Archiwum
łemkowskiego radia

Бібліотека лемківской клясикы Петро Поляньскій Карпатскы новелі част друга лісний кобольт Част перша Розділ перший Кто Хоцбы лем раз поіхал през безконечне монотонне поділя Чудні врыє ся оно в його памят На мочарах розложыла ся тяжка оловяна мрака гын бездонна Непроходима під ситийовом глубока тонь нито водний залив нито суш земельна але угынаюча ся одвічна мішанина в котрій кыпят трясавычы стихіі Нога чловека там не станула лем мочарны змиі поблискуют лузками помедже ситовойом а вдали сивіє шыя чаплі і журавля або біліє крыло подольского левітана боцана І підсвідомі Думаш што нарід в своіх леґендах правду передає В тых оловяных розстеленых над мочарами мраках банкєтує пєкєльна волоч гев місце для гуляня і бакханалий підземных сил Тоты остатні нечысты силы створили до той ціли мочары Чловек не ступит гел а ситовя ховат долгы Чорны фиґуркы Влідна полудна село тяжко дыгат з пеком Душна подільскє сонце в полудне спокійне Але прото здрадливе Здає ся же своім пекущым спокойом присилює пісчану землю тріскати Але нич не закріплює ся в памяти так як по дольскій вечер З низкых курных хыж плетеных ліпянок розходит ся по селі Соломяний Дым Запах спаленой соломы і анижу дає селам галицкого Поділя особливий характер Такій єден вечер тым більше ся нам запамятал же получений был з оповіданьом нашого товариша лікаря Плынули сме дністром але не на чолнах по части рікы над котром нід не сел ниякых будь осад лем ситовя а на берегах Піскы Лодком гын ся не достане Мали сме перебыти іщы гідний кавалец дорогы до ассесора котрий прикликувал нас на весіля дівкы Треба нам было іщы немало тоучы ся по трясавычных дорогах якых розкошы не хотіли сме уж більше знати Такым способом вшыткы сходили сме ся на тото жебы лишыти пут і сісти на тратву яку сме нашли над єдным заливом дністра там затримали ся певні поділякы справляюч по ріці дерево Шырина дністра в місци де падала до нього быстриця была уж значуча Фалі помали ся розходили Порогы гел не быстры лем місяцми вказує ся фаля цілком нерозвита іщы як бы зачаток бурного зрыву і легко она пестит прибережны ситовя і травяны листисты гущавины по якых втікали на своіх высокых цино брово червеных ногах пасясты як пантеры чайкы з выскучыма желізно зеленыма крылами і з долгыма жолтыма дзюбами На березі было пару одосібненых хыжок якы были мешканьом для орачів Од тых хыжок вздолж Дністра долго не было ниякых осель Там мы зышли жебы перейти на тратву але то не была збыта тратва лем самий деревяний материял дерево повязане было в єдну ціліст дост шыроко дякувати чому тратва мала выгідний поклад якій надавал ся до розложыня великого шатра і до поміщыня великого чысла люди Был уж пізний вечер Небо было чысте З недалекых мочарів чути было жабій хір Тот хір якій притульном робит рідну загороду і незалежні од волі вводит нас в спокійний настрій выкликаний през сельску тишыну і осамотніня Дим спаленой в пецу соломы і запах анижу доходил і на нашу тратву Гел было пару хлопів і баб на середині розтягнене полудняне шатро достатнє для охороны од дощовой зливы і допоміщыня запасів для флисаків На єдным кінци трапы горіл оген і виділи сме здалека же коло нього сідили якысы дві особы Блеск огня кус іх освічал Мужчына в середнім віку зо смученым лицьом підгартал жар Оперта недбало о низку рампу напіллежачы одпочывала з выгляду іщы молода жена На голові мала багряну хустку облечена в подольску синю дымку з плеча падал і жупаник і підшытий овечом волном Кус сме ся і трапили про тоту напевно люблячу ся пару До днес доходили слабы тихы трелі той жены Она не співала лем пілголосом розвивала урываны мельодиі не кінчыла і зас переливала ся в інчы тоны Здалека Здавало ся качечка трепче по тихых фалях крылами срібныма трепле Взяли сме ся за приготовліня ватры на другым кінци тратвы жебы так переломити долгій час чым є оген Знищыньом а оно зневолює нас Тріскаючий оген єст містом заполнюючым нашы думкы При горіючым коминку годины сут лем хвилями І мож бы речы причына того в тым же оген єст тихійом а борба стихій інтриґує чловечий розум так і при водных порогах колебуючых ся фалях Просідиш ден всмотуючы ся в вічні в єдну і тоту саму бурливіст Але гев не тото нищытельскій оген примилят ся до нас Наше самолюбія є товды оправдане Чловек ничым ся так не любує як видоком знищыня товды в ним появляют ся найправиднійшы зачаткы чловеко чловечой натуры і поколюют ся зо свойой крыівкы налюбувати ся своім прихліваючым світлищом Заклясіли сме в кружку а з воды коло нас вызерали білы головкы рыб котры чудні припоминали собом або і были уж білыма курковыма етикєтами на фляшках Закля сме одышли наш ескуляп підышол до той смутно киваючой головом жены і сме виділи як побесідували до ся пару слів Чудна стріча рік він вертаючый ся до нас Од першого пізріня познал єм тоты рысы лиця Тота жена пригадує мі перший рік мойой лікарской практыкы особливо мойого першого пациєнта Без сомніву была там якыса красна зневолююча дама доповіли сме Дама ні Мій перший пациєнт был особливий По правді Остал вылічений але Оздоровліня привело го нежданній до страсти інчого рода з котрой выгода уж не было От якій был мій перший пациєнт і перший рік службы ЕСкуляпа В тій службі єм уж десяткы років бесідувал лікар коли наша тратва плынула уж по Дністрі Значыт час в котрым я з лікарскым дозволіньом як круча котре што лем прокололо ся зо шкарупы втюк єм підскакуючы од столичного шуму до сельской глушы для одпочынку Припадал на памятний <unk> рік в котрым орґанізация чыруваных під фаном польского орла прібувала зреалізувати ідеі европского революцийного мацинього і зачала зберати повстанчы силы в литовскых лісах І в Галичыні по уступліню диктатуры бага і введіню новой конституцийной системы розгорячкували ся розумы Поляків котры спішыли за границю і вступували до леґіонів домбровского Потембні Подлевского і інчых воджів котры по неуданій акциі так само купами втікали до Галичыны Ґенерал Манюкін побил уж підільскых повстанців Шульднер розтерал кадры революцийны мірославского з Парижа диктатура падала єдна за другом А віст о потаємным втечыню Ланґєвича до Галичыны розсыпала і табір Рожбруна І тот остатній по неуданій кандидатурі на диктатора лишыл своі баталийоны котры в перестраху зачали втікати за австрийску границю Епідемія втіканя переняла власт во вшыткых таборах Обдерты охотникы револьтуючы ся вертали подзвонюючы од студены і холоду зубами і влекли ся през Поділя і горы Сідили сме з моім приятельом Антипом в єдній з оддаленых кавярен в Кісным заулку Львова і попивали понч Уж остатній раз зашли сме гел прото же наслідуючий ден мали сме выізджати на село докладні до хыжы Антипа Антип был наслідником значучого маєтку уж пару років перебывал в своіх добрах в єдным з подольскых сел Коли дознал ся же для одпочынку мам замір усунути ся на якысий час деси в тихє місце без прошыня прибыл до Львова і завірял же в нього сельску тишу перерыват лем в ночы сова на церковній бани в ден беренчаня комарів а од часу од часу глухій одзив болотного птаха боєвника Остало на тым же з ним іхам А щестливі до того зложыло ся іщы тото же він не был женатий Потихы треба признати же дамы з часом роблят ся вкінци ненаручны Зыйдеш ся з нима уж нияк не мож назвати тя чловеком остаєш чымс ненатуральным контролеркы Што за контролеркы з тых дам Не выходиш дамскым вымаганям Ани як просто стоіш Ани як приймуєш свобідны манеры Сядиш повіджме штобы освободити ся од дамской щебетливости на побічній козетці значыт з Тебе гамлет якысий нещестливо влюблений а присядиш ся на близкій фотель ба ароґанция не до пробачыня А може бы і так хотіл вдерти ся на перше місце дамского серця В тым серци є ключка Побесідуєш пару словечок і комплиментів тіі і іщы інчый дамі уж з тебе не тот пташок Стоіш просто характер маш добрий а сліпо холеричний твердий а такым треба быти каждому кавалірови А зас свобідны манєры то означыня приналежности до громадского кругу Што є чудного Коли член круга сяде на убочы видно він кус мрийник до того полний любови і чутливий Словом Золотий чловек Під такыма контролерками ты готовый впасти іщы в якыс сусід Припадково шепнеш до якысого ужка мало значуче але солодкє слово остаєш по правді прикладом джентльмена Але не гев выхвачают твоє слово а ты захрібуєш ся безнадійні Або світ собі завязуй а як ні то уж признай што з Тебе за чловек скупитель і уводитель Щестливий тот котрий не влюблят ся в дамы Інакше было з моім приятельом Антипом Коли взріл ласкаве пізеріня уж таял як воск кажду жену котру перший раз взрів любил По його словах наджытя до хробовой дощкы Ішол пак Парком стрітил несподівані бльондинку о металичных очах уж жыті а без і было для нього ничым Увір Бесідувал він за пару дни Я зрозума зыйду як не найду брунетку з чорныма бырвями котру я на корсі днес познал І зас наступувала любовна пісня для брунеткы котра пропала деси Коли тепер він приіхал до Львова взріл єм в ним малу зміну Він был уж дозрілым мужчыном в способі обліканя одступил од дандисовской докладности а мало опалене лице означувало свіжіст і полноту жытя Ясны кучери долгы ясны баюсы подолгу васта твар і як бы змордуваний зір творили лице котре през уложыня уст было все напілостре напіл мягкє Він бесідувал з повагом лем його очы товды впивали ся в свою жертву Бесідувало мі вельо дам же його зоружена не вытримує Ідама котра все свобідні вела бесіду з ним бесідувала скоро од його пізріня змішувала ся в єй усточках бракувало силів А то прото же його взір здавал ся дамам быти неублагальным хоц молчачым судьом іх слів Прото дама підоймувала ся без поводжыня найти слова до свойой выповіди а вынайдуване слово праві все придавало бесіді ненатуральности а тым самым і смішности Антип носил іщы облечыня з часів диктатуры бага гадвабна біла хустка завязана тісно під шыйом сурдут ниже пояса і лямпасовы панталоны робили його стать кус штывном і напруженом Вступили сме до кавярні дознали сме ся же в першій сали не найдеме місця і перешли сме до другой на червено тапетуваной котру освічувал лем малий лямпаш Папіросовый дым наполнювал салю а споза його туманів вызерали в другым куті мрачны статы По іх лохмотю і складным облечыню а при тым іщы при пятых карабелях познали сме тых што втекли з повстанчого табору Єдны з них храпали на лавах інчы сідили за столом при погариках І нарбуд ничого не зробил звідувал ся єден з втікачів в рудым жакєді синіх гайдаверах і воєнній шапочці товариша од котрого выпещеного лиця одбывала ся мазурска сельска капота і зелений лайбик Нарбут одповідал остатній І тотуж пропал в містовій пущыра уж сме пропали Повідте з чого ви тепер жыєте Найперше ти нам оповідь ци легко высмыкнул єс ся з табору Мало што єм не впал єм в рукы шандаля вішытеля з нашой леґіі То сут і вішателі Призерал єс ся як вішают Молодий втікач на тото звіданя з зачудуваньом посмотрил ся на товариша Річ є проста обяснювал тот перший в рудым жакєті Тобі треба было привыкнути до такых видовиск інакше не взял бы с ся за наше ремесло В тій хвили до поміщыня вошол мужчына в долгым обдертым плащы і в затисненым кашкєті і нам раз припало видіти його профіль зо стисненыма устами оголеным підбородком і шпакуватыма бакен бродами На його заклик поставали мрачны персоны і вшыткы в молучаню опустили поміщыня На другій ден были сме уж далеко за Львовом Найтичанка везла нас по понурых монотонных дорогах Поділя Мыняли сме шырокы поля з пасучым ся червенявым статком і гуляючыма гарсамаками куцульскыма кіньми і зеленіючы ся лугы а дале пісковы рівнины і приближали сме ся до місця де гуснул водозлив і де зачынали ся озера і болота Переіхавшы през березовий ліс остали сме поражены видоком котрий тепер далеко ся розстелювал Перед нами не было рівнины але море далеко і шыроко єдна маса воды В осінній і ярній час на Поділю вода выступує з берегів рік і Озер і рівнина остає єдным водным розливом покрываючым свойом тафльом уроджайны поля зелены лугы і пісковы угоры Лем на знесінях місцями творили ся островы з котрых мыкали в ріжны стороны лоткы і деревяны тратвы В повітри уносил ся тяжкій оловяний мрак і треба признати На мі як бы оловом тяжыл цілий пейзаж До того вітер сік немилосердні і підносил фалі з котрых місяцми выставал понурий боцан або журавель в безнадійных позах зо зложеныма шыями і дзюбами Пробач бесідую до Антипа што то за місце тоты твойой стороны тоты понуры париі придавлюючы своім смутком Повіджме жыл бы сел ден Два То тото само што попращати ся з жытьом Антип на тото усміхнул ся і то так як усміхат ся знавец на недозріл увагу Штубака Не встиг єм іщы звідати де перед тым озером ся сховаме коли наша найтичанка уж точыла ся в воді а кін помалы ішол медже фалями розпирскуючы іх копытами в кроплистий дойч Доігаме до корчмы і гын пересядеме ся на лодкы Повіл Антиб до Возака котрий звысока здавал мі ся подібний до Нептуна плаваючого на конях Недалеко перед нами влюк ся якысий селянин котрого волы тягаючы віз Предерли ся през тафлю як білы сфінксы Лем два ряды тополь і хабзины вказували же іхаме в сторону вытыченой дорогы Вкінци доіхали сме до стоячой самотні на невеличкым знесіню корчмы в сіньох котрой схоронили ся уж чысленны волы і фурманкы ждучы спаду воды Під єй обдертыма напіл камінныма напілцеглястыма стінами лежала циґаньска родина а при возах крутили ся козы Жыдів Коли нашы коні вырвали ся уж на суху землю селянин котрий іхал перед нами пристанул перед Віздом до корчмы зышол з воза приступил з інчым іщы Поділяком до нашых кони котры запінили ся од змучыня і глубоко дигали Ей конята зачал він покурюючы файку наш дідич тіж лем конята тримат Што за би для тоткін Погребе раз два копитами і уж мало што не остатній раз дыгне От Была бы іщы з четвертина милі думате потягнул бы Ано Максиме повідже ци потягнули бы іщы з четвердину мылкы тоты конята Може бы і потягнули одповіл другій селянин Максим закладаючы рукы назад свого жупана Направду не пішли бы Неє як воликы сивы воликы або іщы барнасты то золото Але прецін сейкаме містовым не іздити Повіли бы тягнеме покля не гмреме ба припний іщы крыла і тото мало буде От напримір такій панук як тот Він вказал на мене Смотр якій быстрий а якій трепетливий хоцбы коршу не якысий Коршун не коршун А знаш што то за птичка Они нияк не зважали на нашу присутніст при бесіді якой дальшых слів мы уж не чули вступуючы до корчмы не чудуй ся звернул ся до мене Антип Тот селянин уж такій є він як тот хорт з початку побрехує на чужого а пак не одступує од нього Він орач на зарічу з нашого села Валько Жыд запровадил нас до свойой альковы де могли сме перезріти подорожній тлумак ци не найде ся в ним даяка книжка або журиналик штобы нима по долгій уж подорожній трапезі покріпити дакус духа Мало што не проляли сме крокодилячых слез над тым же цілком забыли сме вложыти ген буд яку легку лектуру і з жалістю взяли сме ся за припадково складену в тлумак саляму хрупотливы рыбны тісточка і насуваючий ся сміло кавюр Коли чловек заведе ся на своіх надіях чіплят ся в кінци якысых остатніх середків Але наш полуденок мало што не был прорваний іщы на початку В єдным куті сідил розпристертый на жыдівскым бамбетли Обірванец Окрывал го полнотятий плащ а по профілю познали сме же тот сам втікач што сме го виділи во львівскій кавярни коли заряджувал штоси медже своіма товаришами Был він зруйнуваным дідичом цілого ключа сел найліпшой домініі а тепер пролетарийом втікаючым по неповоджыню партизанткы в литовскых лісах партизант З гадвабів зышло му на обілізний плащ під котрым червеніла чорным штофом допасувана вестка яку носил вожд польской кадры Рожбрун З лякєруваных мешців остала ся лем сама груба дегецьова підошва на рукавах вырізали ся білы переділы а з трямбы вірґали з плеч і колін голову вкрывал столочений кашкєт а в руках тримал єдине прадідове наслідя нагайку припоминаючу чорны поступкы предків і його самого Спід чела як з під чорной яругы смотрили кровожадны очы уста спалены лице стягнене А на ним як бы немезіс кісно ся причыпила лякуючы ся пустити з тіла чорну душу жебы не втекла перед світом але як мара блудила перезначена до чорных діянь Бакы ожывляючы може колиси дамскы душечкы згыбли а рука што стискала перше горячо дамскы паличкы што пак на жувах вывивала косом медже гарибальдистами што різала під ґенералом Бонжером або Франциі під Вождьом Жоре а вкінци замахнула ся неудачні в литовскых лісах Тримала тепер нагайку выкликуючы ньом в повітри Жыде рік Ковшевич неставаючы Давай пити Не даш то шапку розвалю Вон з хыжы одрюк жыд Гости мам уж і так за вино не платиш платиты розреготал ся дідич Давай і конецди і вражый сыну ты пити давай грошы з добудующы Іди Не видиш панове пришли Панове Пролетарний піднюс ся і сіл за стіл підпераючы обдертыма літями голову Ого Ано панове посмотрме якы Антип того братчыка знаме на шыі затяхнул Гадваб треба бы му післати ворожку ЛеНорман най му повіст як робеспєрови жебы шмізеткы казал си рыхытувати безштывных ковліры товды легше на шыю стричок войде А што Кров выступує ти на лице Знатя же пан пенеще дітятко браво братичку напийме ся разом я колиси ходил з гадвабном шапоба Не хочеш Пий А як ні то Антип успокоіл ся на лици сягнул посакву і вынимаючы з ней срібного подолго пролетариярови На кавальчык хліба ся придаст повіл Антип своім звычайным важкым голосом На кавальчык хліба Копшевич посмотрил божевільні і важыл в руці грошы Жебрак Я жебрак Він засміял ся як лошак ржучый його лиця трясли ся Жебрак Зыйдеме ся іщы оба голубичку Солодко ся зыйдеме розправиме ся з собом І пролетарий з розпуком стиснул кашкєт вышол з хыжы і виділи сме як в корчмі люде розступували ся як стильы за слідом бывшого свойого тирана котрий пустил ся тепер дале во світ блукати ся як проклятий закару В бывшого дідича оббудила ся вражена грибова дума а в безсилю она іщы барже росла Перед выглядом зо двора вказала ся стать На грудях червено чорна пасівна вестка зношены хайдаверы і такій сам плащ Він затиснул руку і піднюс до горы а з його очы сыпали ся мстительскы іскры Стрітиме ся іщы повторювал він і стать пропала вкінци сперед облака Бесідує нарід же з Карпат долітує по гробовий стон Тот стон вічні розлігат ся по горах і низинах тостон потупленой за гріхы силы стон ворогів іде з потів покутуючых што віками давали і мучыли нарід В овечній скорі не звірина жыє але схований кат покутуючий Під видом крыл Гаврана Крука і орла закляты наслідникы великых родин скрывают великы імена і стары гербы Трубны сиґналы покутуючых охотників розстеляют ся по скалах і провалинах Карпат а іх ехо іде далеко в нарід котрий вікы прожыл в оковах Мусиме ся понагляти Бесідувал тепер Антип До вечера уж недалеко а мы ледво за дня доіхаме до нашой хыжы О найтичанці не было і бесіды мусиме взяти лотку і так плаваючы просто станеме дома іщы перед смерком Він вышол Станул єм в дверях і призерал ся людям зобраным в корчмі Здавало ся же неє в них жытя Не звучала гев весела карпатска пісня не розлігала ся тужылива мельодия гірскых сынів гев маразм повільніст і смуток розливали ся по лицях На пецу лежали обымоклы селяне з налятныма лицями в сивых полотняках в білых низкых глунях і в шырокых скірнях Іх кокєтлива жыдівка котра приготовлювала при коминку Шабасовий Крес Лем тото кокєтуваня было інчого рода як в молодых дам же накокєтувала штобы осягнути якысу корыстну ціль Зато тайным манетельом здавал ся быти без руху покурюючий файку сивий жыд В ним як бы переливали ся соломоновы мудрости і він не подарем ници так выглядал Коли не міг єм іщы взріти спячых на лавах люди котры припоминали мі польскій кафтан і вестку і рудий жакєт пришол до мойой Ізбы Валько выглядал поважні Тепер міг єм полністю на нього посмотрити Коли бы дахто захотіл рушыти го з місця то помилил бы ся Здавало ся же корпус мож выгынати на вшыткы стороны а ногы насилу прикованы до землі Такы были його черевікы Они величыном без сомніву были векшы од вшыткых інчых а шырокы і фалисты холявы здавали ся слоновыма ногами До того іщы жолты шаравары были вірным образом давных прудерийных ногавок По будові його тіла видно было же є выхуджений Зо шырокого коуніра вызерало на журавленій шыі подібне до фаунового темне костисте лице на котрым при всякым смутку і апатиі дало ся взріти якысий блискаючий промін затаєного подольского гумору скрываючого ся під задумом як блискавиця за хмарами Єдно повім такого пекущого усміху якій грал на його устах іщы єм не стрітил Здавало бы ся слова іщы не рюк а уж само серце заколул Але тот усміх як бы ла годил был тым світелком што робило його строгу твар по хвили уж барже уймуючом Єст права рюк він і морхнул бырвю а іщы видно было же має охоту стрілити пальцми але в місци того лем розшырил іх а пак зас стис Значыт добрі што я придбал Зімал вас А што Звідую ся уж ся не бійте Бог даст буде дашто валько дістол з поза колніря файку і зачал накладати угорскій дуган Волами не доіхате на заріча бесідую сядеме разом до лоткы не доіхаме Він засміял ся од уха до уха і ліпше опер ся в своіх скірнях Як маш зо собом своі сейкы то товды іщы єс не пропал золота то звірина тоты Великы Божы та і моі Душа радіє як лем пізрю на них уж і протас якій а ся нима любувал От і клопіт з тым протасом Велічыти го треба По вашых очах видно же сте лікар так тіж єм си спочатку думал покляне почуєм хто ви Значыт заран Вас поведу Вылічыти Якій же він старий молодий Старому нерадіст а молодому страпліня міцно гворий Бам же особливі По правді мож повісти в ничым Немічний може Міц як дуп Так што в чым справа Но уж заран будеме видіти очывидно велічыти го треба знат тя лікар іщы раз лікар Він з притиском повторил остатнє слово і підносячы зо землі крысанів котра зо старости і простихіі якы через ню перешли была без сомніву немалой вагы двигнул своі бурлесковы скірні і вмішал ся зас в корчмяну толпу На выколовшым ся круку зачали уж вказувати ся крыла і в собі чує мі якысы крылаты подвигы Коротко перший пациєнт Все тото пестит круче самолюбія як перший полетит на самодільны ловы Я з нетерпеливістю ждал слідуючого дня а нетерпеливіст звеличує должыну часу і мы товды лем утверджаме ся як неублагальным і неперерывным є час Припустма было бы так стерпіл бы чловек але зачепиш справу о дамах уж інакше Хытры євены дівкы підхопили тоту реальніст Думал бы дахто што даме не сут сталы товды коли по іх серци розліє ся новий любовний бальсан сильнійший од першого коли правдива любов настає в місце минулой злудной неопераючой ся в своіх початках на правдивых одчуванях А то все нич інчого лем плян Дама знає што як бы неперерывні была она не выкликала бы в адораторі нетерпеливости А задачом каждой жены є ввести адоратора в мучытельны окови Дама горит приманом на вид невільника але в тій минуті выбухат в ній жажда новой неволі Народна леґенда бесідує же в підземній державі жыл могучий володар котрий палал страстю множыня чысла своіх невільників Але коли оно ся збільшувало товды барже ся му прикрыло пак впал в нестерпенне незадоволіня Наконец захотіло ся му самому быти невільником і коли ним остал называл себе щестливым і задоволеным чловеком Не мож бы рети што дамы сут тым підземным володарьом а єднак скрываючы ся перед дамскым слухом нам не інакше придаречы як то што в жытю каждой дамы нашол бы ся тот світлий момент коли она по долгым володіню іде добровільні в неволю хоц ланцухы в тій неволи міртови а окови то любовны поцілункы Під вечір доплынули сме на лотці до села Антипа Цілый час сік тот сам докучливий вітер цілый час протігали ся по кругозорі тоты самы оловляны хмары лем вдале видно было білы ряды соломяных стріг креничны журавлі крывы вербы і хабзины Коли вошли сме уж до спальні Антипа і попывали сме гарбату зауважыл єм на стіні портрет котрий поразил мене надзвычайныма рысами лиця особливі палюючыма очами Коли тоты очы направду так чаруючы то жена тота є найвекшом красавицьом Східні рысы дополнены были богатыма пуклями чорных кучерів Лем мотна фишутка під єй шыйом і атласовый ґорсец здавали ся якоси чужыма для того лиця То якыса акторка Звідал єм антипа котрий слідил міміку мойой твари Но жаль але она не акторка Ні твій ідеал Ідол не ідеал Ты любиш єй і любити буду до гробовой дошкы Знал єм тоту фразу Чул єм єй нераз од Антипа Приятелю продолжувал він жадну даму я іщы не любил так як тоту усміхаш ся Твоя воля Але вшыткы дамы котры я перше виділ сут ничым напротив ней Коли бы ся єй взріл згодил бы сто за жена якыса любов запалила ся вомі коли я єй взріл Не стігай так кпливі бирвы Сам собі не знал єм пояснити того што чую Хотіл бы м освободити ся од того але то неможливе Я так люблю Ельвіру Він покачувал мриятельско свойом бльондясном головом опертом на руці і всмотрювал ся в портрет Несподівані він принял давний кус строгій выгляд і допил гарбату Повідж звернул ся до мене циґанкы правду переповідают ци вшытко тото лем здумуваня От іщы ти може і в циґаночку даяку ся влюбил Бесідую Ні не влюбил ся Але послухай Таку циґаночку стрітил єм радше она сама нахылила своі личка до мене што направду приходила мысель влюбити ся в ню представ собі по суты і циґанка Наполеона в Москві не была така і циґанка што побідила з своім співом співачку Каталині не была така чарівна Она взяла мою руку і переповідала з долоны Віриш Я виджу в кабалу Зороастра і тезы де баролля Вірити не вірю а все приходит на думку не одчепиш ся од той думкы Она повіла Горозит вам єден зір і мертве личко гамлет з Тебе і над трупячом чашком заспиш Не жартуй бесідувал Антип Слова тоты вічні не переслідуют Но справа ясна зір той дамы твого ідоля небезпечний то зір такых очы не стрічат ся Ні не тоты очы Ельвіру знам уж од долшого часу А бесіда з циґанком была минулого літа Ти іщы не знаш Ельвіры І жаль што може і не познаш єй она в Карпатах далеко Послухай же прошлого літа был єм в Карпатах на урочыстым вечері єдного парога я специяльні гын заігал прото што знал єм же там буде моя улюблена Ельвіра дівка польского земского володаря в Карпатскых горах Єй отец старий уж і немічний Колиси был великым властительом але потратил вшытко остал з єдным лем двором Його дівка надзвычайной красы лем тото є чудне же она в ничым неподібна до Полькы Не в ній той жывой природы розстрепаности і удаваной кокєтериі лем воля в ній не зломна то жена зо сильном вольом і треба признати што сила єй волі мене особливі зневолює Она молчача таємнича Але видно в ній внутрішній жар Єй лице не бліде але смагле рысы выразысты пукли волосів чорны і бесідуют іщы же має надзвычайны очы Зауважыл єм бесідуют праціня сам не виділ єм іщы єй зору Чудні Але не виділ єм Она єст до той ступени несміла же не пізріла іщы на мене цілком а неполне пізріня не дає полного образу Она высоко вчерадівка єй цілым світом сут книжкы а на другым місци горы і лісы Бесіда з ньом є од першого моменту свіжа і ясна але попри тым остра і значуча Єй слова як бы торгают ся в ній палат оген то бугат то пригасат Така жена і така краса лиця зневолили мене уж цілком Узрівшы єй подумал єм же то жена котра не уступит смого серця Лем єдно Очы єм не виділ О тых очах Ельвіры дуже бесідує нарід єй очыто звізда котру з неба струтил Божок сварог і котра впала до єй душы Зо впаденых до душы звізд творит ся незвычайна краса котра убиват зором свого возлюбленого Але она не підносила на мене полного зору така была вперта Ци чудне мі дамскє пізріня Вельо очы уж єм стрітил кары очка Леонтины аксамітне пізріня Євлялиі кокєтне богеміі мелянголийне Ольґы вшытко тото зникло пересунуло ся і пропало Был єм на праздничным вечеры памятам іщы сідил єм при Ельвірі чорний аксамітний ґорсет обнимал єй талию а Задивляючой красы кучерах лем єден квіт цинія Она правдивий образ циніі єй деликатны квитучы усточка были затиснены Она одповідала коротко комплиментів не зносила і все здавало ся як бы мыряла Але то не были вывчены мриі Она о такых не знала Словом в єй душы мож было взріти якысий особливий світ Одишол єм од дальшой комнаты і впал єм в задуму Циґаньска музыка втихла і коли піднюс єм голову взріл єм перед собом циґанку котра тримала танір за грошы За чардаша вартат і срібного дати то шмарил єм го моій прецийозі Циґанка шельмовскы ся усміхнула а была она немалой красы єй ножка готова была і до сарабанды Она схылила головку над моім лицьом Што ж чудного коли єм рюк дівчыно яка ты чудова Не знам як іщы ліпше переповісти одрекла она Переповідай уж ты чародійко она взяла мою руку і всмотрила ся Стережте ся бесідує очы і смертельне лице Вам загорожує Потым она втекла Од той памятной ночы уж єм в Карпатах не был і не виділ Ельвіры Лем єдного не знам ци моя любов нашла одповід Призрий ся на портрет Хто бы єй не любил Ельвіра Антип выгубил ся в образ уж єм вірил же його любов тепер то не молодецкій шал не молодецка пустота Молоды літа пролетіли непостережені холзаючы ся по улітаючых солодкостях ожывляючых ся для шаленых дам для блискотливой козериі для перфумуваных листків творячых лем ріябатий калейдоскоп в котрым одбывают ся збыткы молодых років а разом з нима солодкы спомины Лягли сме спати Іщы был ошыбы вітер долітувал плеск воды вкінци вшытко втихло Сон надышол чытала Моніка Тилявска