Archiwum
łemkowskiego radia

Бібліотека лемківской клясикы Петро Поляньскій Карпатскы Новелі Част друга Непокорений Част <unk> Мій сопутин Артемонт скінчыл схылил голову Пратерска чарда в котрій мы сідили выполнила ся гістми Ціла тераса співала з оркєстром Чардаша Хто вступит до чадры тому мимовільні вырыват ся з груди тота мельодия Нарід захоплят ся ньом і він так долго іщы праведным народом покаль має ся чым захоплювати В каждого народа є оды голос котрий колиси затремтит до котрого найде ся одповідній мотив не лем співаний але даякій інчий Нарід без свойого йому особливого мотиву є над пропастю Кєдо єдного сохранят товдвін тот мотив ожывлят Не лем низшы але высшы верствы того народа І хоц тоты вышы лем голозаючы ся пют з него солоджаву вшытко єдно підтримує ся взаімний звязок а холоско захоплюют ся ним кєд уж то жены речы радше дамы Они так заєдно ся холзают Так холзаючы ся любує ся Ішпанка борбом матадорів Еспад і пікакордів Анґличанка з портом і Ловльом Німка пото чыстым вальцьом Мадярка чаредашом а славянка пісньом тужливом мелянголийном пісньом Долго сідили сме уж в Чарді аж Ардемон стал і мы подали ся ґу в ходовы Пак при світлі місяця пустили сме ся на головну алею партеру А непокорений А Чорно Гора звідал єм прерываючу молчаня Непокорений правда был я іщы раз на Чорной Горі Але в остатніх уж роках По похороні Етелькы пропала окрецулю віст Десис чес не виджували го в селі Правду речы не мал єм уж заміру вертати ся коли не буд на Чорну Гору тым барже што по даякых десятьох роках од нашого розстаня мал єм нагоду зыйти ся з моіма приятелями і чорногорскыма дамами ділками Аксентия Єдного рока переізджал єм през Карпаты на Угры спер єм ся в єдным селі а то на умыслі Знал єм же Прожыват ту Ілия котрий давно уж тому повідомил мя о своім вінчаню з Валстыном Выгірскым селі котре гейбы одгороджене мурами од дальшого світа приізд чужынця є необычным явліньом Зато і не чудувал єм ся тому же кєд катуляла ся моя бричка до подвірце стоячий на веранді Ілия приложыл долон до очы і взерал ся в заізджаючий повіс Познавшым я привитал ся зо старым товарискым темпераментом Душа была і щестливец В затишній Карпатскій Закутині де видно лем скалы і дакус неба тішыт го приізд давного там скытальця Невельо стратил Ілия зо жытьового анімушу його ясна борода была тепер полнійша порідшало волося над челом але одраз мож было познати же і днес як коза спинал бы ся по вертепах і скалах Лем сельскє жытя одпечатане было на ним непідтинане волося припоминало моцартову перуку лице было опалене літушнім сонцьом попри ним бавил ся хлопчык Хто бы не познал то выраз стисненых уст і такє горде чело мала лем Фаустина вошол єм до ізбы Што такє притігаюче миле биє зусельскых ізб з той тихой пристаны Ту видно в мініятурі цілый світ Споловілий фотель ту барже вабит як промеданова кароса На стінах оправлений в рамкы квод либет близшым ся явит чловекови як бельведерскій Корреґжіо А всяди видно сліды женьской рукы Жінка є душом нашого жытя Фаустына стала ся полном дамом єй хід при полній талиі был іщы величнійший Привитала мя по приятельскы та неодолга явил ся на єй устах знаный мі шельмівскій усміх Єй тоты жены чом іх было до усмішок Не міг єм майти причыны Кєд бы м был на місци ілиі я бы м тот шельмівскій усміх зохнул зламал скрушыл покорил Видили ся мі щестливы чом бы ніт А любов Они быти може і не думали о тым же получены любовю а кохали ся Несвідома та любов єднако солодка О два рокы был єм во Львові очывидні до реставрациі ся понагляй кєд свого гнізда не маш В реставрациі при другым столі сідил мужчына позбераний як бюрократа з чорныма але уж сивом претканыма баками орлячым носом а высокым білым колнірю під карком По його протягненых ногах вносил єм о слушным році Пред ним был поданий більштык і котлет і дичына і курятина ємлет в возносячій ся парі был він не никым інчым як астрономом в хмарах Зоітскым спокойом брал ся од єдной стравы до другой Кєд бы не крыла што неперестанні дихали в його носі і незачесана вкрываюча докладні піл чела може бы мі не познал Кірила За шоровым зниканьом страв повтаряли ся охолоджуючы вахлюваня баганчом медведячом долонів Та уж бы спізрил бодай раз бодай з цікавости што то за сусід сідит коло тебе Рілк єм до неголи уж його нерухывіст стала ся мі дражливом Пізрил нам я Зважывшы што голос остає єдном з найменьше зміняючых ся примет і так дале Але правда де же твоя жена цідил Кірил Жена Двиґнул єм раменами Оул Гей А Ольга чудувал ся Кірил Жто під тым розумієш Не оженил єс ся з Ольгом Ани м не думал о тым Што з Тебе за чловек а любол Выбач уж але я ю не кохал До дідка Чом єс мі не повіл о тым скоре тягнул Кірил найспокойнійшым світі тоном обробляючы курячу ногу Кєд бым о тым знал мож і оженул бы м ся з Ольгом Бо признати была она ничого собі дамом добра дівка При тым споминка о палстині є для мя гейбы несподіваний ґолт відцу заміст молока А Ольга была правдива бонд Дама Адама без теплу годданя почуть лем выродком зо свого роду стягнул єм лице А ти зазнал такого одданя почуть звідую Ет Швалієр Так оу Га закінчыл Кирил Сут почутя Добрі А неє Хто бы ся за нима забывал Пізнійше виділ єм го часто приходячого ся по парковых алеях зо заложеныма руками з выразом задоволіня крачаючого помедже людми гейбы журавель помедже куропатфами А я Чом тота Ольга повіла товды очывидні О чы вы дні Не прилітувал голуб з пахнячым листком А мі за ціле жытя миґотал пред очами образ Ольгы деликатной бльондинкы в тым і справа же она была бльондинком Кєд бы ся так Ольга чорнявом трафила я бы ся нахыбні втопил в безконечній любови А до того і кары чорны очы Я адорувал бы м в мирній на солоді Вражыня синіх очы є ефірне перелетне Потім долго іщы пребалушыл єм в подорожах де прийду Старий Шкын так гварят приіхал бо і по пару раз вертам до того самого місця Ту до пратерской Чарды Заєдно з охотом приходжу бо тоты чардашовы мельодиі припоминают мі мою етельку Хоц тот оркєстровий хаос котрий як буря хласкат душу то уж не звук го боі з єй чудным колорытом В осены моіх років не міг єм притлумити ожываючой мысли одвідити Чорну Гору нич запрул очы хтіл єм ю видіти іщы раз і пришол єм гын Над Черемошом писал єм ону коротку записку котру єс нашол Приязна мі гнескы Чорного Гора Та знат я приязніст є для стоячого над горобом старця Прикрістю В селі невельо ся змінило нашого товдышнього двору уж не было поспішыл єм ґу давній крецульовій хыжы і сліду по ній неє Ачий і він в гробі Таніт Недармо говарили люде непокорений Позвідувал єм люди о него і вказано мі його нову хыжу серед села Пустил єм ся там Опертий о плит стоял він Данько Крецуль сивий як і я тепер чело пооране Познали мы ся Слава Ісусу поздоров єм слава на вікы Данько вы Крецуль Тот сам Памятам і я кого бы А Вас памятам Вы першы вкрали перший поцілунок тій котру я лем єдну кохал в моім жытю Поразили мя тоты слова пізріл єм на його обыстя Ґаздуєте Ґаздую та уж недолго Адде вышыл єм на світ Божый і чекам смерти Як смерти А смерти Кажвы здоровы Здоровий Гей Але вмерати колиси треба Не зазнал єм в жытю недугы але тепер чую в собі же час мій надышол Зато і в хыжы не сіджу лем ту Легше якоси на Божым світі вмерати Смерт уж приходит Думате і ви же я непокорений Не то гваріл Але вшытко єдно дивне Вы іщы внеска до топора як товды Варите кохали сте Етельку Цим кохал Коли си ставал єм против вас топором але гнизкы чловек уж над гробом Хоц вы і взяли моє щестя але перед смертю не банувати мі за ним Там мам дяку спомнути о минулым Зовут мя непокореным Хварите я іщы і тепер до оружя гуцуль каждий не розстає ся з ним до гробовой дощкы Та вшытко єдно В молодости оружя в моіх руках было барже щестливе як в інчых а і на дівоче любуваня не был я камінний Тото зродило завист товаришів і они раз стали з оружьом против мене Одбывал єм ся та єден з них Кропченко Заглушыл мі топором так же єм впал Очутил єм ся по якысым часі та виділ єм же не быти мі уж в селі Не забыли гнескы забют заран Кади єм ся толк не буду розповідал Всебо мі кыпіла завадияцка кров всяди зводила мя дівоча краса Але любові єм не зазнавал Аж на Смиградскых горах стрітил єм Дівицю таку якой не стрічал єм іщы А товды вродила ся любов То была етелька Та што ж Оставала она для мя холодна горда Перша то была дівиця котра ся мі не подала І зато барже іщы розгорила ся моя любов Ой што за косу она мала Як жыю не виділ єм такой і не мож было не залюбувати ся Заєдно на мысли заєдно пред очами єм юмал Для ней єм лишыл за вадиятскє жытя Та она глуха оставала на моі слова О якысий час єй отец вакар пришол зо семиграцкых гір до нашого села і я ся ту вернул Недармо не познавали мі люде На гулятикы єм не ходил за красом дівочом не позерал єдно єм лем виділ етельку і єй холод При тым тото іщы Она кєд мя лем взріла попадала в необычне тремтіня гейбы хворотливу горячку Але не была то горячка любови З інчыма дівками ачий так і было Але етелькінетремтіня брала ся од якысого страху котрий она придомном чула Кєд єм ся являл етелькы по правді не было Люде хоц як зачали о мі бесідувати доходило до мя такы говарили же духы похоронили моє грішне жытя А я лем думал о етельці та не годно мі было так оставати рішыл єм освободити ся од той любовы і пішол єм за пересутками народа Кєд духы были в силі погребати моє грішне жытя ачиі годны будут і мою любов погребати І гей бы ме гемер значыт хтіл єм ся стати гемерцьом для ней Для громады для себе і піти до світа Гей бы похоронила громада Крецуля а я ся переконал же духы не в силі были погребати любови Загребли мою труну і я не хтіл уж являти ся в селі Там не владал не годен єм был розстати ся з етельком на все І скытал єм ся по лісах і полонинах Раз зышол єм ся з Етельком в хабзиновій Гущавині Початком барз взерала ся во мя і не чудне адже они вшыткы мали мя за вмерлого Пак засхпала в давнішнє тремтіня Сліду єм за ньом і виділ єм єй поцілунок Ваш поцілунок Был він ачий першым на єй устах не міг єм ся стримати в своій зависти пішол єм до села вказал ся явні легіням і озвал єм іх одбывати дівочу красу Етелька вмерла і зас скытал єм ся по світі На остаток вернул єм ся до села і остал ґаздом на Новій Загороді Люде бесідували по моім єдным іщы явліню заправды непокорений А ток як варю Не я непокорений але любов моя перша любов непокорена Хтіл єм ю загребсти але то неможливе На другій ден крацюль під небом опертий о остырвцю гымер зас знаний мі хробовий дзвін А мі остало в памяти його слово Перша любов непокорена Тото і в собі ношу То была моя друга і остатня уж подорож на Чорну Гору чытала Моніка Тылявска