Archiwum
łemkowskiego radia

Бібліотека лемківской клясикы Владимір Хыляк повісти оповіданя Том ІІ Остатні зроду Оповіданя з галицко руского жытя част друга Розділ VI Што тепер робити Громадска рада зобрала ся о часі згідно з правом Не обышол іщы ани єден погарих палюнкы вколо стола а війт уж піднял голос ясно доказуючы же його дівка мала правду Честна громадо Покли громада утихла Хриц узнал за одповіднє одкашльнуты Была то безперечні примета барз важной бесіды Честна громадо повіл зас Бог сотворил люди прото жебы жебы го славили любили і по смерти царство небесне спадко брали доповіл скоро Прокоп Бридош Смішний Тото чуєме од попав церкви по што ту зас повторювати спостеріл хтоси Жебы го любили славили продолжал війт але тіж прото жебы ся множыли Повіл Адамови і Аврааму Роснийте і множте ся і заполняйте чысленно землю як звізды на небі і пісок в мори Авраам был Жыдом што тото нас християн обходит перервал зас Прокоп Але през Авраама Бог і нам обявил святу волю свою а треба нам ю хранити Наш начальник Румеґа днес іщы тото чого наслухал ся в неділю в церкви спостеріл зас Прокоп Стараючы ся жебы не хмерли славны роды бридошів і Гардошів додал Гриц Оспалий Так славний рід Гарыдошів потвердили бридошы і славний рід бридошів Одповіли Гаридошы оба роды поклонили ся єден другому з великом пошаном На наше нещестя тоты два роды мают лем по єдным мужскым потомку Зачал зас війт <unk> Остап сын нашого коханого панка другій Терентій сын Микыты гробаря Вшыткы засмутили ся Знаме тото На што тото припоминати До чого ся тото придаст До речы по што слова тратити Начальник кєд чул такы ясны доказы незадоволіня і нетерпеливости зо стороны радных не продолжал уж свойой вызвышеной промовы лем зєвідал Ци ж не пасувало бы обдумати де женити Остапа і Терентія гмм То были першы одповіди на таку взагалі неждану пропозицию але дост скоро зачали радне выповідати своі думкы Як думате куме А як же вы То оно быто Не глупо было бы Може не добрі Кєд бы терентій Согляны господи Він має слабе здравля Знате то та Такє уж чловече жытя Не знатя што буде заран І Остап несподівані міг бы но в божых руках Знам знам вымер бы славный рід Гардошів Абридошів з Тарентійом А де Неє што ждати на смерт так зрозуміло треба женити Тоты ріжны хоц рішучы думкы ясно вказували апробату і принятя пропозициі Легко бесідувати женити Але з кым Ваша параска достойна Остапа О своій жефесі сте забыли она йому пара же ліпшой не найдеш По што дармо бесідувати Остап сам си выбере ділку як грай єс іх нас слава Богу як квітя Подібні до тых двох сусідів і інчы підхлибі али єден другому хоц каждий желал придбати Остапа для свойой дівкы Вшыткы бесідували про панька і його сына Остапа але нихто не памятал про Мыкыту і Тарантія навет нихто не спостеріг же гробар не пришол на громадску раду Нараз цілу громаду охопила єдна думка Вшыткы мыґнули ютці і одраз на столі взяло ся <unk> фляшок Закля рішыме де бы оженити вашого Остапа мы оба ся напиєме повіл війт обернувши ся до старого панька Ніт Япил довас паньку запротестувал Осия бридош Кулявий Паньку зо мном ся напи мы стары приятеле одозвал ся Юрко Гардош нецілуваний Мы з паньком уж долше приятеле разом сме парібчыли спостеріл хых над бридош клубок незвычайні низкій і грубий чловек А мы оба разом телята пасли Паньку напийме ся Силувал ся перекричати цілу решту Афтан Гардош Хусєперо громадскій писар котрий не знал писати Веньку мій найдорожший кум Прібувал приподобати ся Асафат Гардош званий про свою худіст без сала Може і сусідови не одмовите паньку одозвал ся Штефан Гардуш загакливий А я за вас панцю паньку в гарешті сідил припоминал Дмитро Бридош званий Панцьом А я вас выручыл з долгів з того проклятого гаіма Памятате паньку припомнул Федор Бридош з гнізда Мы паньку николи іщы не гнівали ся єден на другого николи а погніваме ся як од мене не возмете погарика палюнкы грозил Филип Бридош церковний Я пию за Ваше здравя паньку бо мам чест быти Вашым приятельом Лестил тым кобридош деревяний А я пию за ваше здравя паньку бо мам дві дозрілы дівкы Повіл просто з мосту про Кобридош смішний Кєд бы Панко схотіл днеска купати ся в палюнці то його камаратя придбали бы му єй кілько треба жебы лем здобыти його прихыльніст Але він того не хтіл бухнул пястуком стіл і вкінци крикнул Честна громадо Ласкавы кумове Дорогы приятеле діждийте минутку а з каждым выпіл бо я Вас вшыткых люблю і шаную і за приятелів мам Але з моім сыном інча справа він буде ся женил а не я То його воля і вільний выбір з яком ся оженит з таком і буде жыл він Не я такє моє слово Пане війте Дай Боже здравя Выпил з війтом пак з афтаном гардошом осійом бридошом і так дале запоряд І хоц селем зубы в палюнці мачал той так вшыткых задовил А жебы днеска іщы закінчыти справу повіл він вкінци коли зас пришол погарик в його рукы то звідам ся мого сына Остапе котру з нашых дівчат выбераш си за жену Остап котрый до того часу стоял в кути підышол до відця Но звідал Панько Остап молчал Настала торжественна тиша як маком засіял Вітцьове і матеры ділок з рівном нетерпели вістю ждали прореченого імена з уст за виднохо парібка Лем дівчата котры стояли за плечыма своіх матери шептали і робили смішкы не смотрячы на так торжественний момент Я хочу як поблагословите женити ся з Таньком Добрі єс выбрал сыночку похвалил Панько І я благословлю додал радістно Гриц Гардиш Най буде воля Божа і Остапова одозвала ся помедже баб Настя жена Війта додаючы танька хоц поклон ся будучому вітцьови Слухняча дівка вышла і станула перед столом рады Ниякє змішаня не пролетіло по єй лици жебы мож было додумати ся якы одчутя бороли ся товды в ній Дослівно была як з каменя і ледом поляна як бесідувал Остап Я не хочу іти за Остапа най він буде з інчом щестливий повіла сильным і рішучым голосом Тоты слова Танькы зачудували цілу громаду Кєд вдарил бы гром в стіл рады то не зробил бы такого остолпіня Остапове заперло дых в грудях найперше сильно почервеніл а пак зблід на полотно Підишол крок допереду але скоро затримал ся стоячы непорушено лем блудил очами Дівко опамятай ся перший промовил війт Не хочу няню хоц бы сте мя забили повторила твердо Танька і спокійні одышла до дівчат Єдна рахувал Прокоп бридо смішний Выберай си інчу одозвал ся Панько до сына Остап опамятал ся Не можу подумал він Она лем так жартує Діждий помщу я Тебе за тоты твоі жарты Кєд Танька не хоче прорюк по тым Остап то я Меланію возму Я не піду Я не хочу Остапа одповіла Меланія тремтячым голосом Нашол си пару дві озвал ся Прокоп смішний А може быти Фесю Дмитрову звідал панько сына Вшытко єдно най буде і она повіл гірко усміхаючый ся Остап Не хочу за Остапа крикнуло голосно столпы Феся Но но ге як так дале піде то я можу діждати ся же і на моі дівчата прийдеш шор втішыл ся Прокоп І так ся стало Явдося Катерина Єфроска і вшыткы інчы дівчата і навет матрона і Мавра найбредшы дівкы прокопа не сходили ся оддати за Остапа Тото надзвычайні засмутило Остапа Він опустил голову на груды і стоял ани жывий ани мертвий Якій шум і гуркіт якы ріжны ляпы пішли зараз по тым серед членів рады і іх жен з причыны зимовы іх дівчат Того не треба ани описувати ани оповідати Треба лем додати же вшыткы зо злістю пішли з корчмы скорше як все лишаючы навет во фляшках на допиту палюнку в надіі же порадят си забити тоту біду сном Ци ім ся тото повело Ні Неходны были забыти про тото і слідуючо дня про то адже стрічаючы єден другого звідували Был єс вчера А што розділ Ліпше козы пасти як Мали надію славны чорторийскы жытелі заспати свою біду Але тото як знаме ся ім не повело А найменьше зо вшыткых повело ся громадскому начальникови котрий тоту цілу ніч в корчмі пересідил Бійдак рішыл корч му опустити кєд то наскочыла на него його дорога жена і обшмарила грубыма словами Што з тебе за отец Як не маш такой вылады жебы наказати дівціс фоіт твою волю выполнити Женко прецін не можу єй змусити тлумачыл ся Грец Ні ты не хочеш а она тепер і през десят років ся не оддаст А моя Хася котра ма уж шістнадцет років думаш будеш дала покля твоій танці ся не захоче Ци я і моя дівка сме сказаны на миліст твойой дівкы Таженко золота Я не думам зневажыти гасі але і танці не желам зробити кривды одповіл війт Так Не хочеш оддати єй в чужу хыжу жебы з міг ся з ньом маєтком ділити а не кривда то для мя для мойой дівкы Ну серде нико як бы с хоцанувал свій вітівскій уряд продолжала без оддиху Настя не хотячы допустити очмеленого мужа до слова Дівчата глупы схварили ся в таємници проти вас зартували звіта і цілой рады Ты адже заміст дати ім порядну научку покарати предовшыткым свою неслухня чутаньку мало што не биєш поклонів пред твойом дівком і рештом сельскых дівчат Послухай же женко моя любезна зачал війт Яка там Любе зна кєд бы см я любил то выполнил бы символю мою і оддал бы Станьку за Остапа дал бы с про свою видцівску чест і достойніст Війта А так робиш себе сміх Ображал тя навет дівчата барже бы с ся надавал на громадского пас туга як на війта Тото уж допеклу Війтови дожывого і не міг він долше терпіти Надул ся як пуляш піднюс руку як бы хтіл когоси вдарити але лем ме махнул і Ци знате што робит рускій хлоп коли посварит ся зо свойом женом Він іде до корчмы і сідит там дотля покля не прийде до него жена і не назве го своім золотым петруньом милым ланьом дорогым Васильком Не примилит ся до него не поцілує го і не повіст же наварила дома перогів з солонильом котры уж холодніют на столі і тым подібне Ігриц Гаредош обернул ся на пят і пішол просто до корчмы Барже ся надаю на громадского пастуха як на війта повторил він сідячы в кочмі при палюнці А єднак пастухів не выберают на громадскых начальників Єм війтом в славных чорториях і затвердила мя цисарска влада рівнят мя до громадского пастуха Га Кєд уж жены не слухают мужів не поважают війтів товды ліпше уж козы пасти Адже козы не бодут своіх пастухів а ту і жена І дівка І вшыткы дівчата выставляют натя рогы просто конец світа Треба повісти же жена війта вельо раз перерывала тот монолоґ припоминаючы мужови же час уж спати але вкінци переконала ся же неє сенсу сідити і пішла дохыж сама Під выглядами свойой хыжы стрітила Остапа А ты по што ту Остапе На вас жду одозва ся На мене в ночы не боіш ся людскых языків А може хочеш стяхнути стет на мою голову звідувала остро Настя І вас і війта Жду вас обоє тлумачыл ся Фраіри Війта іщы неє Чого тобі треба Тето Хтіл бы м побесідувати з вами о танці То чом одраз не бесідуєш Гварил єм і просил але она што она Побіла же м іщы недост ся покорил Она хоче скромного мужа Ох яка кня гыня О так Она княгыня красна як княгыня горда як княгыня захоплял ся Остап Ци направду єс ся так в ню влюбил О так же не можу описати То глупо мій сыну Як то Любити глупо О ні Башу пасербицю любити неглупо продолжал влюблений Шугай Любити то добрі поправила ся Настя І я коли си любила і Таньку любити не глупо лем глупо же она тебе не хоче Та то направду глупо згодил ся з жальом Фраір Чом не старал єс ся і приподабати Ба як ся не старал Старал єм ся як єм міх лестил єм ся просил але вшытко на дармо Неє такой школы де вчыли бы як ся подавати дівчатам Жаль мі Тебе остапе Была бы м барз щестлива як бы ся з Таньком оженил Діжди іх до зараны побесідую з ньом Ах побесідуйте представлю ій перетлумачу Ах тлумачте представляйте што і як Добрі а як не послухат то єй примушу Она буде твоя Те то моі дорогы крикнул радістно Фраір І будеш зятьом і сыном моім Як роджений сын буду вас любил до смерти буду любил повторял влюблений Шугай і з той радости шмарил ся на шыю будучой матери свойой і зачал єй цілувати На Бога ліпше козы пасти як розвюс ся над іх головами здаємий ім голос війта Мати і будучый зять стояли заморочены і не могли ани слова выповісти Одскочыли на два бокы Гей гей што то гей было Застанавлял ся війд Ци мі ся привиділо ци то фактычні так Або єм уж такій пяний што Єм ци ніт не привиділо ся і єм кус напитий але іщы виджу жем От якій я війт славных чорторий А ту цілує ся жена з чужым парибком Такто За мойом дівком годда з женом ся цілює а моя настуня Така з тебе жена Хто бы дал віру же она мя ошукує підлисотворіня тоты бабы Ніх Бо несотворил він сотворил лем тото што добре Ліпше до смерти козы пасти як раз в жытю ся оженити Няню вигел звідала непостережено підходячи Танька Ты не спиш Танька Ждала єм на вас скєд почула єм же з кымси бесідуєте Добра з тебе діти на Танька А мати де Мати лем што пішли спати Уж знам добра дітина же не хтіла за Остапа іти Війт як бы до себе бесідувал А хнібате ся на тото на мене нянюсю звідала Танька і доповіла Як прикажете то ся оддам за него Што бесідую же хнівам ся Повіл з гнівом Не оддам Тя за Остапа прото же він ле дащый І жена моя ледаща Єм сліпым війтом А ти єс добром дітином а не піщка жена все ліпша од інчой Добрі бесідуют люде Я вас во вшыткым послухам озвала ся дівка То послухай вітця і не ід за Остапа повіл Гриц ласкаво А як бы с уж пя не послухала продолжал то будеш памятала уважай што бесідую Не єм пяний хоц вышол єм з корчмы але бесідую і повториям ты жебы с добрі запамятала Кєд мя не послухаш і захочеш оддати ся проти моій воли за Остапа то я твій отец прокыльну тебе Остатні слова страшні прозвучали серед нічной тишы Танька лем збыхнула Розділ VIÉ аж до смерти Будз здоріл хлопче привитал слідуючого ранка панько молодого чловека котрий глошол дохыж будте здралы одповіл тот Што мі доброго полиш зачал ґазда Нич Хтіл єм огня до файкы Посмотр до пеца може там дашто найдеш гіст глядал в попелі і коли нашол там угель котрий ся іщы тліл перемітувал го пару разів з єдной долоны до другой і вложыл вкінци до свойой глиняной файкы Пак з великым задоволіньом зачал вдыгати полныма ворогами не за барз ароматичний дым Панько пізріл за нього з за своіх окулярів особливым пізріньом Што ж мі полиш терентію повторил перше своє звіданя Добрий Дуган одозвал ся обоятні Терентій Панько зворишыл лем раменами і подумал си же тяжко бесідувати з Бортаком Доправды низкє чело молодого чловека його розстрепане волося глубоко осаджены темны очы шырокє лице сплящений ніс полны воргы то вшытко было уособліньом понятя бортак Што робит твій отец здравий зачал зас Панько Телентій як бы думаючы што од повісти блудил очами по повалі Нич здравы Але гнеска загворіли якоси одповіл по пару минутах паробок Тяжко Та здає ся злі з нима Я пришол до вас в тій справі Чого ж тобі треба Мож вычытали бы сте з книжкы дашто про хвороту відця Прецін наперед мушу знати што за хворота в твого відця Терентій зас зачал розмышляти Де болит на што ся скаржыт звідал ся панько бортакуватого парібка Ага на што ся скаржат повторил Терентій думаючы і обертаючы ніс свойом руком здолы в гору Та на нич ся не скаржат Они уж не бесідуют Як то Не бесідуют Вчера рано здравя Днеска уж не бесідуют І Днеска іщы бесідували пояснил Терентій Бесідуют мі Терентій я днеска мру А я бесідую Коли вам воля то вмерайте лем наперед заткайте діру в даху жебы дост до хыжы не капал А отец то на тото Они бесідуют Затыкай собі сам мій днеска тота діра не шкодит но і што дале звідал Панько двигаючы ся скоро з каменя Потім няньо вылізли на грушу Знате на тоту жебы тріснула што такы терпкы грушкы родит і завісили ся Што ты плетеш праві крикнул зо страху Панько Бесідую же няньо вылізли на грушу і завісили ся повторил парібок Циґаны ж бортаку крикнул Панько На Бога не циґаню Ажебы м николи не зіли галушок як циґаню Клял ся Терентій і додал Бесідую до няня а они лем ногами магают І пак пришол єм до вас Не мате бодай якого лікарства Панько не почул уж остатніх слів Полетіл так скоро як дозволяли му на тото його стары ногы на верхній край села Там застал пару діти котры смотріли з позбавленом будякых одчуть цікавістю на тіло нещестного самоубийці За пізно пришол Панько Не придала ся уж його лікарска штука Гробар Микыта Бридош уж не жыл Жаль чловека уболівали над самоубицьом інчы чортыці Жаль потакувал творторийскій війт Він єден знал поважати старшыну приказали завісити ся І завісил ся І хріб для себе прирыхтувал зауважыл хтоси з гурмы гей Ани раз през ціле своє жытя не противил ся владі і тепер зробил што приказали Для такых люди не жали быти війтом Таку надхробну перемову выголосил Грица Гардош над тілом мыкыты Бридоша найвірнійшого чловека в цілых чорториях Коротко але мудро Для себе я му выкопал але хто для нас буде копал Хто Терен тій бортак одповіл хтоси Він не надає ся до ничого Наведен не знат штыхілкы в руках тримати ашто допіро святу землю копати Не старайте ся одозвал ся наглітерентій Я для вас такы гробы выберу же буде вам ся в них легко лежало як в болоті Вельо не бракувало жебы війт му плюнул влице Лем зробте для мя єдну річ честна громадо продолжал Терентій Яку же Оженте мя понебіщык отец боронили мі женити ся <unk> розділ Я собі ты собі Они собі Горы цю Мыленькій не побесітувал бы з ты з Таньком звідала ласкавым усміхом Настя свого мужа Війт зачудувал ся кєд почул од свойой жены тоты нештоденны милы слова О чым мам з ньом бесідувати жебы оддала ся за Остапа она тебе напевно послухат жено не выіжджай мі з Остапом на торгы крикнул з гнівом муж Чом же ні зачудувала ся жена Прото же за нього танькы не оддам хоц бы мі ногы цілувал На кого мы з ньом ждеме кого Бог пришле а як ні то найліпше лишыт ся дівком як женом Остапа Настя котра незвыкла была до такых одповіди а тым барже до так острого і хнівного тону свого мужа просто ся знервувала Ты так до мене пиєш А я Ты бесідую або я або Танька Як она не опустит хыжы то я заберу ся до своіх родичів Роб што хочеш Я не прото оддала ся за тебе жебы вічні робити для твойой дівкы Того дармоіда Або я буду ґаздыньом в хыжы і мене будете вшыткы слухати або іду одкалі єм пришла Тота загороза была повіджена по рускы і війт не міг єй не зрозуміти Зрозуміл єй так добрі же навет боял ся жебы його жена не зробила того што загорозила Тіждий Настю може трафит ся даякій інчий женюх Старал ся успокоіти єй муж Ні не можу ждати Як тота справа не розвяже ся гнеска то я зарано лишам твій дім Війт не знал што дале бесідувати Вышол глядати потішыня і натхіня поза хыжом Ци він ошаліл Мморотала до себе Настя До хыжы вошла Танька Танька одозвала ся до ней одраз Мачоха Ци робиш си смішкы з Остапа ци ти так направду направду Так ледаща дівко не хочеш іти за нього А я Тя навчу встекла ся быть мацоха Хоцбы сте затолкли одповіла спокійні Танька Я Тя не лишу ани на минуту вспокою буду змийом і о вину ся вколо твого серця Я Танька молчала Зрештом Пошто я з Тобом підла так долго бесідую Лишам тепер хыжу І през тебе і не верну покляты гев будеш Што на тото отец повіст будеме видіти кого він барже любит мене ци тебе Ах дорога мати не робте того отец такій добрий він гмер бы зо згризоты Вшытко єдно Я іщы внеска лишу хыжу Як так то я уж уступлю Оддаш ся за Остапа скоро звідала мачога Ні Не за нього уж єм му раз одмовила а вырадженого слова я назад не возму Але жебы лем як найскорше вас задовити готова єм оддати ся за першого ліпшого котрий буде мене сватал а як ні то піду служыти Присягний же так зробиш Кыльну ся на памят мойой матери котра мя так горячо любила кляла ся нещестна дівчына Памятай жебы знес ламала присягы інакше пожалуєш загорозила розжерта Настя Танька здавало ся спокійна вышла на двір але там опустили єй вшыткы силы Оперла головку о стіну і стружка з сил спотекла по прекрасным личку і по угу рідной хыжы Смуток і туга постраченій надіі на щестя котре си так ясно представляла в молодых роках рвали єй серце Танька чом плачеш звідал наглі знаємым і голосом Остап котрий зложыл легко руку на єй округле рамено Дівка миґом осушыла очы Аннич так собі Танька Дост уж жартів дост послухай ня Танька піднесла ґу ньому очы його пізріня спочывало на ній так чутливі ласкаві же дівку огорнуло якісе непонятне чутя Але тото одчутя не оддзеркалило ся на єй лици Была як все спокійна і навет в єй очах не было сліду силис котры лем што проливала Слухам бесідуй Танька на господа Бога Ци віриш же я тебе люблю барже як жытя своє Ци віриш же я без тебе жыти не хочу што мі по жытю без щестя Ты єдна єст цілым моім щестом Цілом радістю цілым моім жытьом Танька благам тебе Прошу Тебе не одмітуй мя Змилуй ся надо мном і вос назад тото слово котре с вчера повіла За пізно Остапе Як за пізно любити до смерти николи не є за пізно Ах голубко моя миленька повід же любиш же за мене підеш пович повід ту в ногах твоіх прошу Ох як я тебе люблю То треба цілком показати ани словами прорекла вкінци Танька То повідж што мам зробити лем повід я вшытко вшытко зроблю чого захочеш жебы м лем тя не стратил Дівка кус здорыґонула приложыла ліву руку до сильного быючого серця а праву подала фраірьови А єднак повинен єсм я лишыти повіла наглі торжественным голосом Бо я нияк не можу быти твойом Не был бы с щестливий зо мном Я тото чую знам Закляла єм ся на памят о своій рідній матери же за тебе не піду Танька Але я Тебе люблю Я тебе на руках носил буду Як любиш то зроб тото о што прошу Знам єдну дівку гарда тиха добра она горячо Тя любит за тобом пропадат З ньом будеш щестливий з ньом найдеш святый спокій і блаженство І будеш благословил тоту минуту в котрій станеш з ньом під вінцьом Нашто мі тото знати кєд лем тебе хочу Лем з тобом щестливий буду берси мелянію а про мене забуд Не здолял остав єй слова выповісти як Танька вырывала свою руку і полетіла На што тота дівчына ся родила лем на нещестя моє думаючы бесідувал до себе фраір чытала Моніка Тылявска