Архів
лемківского радия

Бібліотека лемківской клясикы Владимір Хыляк повісти оповіданя Том ІІ Остатні з роду Оповіданя з галицко руского жытя Розділ <unk> Не Хтіла хУсяте хап за яйце Пришла свята неділя а з ньом і посіджыня громадской рады Осія Брыдо Шкулявлий як найблизша родина Покійного гроваря Мыкыты зачал бесідувати про свого племінника Терентія Што з ним почати звідал Осия Сам не даст рады ґаздувати прото же не знат і не може так го уж Бог обдарил неполным розумом і слабым тілом Ґаздувати за него гын де ани ховоста в кучы ани хліба в хыжы зато купа долгів вюткы нихто не захоче Мам свою ґаздівку не хочу быти його опікуном Ожените го одозвал ся Прокоп смішний Брыдош вшыткы ся засміяли Смійте ся а і так найліпше буде продолжал Прокоп Як Терентій возме си мудру жену Она буде за него ґаздувала і взагалі робила а він буде лем на готове симотрил і варене і печене іл Та оно правда потакнули вшыткы Але звіданя де го оженити Но куме дайте за нього вашу оленцю Ба А ваша ганця та як раз для нього Ех де там моя дівка не пасує до него Треба му мудрой сильной жены а моя дівка слабувата Ага куме тымку Ваша пара ся то його пара До уж ваша феся ліпша буде од мойой По што же одмовляти повіл по тій бесіді Прокоп хыжа єст Поле єст а як дате пару волів корову і пару овец то ґаздівка як ся смотрит То возте го собі для свойой парасі коли так выхваляте одозвал ся хтоси з присутніх В тот спосіб каждий старал ся як знал одмовити од раєного зятя зрозуміле же ходило о Красного і богатого Остапа а лем о хлупкуватого терентія При такым ході діл війт рішыл вкінци звідати ся Но котра дівка хоче піти за терентія Брыдоша Я одозвала ся голосно Танька Не жартуй дівко то неє місце на жарты одрюк єй отец Я направду хочу повторила Тоты слова выкликали в людях порушыня великій шум і гул Зышла з розума заостапа не хтіла а заболвана хоче бесідувал єден Отже то бабскій розум одозвал ся інчий Танька я на тото николи не дозволю кричал війт Няню рідний благам Вас змилуйте ся хочу терентия за мужа мати просила Танька Вшытко єдно не дам благословліня благословы одозвала ся спосеред баб Настя Штобі жено моя Благословы повторила голосно Настя Війт страшыл ся Не дармо люде бесідували же він ходит в кабаті а його жена в ногалках благословлю повіл Гриц і скоро додал Твоя воля Танько жебы спак мі того не выпоминала Не буду ся скаржыла няню А терентій што Він выбоушыл очы і на початку сам не знал што з ним водит але вкінци зрозуміл в чым діло і засміял ся на ціле гору Ай як кухар дужену будумал на Бога николи єй был не буду кричал Больван Танька Што ты робиш Змилуй ся шепнул єй Остап уж за пісно одповіла цілком спокійні З такым же спокойом приняла разом зо своім не до позавыдуваня женюхом благословіня родичів Просто чудо бесідували медже собом люде Жебы мудра гарда молода дівка воліла глупого і бідного як мудрого і богатого В голові ся і помішало Направду розум стратила Дают і гуся а она яйце імат Рюк Прокоп На другій ден занепокоіло ся ціле село Остап пропал деси без візти Ани отец ани мати не знали де был іх сын Ціле село рішыло глядати страченого Ходили і звідували ся во вшыткых сусідніх селах зазерали до вшыткых корчм і хыж Але на дармо За страченым плакали не лем родиче але і ціле село а найбарже дівчата В єдным скрытым місци сідили дві дівкы о груд Танькы операла голову Меланія і про ято і щыро похлипувала Тымчасом Танька мертво бліда скєрувала своі нерухомы очы на синє небо Бідна дівка шептала до себе Танька притискаючу головку Меланіі до свого серця гей бы хтіла утышыти єй біль Ты с жыла надійом як я і розчарувала єс ся в ній так гірко пожертвувала єм собом Вырывала єм горячым желізом чутя серця свойого жебы оддати того котрого слюбила але вшытко надармо І я запропастила свою долю і сестричка моя отримала рану в серце котру лем смерт загоіт бідна дітина Розділ <unk> Дурний конец мудрого початку Як можеш жыти з мужом котрого не любиш звідала Меланія Таньку пару тыжни по єй вінчаню з терентійом Але він мя любит а я знам своі повинности По правді нихто в селі не думал же она буде вела так східне і мирне жытя з чудаком терентійом Робила за себе і за мужа без наріканя на долю носила свою подвійну тягобу Правда нихто не виділ усміху на єй лици але і нихто не виділ силь в єй очах Не минул і рік як захворіл Терентій Танька не лишала го ани на минуту Він хтіл як дітина свою матір мати єй все при собі а она ходила коло него як мати коло хворого дзецка Ци колиси одпочывала Не знат я Але знат я же коли єй муж спал ішла в поле до роботы Єдного дня терентій чул ся ліпше і спал спокійнійше як все корыстаючы з того Танька робила в загороді Наглі зближыл ся ґу ній мужчына від котрого повинен выкликати каждого спілчутя облечений выгудры выхуджений блідо жолтий підышол до Танькы і опер ся на палици ледво тримаючы ся на ногах ничого не бесідувал лем смотрил з якійсым больом на робітну жену Чого вам треба звідала Танька Танька прозвучал глугій голос Остап крикнула Танька і закрыла лице руками Посмотр што зо мном Одповідю Танькы на тоты выречены з жальом слова были гіркы сыльзы перший раз плакала Камін змягчыл ся ледтопил ся Танька я ледво влечу ся дохыж жебы взріти тебе і хмерти в отчызні Оні повинен єс жыти будеш жыл Остап усміхнул ся смутно Жыти мі Жыти І по што жыти Не был єм в силі долше остати селі і терпеливі зносити своє нещестя видячы тя в обнятях інчого Отже рішыл єм піти де мя очы поведут Хтіл єм втечы перед Тобом але была єс все зо мном виділ єм тебе бесідувал єм з Тобом і жыл єм без вшелеякой надіі Адде до чого доводит чловека безнадійніст Танька од гіркых сильс і бесідувати не могла Повіч Танька най хоц перед смертю почую од Тебе Ци єсм я любила Повидж на Бога Любила і іщы люблю Тебе цілом свойом душом але твойом не могла єм быти Тепер же я терплю єднак з тобом Лем скінчыла Танька тоты слова Лем здолял Остап ся нима натішыти як прозвучал крик подібний до волчого витя То кричал терентій котрий стал з постели в нападі горячкы Ты Пришол єс грабити моє щестя Хочеш мі жену пірвати кричал він і заклятанька могла го стримати шмарил ся на свого противника і з силом дикого звіря зо збішеністю ошалілого зачал го дусити Дармо старала ся Танька освободити Остапа Терентій вчыпил ся зубами і нігтями в його лице Люде котры пролетіли на єй крик занесли на силу збішеного хворого догыж а Остапа завели домів його приятеле Ночом населила ся хворота Терентія а рано він был уж мертвий Не стало хробаря в чорториях Пришло самій танці копати хріб для вмерлого лем зачала рыти землю як нагліб прилетіла мати Остапа Танька Остап гымерат і желат собі іщы раз Тебе видіти Недумаючы долго Танька лишыла штыхівку і пішла за старовином Танько моя кохана приближ ся ґумі ледво вышептал Остап до входячой жены Она підышла до постелі Хворохо і взявшы його руку в свою гірко заплакала Не маючы уж веце силы бесідувати Остап смотрил смутно на Таньку До остатнього дыханя спочывало його пізріня на лици нещестной Танькы а коли видал він остатній дых таньках пала праві безчутя на груд вмерлого Так сконали в єден і тот сам ден оба остатні наслідникы родів гардошів і брыдошів Для тых остатніх потомків славных чортуриньскых родів выкопала Танька своіма руками спільний гріб в котрым были похоронены останкы Остапа Гардоша і Терентія Бридоша Гордіст і глупота спочыли в єдным гробі Ніт зла без добра Жытелі Чортовый спокійніли Смерт обох остатніх представників іх родів правдивый конец істніня іх імен в будучности опамятал іх В одношынях до посторонніх люди стали ся вырозумілы і меньше гоноровы а наступства то іх зміны найліпше были госенны Не минул рік а в чорториях не было ани єдной неодданой дівкы Разом з новыма людми особливо зятями пришол інчий дух і інчий порядок в громаді Енерґічна діяльніст молодых жытелі Чорторы підтримувана іх честныма стремлінями поборола закостнілых в своіх блудных переконанях надутых порожніма ділами самолюбных і неосвіченых гаредошів і придошів Зо смертю потомка Гардошів пропал дух моладенчой пихы а зо смертю потомка бридошів скінчыла ся стара хлопота Новы молоды силы інакше корыстали з автономіі і завдякы ним настал ліпший порядок в териториях чого і вшыткым Славянам а особливо богом граненій Руси желам Амін До сучасного стандарду лемківского языка адаптувала Анна Масляна чытала Моніка Тилявска