Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 18
Там в горах Карпатах #18 - Олена і Петро Швецы з Бліхнаркы (2 част)
•
Опис епізоду
To druga część rozmowy z Ołeną i Petrem Szwecami z Blichnarki o losach rodziny po wysiedleniu z Łemkowszczyzny. Wspominają przyjazd na zachód, życie w nowych barakach lub domach, pracę rodziców i codzienność dzieciństwa.
Автоматычна транскрипция
Витайте дорогы радию слухача гев міре ґоргар зо Заходу зо свойом авдицийом та в горах Карпатах Хото моі реляциі нагрывано сут зо Заходу то заєдно споминаме на Лемковину про дідівску землю вшыткых нашых люди де бы они не одышли і де бы не были розметаны в шырокым світі нескы запрашам на програм котрому єм давно голово людскє тра шанувати а своє не завывати Запрашам до слуханя бесіды по што тото было рушати перешкаджало Прихальст Явожном Вам ся удало і вас ди ложно они зобрали Нє з родины нихта якосини І сте доіхали на захід де Вас паню Лено привезли до куроля А пана Петра тіж передуруваня памята міжей перевывалювати коціли транспорт А куры то дето лежыт єст меся медже крижом а ожовом Чывуство любузкє гнеснінше такожів то любовкы чы Ты перенеско зеленого зеленого Отой перемітували Раз было фетіньскє раз было зєновы Гір зєрона ґурає Высяли сте в тым курові з потягу вшыткы ціла родина і перні вашы знаємы селяне нішто сте робили даче Везли нас гет на Дусела дотучна гынд підала Під Скєжын до <unk> гын были німецкы такы долгы будинкы Ной гын нас сме ся освятлили Ной гын ойтец пішол до роботы займу ся в Коньві на лопоті гант до школы ходили Сестро уж працувала векше были ан збоже ся родило землі были добры на полю молотили сестра южы шла снопкы на віз метала ба пшеницю мішала жебы ся не спарила до гнескы споминат Было жытя было дяцінство На чым то болігало вшытко Зачнеме може того же як сте высяли в тым курові то одказ сте знали же треіхати там до того пеґєру Та нихто не ждал там были пенуприділены Так з горы є тота і влепры плас приіхали наступну самоды так Мы доіхали до Щелец а котры такы баґажыт вони підставили самохід і можна было дати тоты баґажы і врадны біщыкы сіл до того самоходу і поіхал а мы потім за нима деси тама они певно веце нас берали Як мы приіхали до Щеред то мама плакала і виділа з якійси самохід іхат затримала як она гварила загальтувала рукы до горы а з горы і ся звідує ци добрі іхают на тучны а братся з самоходу одзыват же мало не плачне бо добрі іхате ілко было Был розкіш то сте знали по просту же мати гадило тучно так Высяли сте в тым тучні влошли сте до свойой хыжы бо тіж при інсексы приділали так же вымати до той чы до ой а тоба хыжа чы то была кісы То были німецкы такы долго будинкы было пату Та як ту гнас є є є є є єстже єден поле При такміным буднику мыкал веце роби Веце веце Той то вшыткы лемківскы родины та мешкали Вєнна пані Она чыла обрез Украіны і гвасні молщы Вернул з Явожна долго не пожыл вмер а она зостала зо двоіма гітми І тіж мешкала тыма До роботы ходила і ся тыма дітими попєкула дві дівчын Розофє ся в ті хыжы як ту хыжа вгадала Задбана была задбана Но задбан Двери были вікна якы су были двери вікна По захыжу дакой было поле І Пшениця небіжка баба іщы жыла та люде так шанували давны хлібта якы сухо сухє барзерно было та колоско повыставали то небіжка баба брала ци запаску віш визбера А пак товла прайников Гудували сте тоты пишым ня Не біжка мама потім Як уж отец пішол до роботы то они подім давали бы там богаты пеґербы То за тоту роботу давали присіл зерно Ну то потім уж ввозили до млина на муку Но і мама пекла не біжка хліб а ми діточкы з гір выхованы на Розовім Та сме ся не могли понаідати того білого хліба бо то была як ґулочка А потім отец повіл же не буде дзвінкы а ойтец кінди ся займувалкє в озеро мал бочку возы в воду богде си лем дві студні выли было і змохначкы люде і тото но і по тім пові же він не буде ціле жытя дзвінка слухал і глядал мы выіхали Но дзвонили мал така бляха і толкли тра войти до ру не так нескы што правдивый дзвонок єство На поділю на годину маж на вотну або на тему маж прити конец Галіту крестка ні обертне Вы як оддіти тістем ці робити в тых плеґєрах Ну то бы як были вакаци тотаны Не так днес внескы як бы дітам казали то проблем был падано ішли машына ішла вшыткого косила вязала снопка діти шли складали до купкы не лежали Мале робо розрывка До тоту писали пів дня Юнецю іде лем дітям писали піл дня і поза тото потім на кінці року давали так женофуєт што давали фицю За роботу сте доставали Зелю зеро не пінязі Языпер не было Ци має сте де де де де де іси проблемы народовостьовы ци ластам дакоси крыдували призвали же примы были ні же прихали Русіні або Украіндзы Бо там не было хываль Інчы народовости лем было по польств так і по німецкыні Тых Німців высєдлили а потім мы тых Лемків нагнали были смо гначкы дуже было і дуже было там но то там была наша ціла родина бо там был Стрыко Андрий з родином потім Стрыко Павел ци Павелына Смуляжы тета Акіля Ціла родина там была В тым пеґє вшыткеленкы были Но там переважні Бо іщы знам як сме ся бавили ґєн скумкы ложе як то вшытко Та повіні были Но была бляха якысы Та як то діти Тай толкли по діблясі толкли толкли якысыма палицями якысыма тыма а вкінци был якысий ґрана ди выбух то діве щестя же не пішол в тоту сторону де были діти дико пішол в одвротну сторону Выбухло А потім іщы порозходили з трукопа пішол там якурова тета Акіра тіж і таґо Досе моли такы самы піти не гілци могли потім можна было выберати де ся кому подабало нихто не боронит А як родиче было то пані Стейщы бы за моде лекродиче споминали тот час высіліня ци ім ся тото оплатило же вас выселили на захід цинебас Як примусово было мусірес з льосом походити по простым бояґі нашыні А потім як трабо вернути да як і в кумкові шыты была спулдзярня і ґурале вшытко в каждым будинку сідил то іщы по тім траму было дати одступне жебы ся усунул За своє трабо заплатити А люде потім як уж вудка ішла жебы выпущати то як шалены як уж єдна сестра єшвац і єден брато мусіла іти ціла родина єден за другом так был звязаний Памятам як мы дето доіхали В крижу до стрыко Андрий жену мал в цьонжы дозяла єй з того каретка то він доіхал з нами до того гынду Тучна а стрыма зустала в кшыж там ся вродил Петро певно Тарже пережыли люде дост Но то сте мале так злі же сте хтіли вертати назад гев горы Кажде на своє Добрі было Але там Як сте прихаль там тотуш на то сте не мали свойого уж Не были вашы хыжы Дам бы Потім бує бы потім го ой зглядал небіщык то знашол гын деси в Ґурчыні під нотецьом гын был бы диночок по німецкій файни а стодова была іщы стара і навет была кычками крыта І потім сме ся гын оседлили і гын є он наль мы ходили уж потім до потягу сме мали якысовернам няньо покупил і так сме потім певно сме мали <unk> кілометры до Сарвієва до Поцьонґу і так сме уж єздили до Ґожова але уж до до Высшой школы до Ліцеу Влас як гадал вашы родиче як ся чули на загоді Добрім было же ім было были в пуйзялі мули в пеґєрі завязали Там прикы парове зущеля ци там зубінєва ци ня не памятам трабу будет дале там каждому якє ци там не знам кількох бы тамя не памятам але Тем памята на ґідо кумпи там де сим посадил потім купале дыні якых цых насадил та потім тото залежає од спудзеню треба было як мал коня тра было ждати докуду до того до спудзелі курову тіж Но єм ся робил спільніє та як бу наплат Снопкы ставяти а єж не будут по школі кусили то снопкы ставяти Ех такы был більше то іх потім і давали тото така было там в Мариконі Перу лезом звісом клониц десят было дем ци было з пят пар клоници ци тіл кота Тата вам Бріхнарка вы Лем Лей б со з кєреского бадуже пришол до бы добровільні ле потім повтікали не пасувало ім узяльні робити та єден з остал што І тамто там гонери тота доты повди ся пусували ци на заході Лемкы ся даде болили в якійсых забавах Вы там ся бавили на Деркажах то така была од скєльского ріжканя то она лем в календари свідила і і смутрила коли чыякы іменины но і трабуло даку парубу поставити там такє было такє дім был там было тото свят Канцеляря тота хто фінґовий там тото розлічал писал вшытко є тото і така была мешканку якє дот великє было та там потім тото такє было Карольчык деси забуга його выгнали дороду донімец на роботу запознал си польку і вернул як вертале та знімец там утале Тооріх там як мы пріхали там то они іх мали там І машыны і тото потігали в маршыні клоні два мау даку педи тото А він вам на гармоніі грате гра нам а мы тамтювали боли сте ся при лемківскій музыці чы Такій А я не памятам на кота муджыка была бы а там не памятам але веты пурткы бе А як то было же ся Петро з Оленом спуткали і запознали То є пришол лем до доходу туи верну лем я глядал лем же нотай пішол буде ся до Кумкови і же не уж то была То буде ся на святай ту з такым кулеґом не поіхали деси сме чули же в тім Кумкові сут дівчатає Лемкыні є тота із не поіхали І так потім же поженили Долосте мусіли заходити до хыжы до Олены жебы ся згодила на рантку Оймы дуры а не тото не ходили зо су бумбу Была далеко Была далека од леміст А не выча Гуцвята лем там была в люті дубра Я собі ділит на корочого не в трубія але ніяк такого квітатка це Начляня собі што но пета і свізме єдного з медом зайдо на правоте много мі трансметрі слід началь зметы проідачка з неба ся ві любіро з нимаю знаты Най пане може ніт тота Пет івця майгу на цує най сєды батує А было малі масу та і пет і чом на одбате Для тых што тепер влучыли наше радийо припоминам што гнеска бесідую з паном Петром Шлец з Бехнаркы на Лемковині і його женом Оленом Швец з хыжы Карляк а родом з Пунковой на Лемковині прошу слухайте дальше Мірек Горгач нескы до самоходы в Фури Южни То значыт же сте ся барз пильно в собі зальбували так А потім яка зима была мы ся выглядало высі вашы вусіля Псупер псанями Санями поіхаюты мі было лютім Збігнаркы тисим пужычых высовяк і сисані лакы ту з родины попусідали не были перо три пары клониц ци дві три вызятьова шляґер были і мы мым бали друпой пару і сімушку перобу з тым з Демчком Три пары кукокони з салі до кумковы Лові взяли ме хлюб потім та была такы фіду ґуральтам та нім кінці фіда о другім кінци Было більне та там потім грали оркєструна з ґрупы Поляків быту лемків лемківской воркєв де было хто зы Грали до того потім де сипу перешпивали путовы гіры свіданя і началькы надже сте мали гости Вы не памяте А то ся як запрашало гнескы же ся высила запрошыня доєшло ся до духу до того нитожы нихту картку ня не высила ани теасперту так Ексо то ото пігу до хыжы та поту на выкіляй На штовди товды пристик то на тоты на тоту годину а ту не было Паню воду перевезли на долі там была така хыжа іщы солмом крыта і гыны мешкали а то мы ходили догоры на поле та доперо мы ся ту будували А зимы были ос Хлопы на закрентах стріли шуфлювали сніг верниме до вашого шлюбу А сут брали сте в церкви ци в костелі Церкви будуючам был православный в Кулковій Кльон А то сте брали в церкви православны так ну і в путім перешона православну выґраска лем кльон был православну уж нагнали тых кся з того там зо сходу новін Предвинаєм сте были грекокатоликами а то сте Прославны пані Мы дале грекокатоликы якы ту єст православра то мы уж ниґде не підеме лем ту си ходиме ходити та єс не ідеме зміняти бонач дюж а зрештом не о чым родит та гын были а мешкал в гыну мого стрыкат од ксьон зо сходу а іщы на якій А де він одколь він придали будете до заходу він зо заходу был тото Лемку был Але в ледім як є што одправлял та гынвы тото тета мешкала што ся будували З бардівкы но то преклад од проскурку в пецу Долоту Пітета гварет нате што єґомості так ся міневер з тота проскурка удала но то покажте о ним А буде трошку так єй покрутил але буде покроіт ся єй буде Недавно іщы были такі не такы агнескы кухні пец такі Але было файні А там на заході то сте ходили до церкви чы до костела Дущерого не было церкви З початку не было Потім бы си заложыли нас робили бы кустяльк якыси не знам ци тут унияцкы ци якыси римокатолицкы в Наугах або пустит а потім там на Лугах пишол ксьондз тіж судесті з Білого православнец та потім одправил на лугах іх Березі Такы заміша та потім маюч тако што же то своє тат непотімышле на Лугы а А то было тіж ду был пему ту свім щырі пену з єднадцет кілометрів до Лугів было Запигалів куглоцкы коніі до возає такой солому шмарили є догніє тото І клотом вкрыли є і фідале там незкаюж там нихто не ходит бы тото ле тоты што ходили там выіхали тула а тамте ся в Полячыло тамтате вєхоли Нову до Церквиниту А як думате чым Лемкы ся так поділили на православных грекокатоликів Джы было Греків ту Як пишы заходу тоту як бышло Греку какульт католицкій ксьвондз тото были жме были даре до тото а іх не было бы дже поховали ріпі в пулякану рівлякану о тото урядували а мы ту прикрыта поді люде трали та грека пелонен не хіли дати титаны то уряде То тоты православны деци скоре давали то дале протонове так зостало і дах ходиме до одду Православы давно а давно де была выцерков єст грекокатолицка лю была Грекокаторы бы ту у Православі не было пані Выславяй Біґнар Аж зрештом што то за ружниця єден Бог низкы такы замішаня робит Я глядка єм не піду грекокатолицкой до Уся До церкви буде не штати а жебы я іхона а Бігнартів ся одправлят у тюпу мало зыйду і выйдуй до того як дал Якых чепребу тото молоде выіхало жывко в Америку в Канаду по інчых сялах я подавали і та бє єдна перу Пєріжівкы і черьох хлопів інлятів хлоп Дато з Высовы така єст єдна родина ту з Высовы прижет ту на Высову там де сюде ся ходити та є єй до Высова але веце ту іде А в міснат кілько єс нумерів тож тоты не поєм дак меньше більше Та єж тридцет перо буде і тырвате перебуден кільт буде перо тырвати родин Лем што нато родим єст на цілу блефмарку Но Але не вшыткы Лемкы Депер Лемків дуже был ту не лем то нашо штырі родины перелемків є тоты І тот потім ноєскуп ся Лічы Торновскій Тулеру там покупили тоты там Римокатоликы ту як єм іхал до вас то подрозєм дзрил же мате двоязычну таблицю Ґладишів і Ґладышув Як то ся стало же вам поставили таку на таблицю Неждем ся нар нез ом то єст певно за того того бо як нераз іхаме до Ґорлиц ся а іхаме з Лоси до Білянкы та тіж єз Дво двоязычна тото Білянко і Кумкова о тот Лугові Поляків неє то Перевышыли Лемкы Сусіды Полякы не мали претенсию же гев в Польщы рускыма літерами чут Я непевно ніяк гет тото гы Але проблему не было напевно А в Кумкові село єст лемківскє цілком То я уж тепер не знам там там поляк є Ну не є Но то нодоля так вшытко вымеры Што А кілько там родин іщы може мешкати в Кумкові То хто там мешкат Потім ту на березі є то Яне Карля ну і нашы гын і хто Начкови нон і є тот Дудик гын згряд нагын до Гороклапикы Карпякы ораньчковскы іщы певно тотам іщы єст але што тож молодшы такє так то ся будит Може нагнескы жлоговице не буду мучыл лишыме собі бесіду най інчый термін а гнескы бым вас просил іщы жебы сте нам молодым Лемком повіли дашто до слуху Што влажате же мы молоды Лемкы плизне робити жебы жебы нам ся добре жыло жебы жебы сме не забывали свойой культуры жебы сте своє шанували То як нераз єдут туристы або штота а панє Сутельфі тутельфи то пан з Лемку або з Руфілю так же пані Я ся там не встиджу ани ріджа ни тото Найліпше Але же не о томці одповідати ціл Тото як єден пані так Бладі видячк і Ду чого важат вытым мішкам Украінці небезпечні люди Лей незнато же тримаєт То платят і пено єт том здрою том томы додай пеной зато платя зато тоты і тоты карткы приносит о диспонуєте ме тото І Перо Пертю бере а потім ідете гын до аґротуристикы накау на частко і і вшыткых оповідают як ім пані тлумач Ям те остатньо был поюхыма з женом в церкви там в Кєтоню Но і пышли кытві пані ровера гмі казкы на голах цілясты церкви но і тот пан оповідат ім о церкви о Лемках Русинах а завішаня такє на світі Выдите потім люде ся вернули і так як оси Благдал каждый хто ся вернул побудувал ся і но кривда страшна попелна як і ту <unk> нумер і дале рады вшыткому не остало <unk> будинкы Нє мали <unk> гектари фундушу і то мала ґміна А потім ґміна ся хтіла того позбыти то переказали на Лісніцтво на Лісніцтво засадило <unk> гектари лісу вшытко пропало Так гнизкы Хто ва з рештом неє што дрожыти ден Мате жаль за тоту акцию Вісла Моя знатцы маме ци не маме вернуло ся в горі і ся кусє світа виділо На заході было інакше жыти як чула Але ся неєк легше было на заході жыти Допер же Ту притин так родилой тотой А ту а туту то якує Але ся дало ради вшыт там іх были машыной в бурі тото выступуют закы кумбайну і тото а ту пишу Таты абло хлостом кусити плества за собом улочыти вязати тота Але дале Но будме молоды были бы робили ну так сь халпіста хватил траву пят но видиш і дале зрадит толчкы товчы товчкы вішакы малювати з початку руками а потім бочку лем на лял гын лем травы брати вышкы а потім іщы ти мало было то з іщы пішло до здрою До патла роботы тіж о тома пяді А дгадівкы не был пяди А потім нищы за тото молотку і до тото тераву тене мала зо тім жыти а потім лищы спішолы стружувати як запору робили Ідова господарка была і дали вернули сте з заходу бо сте мусіли з родичами ольтат чы сте самы хтіли чысте не мали догаданя родичывам казали іхати нас ішо мама ішо мама выйти Ішто рудина та іхо мама тай мутю ельти якій жамалий буджым Садеду о там на заході тото люде сут были так звязаны і так дале сут як Янна Сестра і сваток мусіли вшыткы ціла родина іти або брат так само Наскдале же жебы пити гев то треба было мати Пінязы жебы выкупити вашы будинкы на Лемковині то одказ сте мали на тото грошы Дало ся зробити там на загоді на тото вшытко видочні ся дало одложыти Але не робили проблемів тоты што гев мешкали в тых хыжах жебы оддати вам тоты вашы хазяйству Ні хываль в Пункові ся тішыли же вам оддают тото пачыткы посували ся так же проблему не было А уряды не робили проблемів же Русіні сут врацат на своіх Нє тре не хываль ні Памятам Боже Як смі іхали бо як іхали зо заходу но тотра і кін были і дака корова і машыну і тото ваґон замавляли Но і мы з братом бо мы з початку лем до Кумковы з няньом приіхали а мама і брат зостали на заході Тамищы а мы ту То потім ня де Союжнето ци залужана мя высадил ци де і запровадил на двожец но і білет купи я поіхала а він потім іщы доіхал до Ґорлиц жебы заватвити коси зо села вышол фурманком выіхал до Ґорлиц жебы тото вшытко забрал Ебым вас іщы просил Поздоровте слухачы лемківского радия То поздоровяли сердечні ну боягє на пліт І жебы своє не забывали людскє треба шанувати а своє не завывати То єст важне Тіль ґомґратик моя бабка Єфровска Ну нета Она дістак си повтаряла Чужы шануйтель а слуга звывайте га іме тіж того зда Припоминам што гнеска слухали сте в радию ЛЕМ фм другу і остатню час спомин пана Петра Шлеца з Бігнаркы на Лемковині і його жены Олены Шлец Схыжы Карляк а родом з Кунковой тіж на Лемковині Запрашам зас в четвер за тыжден по годині <unk> мою авдицию там в горах Карпатах як хочете зо ном побесідувати і поспоминати контактуйте ся през редакцию Лем фм або пиште безпосередньо на ЕМІ крапка ra Мірек шоляшкы співа свій ден та все кука