Archiwum
łemkowskiego radia

Добрий вечер витам барз сердечні на слуховиску і запрашам на оповіданя Ерікы Матоноковой з книжкы під наголовком Хавранів поклад Повісти з Лачнова Лачновскій Яношік Юстина і Фотій мали єдного сына Віталия різ як злоды міцний был як бык У валаві нихто ся не поставил проти нього хлопці ся гобяли Был перший в каждій грі кєть пасли в вівці в літі на пасвисках З чатыны собі зробили колипку а перед ньом наклали огень Тот огень не сміл выгаснути бо дика звірина ловци або медведі такой бы ту были за овечками А кыбы не забыли даку вівцю так вівці і барани ся знают так нас страшыти жебы ся розбігли на вшыткы бокы і потратили ся В ночі бы попадали до ярух а шкода бы была велика Вілці ся пасли долго до осени А так мамы пастырям зрыхтували боканчі Бо рано бы ім ногы мороз погласкал Але повинност казала пастырьови боканчі Везути жебы ся од огниска не яли бо бы і пастир спані з горіл або са нога скорше оген зачула Хлопці ся бояли вночі самы в лісі Але кіт вітцьови мали іншу роботу пасти мусіли молоды Хлопы Найчастійше зважали з поліл домів до півніц бандуркы ріпу капусту Товды мусіли хлопці самы стражыти вівці Вшытко было справедливе хто мал вельо овец на паші з котрого дому тілько фалатків было тілько богатий ґазда наділил сира і тілько мусили одслужыти при вівцях Кебы дахто стратил вівцю вшыткы пастырі то мусіли сиром і пінязми заплатити выслужыли бы собі лем ганібу Хлопці стражыли ока не заджмурили То од страху же вівці потратят або же ім даяку волк украде но і медвідь ся міг приближыти Кєд ішол стражыти вівці віталі то вшыткы могли спокійно спати Віталів ся не боял ани страшків ани духів мертвых што вночі ходят ани медведів Был міцний як яношік Порядного дуба і з земльом выторгнул такій был міцний Древа вшыткым людям нарубал вшыткым ґаздам богатым што вельо хыж мали отцю духовному але і вдован што самы остали вшыткым нарубал дирва тілько силымал Не знал што з ньом мал робити Як мал вісемнадцет років выбрал ся на лукы косити Лука была далеко і знал же в лісі остане ночовати Взял зо собов Дунча і задумал же про себе і Дунча поставит колибку жебы пару років послужыла таку певну і міцну жебы го хранила перед лісном звірином перед бурком вітриском і зимом Бо і в зимі як ся минуть дрива прийде ту одпочіти собі такой ся пустил до роботы Стинал молоды стромыкы і складал колибу Не старал ся же з паньского ліса вытял даякы молоды стромыкы но ту нечекано ся обявил паньскій гайник А што ти ту на паньскым стромистинаш Маш позволіня од пана Я не виділ жебы сь был просити позволіня в його домі Што за робота Ты не знаш же ліс не є твій Пан Гайник видите є тоты стромикы ту так на густо выросли Никому не будут хыбити чом бы єм не міг пару з них вырубати і зробити стріжку на малу колибу і вам ся придаст бо ся в ній крыєте перед бурком дождьом або сонцьом Но я не знам не знам Віталий Я роблю огайника на паньскым і єм радий же мам таку добру роботу Кебы то был мій ліс Дам ті тоты стромикы на колибку Але ліс не мій А так мушу хласити паньству што єс зробил витял єс десят молодых красных стромыків Але пан гайник та лем ліскы і березинкы Што там по них Ту в тым ярку і так никому не принесут ужыток Я то буду і так гласити Паньству бо то є моя повинніст Завтра піде пан великоможний на польованя і наісто збачіт же му хтось ка цілый ярок вырубал а вода буде вшытко брати і валал вытопит Хайник пішол вшытко повісти панови Боял ся о роботу Віталий з того собі нич не робил Ліз є про вшыткых не лем про панів Мій отец ся ту на паньскым наробил а я собі не можу пару стромиків витяти Я ся не чую виноватым поставлю собі коли бы і готово Што я ся буду старати Пан мат дост ани не знат тілько му в лісі стромів росне А гайник мож забуде наглосити ня Так собі ту драл попід ніс Вечур ту стояла красна невелика колиба На землю постелил Віталий чатину положыл на ню вітцьовы голуню перед колибом собі опікал солонину нарізал хліба запил водол і студника Тихий вечур го приколисал до сна Рано покосил луку і сушыл траву як буде долга зима зыйде ся будут мати про коровы і вівці Як ім сіна не буде треба поможут тым котры го не будут мати лука была скошена сіно высушене лем го звести домів На пригоду з гайником Віталий цалком забил Ближыла ся осінь Віталий ся выбрал зберати грибы до капустниці на різдво уж назберал полний кошарик а зась в паньскым лісі Не просил ся пана ци там може зберати грибы і зась го стрітил гайник Віталі вітали Тобі ся лем на паньскым любит Але не робити лем ужыток брати Дай собі покій бо пан ся круто знат помстити Як тя варовал Тепер є в купелях але кіт ся верне буде свій маєток обзерати а потім вшыткы стромы што му дахто украде Вину на тебе шмарит Збачіть колибу одразу додумат ся одкали єс взял дерево Сваль тоту колибку добрі тіраджу варувал гойник Міцного Віталия любил Не раз в собі подумал же кыбы такого сына мал такого міцного і красного Але тот мі ани на войну не піде мат єдну ногу коротшу і диганя не мат здраве Лем дома вылігує і книжкы од отця духовного і од пана учітеля чытат Но нашто му то буде Гайник Віталия напоминал но тот го не слухал Был красний молодий міцний думал же цілий світ то напірка же ціла природа од створителя є його Скінчыли ся вшыткы польовы роботы Бандуркы были на півницях ріпа тыш капуста в бочках а на дворі коло хыж шувні в штосах нарубаний на складаны дрива уж лем сніг чекати сісти кутеплому пецу і реагувати дні до Рождества повідал Віталиів отец Фотій Правду маш мужу мі іду печі креплі бо молоды прийдут проти піря до кудельной хыжы Прийде з Узка в Італиі ід ся облечі Зуска не хоче такого якій єм і так єм у валаві найміцнійший і найкрасший Повідала мі то стара тета гайнавка што єй босорком называют А кєд она дашто повіст є то правда Знат то цілий валал Но но лем ся так не хваль Повідал фотій але знал він же його сын повідат правду знала то і його мамка Юстина Же мали лем того єдного сына жыли про нього ден і ніч Был іх сонце тепло і світло быш не были страшні Даколи ся і бояли такус з його силы і непокореной натуры Вітали віталі пиха пеклом дихать А ты уж барз спишний То не добрі сыну прикличеш на себе людску завист По прядках де Віталий із Уска дали собі слово вірности аж до гробу вєдно рано приніс поштар Віталийове писмо Было на нім полно печаток в писмі было жебы Віталий такой пришол на шандарску станцию же вырубал стромы без позволіня пана А то такой на другій ден як дістане тото писмо Сыночку не ідь там уж три дні ся мі з Выс не сниют нарікала мама Юстина Не ід сам Віталий я піду з тобою повідал отец Фотій Аж што я мала дітина Про пару березок і лісок мі голову не одрубают іщы днес вечур ся верну Другій ден ішол Віталий до Липян на шандарску станцию пришол Але шандарі уж мали приказ од пана порядні го збыти Най собі запамятат же панів мусит слухати просити ся ім і кланяти ся а не ґаздовати в паньскым лісі як ся кому захоче І пан ся Віталия боял бо чул од людей о його силі і о тім же го увалали рады мали і слухали його порады Він был не лем красний паробок але і мудрий і все людям добрі порадил Тать він мі вшытко горі ногами оберне Днесня не слухнул він і вырізал пару стромичків але як го не по тре сам завтра ґаздоле мі выріжут цілый ліс За виділ Віталийови і його красу Сам был меньший і слабий вседаяк хворий А ту так як раса выросла з бандурок капусты і молока Пан мал вшытко од выдумы світа но порівнати ся з ним не міг Шандале добрі получены были в Італия де лем могли Были трьоми а він сам Але ту ся у Віталийови пробудила гордост і сила Вы я будете молотити про пару стромиків з ярку котры ся там самы посіяли і выросли хопил вшыткых і вышмарил іх за двері Але тото не мал зробити шандаре тікали по посилы І так з трьох были одразу десятьоми а тоты уж дорядили Віталия так же остал лежати на шандарскій станциі Не рушал ся Одказали повідця жебы по нього пришол Тот уж знал же є плано кід його Віталий сам не пришол домів Може уж є мертвий може умерат Поганял коня тілько біровал Біжали по свого сына Фоті і Юстина Не выспати голодны бо цілу ніч ока не заджмурили лем ся молили Пришли на шандарьску станцию а ту в кров лежыт голова іх єдиного сына Віталия котрий ниґда никому не уближыл лем помогал Взяли го на віз повезли домів Кликали бабу гайнавку і дохтора з міста але Віталий ся не пробуджал до жывота Шандаре не зломили лем його силу і покорили го але зломили його духа котрий гледал справедливіст на тым світі Віталий не переберал ся ку жывоту тяжкы раны доконали своє діло До різдва найкрасший і найміцнійший паробок умер Заплакал цілий валал вшыткы дівчата а найвеце з уска Ани родичі його смерть не пережыли Побрали ся за ним Шандарям ся ніч не стало повідали бы сме ся лем бранили же іх было десят а в Італиі сам то уж ме не споминали а з нима стоял пан Тот мал богатство і правду як то уж на світі ходит Нагнеска то уж вшытко Барз сердечні дякую за увагу чытала Моніка Тылявска