Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 68
Слуховиско #68 - 21 XII 2012 А. Potocki Legendy łemkowskiego Beskidu
•
Опис епізоду
Слуховиско #68 - 21 XII 2012 А. Potocki Legendy łemkowskiego Beskidu
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja opowiada o legendach i dawnych przekazach związanych z szubienicami w Beskidzie Łemkowskim: najpierw o Szubienicznym Wierchu nad Izbami, gdzie według opowieści wieszano różne osoby, a nazwa wzgórza miała utrwalić tę pamięć. Druga część dotyczy rymanowskiej Szubienicy i innych okolicznych nazw miejscowych, które prowadząca wiąże z egzekucjami, karami publicznymi i odstraszaniem; na końcu sama określa tematykę jako horrorystyczną.
Автоматычна транскрипция
Добрий вечер Витам барз сердечні в пятницю на слуговиску І вертам зас до леґенд лемковского Бескіду котры барсмі припали до ґусту А што гнеска то послухайте шубєнічны верх Взґуже над церкв в ізбах люде од непамятных часу звол шубєнічным верхем Ружна колеє льосу приходіла весь од моментів єй локуваня в <unk> року през біскупа Краковского Самуеля Мацийовского Але в зґуже Служыло одзавше тылько до єдного целю вєшаня ружных особ на ставяных ту шубєніцях Яко персі зачали є выкорыстыват з буйници Здажало ся разу єдного Же тутейшый кмєць котрый през певен час зо збуйниками ся задавал дренчоны выжутами сумліня з буюваня запше стал а потем навет скушоны през Подстаростє сондецкого пиняжном нагородом выдал кільку своіх камаратув Кєди вшак же ці Цо справедливости уж зорієнтовали ся о здрадзя о неґо кмєця на верх под церквю новцу вывлеклі і поставившы на пренд це шлюбеніце обвісіли ґо на ній ку інных пшестрозе Люде з ізб рано вставшы уйжели ово страшне театрум і в Зґуже шубєнічным Пшезвалі В ніякій час потем в тей всі єден з буйників мял нажычону з котром был юж по словє Вшеляко вісна нашла вчесні ніж звыкле і час на збуйнільку пришедул вкупы ся зберать Пошедл і о ниці а лепшы жекл як тыко надаже ся перша способност довсі вруціть і шлюб в церкви з ону взьонь І певне был бы дотримал слова ґди бы не зостал на розбою прилапаный і не трафіл до криміналу в Мушыні І певнікат был бы скруціл ґолове ґди бы з чемслівым трафем не удало му ся збєти Пукіто прешеду на венґєрску струны Бескіду і надходых вісті з Польскій наслухівал Бо о войні буде сраз частій ґадалі Аж тотрогось дня напоткал знайомых з ісб на Одпустє в Ґабольтові і од ніх ся довідал же та цо была єму прижена паре неділь тому посьлюбіла іннеко О зараза єдна о фальшыве бабскє насєнє Такій здрады пляміонций менскій гонор не мож навыбачыть з кількома камаратами выбрал ся до ізбліноцу найчый лесным дуктами оміяюч участаны гостінце жебы на гарніку в біскупі сіня напаточыть По кільку днях дошли довсі і укрыли ся на єй скраю в лесі на стоку Лацковой Наступной ноци подешли подому Дзєвкі і през стрых достали ся до сродка Єй менжа ґде станул в обромі обуха мі сікєри в лаб зділіли а єй самом в кошулі з дому вывлекли і на оней ґужы купше з тродзы інных дзєвек і баб по весілі на Ґалезі Єсьону цоруслу на мієци подщытем шубєнічного верху Здарило ся і по тым же на овым взґужу яко з дорогі зошла з Венґєр до Ґрибова добре видочным гарніцибіскупа Краковского бєшалі прилапаных на розбою опрышку Поставляно там втеди Шубєніце на кілька особ солідну сосновых белек а в зємє в Копану Вкрутци єднак настала в жечпосполітей война домова і в самых ізбах мілі свій шанец конфедераці барсы в котрым привозил сам Казіміш Пуласкій Велька то была збєрані на шляхты Єдні вєдженій патріотизмом ойчызны цілі пшет Москалем броніть інні леґце собі то важыли і упуст своій молодости дают ружны ґвалты помідзы місцевым чыні Також і допустіли ся збродні вішаюч на тым в Зґужу без ниякій причыны кмєця зо Слотвін коло Креници смєтане А потем хоц любєници Австрияци казали з Бужыч То претіж память зостала і назва взгужа помідз людем На завше мянем Шубєніци ся записала Тепер запрашам на коротку перерву а пак вернеме іщы з єдным оповіданьом цы чынь поді сто ще зас Рымановска Шубєніца В околици Леска єст ґура звана Шубєніцом Над Хочвйом ґрує вісельник Ясліска даж маю місце зване Вісєльцуфка Шубєніця поле под шубєницом матеж Рыману в Шубєнічну Ґура Ґте вшыткы назвы вказуют на выконуваня там еґзекуциі в маєстаті права люб поза ним В тамтым часі сказанцуф не тых вішано але также ламано колем чы навет цвяротовану Вызнавано бовім засады же смерть повинна болець а само повішыня не справляло чловекови фізычного булю Стод єй так барзо вымысльне родає щеґульні вырафінуваным способом усмерцаня выдає ся вішанє чловека за ногі а на нім псув также за ногі котра ошалявы з булю закрызали го Єдночасні болесна смерть мала міць діянє одстрашаюце длят еґзекуция одбывало ся публічне а окалечоне мертве цяла вісялы на шубенізи допукі стєнґна не зґнівы Но цуж Смруд мусяло быть огромны а єзловєщы краканіє крукув жеруючых на людскє падліня мусяло запевне переражать Длятого тубєнице ставляно поза містами але при рухливых гостінцях В Рыманові поставино єм на циплю в Зґужам буде дісяй сум пусткы Гостінец і овшем як же важны бігу тамтенды бо през Любатово до Дуклі і дале до Шніґроду Бєча і самого Кракова Уж в <unk> року Синдрам з Машковиц мєчник Краковскій властітель ЯСлізк і Круліка Польского взял на себе обовязок обороны Зімі Саноцкій перед розбуйниками з Карпат а його добры знайомы з под Ґрумвальду Добєслав з Олесніци і Сєнна надал Рымановскій Лабєміньскій право судзеня в справах кримінальных Пановє Польскы в <unk> р на зізділ крульовий Сонькі жоны Яґєлы В саноку выстосували ліст в дорады мяста Бардьова домагают ся укруценя роззбою в поближу ґраници польско венґєрскій В тамтым часі збудували хлопі попіі карчмаже солтизі і панові Першым тур быть може запису на римановскій Шубєніци был Станіслав Млинаш з Ґлбокого в <unk> року обвіньоны о крадіж волу і візьоны в вежы в Рыманові Яко же зналезяно у ніго Ліцо чли скурес о неґоволу без вонтпіня запису на Шубініци З Бує котрым вше возіл Теодор Хляваты выстосували <unk> ліпця <unk> року ліст до мєщан Бартийовскых грожон ім спаленьом міста і заповідаюч м ін также спаленя Рыманова і єщы кільку інных міст діх камарату в похвиціли і повесілі А затем маме потвердженя же мішано вувчас в Рыманові без літости і без вотпіня мусяло быти до того стосовні приспособльом місце Скоро в <unk> р выпожычано навет за оплату ката з Бєча З того ци єме року паньского <unk> лютого прилапано на крадіжы Котуле з Сєнявы котры І на Менках в Риманові вызнал перед смірцьом же пил украду таляра Жоні солтиса з Балуцянкы і чытере волы солтисові з Рудавкі Римановскій і же Вуйд волоска з Сінявы казал му украсть ґенсі в Беску Очывістя тых лот мал на сумліню значні вінце слушным затым было же дало кату ґардло чли завіз на Рымановскій Шубєніци В року <unk> Яноша з Шыкі з <unk> роду осондзоной повішоно в Рыманове за пущанє в обєк фальшывых монет Як ся оказує ані публична еґзекуция ани експонувані през кілька тигодні Трупа злочынци на Шлюбліци не одстрашали десператів В <unk> року занотувано же злочынци краднул і велькы шкоды чынял в Риманові В <unk> року обрабувана зостала Рымановска синаґоґа Судія повішену в Саноку В <unk> року Бескідніци окрадлі Костюл Рымановскій з вшелькых коштовности але тым разом в Падлі і в відомы спосіб зосталі у Карані Мусяло іх сонаймні нараз кільку вісіт на Римановскій Шубєніци замя з тым придродзем там діє дісяй пусткы В місці Бєчу тылько в єдным року <unk> страцоно <unk> двости опрышку взбыйнику По інны лята теж певні было тых еґзекуций споро Але видать єс быт ся тым приєлі нектужы кмє з околиц Рыманова скоро в <unk> року Нападлі на послов господара Болоского кільку забілі Кільку упроваділи а вшыткых обрабували зе вшыткє <unk> лят пізній лупем злодіі падло поновне выпосажыня рымановского костьола і <unk> лят пізній р Ґ <unk> мая <unk> року насі Бескідніци разом з венґєрскыма толгаями нападли на місто Зрабували мєщан і купцуф а до того костюл Трех вартовників єдного Жыда Забілі і двох мєщант тяжко зраніли з Броніпальни Як длуго служла Ґримановска Шубєніца за нажендє справедливости трудно доцєц але без вотпліня до початку <unk> віку мусяла там стать і єдных напавать Лемкєм інных встрентем А у некотрых певні будіст так же Рефлексиє же вшытко єст марност і поґонь за віятрем В ніякій час по тем обок місця діо подаль шубєніци ґжебано решткы цявска зайнцуф заложено цменташ холеричне Єщы втеміі і катаклизмы трактуваны як допуст Божы чилі каре за ґжехы а за місце то выдавало ся як найбардій одповіднє для того родаю похупку Дякую Вам барз сердечні за увагу Хнеска Кус така тематика была хоррористична бы м повіла Але не бійте ся спийте добрі дякую бесідувала для Вас Моніка Тылавска