Archiwum
łemkowskiego radia

Добрий вечер Видам вшыткых барз сердечні на слуховиску знам же рыхтуєте ся до свят Але може маленька перерва бы ся придала І при котрій мож было бы ся зреляксувати слухаючы власні лемківской літературы так же запрашам Послухайте і одпочнийте куз знаме Англеска м Теодор Кузяк З циклю давно то были часы Запрашам одмінник Было то барз давно іщы за австрийскых часів Я того не тямлю але жыют іщы стары люде што памятают і од них я чул з оповіданя В єдным селі в ґорлицкому а може в ґрибівскому повіті За Австриі ґрибів был місточком повітовым жыло собі двох хлопців ровесників Разом пасли луці коровы хоц часто не своі бо оба походили з бідных родин Як підросли разом парі пчыли Єдного звали Мыкыта другого софрон Были добрыма приятелями рокы мыняли но і Микыта оженил ся з Парасьом Филипышыном Софрон як добрий приятель был за дружбу на тым весілю І як то в співанці Весіля ся кінчыт біда ся зачынат так і в Мыкыты по бесіду біды не бракувало Бо бідняк оженил ся з бідачком Хоц парася дівка была шумна і робітна але што з роботы як в хыжы біда Филипиха мала хыжу І стаєнка была лем же в стайны не было нич крім пару кур і його усок Мыкыта тиж віна жадного до той спільной ґаздівкы не внюс бо нич не мал Дома лишыли ся дві сестры і брат з єдном лем коровом На филипышыні ґаздівці дале бітували без худобы але в нецілый рік по весілю дал Бог Парасі і Мыкыті дітину тре было охрестити малу паізю В софрон был адже за кума Пінязі зароблены в лісі при рубаню сягіл Мыкыта занюс до Шмуля котрий дал му на ксцены питлюваной мукы на перохы но і найважнійше палінкы три горці кварту араку і бочку пива Нобо Як же першій дитині не зробити порядных кстин Люде бы такого николи не выбачыли По кстинах Микіта додумал же треба жебы в хыжы была хоц лжыця молока бо о кєселиці і вариянці пара ся не буде мала чым маленьку пайзу кормити Пішол Микита на другє село і купил козу за пару рыньскых припровадил єй до стайні і говарит Парасі же добра коза Ліпша як кєпска корова Парася не барз была рада Воліла бы корову бо корова то уж ґаздівска худоба Та коза лем такы для підняків Але што было робити На корову не стати ани выжывити єй неєчым а коза як коза Піде по кряках ту скубне траву та могры за тернину і сыта так і мыкыті коза ся пасла на за везлю за потоком а як пригнали єй спас виска то пора ся іщы за драбину шмарила то травы котру нажала на меджы то листя з карпели і коза файні выглядала была біла без рогів покрыта долгом серстьом но і молока давала більше як кварту нараз Мали кус того молока і для дітины і собі часом Незадолго Софрон тіж ся оженил але жену нашол собі далеко аж деси на т селі Лем же софрон ліпше трафил бо там было пару морґів ґрунту хоц каменистого неврожайного але было Была тіж хыжа кониско корова ялілка і пару овечок в стайни І так то колишні приятелі жыли далеко од себе Рідко єден другого виділ каждий мал на голові дост свого клопоту і нич в тым дівного же одвыкли од себе Говарят же од прибытку голова не болит Но в Микыты річ ся мала іначе Микыта купил єдну козу Во сени треба было запровадити єй до цапа Но ан на яр уж бігало коло хыжы двоє маленькых кол занят Бо сказаме то уж єст же найперше єдна потім двоє І не спостережате ся як голова підскакує ціле статко бо тіж не козенят а вліза тото і на дах як стріха низко і в хыжы на пец выскочыт а в саді вшыткы деревця погризат тото чортове насіня В Микыты было уж <unk> дородных кіс і єден цап котрый мал для себе тот цілий козячий гарем Єдного осіннього дня Параска варит Мыкыті Знаш што старий Заран єст ярмарк в містечку Три козы молоды Лишме собі а тоты три старый цапа за проват на продай Бо най буде іх чым през зиму кормити Продаж то продаж Як ніт трудно привезеш назад На другій тыжден буде Ярмарк де інде та підеш зас Лем єдно ти повідам І собі запамятай козы козами Але того цаписка же бы смі не вюл назад до хыжы Не хочу го гада смердячого видити і не привод го хоц бы с мал за дармо лишыти на торговици А што было дале дознате ся по перерві статы роды присол на дому на дому ноль Білом оставтом тотком білом білом поставтом мала білом уставтом тотком білом білом выставтом де Вчас грану Микета встал Повязал мутузком три козы і тапа і выбрал ся на ярмак Параска выправила з ним і паізю котра мала уж шіст років жебы заганяла козы прутом як бы не хотіли іти за Мыкытом Паізя была гардым дівчатком дост высока як на своі рокы А спритна на найвекшу гыружку чы черешню вылізла кот тра было нарвати овочів Недармо росла на козячім молоці При проваду Мыкыта козый цапа на торговицю привязал іх до поручати і хоц козы были гарды Горы віязды світило чыстом серсьом купців не было Бо в тым дни был кєпскій ярмарк Пайзя стояла коло кіс а Микыта ходил по торховици смутный же неє купця на його товар Памятал слова Параскы жебы цапа не сміл до хыжы припроваджати Парасці ліпше ся не спротивляти Микыта знало тіж Юж было дост пізно і Микыта стратил гет надію же дашто продаст А шту смотрит а ту іде ґу ньому кум з софрон Привитали ся оба сердечно і Микыта ся звідал Што купуєте куме софрон Є хварит софрон хочу даку вхозыско купити лем жебы была дійда познате корова ялівка тювны обі а єст двоє дітиск то молока бы ся на пинка придала Йой та добрі сте трафили куме софрон Я мам ту три козы добрі дійны втішыл ся Микыта Выберте сой котру хочете Пішли до поручате ноі по короткім торзі Софрон купил єдну козу за три і піл рыньского А то ваша дівча звідує ся Софрон Ємоє паізя одповіл небездум Никыта Поділуй паізю в руку Нонашка Пазя вхопила тверду хылясту руку софрона і послушні выполнила ніянів приказ гарде дівча а яка уж велика недавно На сценах сме ся го стиля ти уж така выроснена цофронт похватил пайзю по білій головці машту шустку на цукєркы і дал єй <unk> ґрайцарів Ой не треба давати грошы рык Микыта Но взяла з однонажка пінязі то подякуй гарді Дівча скоро повіло Боже заплат і стисло вжмены монету Здорова росний Одповіл софрон і привязал куплену козу до плота коло корчмы што стояла на краю тальховиці і запропонувал Но куме Никыто хоцме дашто выпыти В корчмі при столах сідило полно хлопів Інчы стояли при Шынквасі за котрым урядувал Худий Мошко і його брат Лейба Мошку скричал Софрун Дай нам піл кватеркы але міцной і два гаренґы але не крупнякы лем млічакы Гнет зявили ся на столі Два велькы следі хліб і фляшка з палінком кумове пилы закусували і згадували давны часы Потім Микета казал кумови принести іщы піл кватеркы палінкы і дві шклянкы пива Пася тымчасом стоіт в корчмі при дверях посерат на козы і тримат в жмени шустку од нашка Зані єй вартіст але не купит собі цукєрків Хоц смак ма великій на них На полици за шынквасом стоят своікы а в них такы великы цукєркы долгы кольоровы званы паличками кобичками і такы цукєркы якы сферебликы Аж сылины тече Лем по грайцарі за єден Але шкоды Ци тоту шустку купит собі в шмуля по три грайцарі за метр крас червену або ружову бесамунку до волося Арешту даст мамі Микета позерат на паізю аже жаль ся му єй зробило же так стоіт коло двери змерзнена стал і кличе єй до Шынквасу Каже мужкови дати єй великого пред лязмаком і горнятко чаю Потім нахылят ся і шепче Пайзю воз цапа і привяж го там де стоіт тепер нашкова коза а козу привяж там де стоіт цап Пайзя зрозуміла і зробила як няньо приказали Юж зробило ся темно коли кумове добрі підхмелены встали од стола і вышли з корчмы Але сме ся засідили бідкат ся софрон но то будте здоровы куме поздравте там куму Парасю Крикнул іщы одвязал свою козу од плота і поспішыл до свого села а Микита з кузами зас до свого Параска была задоволена же Микита цапа ся позбил але Микита нич і не гварил же ошукал кума Рано Параска пішла на другій конец села до свойой теты помочы капусту краяти Товды шатковныс не было і сікало ся ножами Але закля пішла наказала мыкыті Нон старий я іду верну аж вечером а ты бер ся за молочыня окрішу бо го на поли мышы зідят Мыкыта выметал споду копу Уркішу клал попару снопіл на воіско і бил ціпами аж ся курил пазя помагала няньови підмітала березовом мітлом зерно Од воріт одганяла куры котры пхали ся до розкраданя оркішу а то зазбрала деревяны вилкы і вытискала солому жебы в ней ани єдно зеренце не остало А што ся діяло Софроновій хыжы попереднього вечера Як згадал єм цофрон спішыл ся доміл жебы як найскорше зайти і не зауважыл же Микета підминул му козу на цапа Коли зашол на подвіря то зараз запровадил цапа до стайні привязал го до жолоба голошол до хыжы і од порога кричыт Новас того купил єм козу Добру дійку лем іде зараз єй выдоіти бо не доєна цілый ден то попруже попружава Є та добрі гварит наста Здою і переварю молоко то буде дітьом до галушок на вечерю Наста взяла тіник і пішла до стайні За хвилю кричыт Софрон полегел Скоро Што ся стало насторожно звідал ся софрон коли выходил до стайні Што ся стало іщы ся звідуєш старий бортаку Та с модр што с привюл цаписка Та теж бы чудує ся софрон і зачынат терез Віты Тато праці кумі продал неможливе Неможливе То посмотр чорт бы тя взял і з такым кумом і заран до нього най вымінит або пінязі оддаст а выпаску того як свиню Уж я му повім што о нім думам одрюк Софрон і пішол спати Але не дала му спокою мысель як то кум міг го так паскудні ошукати Было уж добрі коло полудня Микета одгорнул в боіску зерно котре вымолотил на боіско клал свіжы снопы оркішу і позерал на кычеру а долов кычером гнал до села кум Софрон лем чулга на нім перегала на мотузі тягал зо собом цапа Пайзю повіл до дівчаты як нашко войдут до хыжы ти скоро заміняй цапанокозу Потім взял до рук ціпы і спокійно молотил оркіш Софрон пришол до подвірця записко почул своє обыстя замекочал і козы зачали ся му зо стайні одзывати Софрон привязал цапа до плота сам полетіл до боіска одкале долітувал голос ціп Дай Боже щестя Дай Боже одповіл Микыта А што вас кумету днес пригнало Софрон аж посывіл зо злости Іщы ся звідуєте Вызнате добрі То так робит кум з кумом Микита вытріщыл очы удає здивленого і повідат Не знам о што вам куме ходит Глядме до хыжы в бойску не будеме бесідувати Видите же ту і дітина на такы ся призерат Пазю підмітуй зерно Але пайзі не до підмітуваня было Як лем няй на нашкох вышли до хыж малюла міту выпровадила зо стайні козу привязала єй до плота а цапа скоро загнала на місце козы Сідайте куме гварит Никыта як заперали за собом двері сідайте і повідте о што ходит О што ходит затряс ся софон Вы мі цапа в замін козы продали Цапа Заваруй Боже скричал Микыта Ходте будете видити но ходте Вышли оба на подвіря підышли до плота софрон о чам не вірит Обзерат ся по скотині з каждой стороны і помалу як было Штоси дивило рече І Та коза Но самы видите же коза говарит задоволений Микыта Йой выбачте куме же єм вас образил і неслушно посудил Але моя стара того наробила Я і повідал же ковза она нич лем же цапі цап Псякіст Чы курячой сліпоты дістала Зачал з інчой бочкы софрон Уж я і дам як верну домів Дайте покій куме бабы вшыткы такы Думате же моя Параска і інша лагодил Микыта Але софронови нияко было же так м поневидні сіл на кума Закликал пазю дал і пінязі і послал єй жебы дашто принесла од шмуля Тівча скоро вернуло з фляшком оковиты Кумове наляли до погареків выпили закусили адзимком і козячом бриндзьом А же то была пізна осін той ден короткій Зачало темніти коли во фляшці показало ся дно Софрон схопил ся зашмарил чугу на рамена і зачал ся зберати домів Микета шепнул пазі жебы цапа привязала зас до плота Софрон з поспіхом попращал ся вхопил мотузок і поблюк цапан домів До свойой хыжы софрон пришол уж пізным вечером і настат цікава як хлопу пішло звідала ся Но і як вымінили ти накозу А чого мали выміняти як то коза была лем єм ся встиду протя наіл Пішла на саду стайні посмотрила на тоту козу і кричыт І ой тати холерний пияку зас єс з того самого смердячого записка привюл што і вчера Засвітил софрон літарню пішол до стайні обзерат мацят є тап шепче Тося Але вера Божа там была коза повідат поіритуваний А може то даякій одмінник міркує Наста Я го ту зараз одміню заверещал софрон Стара Дале ножа Бо госкарал юж Я го більше не поведу докума Мыкыты і зарізал цапа Але не был переконаний чы то был цап ци коза В мясны дни наста по куску вынимала З діжкы поселене мясо варила козятину котра з бериділа цапятином Перетоплений вій тіж залітувал неприємным запахом Ним смарувал софрон гребечні до чесаня волны часом як рукы потуріскали або ногы ся Попадали то тіж помагало як тым войом раны посмарувал Од того часу софрон прирют сой же в його ґаздівці більше козяча нога не постане І слова дотримал аж до переселеня на Украіну нихто в нього козячого насіня не виділ Нагнеска то уж вшытко Дякую барз сердешні за увагу бесідувала Моніка Тлявска