Archiwum
łemkowskiego radia

Добрий вечер Витам барз сердечні на слуховиску Гнеска Теодор Кузяк З циклю давно то были часы Запрашам сердечні на службі Деси по орданьскых святах заігали перед нашу хыжу цанями на нашко Тымко Розховязали коня набрали сань наруча сіна і шмарили коньовы підпискы потім накрыли го дерко одрепали керпці зо снігу і глошли дохыж Няньо сідили на стільци і зашывали кантар на коня мама прали А я сідил при столі і розскубувал волну Дай Боже щастя повіли на нашко Дай Боже витайте куме сідайте в нас на нашко сіли при столі І зачали бесідувати о ґаздівці о тім чы пашы не бракне для худобы до яры чы дуже гною зостало до вывезеня і так інше По якысым часі Нашко заздріли през выгляд на подвіря де іх кін доіде у сіно і говарят Ну я ту сіджу а ви ани ся не звідате за чым єм пришол Єд сте пришли то і самы повісте по што засміяли ся на што куме якым Я ту пришол жебы сте мі Зєднали вашого Грицка Бо знате тепер маме малу дітину а як приде яр і літо то боє не даме сой рады на ґаздівці Треба буде когоси на пастуха Вы уж мате старшы діти то єй поміч при ґаздівці єст но а іщы брат Лежко покля ся не оженит то праці тіж робит з вами а Грицкого Злі в мене не буде робота то коровы пасты дітину заколысати ну дашто там таке легше при хыжы помочы і то все Бо до кошыня молочыня і жыв най му люди Йой хварит няньо То сте кєпско трафили Я там не мам до ідняня в мене єст што істи а што робити а і в чім ходити Глядайте даде інде хоц бы в Данка там іх як псіл можете і двоє брати Ей куме скрывили ся на ножко Та чом такы бесідуєте і показуєте даньковых батярів што лем по чужых садах лазят Знате Я на такы не полечу Тато не жаден встыд же ваше рицко буде в мене То як бы в своіх попраці сме родина Моя стара то не лем му тета але і хрестна буде як дома Яню не готіли ся на таке згодити але до бесіды вмішали ся мама Ну ле старий не буд такій впертий як тап Най бы пішол Ксаня мі сестра буде му як мати Но і кум тым кобра ці то порядний чловек Мы без хытя порадиме а ім тепер трудно бо мала дітина Треба людям помочы а то близка родина нящы ся операли але слабше аж нарешті махнули руком і говарят Но уж дайте мі спокій Як хоче то на єй іде Но як хыцю одозвали ся в мою сторону Хоче жыти до нанашка на службу Є я знам одповіл єм змішаний на таку раптовну пропозицию нанашко підышли домя і поклепали по плечах Та хоц хот Грицю повіли примы буде ти добрі в нас не будеш жалувати Я нич не одповім Но як бесідуй до холеры розсередили ся ня Годиш ся чы ніт Ну та піду одповіл єм сам не знам чого Но то добрі втішыли ся на Нашко а тепер повіджте куме якым Кале ся му буде належало до нового року На нього хвильку подумали і гварят Дале бесте му трою одежы то значыт три леняны сорочкы і троі пасічны ногалкы єдну шапку єдну пару кербцы дну пару черевиків і <unk> злотых одтілком На нашко зас погыли голову подумали і говарят Знате што кумеякы Дам му трою одежы шапку керпці і черевікы але <unk> злотых То за дуже Дам <unk> То буде дост Яньо опустили пятку на нашко доложыли і остало на <unk> Мама звязали мі до старой хусткы мойой ваше нята взял єм торбу зо шкільныма книжками і был готовы іти на службу Не было часу застанавляти ся што мя там чекат Бо мама повіле но то ідте з Богом і на нашко навернули сані ціли сме нагі Віо Я буду фурманил говарил А ци знаш фурманеты Звідал ся на нашкой оддалем і вічкы Єге певно же знам мы маме пару кони Я тіж мам пару одповіли Нонашко Дома єст іщы кобыла ґняда жеребна на ярбуде малагача Уу то добрі втішуєм ся Я барз люблю гачатка Одігали зима юж кавалят сут нашой хыжы Віздрилу єм ся наш Борисьо привязаний при загаті гавкал і рвал ся за мном Зробило ся мі го жаль шкода рідной хыжы шкода Брися А Вы наш квы Мате пса Ні не мам Ліпше паця тримати То дармоід Не барз ся мі тото сподабало бо псів єм любил нас было і по двох Не брако для них жертвя хоц пацята тіж сме говали Заіхали сме на другій конец села На Нашко взяли од мене вічкы і скрутили на подвіря Но уж сме дома то ту повіли Я николи не был в теты хыжа долга курна віконця маленькы выпрягли сме коня Заходжу до стайні зараз при дверях стояла гарда Кобыла заіржала коли почула же на нашко провадят до стайні карогу окрем коня стайны стояли <unk> коровы ялівка і двоє телят в кучы дві сурині А уціде мате звідую ся Я овец не тримам мы не маме так дуже пасфискы як твій няньо Неє де пасти Бє гваріл А одкаль берете сукно А сукно На гунюй голошні купую Но годны до хыжы А кролі голубы мате Ні не мам голубы то добры але для Астряба закінчыл бесіду на шкотинку Вошли сме до теплу в сіни де стояла стара скрыня два сусікы назерной млинец На стіні вісіла упряшна коні пила до різаня дерева серпы косы і інчы предметы Переступил єм высокій поріг велика ізба ціла чорну на одыму на стінах пару очорнілых образів Великый Пец занимал праві єдну четверту ізбы В єднім куті стояла постіль на ній перенял три заголовкы в другім при вікні Великій старий стіла в тритім коло двери малювана скрыня на лахы Близко припецка были двери котры провадили до малой іздебкы Як єм ся потім переконал там была полиця де стояло в горцях молоко і сметана менша деревяна скрыня і різблена яворова постіль застелена перином і заголовками Там спали як было тепло бо віздавці не было пеца Слава Ісусу Христу повіл єм несмілый і стал коло двери Слава навікы одповіли тетак сеня Тета пряли лем В завішеній на траґары колысті спал осмомісячний ланьо стара Варенашко привюз єм ты челядника Но та добрі добрі одповіли якоси без ентузиязму тета І вытягли худіль з запояса подближе Грицю пот не ганьб ся підышол єм і поцілувал тату руку Погладили мы по голові Ся сой там вам а вам дашто істи І я не холоден говарил Недавно єм іл полуденок І я не буду іл повілен Мышко бо там мя гостили куманаста Коли деси за тыжден Вертаючы зо школы зашол єм в домів як ся ня звідали як ся мі служыт то одповіл єм же ліпше мі як дома Бо на початку мойой службы нич наказали робити але тото внет ся змінило Зачали мі давати роботу і то штоденто більше а то дітину бавити колысати дров нанести і не положыти на дручку над пецом жебы были слухы як попер воды з потока на нести гній вышмарити худобу напыти сні хоцметати зо стежкы до пролубы коні вычесати комперы на скрептати до половы або січкы для коров карпели і бураків накраяти січкы з нашком нарізати Найтяжше мі было в млинци молоды бо хоц мі было єденадцет років был єм дост тугій обчыском то кручыня м линцьом найбарже мя мучыло А ту тра было молочы не лем на хліб але іщы на грыз для пацят Долга єм тіж часом часом молол але то было рідко боня нього побудували на горбку за хыжом малый вітрак то там ся мололо Як был слабый вітер то вітрак не рушыл бо мал малы дост примітывны крыла як і цілый його механізм Але коли подуло ліпше то мало і часом корыстали з нього тіж сусіда Раз єм Повідал мушкови жебы запрягли коня і повезли зерно до няня там ся змеле по што крутити руками Але тым колим ся Скрывили і одбуркнули Єст свій млинац і то выстарчыт Но і ліпше ся змеля як в якысим там вітраку Надишла весна Зачали сме ярувати Будили мя на нашко рану раненько Ішол єм в достайні вымітувал гній чесал коні коровы напавал потім запрігали сме коній ішли о рады На нашко провадили плугая поганял кідвы Поза ораню Сіяли потім боронили Я ходил по загонах з кошыком і зберал каміня котре ся выборонило зо скыбы Моі ґаздове пильнували пачі сны нагавкы честно заробил Роботом зачали мя дусити штораз більше дітину колысам єм єм товды як не было для мя інчой роботы Но коли была робота котру я міг зробити тота такы высали ваня Нашку зачали Мам рати же за толго в школі сіджу а то же за часу іду А то зас за пізно вертам Повідале же уж штырі рокы ходжу до школы то чытати і рахувати знам аж за добрі то по што дальше тратити час накладати на книжкы то шыти дерти кєрбці попреці так мудрійший не буду Он На нашко ходили до школы лем дві зимы і уважал же тото старчыт Але я од школы не дал ся одговарити зрештом родиче бы на тото не позволи Грицу поле гев закликали менашко єдного весняного ранкы Уж мя не звали Хрицьом як на початку Стайне перед жыловом яло ся на ногах гачаткой закричал він Якы краз Та коли ся оже робила ґняда Вчерах вечер видиш а ти спал такый з тебе ґазда же не пильнуєш Докорювали мі на нашко Дітхнул єм руком пищо ґачате гладкій якак саміт рудавам мягка серст на челі біла цяпка Коник Звідую ся Ага коник будеш го пильнувал Буду буду втішыл єм ся І так ся зачало з тым гачатом цілыма днями Як лем одорвал єм ся од роботы то лем зним Гача росло і было штоден гарше Зберал єм ріжны кольоровы шматкы і ниткы з котрых робил єм для нього оздобы ріжны кытчыкы і привязувал єм му на карг Княда пасе ся на Приполні гона цвалує коло ньой а я за ним Навчыл Єм го пити коровяче молоко хоц кобыла мала го чым кормити Кличу а оно летит за мном як песик Єдного разу а было то десин на русалях Нанашко приіхали з Ярмаку Был єм товды дома бо як раз Пригнал коровы з поля Но Грицу гварят на ножко по вечері возмеш коні і підеш з нима на ніч пасты гын за дебрю під Зджар Там піде і Ільків Петро буде вас двох не буде ся вам цло По вечері тета дале мі горнят комасла змішаного зо сиром прикрытого хріновым листком Разом з куском хліба ложыл єм го до торбы взял стару з обірваныма торочками чулу котра остала по чымковім няню сіл на каро кобылу привязал до коня і гайда під зжар Пачатко летіло обік часу муставало поза діябо выбігало далеко вперед І га іржала неспокійно ґняда коли одбігало далеко ігі гі одозвало ся тоненькым голосом гачы А што бы дале Дознате ся по перерві Што я так хлопец молода загоді На заході чорны напишу Михай родича прочыта могли выйду Михайродича просито І нихтома то не найда Яґмо заросна Коли бігал єм за дебрів на пасписку застал єм ілкового Петра Розпалил уж оген його коні каштан і сивий пасли ся спутане а він сам лежал На дерці коло ватры курил крадений бітцю дуган Ду лем два рокы старший одмане Ногварит Петро попутай коні принес з гущавины голузя ноген бо я уж своє принюс Побудал єм коні котры поскакали близше Петровых а гача задерло короткый хвізд і погнало за нима Потім привок пару сухых конарів котры Петро поламал на короткы дронал і домітувал до огня Остелил єм чуху і люх при ватрі Так лежачы бесідували сме собі долго а потім забрали ся до меринді і зіли вшытко што нам дали Ніч была тепла місяц зышол і звізды ясно мерехтіли Петро сну перший Я доложыл до ватри дрогы закручаны вчуху скоро сну Обудило мя іржаня коней тупот іх копит Зорвали сме ся на рівны ногы гледво ся тлів небо на сході ясніло Было <unk> над раном Боже што ся діє Коні Хоц попутаны форчут і скачут Карий каштан Летиме до них з криком В тот момент штоси як тін перелетіло при Зпасвиско і зникло в ядлівцях Волк волк кричыме і смотриме же на траві лежыт моє хачатко з розоруваным горлом на орошену траву бугат горяча коров О Боже матко боска заверещал єм Йой што мі тепер робити та на нашко мяс забют Петро зблід і не вию слова Йой Петре што є мам робити Нич не зробиш одповіл але треба было більше дровдо оглядати як ватра Добрі Горы волк не приде Треба дати о тім знати ґаздову Я не піду О ним я забют Ой Боже Боже Боженка єм долго Перестань єйой чати позлостил ся Петро Остам ту а я піду і повім што ся стало Петро розбутал коні і погнал верхом як шалений до села Я остам сам Кобыла хоц єм єй одганял перла догачате я зо злістю окладал єм єй кыйом бо не хотіла одыйти Сонце зачало сходити якы з Затебрів показали ся на наш котинко з сусідом Ільком На нашкы ішли скоро были босы нагалкы мали підкочены бабула Підишли до мертвого гачаты Видиш гада што з народу же бы тя Бог скал Чорте проклятий за мою худобу Розплакал єм ся на цілий голос бо на нич інше не было мя стати На всякій выпадок тримал єм ся з далека од нашкы Нашко гыбаль добрі знали же мя не дуженут бо в ногах был єм барз прудкій Побзерали обазільком гача перевернули го на другу сторону штоси бесідували і кывали головами Но нич Пропало скричали на Нашку Пот не бій ся Маштуку з адзимкы старати дала бы хыбаль голодым Істи ся мі не хтіла ле был єм радый же ся уж вшытко добрі скінчыло Підішол єм до Дунашка котрий заміст адзимкы піды гуньом Мали короткій щабель з драпины Вхопили мя за руку і давай моло ти де попало А тига де хунт Соте Сакраментскій то так єс допильнувал А я те за што даю жертвы і плачу тлу тя на місци шляк трафит за мою кривду кричали на Нашко А щабли не жалували А я верещал як бы смя дахто скору здерал аж сусіділько оддер мі од них Ей сусіде уж дос того бытя забєте чужу дітину а хачате з нього не выбєте Як єм ся видер сонашковых рук догнал єм плачучы як заяд през поляну в гущавину до потока потім поля полями домів до рідной хыжы Няню были дома як голошол єм дохыж Уж знали жылов мі гача загризлі одразу до мене То як єс пильнувал бы Цяре єден Бо дай тя гостец поламал Скрикнули і вхопили з клинце ремін на котрым острили голяк І закля допал єм двери вліпили мі пару раз Влетіл єм з хыжы як вышмарений з проци мама як раз выгнали лускы на ріку Чекайти ледарів чекай доостанеш погорозили мі прутом як бым іщы мало достал Боже милосердний де ся мі подіти Хоцбы втопити ся але вода в ріці замала подумал єм сплаканий і холодний сідил в лозином над ріком Было коло полудня Люде в полю бабы при комперіях робили заслопы зачынали косити коночы Была субота До школы єм не пішол бо як было піти А ту конец року шкільного за пару днин пішол Євріком доло селом аж єм вышол коло шльомовой корчы В шльоми свято бы субота Ях вошол до середины стал при порозі Стол і на бесіду Но што хочеш Грицюга По што с пришол одозвал ся Жыд Не зна Жыднес субота я нич не продаю та я нич не хотіл лем так пришол А ти чом на школі як другы школяры звідує ся Шлюмиха Е най пішол єм Бы як мілол ґача зажар і барзмя на наш кобылы Оповіл єм о своій біді і розплакал єм ся Вытерал слязы брудныма руками лед замазаны як в коминаря Шльома і шльомиха выслухали мя уважні Пошма рукотали медже собом і дали мі бул на гріцю Ідж реко ласкаво Шлюми Не плач погаскала по голові Боже заплат але я не голоден А івтым не зна што Та ніч То лем ідж бо од тых Кыів што с достал од нашка си тий не будеш горизєм булко а слезы ся мішали з каждым кузком Фльомига підтягла мій догоры нагалку На нозі были сині прухы по тимковім щабли на плечах не было видно бо горонила мечугы Видиш хварит ся Миха до мужа Як він скатувал хлопчыско Бодай го Но іди домів повіла в мою сторону Я може вечером приду або рано то повім твому вітцю і матери жебы не дали тя катувати бо не ты забил жербе ця лем волк йой жебы він здох што мі такой бід наробил Од шльомы пішол єм на цментар Там было тихо і нихто мя не виділ Ходил єм од краста до краста і чытал написы вшыткы были подібны Ту спочыває блаженной памяти такый як о така уроджений в товды або тепер а помер в тім або тім році Зачало вечеріти голод тіж дало собі знати До шльомы по другу булку не міг єм зайти го Може бы і дали пішол єм коло нашой хыжы на дни гряды Была там цибуля часнок копер але тым ся чловек наіст Морковыла але то ненька як цвакы Выбрал пару штук ветер одлиный помаленькы грыз Голоду не заспокоіл Де ся тепер переспати Старого сі на неє Анове на кошане В ліс на Максимову перницю покрыту соломом де было сухе букове листя закопал ся до листя і накрылком Долго не міг заснути Коли єм ся будил пастухы гнали коровы на пасвистку Была неділя Дзвін дзвонил на отрані Люде гурном пішли до церкви Пішол єм до ліса ле там не было нич што дало бы ся зісти Помалы вернул єм ся зас до села Нашкова хыжа была замкнена Пішли ґаздовы до церкви Але я знал як до середины выйти Од хорячого пеца запаху і тлом одсунул дошку од челюзды а там миска полна присмаженых на маслі компери в другій перогы в рынці розтоптнене масло Зіл зу два компери помачал в маслі періг ой якій смачы Потім зачал бхати перогы до пазухы сховал єм спят а потім были они великы не такы як днес Лем раз чую же хто сіде Скрегіт ключа На нашко вертают з церкви Де втікати Скочыл єм на пец з пета на грядку на дручкы під саму повалу де сушыли ся дерва Лежу і они нетихам Отворили ся двері а то не нонашко лем тета з ланцьом на руках Потім надишли на нашко Кажал єм іщы долго аж ураз коли хотіл єм ся поправити дерва скотыли ся разом зо мном на пец Так лем остало втікати до сіна а по драбинці на піт Коли бы єм в піл драбины нашко зімали мя за ногы Адигадий ти злодію жебы тя матка боска скарала верещали і окладали мя пястьом де попало Но ле тымку вылетіли з хыжы тета та уж дай му покій Но гайда дохыж крикнули і завлекли мя перед собом плачучого потім казали ся вмыты перебрати колысати ланця Пополудни выгнал єм коровы на пасвиско тетана лем мериндю то повіл єм суй досита А коли під вечір загнал єм коровы до стайні зауважыл єм же стишком од дорогі тотту мою няню Скоро нам і стерпле Боже Што зас тепер буде З хыжы не даст ся уж втечы Дньох лошли до хыжы енерґічным кроком мали на собі леняны нагавкы білу сорочку синій вайбик і чорний капелюх На плечах мали зашмарену нову хлуню Дай Боже добрый вечер ґракли сіль не витаючы ґаздів на лавці На мене они не посмотрили Видайте куба в нас одповіли примелены тата і замытушыли ся по хыжы тым косіликому столу Лице мале на барз высела Видно не барз были врадуваны з няньовых одвиды бо няньо были хлоп рослий долі збудуваний за стимко низкій і кус бріхатий Няню могли собі з двома такыма тимками порадити хоц были гарді Старшы Залегла прикра молчанка Дньо помалы напихали духом до файкы скресали саморобну запальничку і закурили тым конкурил Через хвилю потягли пару разів з файкы похладили чорны баюсы і зачали бесіду Но кума Тимку пришол єм ся з вами розрахувати Як то розрахувати За што одракли Тимко Ноле Не риште дурака піднесли голос ньому Волк забыл Вам гача Нибы ви на од того гунцота кывнули головом в сторону кута де я стоял як на терню Але чы ви напримір як бы сте самы пішли з кільм на ніч і в снули Може інакше бы было га Хопец може з морены існувату чорт волка приніс Так думам же і выбы сте не допильнували Трудно Він был з кін мето найліпше винну зогнати на нього Най буде він винуватий Так я Вам за гачат заплачу і то зараз кельо собі за нього рахуєте Няньови тягли з кышінкы а він ту головом кывнули зас мою сторону Най ся зберат і домів Но більше він по службах не буде В мене єст што робити і што істи А за тых праві пят місяців што Вам помагал я нич не хочу обыйде ся без Вашой заплаты Мы не дзяди Но бесідуйте кельо за того коника бо я не мам коли ту час тратити О Боже подумал єм собі якы тоты моі няньо добры Мал єм оготу підыти обняти іх лем досі Йой кульве та чого таке бесідуєте Деликатно гварит онаф Та чом ся злостите Пропало правды краз было гачатко Але трудно каждого нещестя може споткати Я нич од вас загача не хочу Боже грані Ноле кумеякым одозвала ся тетак Саня з плачом Та де ж бы сте нам тепер хлопця заберали кєд нам потрібны Де ж ми літом такого найдеме А што люде повідял Будут нас охваряти же сме такы же в нас нихто долго не загриє Йой Боже Боже такі сти на ціле село де ж бы сте нам таке зробили то сме родины Няньо Стали з лавы вдарили пястьом о стіл Ага Вам буде ганьба Лем ото ся Вам розходит так А мі не встид же мою дітину збили сте споневерали аж мі шльома жыд повідал якы синякы має А вы праці Християне Гыл Іщы од мене дома достал пару ременів Но видите кумы підхопил Тимко же і бы вцяли А коли я єм виділ тото загризене гаче то такій ня жаль зоврал же сам єм не знал што робил Товды Яне вытримал і з плачом єм ся одозвал А што Думате же мі не жаль гачатка Барже як вам бо я до нього привик Самы знате же єм го любил ходило за мном як пес А перед вами лем втікало бо не раз сте обычом потягли чы ся коло кобилы плянчы Стуль писк з Маркачу Повільняньо іх різно посмотрили в мою сторону Не одзывай ся коли старшы бесідуют То правда Звернули ся до Тимка Він коні так любит як і псы Є та не знаме одозвали ся тета і вышли до коморы За хвилю вернули з фляшком і погариком Но Латинку налі рекле Тета То ся вам буде ліпше бесідувало Но но сховайте тото Обрушыли ся няню яту не пришол на гостину Йойку уме ти яка там гостина то лем Не гордте Тета подали на стіл хліб масло силі покроєну солонину Но дай Боже здоровля куме рекли Дай Боже напийте ся здоров Тата выпили єм єден погарик Она не може веце рекли тым кобо іщы кормит малого грудмы Пока погарек што кус ся наполнял Бесіда зышла на тематы ґаздівкы сінокосів і якы зерно в тым році ся заказує Тата наляли мі горня молока посмарували хліб маслом Но по одкрыцю вечеряти просили тета Я не хочу одповіл єм Ноч гомний деж істи га вмішали ся няни Бо як з дойму раміл зараз єм ся взял до іджыня бо з няньом не было жартів Няю стинком хыбалі уж мали кус в чубах хотіли конечні платити за гача Анашко зас повідали же ниґда в світі не взяли бы од кума ани ґрайцара А дета повідали же іщы доложыт полотна неєдны нагавкы по гытьо при няню за звим хрыцьом Хлопец добрий і робітний Пішол єм спати Снул скоро і твердо спал по тых пережытях за остатні два дны А они ся хостили дес до пілночы Не знам коли ся розышли о чым дале бесідували Дост же остал єм дале в нашкы на службі якоси єм вытримал нового року Барз смыс не было і сте давали дост робити іщы більше Не минула мі жадна робота През цілу осін мусіл єм разом з нашком і нанятым парібком молотити ціпами зерно на бойску Тото маганя ціпами дало ся мі до обрі вознакы На новый рік тета впекли для мене книж а на нош подале грошы котры єм по них заробил Взял єм свій тлумачок з лажками шкільну торву повіл єм будте здравы і не озераючы ся погнал єм домів Ішло ся барз легко хоц сніг был по коліно Од того часу Більше по службах єм не ходил ани нихто з нашой хыжы Нагнеска то уж вшытко дякую за увагу Бесідувала для Ваславі Катылавска