Архів
лемківского радия

Бібліотека лемківской клясикы Петро Поляньскій Карпатскы новелі Част друга лісний кобольт Част <unk> Пішли сме дальше Вандрували по лісах спинцували ся по вертепах штобы раз досыта задовилити ся Під вечер сходили сме ся до села коли перед нами миґнула знаєма для нас стать Спід плаща червеніла рожбрюновска вестка Не Кошевич то звідую Так він одповіл Антип Лем за чым він гел в горах прецін має якысе ремесло Так бесідувал товды в кавярни Кошевич шмарил мстительний погляд на Антипа і пропал в гущавині Коли зышли сме на дорогу ждал нас мій улюблений декан з дамами котрий тіж приіхал і разом махнули сме до Клебаніі віровкы Уж на мості приняла нас циґаньска музыка рубаючым маршыком Вошли сме до сіны дамам здає ся знаємий был розклад поміщынь они скєрували ся до єдных з двери і зникли За нима хотіл піти і декан але в тій хвили рознюс ся крик старой служкы котра ознаймила же до той Ізбы мужчынам не то же не мож входити але не годит ся то дамска ґардероба Одишли сме і пустили ся до інчых двери Але коли іх декан отворил представил ся нам роздраючий серце видок Самы нежывы мертвы пантаркы пуляшы каплоны То был просекторий В нашым розчаруваню звідували сме пару переходячых осіб але тоты тратили голову і або нич не одповідали або радили зо словацка Най си любит моладий пан І мы хотіли си уж любити але метаючы ся так од понтія до пилата не могли сме найти предмету любовы Товды отворили ся двери і явил ся парох варлам высокій худавий кус задля высоты пригорблений в долгым сурдуті з порядном ключком выстаючом споза ковніря і з іщы симпатычнійшыма ключками при черевіках З другых двери вышла парохова шырока розогріта од кухенного огня Парох варлам просто скєрувал ся до мого деканчыка і своіма журавленыма руками так го сердечні обнял же циліндер декана покотил ся луком по земли але се сховало ся в сурдут варляма Задус швариляме вера Боже задусиш бесідувал декан ледво дигаючы і шемотаючы ся в руках пароха Вкінци декан освободил ся од обнять боа і варлан завюл нас до свого ґабінету штобы подорожны одрясли ся і оддыхли Брате во грысті бесідувал декан Як жыєш І там і гев Же на як згідні з правилами діти то сяк то так Перебенда от Выносы піл біды А іщы правда автономія як на бокы Славет ні тепер дай мі до стамбулку угорского Дугану А може наперед чарочку маленьку як наперсток Хыбаль уж як наперсток Для покріпліня Сливовиці ци вышняку Знате пропонуване ядите і пийте Коли вышли сме по наперску домового вышняку підкрислили чуприны і поправили краваты вошли сме на салю Старий декан приложыл долон до очы і пересмотрил на около зобраных гости На канапах аеропах старшых дам а на креслах ґірлянда з рожевых полно лицых красных ділок Єднак напротив представил ся для декана барже інтересуючий вид През отворены двері до другой комнаты видно было рядами при зеленых столиках лысы головы оголены лиця смаглявы твари стереотиповы кольорадкы при шыі дальше бюровы профілі і містовы облечыня Браво бароляме бесідувал декан Мало не цілый деканат єс просил Його голос почули лиця поодвертали ся привитали хором Пан Телеймон взяли декана на рукы і понесли до комынаты зо зеленыма столиками де вкінци загриміло многа яліта і тоаст очывидно тлузтий Прицін уж рік минят як такій бравуровий квартет зышол ся а єден рік справа важна влият на столітя а часами і еру становит В сали вюл Первенство Гонвет Він переходил з єдного кружка до другого Од дівчат до старшых дам штобы ани єден уголок ани єдно сердечко не остало незаворожене Были іщы особы новы котры представляли ся йому він все освідчал уже за найбільше щестя в його жытю уважат познайомліня ся з таком персоном при чым каждий раз його чуприна не могла вернути до рівновагы До мене підышла гликария Не може мі повісти звідувала ся она мене на чым полігат секрет котрий Гонвет має публичні выявити Секретик О ничым не знам Направду Так єст Ей скрылте ся лем не знате задати ся розвідайте даякым способом Ждут лем полного зобраня гости товды Гонвет має выступити з єдном важном річом важным обясніньом в однесіню до порушуваня ся столів і явліня духів Бою ся ци то не буде кінцьовий замах на тоту правду Думам Же вы станете по стороні той правды окрем того кажда правда притігат Одтепер она уж не сіла лем зачала докола салі тайний обхід каждій дамі она пояснювала переконувала місцми миняючы ся З гонведом так як мыняют ся два противні текучы потікы Она горячково вела своє діло зо знавством і пляном Наконец плеснул гонвет в долоні і в сали запанувала гробова тиша В єдным єй кінци за столом уставил ся Гонвет новий Савонаролля провідник а напротив стоял нарід Проводил му крипкій оборонитель в особі панны Гликериі другого імени Нимфодоры Моі дорогы гості бесідувал Савона Ролля уж то є відомым ділом што каждому столітю товаришыт борба світла і темноты єдно стремліня найчастійше выкликує цілком противне нерівнолегле Коли минулы вікы незначены творіньом позитивности то наш теперішній вік назвати треба віком прич новости Наукова аналіза входит во вшыткы сферы чловечой думкы а досліджынях видно стремліня до познаня причын ріжных явиск на світі А єднак Гев він з розпуком знизил голос При тым вшыткым тече противний напрям мало нефетишызм мало неперістний хаос приносячий зо собом цілком противны стихіі одмітуючый причыновіст а будучий ся на неясній основі Додумайте ся дорогы гості што діло іде про напрям якій влиє споза Атлянтику з гайде Свіль новойоркской стороны Знате што долгій час розумы вшыткых вынас заняты были лем нервовом манійом двиганя столів і мебли і ставляньом ріжных допросів А была то мож правді речы докучлива епідемія котра неподільні обняла цілий світ не лишаючы і нашой сельской глушы Прото Настал застій во вшыткых ділинах працы неприсутніст єй результатів мала місце разом з нервовом лотерийом гром Стіл зо свойом ножком стоял як підюджуюча вирочня а столовий альфавит принюс неєдну пригоду в родинах Купі дон нарыхтувал по денекотрых родинных огнисках немало гіркого пива Неєдна супружеска пара послушна столовым переповідням перед тым любляча ся одсунула ся од себе Не споминати уж о ріжным называню винных і так дальше Словом вельо злого наробил в нас стіл іначе бесідуючы дорогы гості спіритизм Час тепер допустити світло розохнати темноту і вызначыти дорогу причыновости Гаритон пристанул він смотрил по лицях де выколюют ся його сторонникы але ведуча противной стороны стояла гордо підносячы головку як мармурова статуя готова одбыти од себе найострійшу стрілу стояла хыкерия і ждала кінця на ню як на надію і підпору скєруваны были очы зобраных Адже причыновіст продолжувал Гонбет слідуюча Не сут гев авторами руху ани духы ани помершы душы ани вкінци циґаньства Але причыном того вшыткого є маґнетизм То замах здрада інсинуация Захырміло тепер в кружку дамскы усточка вызываючо повторювали слова крохмалены облечыня зашелестіли на поли борбы наступувало замішаня хаос і крик До нещастного прелеґента звернула ся ціла колюмна дамскых вітрів Атак был пересуджений жытя Гонведа было захорожене старокавалірством Сіт розтягнена през гликерию допяла ціли дамскє колічко стануло по єй стороні против гонведовы а такє рішыня дам під матримоніяльным взглядом было банкротством для Харитона Коли воєнный оген доходил уж до выбуху выступил єден з рыцарів старой Ґвардиі котрий перешол уж неєдну кампанію з дамами і так ся одозвал Ци вы Не кырволіючы противникы по тым мирным бесідам Тот добрі бесідує роздали ся голосы Тепер зачала бесіду Ликария Же спомнений маґнетизм не є ничым інчым лем выдумком бере ся з того же по перше неможливым є жебы магнетизм вытворений з рук Положеных над столом был в силі двигнути стоячий під руками стіл тым більше же рукы не помагают рухови але противлі давят стіл до його підставы А дальше хоц бы і был маґнетизм то чого йому тепер приходит думка метати столом на вшыткы стороны Коли бы был то тюк бы собі свойом путю а де брала бы ся зв нього сила додвиганя На лицях окружуючых єй засіла радіст побіды Побивайте на голову побивайте шептал ветеран старой Ґвардиі мі припомнула ся борба терстновых подольскых птахів боєвиків Закля рішыт ся спір добрі буде іщы раз провести пробу коло стола заголосила тепер зас єдна з бояринь Старой Ґвардиі І тото добрі бесідує розышло ся по сали Обізріл ся нарід за столами а столикы спокійні собі стоят в другым поміщыню погынаючы ся під срібняками і картами Сували ся по них славетны тузы шельмовскы асы переміняли ся могучы адуты словом партитура створена згідні з теорийом ваґнера Побыти мельодию розвязати форму штобы сотворити драматычну музику Коли друга комната почула же річ іде про забраня ім столиків піднесла упертий бунт картяны пікы мало градом ся не посыпали Єднак арбітражний судя рыцар давной старины успокоіл бурю Пропоную одложыти сеанс на годину по пілночы як раз по вечері товды і час духів Браво На тым тепер ся закінчыло Музика заграла зачали ся танці Вальчык лем для приличя а давай гев нововыдуману чешску Польку Ехо несло же деси там в Парижы перед роками приіхал з Прагы учытель Полькы і в великій опері публичні єй запрезентувал А коли так то вшытко лишай лем бер ся до той Полькы Мене єднак немало зачудували дамы Тоты самы котры перед хвильом были так вражы для свонароллі при кінци танців пропадати зачали загон ведом По паркєті він зсуне як качечка по мори в повітри плыват як сокіл А євлялия І і іщы може бы дахто подумал же зачну злостити ся на годведа зато што він головні з євлялийом танцує Што листит єй і бесідує приємны слова Іщы може буде Дакто думал же буду йому метал рухавицю продаму Дальше дальше Ваше величество великоповажаний гонвет Я вам не перешкаджам рад єм освободжыню ся од дамской щебетливости Што він важыт ся під руку з ньом іти што то за сіміліст то зачепка мойой особы Мате знати любчыку што я не мам обовязку зносити з вашой стороны якы не буд особисты імпертиненциі Што шепче єй Він наконец іщы освідчыт ся є в Лалиі то уж переходит границю терпеливости Перешол єм до оддаленой комнаты як бы геу нашол дакого священника то выпило бы ся з ним чарочку до чарочкы Не понимам як мож влюбити ся в якысу даму любол точыста уява котрой імают ся лем пупількы Смотте же він переходит з ньом під рамену через мою комнату то уж визол Де є шабля Шпаду дістану хоц бы спіт земель такы блуды легко пустити не можна Адже моє серце гонвет Харитон Хоревич стрітиме ся на Шпады і то на гайдельберскій а не на больоньскій спосіб До трьох разів Першый атак буде твій достануло рысу на лици маленьку на дві шпилькы До выграной іщы за мало шпильок зачынат ся другій атак Зас піддам ся Достану рысу на штырі шпилькы Іщы гыл не конец Аж в третім атаку витай моє серце махну шабльом цілині терцу і ти пропал Лем люде мимосердія не знают в тій хвили заголосили перехід до вечерньой підковы В зеленій комнаті забранчало одсуваня срібняків гості позастігали ключыкы при черевіках і ковнірах і одышли до підковы по забраню котрой наступил жданий през вшыткых спіритистичний сеанс зо столами Знана уж бояриня старой Ґвардиі одозвала ся тепер до Ходоведа Ваш погляд на маґнетизм як раз може быти през нас принятий але з вашой стороны найперше треба з загоды на єдну нашу пропозицию приречте нам што вы сполните маленьку річ котру тепер переповіст стіл З охотом бесідувал Гонвет Ваше слово слово очывидно Рукы на столі злучыли ся минута дві стіл двигат ся а пак ножком выдарят до штырьох разів Добрі зачала зас дама старой ґвардиі Тота маленька річ на котру выдали слово поліхат на тым што вы мате оженити ся з тым дамом котрой і мене першу букву вдарит ножка стола І стало ся Стіл вдарил <unk> разы четвертом буквом є Га Медже нами лем єдной дамы імя зачынат ся на тоту букву а докладні панны Голикериі Маме надію што Вы як честний чловек дотримате слова Добра штулка направду добра Бесідувал немало заклопотаний гонвет тайком збераючий ся до выгоду Штука свойом дорогом але выдане слово дотримате Але тоє Ци не час было бы уж іти на облаву Прийде і облава але слово джентельмена не буде зламане Може бы до кадриля станути А єднак мы і так ждеме одповіди Гонвет был в великым клопоті його чуприна розтрепала ся лице розгоріло а аеро пак тісно обступило го докола Товды мыґнул промін выбавліня на його лици Заложме же дотримам слова Але в замін жадам жебы і виды отримали Вы вшыткы мате приняти погляд о маґнетизмі Він был певний што тото не наступит але помилил ся Даме хыром обвістили Перенимаме Не дост ратувал ся Гонвет гев іде про головного оборонителя противной стороны Што до мене Не принимам погляду о маґнетизмі гордо свідчыла гликария Чловече шепнул гаритонове рыцар давной ґвардиі Хликария має <unk> тис приданого І як направду што вы бесідуєте увірте <unk> тисячы Я не здал прецін то уж капіталик є тепер інча справа І дальше правду бесідую продолжувала гликария што в будучности не стала бем підвінец з чловеком котрий противит ся мойому поглядови Дорогы гості выступил тепер Харитон ріжны наукы котят ся по світі І тому і сому не мож ничого зашмарити О што за радіст для мене як можу Вам обвістити што я од днешньой і ночы познавшы правду душом липну до того погляду котрий цілу власт оддає духам а не маґнетизмови Противні опонувала Гликария Єдоперва В тій минуті зрозуміла єм што дійсно не мож винувати духів в тій справі але же без сомніву є то діяльніст маґнетизму Маґнетизму так Значыт вы мі одмавляте свойой рукы Вы мі одказуєте а я готовий обожувати вас Вы хочете вывести мене в розспуку загородити мі дорогу до щестя коротко одобрати мі жытя Одповідьом на тото было взаємне обнятя і нахлі за тым загерміло многа яліта для новой молодой пары Жебы закінчыти днешній сеанс одозвал ся вкінци старый рыцар повім іщы пару слів Так явным остає што то не духы діло ведут але маґнетизм так як виджу в тых молодых люди же не што інче як взаімний маґнетизм котрий получыл іх серця На небі показала ся зоря Торжественна ніч скінчыла ся а з ньом і порушуваня мебли на світі Был то остатній сеанс в котрым борба двох стремлінь нашла розвязаня Дамы познали же векший хосен з погляду о маґнетизмі котрий є в силі спасти панну од монашыстского облечыня І так недар могалицкы рівнины окрислюют час быту і небыту на час приготовлінь шолета пак на амвоні священник чытал Голикария панна стану свобідного немалолітня вступує в таінство супружества з харитоном <unk>літнім молодцьом котрий довершыл марш в Італию Вказало ся в чым ключка Гаритон брал участ в італияньскій кампаніі лем товды страшні здесяткували його полк а він на плащыку Фауста перенюс ся думками з італияньской до давнійшой мадярской кампаніі Але несмотрячы на тоту демаскацию в однесіню до обытой кампаніі Харитон дальше оповідал же побыл на голову ворога дальше іменувал вшыткы дамы доннами або сіньорами і называл своі сандавкы по італияньскы з Карпачіями Інакше скінчыл народний спіритиста Протас Віра в забобоны так долго істнує в народі покля нарід од безділя попадат в задуму Коли єднак од роздумуваня перейде до правдивой звязы з природом товды загыбают в нем повязаня з нереальным світом лем природа в силі вылічыти душу народа од забобонів На Карпатскых горах стрітил єм тепер Протаса в великій ступени зміненого ранішня зоря довегла ся вшыткы пішли сме до ліса на вызначене місце облавы де люде до наганяня ужысленні ся зышли Серед ліса На свобідным місци поставлене было шатро в котрым по облаві мал быти банкєт Недалеко спочывали великы бочкы хамбрина а за нима анталы палюнкы перезначеной для тисяча наганячы Вошол єм в глубину ліса Ранішня свіжіст лучыла ся з лісовыма ароматами Земля котра не зазнала іщы плуга од впаданого листя была мягка погынала ся крокы было чути лем в зрубах де рунь під ногами тріщыт І затріщало за гущавином розхылило ся листя пересповалы виджу ступаючу масу Медведяча серст была достаточні видочна От і звір думам з такым стріча може быти нецілком приємна Але блиснуло з нього оружя вызерат сива голова Передо мном стоял протас в місце старого кожуха мал він тепер на собі медведячу скору волосьом на верх З його очы щез смуток уступила туга він ішол не так уж помалы але здавал ся быти рідным братом тых битных верховинців што на гуцулах не пущают ни хвилю своіх топорів і оружя Взріл єм в нього якысе небезпечне дружаня він тряс ся нервово а на його радістным лици было видно о знакы внутрішньой горячкы Протас позерал як позерат чловек божевільний од переполніня щестом і задоволіньом А радіст його лиця была барже застрашаюча як першы його дикій зір Він мене не познал лем дале одышол порушаючы ся помедже деревами як правдивий лісовий великан Долгыма рядами окружали селяне шырокій ліс посували ся наперед і гынали дичыну сполошену зо свого раю ідучу на певну смерт котра горозила і одсоток мысливых якы лем ждали уж лежал коло шатра убитий упертий серняк і зато чыстий Дик і спокійний медвід а під шатром зачал ся банкєт кружыли чары отверали ся бутылкы чут было здоровканя в дебрю котили ся порожні бочечкы І мы оба з антипом зближали ся до середины ліса Коли нараз мі товариш пристанул Ци ся мі привиділо бесідує він За деревами переігала якыса дама на кони Дама Не інакше як дама в чорным облечыню Відомо Амазонка бесідую Пелні єдна з околиці видно непещене будуарове дітя знає жытя в горах За хвилю мы фактычні взріли Даму на огнистым Арабі Але ледві Антип міг затримати восклик захопліня роздал ся зблизка выстріл і Дама пустила уздочку сила одышла і з рук куля єй достигла То Ельвіра бесідувал Антип Моя Ельвіра Она ранена В минуті был він при дамі котра омліваючы од уходячых сил жытя зосунула ся з коня на рукы Антипа Єй очы зышли ся з його зором Ельвіра бесідувал Антип тримаючы даму на своіх руках Дякую Ты за твоє перше полне пізріня Ты направду взяла од звізд свій зір Сварок зошмарил його з неба Ятвіі уж на все твіі Твоє пізріня дополнило мою любов Очы Ельвіры зо щестливістю позерали на Антипа єй блідніючы уста шептали лем Антип Але вкінци силы одышли рісниці опустили ся головка Ельвіры достигнута кульом незнаного противника опала безсильно Верховинці пришыкували мары накрыли іх соснином і однесни Елевіру на свобіднійше місце в лісі Краса єй зазначыла ся тепер незвычайні єй лице миґотіло на зеленым фоні смерековых голузок як срібнобіла роса на зеленым листку Знал єм тепер што Антип правду повідал Вшыткы дамы котры він перше стрічал могли му быти обоятны Могли выкликати лем єден неспокій а не любов Могли вывести в короткій шал але не втырвале щестя краса Ельвіры могла володіти ціло і міцно його серцьом Порівнувал єм лице єй з оставшым ся мі в памяти портретом Тоты самы уймуючы рысы лем модне облечыня здавало ся быти чужым для того личка Дворскы люде взяли мары з омлілом ельвіром штобы верхами однести іх до двора Іщы по тым як роздал ся выстріл сильнійший был за гущавином тріск од вдарінь топорів і шабель Тепер принесли гірнякы під шатро чловека з розплатаном головом Кров ляла ся стругом по його облечыню а облечыньом был башмак з медведячых кудлів Він слабо уж дихал То был протаз котрого чашка была розбита шабльом з груди добывал ся тяжкій стон Він обернул ся до мене Повідали же старіст свойом путю іде Бесідувал він слабо Непрошений гіст хмара чорна іде завісила ся Алях ев уж солодко мерати буде на горах В лісах уж і люди не світую Чого бракувало чловекови до жытя Знам уж што то было Жытя юнацкого чловек не знал Родил ся гев Куцулом А юнаком Легіньом По горах ся не розбивал Чым чловек без юнацкого жытя Не машто пора за чересом не любуєш ся в блескучым оружю значыт ты не жыєш А чловек на нисині молоты літа стратил Прото і духа натишла тайко морывала ся душа до юнацского жытя І тепер мам вшытко уж ставал я на верхах ходил по полонинах витал горы выстрілом любувал ся боровым шумом ішол на дичыну А на конец І то пором плескучым завивал Він знизил голос силы го опустили а блідіст покрыла його негладку твары Іщы оддыхал тяжко і жытя в ним застило В лісі в своій домені попращал ся з ним спіритиста Протас Чым скорше пішли сме в сторону двора з дворскым лісничым котрий особливі ходил коло протаса Ельвіра протасове жытя завдячат Одповіл лісний на моє звіданя про смерт протаса Він шмарил ся ноа Ковшевича і його банду коли тот стрілил до Ельвіры І так рубал протас як рубат лем родовитий гуцул Чудний был то чловек Знали сте год якысого часу оповім Вам Протаз был правдивым лісным кобольдом При моім занятю лісничого ходячы по лісах я часто сходил ся з ним І уж виділ єм што його ситуация без выгода прото же він зачал божеволіти нервово оддавал ся оружю і топорови З чого він жыл Повісти не знам Лем тото што знам што безперестанку ходил по лісах все з ручницьом і то не дармо найвекшу дичыну нагодил по ярухах і справлял ся з ньом як по мастерскы Нечасто стрічат ся такого ловця што його стрілы все сут цільны Але діло в тым што його ловецкє замилуваня перешло звычайны границі Він шалені ходил по париях і шол в непроходимы дебрі де лем медведі мают своі ґавры З медведячых кудів зробил облечыня Ріжных уж єм виділ в Карпатах лісовых люди Нарід любит ліс зжыл ся з ним В ним чує ся як дома і часто стрічат ся в нас люди котры ціле своє жытя проводят в лісі Але они жыют звычайні ліс для них є вітчызном жыют з нього Звірину бют для потребы Але такого лісовника як Протас я не стрітил іщы По правді жыл він в лісі коротко але выстарчаючо долго і на днешній облаві положыл медведя Але кого то він днес звалил Давнійше ходил на облавы і наш старий дідич отец Ельвіры Але тепер він уж не мічний Лем дівка Ельвіра выіхала ішол єм з ньом Знате уж як было зо стрілом До Ельвіры долетіла куля Закля міг єм дійти на місце одкаль куля вылетіла там уж розпочала ся борба протас магал топором на пару люди з розбійничой шайкы Ковшевича од котрого вышол стріл Ковшевич был зруйнуваным дідичом провадит оддав на розбійничу шайку по горах І тепер куля ішла од нього Протас знал уж хто тото Кофшевич того остатнього знає ціла околиця лем зімати го не може Протаз Коли взріл што Кофшевич стрілил дістал топір і зачала ся борба Пару товаришы Кофшевича положыл трупами вкінци шабля самого проводителя розтяла йому чашку Так нашол він смерт в лісі Перешли сме верхы і взріл єм знаєми мі пейзаж Іщы смутнійше зробило ся во дворі Вікна засунены ролетами здавали ся заперати до внутрі таємниці минулых років за котры як за заклятя сходила до склону слава і давнійше жытя знаменитых родин Не дармо бесідує нарід же вшытко втихне в Карпатах А тот погромовий стон покутуючых панщынных тиранів не втихне Старий Дідич віровкы был остатній зо свого роду він сідил без перервы в своій комнаті в пілмраці волосы посивіли лице пооране Дідич мал іщы єдно потішыня чарку і дзибан на столі котрым забивал пересуваючы ся спомины минулых років Остали сме з Антипом самы в єдній з комнат Повіч звідувал Антип Як Ельвіра буд спокійний небезпекы неє Єй очы виділ Виділ То правдивы гыпокрены з котрых любо потоком биє Я несмірні щестливий представ собі она моя Незмірні не бесідуй од наміру щестя до його упадку лем єдна ступін Повіч лем Я щестливий Двері отворили ся червена вестка блисла спід подертого плаща Колшевич зо злобным усміхом впинял взір в антипа Не інакше выглядал Мефісто коли приходил до Фауста по свою жертву Він засміял ся як давнійше як реготаюче ся гача Барз добрі братику стріляш бесідувал він до Антипа цілюєш добрі і добру ціль ти собі выбрал Даму твою улюблену даму Твою любку З любови ти хотіл позбавити єй жытя Зас червенієш кров на лице наплыват Помалы не бій ся І я колиси ходил в гадвабных шапоба Ты тепер задоволений же позбавил жытя дівчыну котру любиш зышли сме ся голубчыку Він сміючы ся вылетіл з комнаты і неодолга його стать зникла в темным лісі Але його помста не лем не вырывала Антипови Елвіру але противні Оддала му єй на все На поділя не вертал він уж сам але зо своім ідеалом улюбленым скарбом Старий дідич штораз барже падал зо сіл і дзбан был уж не для нього Єдного вечера він был уж через смірні не при силах Дал знак руком же має желаня штоси повісти заклягмру бесідувал він Не можу повісти таємниці Ельвіра Антипе Твоя жена не є мойом дівком Она про тото не знає Ельвіра то моя наслідниця во вшыткым Але дівка не моя Я любил єй єднак як свою дітину Перед двадцетьома роками вмерла мі жена лишаючы маленьку дівку Тота дівка мала быти єдином наслідницьом мойого роду Але она іщы в тым самым році вмерла Товды переходила през село з Мадяр циґаньска родина котра везла зо собом дітину особливой красы Завдякы моім Хорошовым даткам они признали ся што тота дітина выкрадена на Мадярах Пришла мі до головы думка і я довершыл єй За велику сумму грошы я купил од них тоту дітину І значыло што моя дівка не вмерла Але жыє То была Ельвіра Єй вітчызна то схід і она правдиве дітя сходу для ней характерна таємничіст і скрывана полнота одчуваня тым она неподібна до інчых дам по дворах Вернули сме на Поділя Антип з Ельвіром а мі дале треба іти з ескуляповым костуром по світі Выіхал єм до Львова Порозі затримал єм ся в знаємій подільскій корчмі де зас нерухомо покурювал файку старий Жыд рабин розсадник містицизму достойний свого предка Бар Багона ген стрітил я іщы раз валькы Смутно бесідує Робит ся чловеку Часто Выпоминал я про Тасови што стрілет з нього ниякія ту смотр што в ним кыпіло Потым я долго не одвиджувал села Антипа Моі обовязкы затримували мя во світі прото ничого веце потім не чул єм про долю люди з того села Аж тепер звюл нас зо собом припадок Видите гын на другым кінци нашой тратвы сідит коло батры тота жена што выводит трелюючы мельодиі То дівка той подільской зозулі вдовиці Марты Она вірний образ матери Перед парома роками згоріл єй хутір і добыток і Марта остала за робницьом єй дівка выдала ся Єй муж флисак на дністрі пущат по дністрі дерево І я Позераючы на тоту жену припомнул си першый рік мойого лікарского жытя і мойого першого пациєнта Лікар закінчыл оповіданя Наша тратва прибыла до Берега Были сме на місци приятелю зауважыл жартобливі єден з нас звертаючы ся до лікаря Як ся не милю твойой жены мено ци не Евлялия Штыри очы повім зачал лікар Лем ци даякой дамы медже нами неє Скрываючы ся од дамского уха признаю вам рацию Оженил єм ся з Євлялийом Не то жебы м ся Хорони Боже по уха влюблял дамы і не то жебы м даколи был завистний в Любови лем так ся поскладало Відомо доля така За молодых школьных років липнул єм до єдного камарата котрий любил сперечати ся з гардыма дамами Пак камарат перестал сперечати ся а я перестал єм го любити Моя любов перешла в інчу обшыр Она затримала ся на тым личку котрого краса так непобідимо вкрадат ся в нашу душу і так небезпечна ся стає особливі в получыню з тым мастерско розвиненым дамскым сміхом проти котрому єдиным оружьом могло бы быти установлене в Індиі право жебы носити непрозрачну заслону котра закрыє прекрасне личко З Лемківщыла Анна Рыдзанич чытала Моніка Тилявска