ні Бо в часі війны тото тото бы были так само были в Німцях на роботах ной в Америці альбо мешкали в тій самій хыжы бо были такы хыж навет мі сусід котре выіхал до Росі якы то в нас бесідували То там было три поколіня та може і штыри зараз порехану сы были стары дідове были родиче были молоды і дітишы тых діти уж было поколіня Раз два три rы поколіня поколіня А найважнійшом особом там были дідове Они як то назґа носили клюшы при собі Тота моя сусідка тото тота ба тамже што та бабця то была така ціла но найважнійша господиня Та же были і трипоколеньове і двупоколіньове двопоколіньова то было преважні нас было тото же было єднопоколіньове То значыт медже родичами тілько а тахто То то преважні было два три поколіня Скінчыла ся віна І недолго мал быти рік <unk> Ци вы сте ся додумували або баже може вашы родиче же Буде така ситуация же будут выганяти Лемків з іх Лемковины Была така хутка уж же Е будут заберати люде Доросі бы такы бесідувале наша на Украіну Же будут заберати люде од нас там Ни то был <unk> шестерик Няньом пришли Дах фішли до сусідень І ґадают на што Улько бо мами было на іме гулька то се приіхали ту такы делеґаты і намавляют люде жебы іхати на Украіну будам єст добровыт а мама бесідуют Яти одталь осив не піду ниґде я одталь ниґде не піду няньос малом бар добры жылиз А на ньо яют Яти не тото ґасідую же м я хочу іти але така єст гудка І по певнім часі уж было голосне же делеґаты намавляли На зебранях робили зебраня на селі жебы іхати на Украіну бо там єст наше там єст ідно як делеґаты Ідало ся намовити з нашого села Хыба то шіст родин а медже тыма родинами были моі тета мамы сестра Они мешкали в Чырнянці Значыт Чырянка бо то пречырном то зато Чырнянка І мама бесідує до них до дотеты Не хот не хоц там Не хоц бо не знаш де ідеш Іду Я ту поля жадуже не мам Може там буде мі ліпше І тета поіхали так само поопядаль боше зроди А пізнійше уж нихто веце не поіхал Мали сте якісы вісти од тых люди котры поіхали Та мо тім было бо навет тікали хтікали і Была така істория же навет єдна особа втекла така бідна Поіхала она поіхала е поіхала з мамом нас ґадале комірниця она не мала ни поля них не мала О такы така Шопка така была они там мешкале мале пару пару кіси і так жыли цілый цілыча І она она в каждым разі втекла од тамаль і приказала якоси алей з поворотом взяли Е ґадат там єст така біда страшна же біда Некотры інчы так сямхы удало ся ім в течы ні Некотрых текли уж не вернули ся скрыле а некотры некотрых позеврали Так же уж потім знали же там не єст весело же там єст біда То аж пізнійше пізнійше як нас юж Выгнали на захід То і знайоме він ся оженил з репатриянтку з Польком там а онас хлопом тамтым тачы оженил ся Зяли шлюпні жебы приіхати ту але уж они приіхали ту на захід Юж як нас выгнали І Долго купароків нич о тім не ґадали як ім ся то удало в течыні Аж пізнійше ґадали Боже там люде гынули Страшні Но так была така І то так Люде Бо навет тот на сусід він был богателя якіж бесідува мі ся бояв іх тюк альбо біднійшы уж такы іхаленів што не мали поля альбо мало поля мали то іхале А пізній буєм тіж што ту поем бы як бесідували пізнійше же тамоц од з терену Приграничного з Украіном там початково примусово брали обовязково вшыткы выганяли Чі в нашых ту реґіонах вашого села не было примусовых посілінь до Норзиі Ня Тур Сліниця Ставиша баниця Ізбы Чыркізне ту не было препрамусовой ня Туди комо а намова дико за намовом за пропаґандом таком росийском як то бесідувалинь Як то ся стало же дошол до тых траґічных выдарінь з <unk> р Тя на тот тема чытал єм Й скорше же то наче нас Памятам што сте там бесідували же нас хотіли сяти скорше Чехословация же там была така торгы же Украінці хотіли нас забрати І то тото же Дошло до того до якого дошло то было уж скорша о тімова А надарила ся оказия по І війні світовій жебы нашых люди одтамаль цілковиті выгнати Бо в <unk> році В <unk> році Была умова медже польском а Украіном Жебы репартиянты было границі уж усталяли бы відомо же границя была колиси дальше присутнена польска а пізніше єй там зузили Жебы вшыткых Украінци пресідлити на землі східні А Поляків самтых земль на землі заходні бо Землі західні а Німці опустили были пусты тре было кымси засідлити Наін была оказия жебы тамтых вшыткых з Украіны Поляків а не тыко Поляків котры то привести ту на землі Західні А Украінців бо нас чыслили за Украінців вшыткых высідлити на схід І зачали тото робити При на теренах східніх Ам тых теренах східніх Премусово Але потім люде зачали втікати Не давали ся на силу Тре было штоси робити всымалюдми треба деси іх одтамаль усунути Но і така ситуация же нашли претекст же Помагают упа як іх вшыткых выженут То сой порадят легко з упасла марпе мас краді