Архів
лемківского радия

Владимір Хыляк Повісти оповіданя Том ІІ Руска Доля Част третя розділ ІІ Зышли три тыжні Нововыкований барон Кадет ани раз не явил ся в обисцю Міщана Коваля і окрем той малой ріжниці котра не дітхла жадного члена дому почынаючы од ученика ковальского ремесла што ставлял своі першы крокы од надуваня мігом аж до головы родины старого брадача вшытко на позір ішло обычным порядком Гварил на позір бо нихто не мал нагоды звернути увагы на тото же Маричка заміст спати Всмотрювала ся ночами в єдну звізду што стояла на небі в єй облачку же єй спальня выполняла ся частыма і глубокыма збыгнінями Нихто тіж не зважал на тото же Іван Солодканич смотрювал ся єдностай до повалы а розложены пред ним книжкы были гейбы дримота люди котрым госенного занятя бракло та час од часу вырывали ся на голос мысли з осамітненых груди сироты Чом Не мал єм на тілько силы жебы завладіти над собом Борол єм ся з ворожыма перешкодами а не годен єм был самого себе покорити Ци я собі ворог Она она Кєд бы то мож вышмарити серце сых груди жебы при ній обоятным быти Та што мі мирияти о тым што неможливе для мене Нихто не чул того пілголосного монолоґу нихто не знал якы мысли сновиґали ся в головах двоіх молодых люди лем материньскє серце хоц без очы причуло інстинктом сліпого тото чого стоокій людскій розум не виділ Наша марічка посмутніла лекла Ганна до свого мужа Тот вынял ліниво файку з ґамбы і шмарил жені пізріня котре промовляло не то звіданьом нито сомлівом Додумую ся продолжала Ганна ци неприявніст шварца не повлияла на нашу малу В його товаристві была все весела Брадач назад вштурил файку до ґамбы і погордливо махнул руком Він был переконаний же Шварц для Маричкы обоятний Підеме в неділю на Баль до Цємняты одповіл по долгым молчаню Там Маричка ся розвеселит лем пильнуй жено жебы тот біснуватий кадет не ближыл ся ґу ній Вы женимате своі способы тримати нахабных люди в безпечным оддаліню коли нам лем з пястуком выміщати ся треба бы было А тым часом тота о котрій бесідували сопругы глядала самітности в альтані што стояла в оддаленій закутині саду Десень што го Іван копіювал лежал пред ньом та не позерала на него всмотрювала ся в простір Єдна єй руха безвладні спочувала на поділку а друга тримала ігул надіту гадвабном нитком та іх лагейбы ся не понагляла зачати приділену єй роботу кєд єй пані занята была інчыма думками Нараз зорвала ся Маричка нетерпеливо зосунула она вшыток вышывальний материял на землю хватила за ґітару выдобила з ней пару мягкых акордів Онедолга вмішала ся в ній тужлива пісня заспівана серібрным голосом што плынул з голубины ци не першый раз розкоханого серця Любост любост зла недобра любост трапіла ісі людскій серцох уж дост і мойо ісі серце зраніла Любост любост гей ты не сте стліва Она кохат і не обоятна любов прошептал проходячий тамтади Іван Та любов єй нещестлива Хто же предметом єй любови І баль в цемяті застал мысли обоіх мрачныма неодхадненыма Шварт тіж был на бали але тримал ся далеко од брадачів ани раз не танцувал з маричком Она сідила як заперта книга з котрой нихто не годен был вычытати змісту Мати неспокійні позерала на дівку коли єй отец противні боятно перелітувал очами товариство і лем товды коли дізрил же його дівка в парі зо солодканичом вмішала ся в море танцюючых непостережено потер руку о руку По тій забаві вернула ся веселіст Маричкы а Іван похіднійшым оком позерал на тот світ Такій прекрасний світ Предостатній ден серпня застал Солодканича в Саді сідил в тены розложыстой черешні Для заінтересуваного чытателя додам же черешня тота была од даякого часу улюбленым місцьом нашого студента А то видит ся з той причыны же росла близко альтаны в котрій мала Маричка цілыма днями бесіджувала Кєд бы черешня тота знала бесідувати повіла бы нам неєдно інтересуюче Кілько то в єй темы вродило ся мысли в голові Шугая Завидую тій черещы бо она знала о вшыткым а я годен выявити лем пару думок што в тот ден Івана занимали Мамо моя рідна выправила єсм ня до світа жебы м сой долі глядал І борол єм ся зо вшыткыма вражыма противностями і выходил єм заєдно як побідитель Не взял єм лем до світа з силы яка годна покорити любов Ци обчыслила єс мамо силы свого сына Днес стоіт він на розпутю де зышли ся чест і почутя Чест каже втікати на край світа за море а серце ся тому противит Привязало мя узаме не до сокрушыня горыд любовю до дівчата гей бы сотвореного для мойого щестя та медже мном а ньом гора Высока І пропаст Єй богатство і моя худобніст Хто повірит же ведений єм чыстым почутьом безграничной любов а не підлым міркуваньом І тоту пропаст перескочубы м прогриз высоку гору желізным зубом мойой волі і акуратности Кєд бы м лем знал же она хоц на тілко ділит моє почутя як Порівнаня не довершыло ся бо Іван почул теплу руку на своім рамени О чым так думате дал ся познати голос Маричкы О ничым одповіл обхідні Тому не вірю Товды о вшыткым І тото іщы не одповід а бодай нещыра одповід вялте мі дрібниці з того вшыткого Не знал шухай на тото одповісти Отворити свою таємницю лем для задоволіня простой дівочой цікавости ничого інчого ся ту не додумувал виділо ся му не на місци Одмовити єй желаню негречні а выбрати посередню дорогу зциґанити як небуд стыдні пред самым собом Недостойна єм вашого завіріня Тото звіданя задала Маричка з таком сердечністю і потужыла го так полным і щырым пізріньом же Іван Мимовільні перестал підозрівати ю о обычну цікавіст О на вашы желаня готовий єм одкрыти вам вшыткы таємниці мого серця повіл він лем не знам ци буде для Вас приємным выслухати вшыткого до кінця Ачий не хочете мі повісти дачого страшного засміяла ся Маричка Не бійте ся ничого необычного а тым барже страшного Моі мысли ничым ся не ріжнят о ты мысли каждого молодого чловека в моім положыню з моім серцьом Вы мате серце О тій новині першы раз чую Сомнівате ся Маричко ци хочете жебы м доказал його істнуваня Лижте уж вірю Вам на слово лем мі ся видит же она іщы спит жартувало дівча Пробудило ся уж повіл до себе Іван Выбачте мы заблудили на інчу дорогу навернийте і розповіджте о чым вы тепер думали лем щыро Думал єм найперше о тым же днеска пополудни буду мала еґзамін То переломна хвиля котра вызначыт мою будучу долю Певний єм же здам еґзамін Єднако якійсий неспокій овладнул мном Ачий зато же по еґзаміні возму на своі рамена тяжкій обовязок як сын отчызны і мойой матери Пак думал єм акуратні О матери представил єм сой нашу спільну радіст коли виділа буде она же сполнили ся єй сны же я нагодячы в світі своє місце буду міг повселюдно выявити ім мою любов і вдячніст Барс кохати свою матір прирвала Маричка І можете о тото звідувати образил ся Іван Гей забыл єм же вы сомнівате ся о істнуваню мойого серця пробачте жартувала єм продолжайте своє Оправдувало ся дівча зо слеском в очах Дале роздумувал єм о тым ци лем любов матери старчыт для земного щестя І якій результат вашого роздумуваня звідала Маричка Не завершыл єм іщы своіх роздумувань та на мій погляд видит ся мі же хоц она любол была бы достаточном вшытко єдно неє в ній совершенной полноты Кєд бы м поділил серце на дві половины і повіл матери Єдна половина твоя а друга Того Адде дівчате котре тіж половину свого серця тобі жертвує так што од нас обоіх маш ціле серце Видит ся мі же моя мати была бы задоволена а я безконечні щестливий І нашли сте тоту котрій належыт ся половина вашого серця Іван одтіхал ся з одповідю О хвилю за час якой тяжка борба проходила в його душы одповіл несміло так нашол єм Тота одповід не змішала дівчата гейбы інчого ся не сподівала лем слеза чыста як роса на квітку сперла ся на єй ясній лісници По хвили молчаня озывала ся Кєд вы дотепер были щыры товды не возмете мі за зле коли звідам о імено вашой выбраной Вы Маричко хочете знати імено котре я сам пред собом бою ся выявити звідал з зачудуваньом Шугай Хочу рекла твердо Маричка і звідую вас о тото не з цікавости Мушут несконечно познати оне імено і вы не смієте одмовити мі того Смилуйте ся не просте того од мене бо одповід моя годна быти для вас образом Чом так судите Коли єм перед парома тыжнями як сой може припоминате выділил жменьку з той таємниці вы товды згнівали ся на мене Нияк ні Ох кєд так Товды готовый єм вам повісти вшытко до края Слухайте Маричко Днес рішыт ся моя доля заран може остатній раз буду Вас виділ Позвольте жебы м враз з моім пращаньом ся зывами тяжкє бремя свойой совісти зошмарил Слухайте коли єм вас першы раз взріл Серце повіло мі же інчой жены я николи не покохам Вы сте тым ідеалом о котрым єм снил котрий мене в смутных годинах мойого сиротинства потішал котрий мене загрібал до борбы з лигом дольом Коротко повім вам як завершали ся моі мысли котры сте перервали Кохам вас Маричко пробачте і не осуджайте І заступил сирота очы єдном руком Гей бы стидал ся своіх слів другу же протягнул ґу дівчату гейбы просил ю о пробачыня свойой зуфалости тота сама рука котра перше замысліня його прервала одтяхнула тепер лехіся його руку спред очы і прекрасне личко оповите тепер повагом заясніло пред ним Слухай солодканич слухай Іване хварила тепер Маричка Слівце ты дістало ся тобі першому з мужчын з того знай же ты завірям одгадла єм што діє ся в твоім серци і бояла єм ся а такой і прахнула той хвилі котру нароком єм приспішыла Было то необхідне для нашого спільного спокою жебы сме не блукали як уці а окрислили наше взаємне одношыня жебы медже нами не было ниякых недомовок якы бы годны захмарити нашы будучы дни Пречувала єм же мя кохаш і моє пречутя стало ся днес істином Ци не так Ци хочеш Ангеле мій жебы м то тото слово так часто повтарял як часто припоминат мі о тым серце Горы даєм тым бо котры дівча не лестила бы любов такого невинного шухая як ты О як вельо щестя о докінч Маричко градувал ся сирота Докінчу і то з тым певніньом же і я Тебе кохам кохам як кохати може Маречко Де ти ся забавляш Хоц скоро дохыш перервал дальшу бесіду голос матери Кєд вернеш ся з еґзаміну глядай мя в альтані почуєш моє остатнє слово шепнула Маречка Іванови і поспішыла за веліньом матери Кохам Чули выдаколи тото слово Ты молодий приятелю ты дорога чытателько Кєдніт та втічте пред ним як долго можете В тым бо слові вміщат ся небо і земля рай і пекло сміх і слезы спокій і страпліня мед і гадіяча ід блаженство і проклятя Варуй товды під яком звіздом родит ся тото слово Коли Іван од вражыня того слова очутил ся Маричкы уж не было остал лем одголос слова кохам Зиґар на церковній вежы выбивал другу годину а Іванови здавало ся же він своім бам бам На цілый світ голосит когам когам Та і припомнул муже час на еґзамін механічні взял книжкы і на сплянтаных ногах подал ся ґу будинковы школы За цілу дорогу виділо ся сиротіже на каждым домі злотыма буквами выписаных кохам Приятеле воєтили ся перебігом будучого еґзаміну а він был того переконаня же вшыткы знаня зосереджены в слові кохам Стал Іван пред строгом Еґзамінацийном Комісийом Звідували го о вічніст пекельных мук Што його тото обходит його серце жыє вічном радістю звідували го о войны во світі А він полний спокою О промесы і конклюзиі а для него промысом мала маричка а конклюзийом кохам Глупы звіданя Але і на тоты не міг Іван дати ниякых самодільных одповіди і вшыткы професоры од зачудуваня же такій ученик не дає одповіди покывали головами єдномисні а выписали ім матурус Ци знал Іван же был на еґзаміні Може і знал бо спомнул сой тепер слова Маричкы Кєд вернеш ся з еґзаміну глядай мя в Альтані почуєш моє остатнє слово Як ошаленілий похнал він домів і ондолго стоял в саді З альтаны політувал приємний спіл ведений акордами гітары Знаємий голос тужыл Янічку злато вляз проч не ходиш до нас Ці ся маткі боіш ці омне не стоіш Маткій ся не боім а о тебе стоім Лем ся приокрутне злиг языкох боім Бо тоты языкій горже яко мече Поруба посече а крв не почече Она кличе мя мій Іван Янко імено тішыл ся сирота Што же стримувало го впасти до ніх обожуваному дівчату З заогороджыня вказала ся голова молодого барона Шварца Пане Солодканич прошу Вас на єдно слово Іван помале підышол ґу нему пане Солотканич зробте мі єдну услуху Што вам треба Двиґнийте ключку од феранкы будте ласкавы хотіл бы м перейти ся хвильку посаді Іван не виділ причыны одмовити му в такым невинным желаню Пане Солотканич Вы честний чловек продолжал кадет коли уж нашол ся в сади Видит ся мі же можу цілком полігати на вашій чести Прошу чым можу служыти Зробили сте мі єдну прислуху зробте і другу лем дискретні З оготом коли лем буде то східне з моім сумліньом О без сомніву переконувал кадет Хотіл єм лем видіти ся з Маричком Іван застановил ся хвильку Яку справу може мати до Маричкы Шварц та під влияньом єй остатнього слова Когам всяка завизд виділа ся му смішном Она в альтані прошу за мном Не выявите мойого заміру пред єй родичами Мам надію же не дате мі ґу тому причыны Не бійте ся треба мі і повісти лем два три слова приконувал кадет і взял студента попід рамено рука в руку як найліпшы приятелі ближыли ся оба прекрасны шугаі ґу альтані з котрой доходили іщы звукы остатньой фразы приведеной горі пісні Маричко тот пан має до вас справу рюк Іван Штоправда і я хотіл бы м так як мы ся домовили дашто почути та гіства є першенство зато і одыйду на час Остан Остан озвало ся дівча піднесеным голосом Тото што я тобі Іванку мам повісти може ся стати і в приявности того пана Тото зачудувало солодка нича Маричка оддыхала тяжко гейбы рыхтувала ся до завзятой борбы Руком притримувала бития серця в очах вказали ся і солезы та лице было рішуче Слухай Іванку озвала ся она сердечні закликала єм тя жебы счул од мене остатнє слово Кєд бы не пошана для твойой личности для твоіх благородных примет котры познати мала єм велькы можливости не одважыла бы м ся признати же кохам тя Не одкликую того бо заправды кохам тя як брата ціле почутя одданости щырого завіріня якого лем ждати може брат од сестры складам в твоі рукы Іванку то был удар перуна з погідного неба удар під котрым міцний дуб падат з тріском Іван обнял голову долоны Знам ты інчой любові жадал од мене продолжало дівча Але той любов уж в мене ніт бо она стала ся выключном власністю того аддепана А любов тота має свій початок іщы в дітинстві на шкільній лаві Тото почутя першой любови не втихло во мі доднес не втыдам ся повісти же в тій любов вміщат ся ціле моє жытя бо годна єм кохати лем раз А кєд кохати пристану ачий гмру Розумієш мій приятелю чом можут тя кохати лем як брата Потіж ся Іванку повтарям твоі власны слова половину мого серця лишам для свого коханого а другом обділям тебе і родичів Інакше вчынити єм не годна бо двох сердец не дал мі Бог Маричко Змилуй ся Ци знаш ты яку причыняш мі муку своіма словами застогнал сирота Ци розумієш оне страданя якє припало в участи ангелам котры шмарены были з небесной розкошы до пекла на вічны мукы до безнаді Знам та хочу быти добрым лікарьом котрий не боіт ся выпалити рану пекучым желізом жебы не вела она акуратні до безнадіі Твій біль озыват ся во мій десякрат та не знам інчого лікарства Буде для мя кохаючым братом а я ти буду вірном сестром той любови котром Маричка не могла тебе обділити вымолит ти в бога сестра І найдеш ю в інчій жені Достойнійший од мене Іван двигнул голову представлял собом образ безграничной розпукы Лице його было мертво бліде Ворхы зосинілы затиснены од болю а з очы вычытати мож было выговарку гірку выгварку перед котром дівча затремтіло брате коханий пізрій нам я інакше заплакала она Я не знесу того призри ся Прошу тя як жебрак милостині і прихыльного ока Тото чым дотепер жаден мужчына ани мій коханий похвалити ся не може складам як застав нашой щырой родинной любовы І з тыма словами обняла го своіма сніжныма рученятами і вытиснула на його студеным челі долгій предолгій поцілнок Добрі Коли не годно быти інакше будути братом рік тверды Іван і выпросил ся як струна што было ознаком же внутрішня борба уж ся пересилила Але як брат мам право задати тому панови пару звідань Прошу одповіл Шварц якій дотепер был німым свідком цілой подіі Выпрактикуваний психолоґ спостеріл бы на його устах тін зловтішности Кохате тото дівча звідал Іван Розуміє ся одповіл гордо кадет Понад своє жытя Не інакше І понад свою чест і понад чест І прагнете вчынити ю щестливом Очывидні тото є мойом выключном повинністю І за жену взяти Шварц звлікал з одповідю хоц виділ же Маричка аж дых заперла в собі вычекуючы на його одповід Кєд даякы непревиджены перешкоды не станут на дорозі повіл по якійсым часі Для правдивой любови неє перешкід она знає терпеливо ждати заопонувал Солодканич прошу о конкретну одповід обіцям обіцяте тото пред Богом і ручыте свойом честю Якє мате право ждати того од мене ци ви моім обрештом нетерплячо рюк кадет Я єй брат котрий в ділі щестя свойой сестры має векше право од вашого обершта Кєд уж так конечні настаєте най буде по вашому Добрі Лем мате присягу дослівні повторити жадал вперто Солодканич Обіцям пред Богом і ручу мойом честю же возму Маричку за жену і буду ся старал вчынити ю щестливом Присіхал шварц а воргы його трясли ся не знатя ци од вражыня якє зробила на ним торжественніст самой клятвы ци може спроста од гніву Примийте мою пошану докінчыл Солодканич подаючы кадетови руку Але враз і певніня же кєд лем раз заплаче привазваричка найдете в омі безпощадного мстителя Заходяче сонце освітило блідорожывыма променями розшмарены хыжы села Лісне і представило прекрасну панораму дикой гористой бідной але мирной околиці очам Шухая котрий змучений далеком дорогом одпочывал на верху Бескіда Та не был він свідомий красоты краєвиду Водил обонятныма очами по сельскых хыжках в його душы было мрачно в серци порожньо Нараз стримало ся його пізріня на єдній хыжці оддалена од інчых невеличка пригорблена попідпарена коликами чысто як бабуся о палици не представляла собом ничого што годно захопити З неє вышла старшых уж років жена з коновками в руках Кєд дізріл Юнаш подорожній його камінне лице гейбы ся ожывило Та было то реакция тяжка до окрисліня виділо ся аде радіст і смуток Витают ся зо собом братнім поцілунком Ци быти може способлят ся они до завзятой борбы Остатня можливіст видит ся быти правдоподібнійша бо наш подорожній заломил о хвилю рукы аж ставы в пальцях затріщали і такой плачучы ял бесідувати до себе Чом єм Тя лишыл рідна моя гышко В твоіх тісных стінах Не зазнал бы м інчого прагніня як лем насмотрити ся на божый світ напасти козу і наполнити свій жылудок бодай яком стравом Кєд бы і тому тяжко ся было збыти переплакал ци переспал бы м голод А то творил ся мі шырокій світ манил мя блищалками обудил в моій душы желаня А не дал середків жебы іх заспокоіти Серце моє спрагнене а нідчым прагніня його заспокоіти Чом єс мамо выпхала медже люди дітину свою невинну спокойом душы понаді Днес по роках несе тобі сен твій тот Адде Еріян дави і ранец з лагами а на причынок гіркє розчаруваня Молила єс ся о долю для свого сына а доля так страшні обышла ся з ним Зо зідливом насмішком шмарила наперед него дівча котре не зрозуміло його душы не спогопило же сирота може кохати міцнійше як панич панец шувным мішечком пінязи і высокым зываньом Та діждий Ци не за строгій я і при безвглядній строгости за несправедливий Пробач мій Маричко ты поступила як кажда жена котра розсуджат горячым серцьом а не холодным розумом уж не можу назвати Тя моім дівчатком пропало Але сестра То тіж солодко звучыт Дає мі бодай право пильнувати твого щестя ты предчувала же я необхідний для Тебе Зрозуміл єм тото по твоіх слезных очах по памятці котру всунула єс мі до рукы в час пращаня Не вытримал Іван жебы при тых словах не выняти сна грудной кышені піняжного мішечка красні оздобленого з чудовым написом коханому брату кохаюча сестра М Долго призерал ся бідний Шугай на тот дарунок выріб змысленных рук обожуваной сестры на тоты вышыты квіточкы на якых недавно спочывали єй ясны очы з котрыма сплетены были єй мысли і збихнувшы тяжко Сховал го назад до кышінкы очы його сперли ся зас на селянці котра вертала ся од потока з коновками Виділ як мат його пристанула в половині дорогы поставила коновкы на боці і обернула очы кухыр Бетови Бескіда Гейбы вычакувала сина Тота німа бесіда вырвала Івана зо замысліня Вшытком з силом молодости схопил ся він з місця і погнал долов гором быстре материньскє серце не омылило ся коновкы остали на боці а постаріла катрена мала єдно лем прагніня пригорнути чым скорше до груды свого ланця сполнило ся прагніня Та чом же тот холодний на позір без серця хлопец обливал груды свойой матери рясныма силзами Чом же тот в борбі загартуваний мужчына розплакал ся як дітина Катрена материньскым серцьом познала же під тыма сильзами єй сына скрыват ся боліст не до заголіня Націлувавшы ся го без края міры взяла го на сповід На єй спрытне хоц на позір обычне звіданя одповідал він щыро і не спохопил ся же за невеликій час знала уж таємницю його серця Як ся зове тото дівча в котрым єс ся залюбувал Звідала несподівано Катрена Як вым мамо годны здогадувати ся о дачым подібным кєд єм о тым ани не спомнул одповідал звіданьом Іван почервенівшы од змішаня Так о Знам та не важне як ся она зове Не хочет тя бо сподабал ся і богатший ци не так Дармо Так уж на світі ся водит з рукала не вытрясиш долі котрой ти Бог не судил Діжди терпеливо суджену стрітиш ани манивця мію не обыйдеш Іван покывал заперечаючо головом Опуст ся на мя певнила го мати Я вымолю выпрошу в Бога тоту миліст же діжду ся на старіст тішыти твоім щестьом Хіба жебы с не заслужыл сой в господа Бога на тото Але такого не мала бы м сповідати ся по своім сыні тым ся не траплю Барже непокоіт мя інче Зато бом каждий ден ся довідуют то післанец од мандатаря з домініі то війт то шандар Што они мают до мене звідал Іван На тото звіданя дохыж вступило двох шандарів Ци ту прожыват Катрена вдова по паньку Солодканичу Ту потвердил Іван А ви пане ачий єй сын Іван Солодканич гей просиме з нами чыном Шандар Маме розказ одставити вас до уряду понеже вы не ставили ся до асентерунку хоц взывано Вас два раз Ставлю ся без одвіканя заран одповіл спокійні Іван Тілько што пришол єм домів струджений єм тяжко барз буде іти по ночы Жалуєме але не можеме ждати Вас до зарана Кєд так Кєдмус Мамо оставайте здравы Бідна катрено не натішыла єс ся долго своім сыном Кєд хочеш іщы дакус насмотрити ся на лите свого єдинака заперай хыжку і понагляй його слідом до міста Там в Окружным уряді протокіл одбыл ся коротко Оправдуваня ся Івана же будучый во школах на уграх не отримал вызваня ставити ся на ацентрунковий пляц не было достаточным Свідоцтва завершыня філософіі не міг він предложыти Тото заважыло што мали го за дезертера Та хоц бы і ні його здорова зовнішніст міцна гарда постава не могли выручыти го од войскового рішыня Тавґлісь Тото слово одбыло ся безвидимого вражыня од ух нашого шугая та гейбы ніж прошыло серце матери Пред ньом была друга розлука з русином болестнійша як перша та не вказала того по собі Противні она підтримувала на духу Івана Двадцет років терпеливі ждала єм на твого віця нич не вернул ся з войска Пережыю і твоіх дальшых вісем років і діжду ся од Тебе потіхы на мою старіст будеме іщы враз Кєд бы не яснина надіі Кєд бы нетерпелива віра чым были бы нашы матеры Неєдна з них проклинала бы тоту хвилю в котрій діти на світ привела Транспорт рекрутів подавал ся на місце свого призначыня німо без выповідженого слова жалю пращала Катрена свого сына Та коли уж освободил ся з єй обядь присіла на купці шутру і заступила руками очы жебы не видіти го не придавати сой тугы Як долго так сідила Сама не знала Коли отворила очы лем піщана курява возносила ся на крайнім виднокругу хватила ся бідна мати за серце і з жалістным ойком покатуляла безчутя до фосы Опила ся баба дзядівска Русинка прихварювали мимоходом люде чытала Моніка Тылявска