Archiwum
łemkowskiego radia

Еріка Матонокова Вкраджены дзвоны повісти з Остурні деревяна церков Антек того вечера не міг нияк раз заспати Крутил ся в постелі як бы го ціла палила Прикрывал ся перином о минутку одкрывал ся але не заспал мерзилого сумліня Днес рано не вытримал і нешумні ся выкричал на своіх старенькых родичів Отец был невладний уж пят років мамка ледводила кєд ішла а іші зле виділа та нераз упала Дашто перевернула або зробила даяку шкоду найчастійше дашто розбила Родичі уж мали выше вісемдесят років але пан біг іх іщы все захоблял на старіст сынови Анткови і його жені Євуші бо як найстарший сын дістал од родичів маєток хыжу і його повинностьом было тепер ся добрі постарати о них добрі ся повідат Але як тяжко то сполнити Сестры і братя котрых мал Антек верадост ся повыдавали поженили до інчых сел лем Марка остала в роднім селі але аж на нижнім кінци Але она зо старыма родичами му нияк не могла помочі Сама мала шестеро дітей а єй добрий хоц і старший муж ся поминул так тихо як жыл А она тепер мусит задвох обертати ся жебы своі діти выховати і дати на порядок А так антек на минуту єй не міг дати старых родичів мусил ся з нима трапити сам гей Досправды трапити Такы было і днешнє рано Євуша кормила куркы рыхтувала діти до школы антек робил фрыштык про родичів однюс ім до задньой хыжы де бивали отец нетерпезливий Взял слабыма руками горня з кипячым молоком і вылял вшытко до перины Іші ся і обарил нагнівал ся Антак і неслушно ся на відця накричал Выкричал ся а іші додал Йой міг бы вас банбіг на другій світ уж взяти Ідеяры копа роботы на ґаздівстві в томаці часу о вас ся старати посмутніл отец заросили ся му його стары очі Мамка як все зачала плакати і з жалю ніч не іла Євуша не могла іх успокоіти Зато про тоты його речі не міг Антек заспати чул ся як невдячний сын Перевертал ся і взбыгал і зарік ся же ниґда веце нас старых не буде такий злий Были то добры родичі І маєтку му охабили і о братів і сестры ся постарали не пустили іх лем так на голос дому помолил ся Антек і зачал спокійнійше думати Што буде завтра робити Но піде суху траву коло церкви выграбати або выпалити крякы вытяти Змысльов на роботу і добрыма умыслами заспал з панком справедливых аж на тераном але звысни го кварили цілу тоту коротку ніч Рано Антка збудило тепле сонечко што позерало до хыжы через мушкаты і віранкы Невыспатий Зморений перебрал ся помалы зо спаня Виділ же Євуша рыхтує дітям фрыштык пішол і він рыхтувати ідло про старых родичів і думал на своі добры умыслы Молоко схолодил жебы не было горыче і помастил хліб маслом і медом міло поздравил помивал і накормил іх тихо і спокійно ся ку ним пригварял а старенькы вшытко поіли і не накыршыли як другій раз В добрій погоді на фрыжтыку кєд і сам был сытий выбрал ся Антак науку за церковков крячіну вырубати і суху траву спалити Сонечко пригрівало і вітрык слабо подувал Зо зеленой травкы уж по очку вызерали петрів ключ жолте заружля і подбіл Птахы тиж витали яр і земля была готова приняти знова свою задачу Уж і снігу ниґде не было Вшытко наберало на зеленій фарбі Лука была зароснута кряками Нихто ся не старал єдным словом была порядні занедбана І рокы минули од того часу як тоту луку чістил звідцьом Де тоты часы кід іші отец помагал на ґаздівстві і радил му Тепер му уж ани память не служыт ани лем же му не порадит не поможе але часто ся му видит же є як мала дітина Староба є така страшна Перестал Антек споминати і пустил ся рубати крєкы Полно того навытинал поклал на єдну копу котру потім перед вечером спалит Тотаука была занедбана і зато же Антек ся боял класти охень близко деревяной церкви Другы лукы были вычіщены кажду яр лем тота зоставала Але як хотіл мати з той лукы хосен мусил і ту зробити порядок Сусід уж минулый тыждень выпалювал луку коло той а ніч ся не стало жебы Антекс ся стряс хмуравых дум зачал собі поспівувати веселу співанку і робота руче ішла Як была лука вычіщена і суха трава на великій копіі приходила його тяжка задача вшытко підпалити Наслинил палец і выставил на вітер Ци не барздує Ніч жадний вітер Так ся Антек осмілил ватру запалити Ватра горіла до высока Подумал ісі же міг зробити малы копкы якы даколи звідцьом робили Така велика ватра є небезпечна Анткове серце стерпло Лем чым скірше аби догоріла жебы не пришол вітер Помали ся велика ватра мінила на меншу і меншу і наконец зостала з ньой лем копка попелу з горичыма угликами Лука была вычіщена ватра догоряла і ніч ся не стало Церковка стояла на своім місці ціла і лука ся здала о много векша Ту нараз ся закрутило іскры з попела затанцювали і несли ся понад цінтер понад церков додалека Та уж догоріло попілуж выстил думал Антик вечур ся іщы раз вернул попозерати ці вшытко в порядку По ватрі не было ани сліду лем спавлена трава На теплий попіл про істоту антеквылял іщы ведро воды пішол домів Выстати такой солодко заспал І снило ся му дашто приємне А ту нараз гозбудил великій крик і плач горит горит Церков горит Де горит просит ся жены Євушы котра уж втікала на двір лем теплу хустку перешмарила на плечі Пожар в деревянім селі то дашто страшне І Антек біжал гасити лем встигнул взяти тепу кабаніцю Цырковця горит наша красна деревяна цирковця горит нарікали люди Покы прибіг Антек науку было там уж полно людей Хлопы ніч не оповідали дакотры бабы плакали З деревяной церкви остала уж лем копа попела Анткови стисло серце То він ку вечеру ту запалил ватру а на істо іскра залетіла на церков втепер загоріла Така шкода Не чекал уже дахто го буде обвинювати за недбалост Взял штранк і побрал ся до ліса з великом вином на серці ани не роздумувал што робит лем так ішол Євуша была мудра жена і знала же Антак буде вину класти собі Біжала за ним глядала го Нашла го задуманого і смутного сидіти під стромом котрий собі выбрал жебы скінчыл свій жывот Антек Антек што ті по розумі ходит Нихто Тя не винит же ти церков підпалил А чом схоріла повідат тигонько Антек лем я В тот ден в єй близкости траву палил лем я Напевно єм не дал позір зато сгоріла де будут люде на святы службы ходити Яке то буде село без церкви Я не вытримам такий гріх Не хочу жыти або піду гет за море будь спокійний Антек перше ід за нашым отцьом духовным Высповідай ся Він ті повіст што маш робити Тати побожний і мудрий чоловік Помалы помалы Антка Євуша перехварила і пішли домів цілом драгов до нього гучала Тать і о родичів ся мушыш іші постарати до смерти іх доховати о діти ґаздівство цілий маєток то не лем так жывот собі взяти То є великій гріх на душу собі положыти цілу родины нещестю зробиш А што нашы діти невинны Антек пішол спати Але не мал спокійний сон кричал Што єм зробил Я того не хотіл Я Давал позір чом я нещастник Боже чом так нят тресташ Жебы зато же єм на своіх старых родичів кричал або зато же ся мало молю Што тепер я нещастний буду робити Плакал в сні Спал і плакал тяжка вина упала на його душу Рано Антек понаглял ся на фару ту отец духовний служыл святу літургію Храму Божого не было а тото упало на голову Антека А то я зробил Я свойом недбалостю лем чорний дым і попіл на місті де стоял Божий храм отче Я то не пережыю тото страшне нещестя я не пережыю Антек Не будь смутний Ти не підпалил нароком вечур было вшытко в порядку не бери на себе то як свою вину але тым жебы свою душу до вічного затрачіня післал Кєби собі взял свій жывот ани тым же далеко підеш і зограбиш ту свою родину діти старых родичів хворых тото не послужыт никому Правда же церков нам буде хыбовати бо была шыроко далеко єдина Але ты маш порядны рукы як і дальшы люди котры ту жыют Збудуєме новий храм Божий не деревяний але мурований а ты будеш помагати будувати го Вера Боже же буду поможу А на одчыніня мойой вины дам власний фундуш А так ся і стало Антек великому міров присіл на нову церков од рана до вечера помагал будувати А так незадолго за пару місяців выріс на Антековій і лукі опротив цінтрею прекрасний муруваний храм його высока біла вежа серед стромів вызерала як біла лабудь і кликала віруючых на службы божы Антек доховал аж до смерти своіх старых любых родичів котры му в тім нещасті были велику опоров дітям помагал і порядных честных людей з них выховал Як ся побрал до Вічности отец Духовний одслужыл панахіду і одправил го на послідню путь в новім Краснім Храмі на котрий много переспілі праві Антекс Євушов Іх діти і ціла родина Найім вшыткым буде за то вдяка Нагнеска то уж вшытко Дякую барз сердечні за увагу