Archiwum
łemkowskiego radia

голо Добрый вечер витам Вас барз сердечні на слуговиску і запрашам на <unk> уж одтинок рапсодиі для Лемковив Ярослава Зволіньского Рух Лемковскє на земель Заходніх в лятах <unk> Сродовиско Зіромоґурскє Власном дроґом пот пронт Был квєнь <unk> року Зєльона Ґура явіла мі ся яко Ніє дуже спокойне място з барцо добре розвінятым перемыслом Стонт недалеко до дужых осродків познань Вроцла Был теж добрый доязд до вшыткых місцевости дішкалі в Лемкові Зєльона Ґура лічыла вучас около тисяци мешканців а міщонцы ся там уженды працували на тылес правні де відят вшытко о вшыткых і о каждым мешканцю воєвудства Споткалем ту моіх колеґув Фльоринчан і спором ґрупы Лемковскій Млодежы Замешкалем в вынаєтым покою при улици Под Ґурней <unk> у паньства Лозіньскых В Черодінней Віллі займували оні цалый партер Пан Лозіньскій передвоєнный інжынер з Львова был высокым ужындникєм Банку Воєвудского Пані Лозільска займувала ся выхованьом четверох сынів Моцно мусяла ся ґловіть абы выстарчыло до першого З того поводу постановіла вынають єден з трех покоів По місянцу за мойом і господині згодом замешкал зо мном колеґа з працы барзо симпатичны Антось денка называны Тоськєм Был то інжынер Жывіньовіц ґдіс подженстоголо шыбко ся заприязнили сме Тосяк вид же єсте му Лемкєм є католикєм єднак ниґде того темату не порушал і не был в Стіпскій В Зіроной бужы зачало ся твожыть дост лічне середовиско молодежы Лемковскій По кільку розмовах з яркым мереном постановіли сме звалать зебранє в шыршым ґроні праґнели сме вымяны поґонду о тым чо ся діяло в воєвудстві Вруславскым певну квітньом неділю в Дому Яркы мерены при улици Пастусій зебрало ся понад <unk> осуб Господар Ярослав Черегоняк Миколай Тыліщак Ярослав Габура з Тожымя Ґжеґож Дубец з Пшемкова Янк Гошовскій з Ґожова я і сєстры Яр Камерены Было то перше спотканя під час котрого выміняно поґльоды на тема творжыня в Польсце Стоваришыня Украіньского Виділи сме же в воєвудстві Зельоноґурскым мішкали тілько поєдинчы родины Украінцув ґди вшыткє транспорты Акю з повяту флескєґоцкє і пшемискє кєрувано до воєвудства щеціньского В Зельоной Ґуже было може допєнцю родін з тамтых строн м ін його лувко Баґан Кравчук Было то ведле нашого розумуваня Воєвудство наше лемковскє Хотяж всеред родін лемковскых знайдували ся р такє о поґльодах уніцко украіньскых Розпочато приготуваня до выбору делеґатув на першы зізд УТСК в Варшаві Шакен ґрупы орґанізацийной на крутко з рештом зостал Ян Криміцкій а зараз по нім Ян Черегоняк звыкшалценя уж втеды інжынєр походжонци з Лемковскій В Сі Ліщыны Наша ґрупа была інтелектуальні моцна і цо важнійше єднаково розуміюця справы Лемковскы Маме затем уж дві ґрупы і два ружны кєрункы діяла Наша ґрупа вызнавала інны погляды на справы Лемковскє і квестиі высідния ораз акцию Долучыл до нас также Знакомитый діялач Павел Стефановскій Друга ґрупа реалізувала вытичне пшесилане з Варшавы а преде вшыткым з КА і МС Усталяме же тотыгодьове спотканя бедеме орґанізуват в мешканю Павла Стефановского котрый займувал покой на пєнтше в дому свого кузина Максима Стефановского при улици Кожуховскій Был то вольно стоянцы двородінный дом Далеко Застым Мешкали там руж дві сєстрыніци Павла доросла і дородне дівчы Постановили сме же підчас каждого спотканя вжуціме до капелюша Павла по пара злотых на гербате і на кошты діяльности Кошты дотычыли ґловні высыланя дужей ільости лісту Уж втеды приходіло до нас огромні дужо лісту і од барзы ружных люзів натомяст нашы выязды на розмову з Лемками покрывали сме зо власных фундушы Нашой діяльности не удавало ся уж втеды укрыть Зрештом не было такой потребы бо нашы поґльоды были знаны не тілько в Зілной Буже леч вшынде там де мешкали Лемкові На початку червця <unk> р отримала м ліст з запрошеным до Варшавы запрашал мні пан Ґжеґо Боярскій Такій ліст і запрошыніє отримал ряк Мерена Поєхали сме на то спотканє котре мало місце перед Першым зяздом УТ В Варшаві в дост часным покоіку ді крынціло ся з поро осуб приял нас пан Боярскій Был он першым Украінцем вызначеным през Кам зрештом был працівників К котрый мал ся занять орґанізуваньом не тілько зязду леч также ґазеты яка по зізді мала ся указывать в языку украіньскым Владова добре видала же рухнародовы Стьови воку акциі започаткували власні Лемкови Уж в <unk> року дожыли до зжуценя з себе етикєткі горозных бандеровців шлепюний през влады ПзПіУБоярскій знал нашы поґльоды і запатруваня Відял же можеме віле зділать в так званым терені По окруткій здавковой розмові перешел одразу до конкрету Питал Чы возьме удял в зізді яко делеґациі Одповіделі сме же не везьме Як видіме пришлом ґазеты яка мятій назва На то мілісім приготувану одповід узгоднену з колеґами в Зельоной Ґуже Освячыли сме же понімаж цалу ты працы орґанізую Лемкови незважаюч на ріжници поґлонду бобец того ґазета повинна ся называть голос Лемків альбо лемковскє слово Пан Боярскій зачал нам тлумачыть же владзені зґозом ся на таку назвы Бо то вєце В Лемку вывысєдлено тераз домагаюм ся повороту і так далей Врешті повідал же може прийме назве Наше Слово Мы повідаме жеж до той ґазеты будут на початку писат тыко Лемкові бо сут важнійші а цале зіляноґурскє і Вроцлавскє то Лемкові Боярскій повідал втеди же в такым разі перша странала наше слово натомяст чтереструніцова вкладка в сродку бесіла назвы лемківскє слово Розмова была барз остра а заострила ся і єщы барже ґди повіделі сме же єжли єс пелні нашых жандань заложыме власну ґазеты В тым моменті пан Боярскій не вытримал і выповідял такє слова Треба лемківску голоту выкорыстати до нашой роботы Тараз знов Ярек Мерена гукнул до мне Не денервуй ся Встали сме і вышли сме з покою Та розмова позостане назавше в мойой памяті звлаща слово холота слова скєрувал до нас Учню Украіньского Семінариюм Научільского в Креници кружы в пришлости мілі сме быти научытелями украіньскій мовы на Лемкощы З трудом опанувалам взбужены услышалам то слово з уст правдівого Украінця повідзяне до правдівого Лемка І было оно од так собі повідяне на скуток зденервуваня Была то выповід оддавна пшемысляна през досвядченого дзялача працовника высокого щебля партийного Были то пророчы слова вытычаюце кєрунок діланя уж на самым почотку дроґі Можна бы є задедикувати і дісяй нієдному лемковскому дялачови УСКАТВСі Розлічено нам делеґацию і в замысленю врацали сме до зеленой Куры В поцьонку могли м віле перемыслять В часі подружы припомняло мі ся спотканя з інными людзми Отуж працуюч в Протаві често выізджалем на контроли склепу вєйскій Праві вшынді мішкали наші люде хоц бы по кілька родін В єдный всі і далеко Шпротавы споткалем двох кавалерів кры з якій сів Лемковскій были забрані до одялу Стяга Усєді сме на траві наджеком Буб і при тіхым єй шумі длулго розмавляли сме Оповідали о своіх шыжыцях Там в Явожні Мі лят а выґльондали на стартю Весі были уважані за трендувати Была то власні та холота выкорыстана до нашой роботы Нех хтось вытлумачы для чого змарнувано ім жытя Для кого І затримай напєнця психічного Єден з них не муг ужыть з тым напятнован і утопил ся в бобжы Другі змару недолго по нім Никт поза родіну Не положы квяту на іх могілах никт не поставі помлікы назавше запамятала м іх тважы Тважа Люді завєдзоных скривдзоных выкорыстаных през інных люді А што бы даля дознате ся по перерві Божа мы вязялі смы жа за дні прадавных нар нашу стеіня з волі і свя Дзятого нашых до конця дни до закончыня тися Аж выдале с нас якого зльонт розжута посрудна свята гості за весцены Сонселі зневажаю насырунує он до поґан поспульства облек веслянь Не запомнелі сме о тобі не зламали сме приказань як давні зносіме святынє посруд зеленых друг в нашым жытю Не было і на Боґавя Богоза слядувана Дзеркєв наша так си струй рамєн Надначого на тєрнєм стоі на роздрозу жыця без мого отта Безлотна Чему нас допустіла Запомняла правды наше гобытку За дні прадавных нас зеленым кого виня Потей в варшавскій розмові нашы дрогі з ділачами украіньскій розошли ся назавше Поповротьом мусили сме вшытко во власным ґроні і приготовали сме свой плян діланя виділи сме кто ма поєхат на першый зізд до Варшавы постановили сме розмавлять з тым людсми Поєхалем до Лешня Ґурного до Стефана Вансы Інні коледзе поєхали до позосталых делеґатів Стефан Ванса был то Лемко з Розділя просты хлоп дост выґаданы Служыл в рускій арміі ду на фронті з Кондоруцю з вельома медалями В розмовах з делеґатами ставляли сме справы барз ясно мусіте домагат ся земня на повроты на своє земє і вынаґродженя кшыфт за безсправне высєдленя Тымчасом влады партийно паньствове не жычыли собі темату повороты кєруюч уваґы делеґатув на справы культурально освятове орґанізуваня зесполу в людовых кулек заінтересувань редаґуваня ґазеты праца над научаньом языка украіньского Так він єщы перед Першым зяздом УТС повсталы два нурты Першы Лемковскій Ревіндикацийны Жаданя зезволяня на поврот звороту господарств ораз вынаґродженя кшыт другі Офіцияльне згодны з політиком партиі Культура освята наука ойчыстого языка Тен другій нурт был типовий для выбраных уж втеды пришлых ділачы роджонцого ся Стоваришыня Од того часу станели сме отфарсє хоц не офіцияльні бо офіцияльні нік не зареєструвал лемковскій орґанізациі в опозициі до політикы паньствой вобец мнійшости народовых В червцу од <unk> до <unk> <unk> р одбыл ся Першый центральны зязд Украінців в Польст На зізді были представителе партиі жонду Старан приєхало <unk> делеґатів Не бралем подобні як моі коледзы удялу в зізді Єднак барз уважні студиювали сме прасы Мєлі сме пше всеред делеґатув вілю Лемків приготуваных до забраня голосу Каждану тлумачыли смі Не буй ся не была ся в жадней банді Быле ся на войні вальчылес маш заслугы і медаля домагай ся повороту на своє зємя Зязд был барз обужливый дискусия пошла в кєрунку одмінным од очыкуваного перез влады Вплынули справы кшывд зезволеня на повороты і звроту господарств Поволано зажод ґлувны товариства приєнто статут і устальо назвы ґазеты Лемковині хентні а навет неуфні приєлі назвы Стоваришыня Украіньскє Товариство Спольтура Зязд не розвязал жадного проблему лемковского а і влады не сполніли жадных жадань то Споводувало же вільо Лемків выцофало ся з той орґанізациі і нині не приступили до ней вцале Зізд зробил для нас єдну добром роботы Моцно замішал зарвно влады надзоруючой міншости народова як і самым лемком кружы набрали одвагы і смялости то позваляло ім на выразне акцентуваня свойой тожсамости Така ситуация была барз невыгодна для влац партийно паньсвовых Участничонций в зізді премєр Циранкєвіч робіл вшытко абы насіляючы ся протест Лемковскій вытішыть цось обєцать сось учыніть але невіле обєтниц зреалізовать Вымінено застепы высокых ужникув міністерияльных котры не здолали запобєц акциі повороту Выдано віле зажонджынь о признаваню кредиту на загосподаруваны ся на землях заходніх а до зажонду в товариства анґажувано люди годных зауфаню і реалізуючых політикы партиі жонду і МСВіяче не міли зрештом інного вийстя як тылько чыніт тото ім казано З того самого дрюдла з котрого выходіли директывы плынали претіж періонзы на утримані діяльност товариства Веспомнінях єден з высокых ужників Зажонду Ґловного Стоваришыня пише же мусі на вшыткых уважат бо ту кажде кажды ґо пильнує Дзіячы з тамтых часу Позостало єщы кільку Велю з них выєхало до Стан Зєдночых велю одсунето од діяльности бо Полятах узнано же діяла на шкода мнійшости украіньскій Прибыло працы нам ділачом Лемковскым крузы заініциювали творотный рух Тераз треба было подважыть цельовость высєдленя потребы вынародовліня за выжонзоны кшывды і домагат ся звороту господарств Не можна было згодіти ся на пропозициі влад співані і потанцуфкі в придзьорній світі подбачным окєм обсерваторів Ту вшытко і вшыт скіх видат і слыхать Не мам місця на дискусиі споры Виділи сме єдно же за вшельком цены власні тераз мусіме одбіт ся од на котре гораз пшыдептано Поза кілька рат може быти за пізно Мусіме обаліть фалш якій вокул Лемковив посяла безпека называют нас бандитами з Ак Мусіме упомніт ся о нашу годност і запевнить дітям і млодежы безпєченство так в школи як і на улиці Нам Лемком з Заходньой Лемковщызны О єльо латвій было ставлять впрост то жалданя ніж тым котрых вывезіно спод Леска чы Баліґроду То єст старанно буде проваджено валькі з упам Нам не выстарчыло позволене на співы і танце Мусіли сме удовольніть нашу унінност і перестать ся укрывать Так ся стало з вельома украіньскыми родінами котры для так званого святого спокою зачали укрывать своє походжыня і свой родовут і додіс жыю як бы за невідзяльну стяну Наше мній культуральне а барді ревіндикацийны жаданя были трактуваны през влады яко діланя скєруване пшеці гі ґыдиж наше господарства і лясы зостали забраны на підставі декрету паньствовых і переє альбо през єдны особы альбо вшытка паньства Выступуюч протів Декретом Паньсовым были сме як віхшы ціле як нас окрисляно в МС альбо як сепаратисті як нас окрисляноС Длятого уважні были сме інвіґілювані през тайны службы ґдиж нашы спотканя з Лемками были трактуваны яко подбужанє люді Од часу зязду мілі сме двох протівників офіцияльне влады ораз ґрупе Контрактовых ділачы УТСК реалізуючых політикы партиі жонду Єднак же ґдекольде появили ся лемковскы ділаче в Пьотрові цах Уяна Серафіна в Пшемковію Міхала Дубца чы в церкві зараз згромазіли ся люде бы порозмавлять Падали питаня цо слыхать якы сут відомости од жонду в справі повороту Цо робіт до кого писати петициє Цо заміжаме і врешті цо переказать нашым людям Віронай Буже повставал зо спулпісні і танца орґанізувано вічор тітанечне в світлі ци над делікатасами З той рады жебє <unk> процент млодіжы Лемковскій Собілі Фльоринчане вєдні сме ту при Жаден з нас не был ани члонкєм ани працівникєм УТСК Така постава депримувала некторых ділачы товариства Мерена Тыліщак Стефановскій Гальчак Я і Ярек Чергоняк становили сме опозицию Лемковском до котрой може найвінцей глоснечні грознит претенсиі міла Фльоринчанка пані Ольґа Саноцка з Новой Солі Пані Ольґа приізджала на пробы хуру разом з цурком і сыном Зналем Ольґы щы з Фльоринкі зналем тиж єй браті Грица і Тараса Від лем же мож Ольґі не єст Лемкєм Прибивал ґдіс в Америце а она провадила дост скромны жывот в краю Была то ладна кобіта і барз ладна была єй цурка Нераз пробувалам патрить Ользе просто в очы менскым взрокєм лед напружно Ниґы не зламал єй жаден урок шатана Была вірна свойому менжови пізній выєхала з цурком Дустанів Сын позостал в Польсци і здобыл дипльом інжынєра Лесніцтва Тымчасом в краю віле ся діє Розрубана Венґжых скончыла ся траґічні Дзіяме цораз смілей Обуділи ся інны ґрупы народовостьове одзвали ся Чесі Літвіні Жыді В квітню <unk> року ПЗПыдає ухвалы в справі украіньскій мійшости народовой в ПР котром діся і чытам як куриозум ужендиніча З єдной строны похвала зазваляла на поєдинчы повороты в целю загосподаруваня уґор з другій зай забраняла якых кольвік поєдинчых самовольных повороту Лемкові не чекали на жадны ухвалы Уж лятом <unk> р за нашом намовом выізджали до своіх всі поєдинчо і по кілька роді В польскій політици было горомце чытали сме одважны артикулы по просту надшед польскій Пазджерні До влады доходіл Владислав Ґомулка вс Лемків Ґадзіів і заклопотаня Надія бо перетіж велю Лемків знало Ґомулка особісти з ляд окупациі кєди укрывал ся всюдній і орґанізувал <unk>m З нектурыми як напр Міхалим Доньскым был в Бізкій приязні бо тенєден раз урятувал мужыця і вытягнул з вілю опресий Заклопотанє бо пережулка походіл завсі спод Кросна І добре знал лемковскє псє Нектуры навет аниго Тен малорольны Был знаный Лемком р яко міністер зєм одзысканых в <unk> року заседлял лемковскыми родінами ты землі По дойстю през неґо до влады наступіло хвильове одправженє в політици Могли сме смєлей і одважні выстемпуват По тій змяні ведах насідаме свою діяльніст з каждым місянцом Долунчаю до нас новій Лемкові Отримуєме тораз він ліступ од млодежы од інтеліґенциі з запитанями цо має он робіт як ся орґанізоват Лісты приходжыл на мій адрес так же до яркамерений Павла Стефановского До нашого ґрона долунча Пьотр Феціца з Кракова єдна зо знакомітшых лемковскых постаті давній ґорлицкій ґімназияліста діс директор банку Долунча ружніж Янек Хошовскій з Ґожова і ін На зебранях у Павла Стефановского єст звыкле дісянь до двонасту особ вшытко то діє ся поза структурами УТСК Ділами яко ґрупа є формальна ниґде не реєструвана Вєме же друга моцна ґрупа працує в Любліню Лебініцкій Одшынуємо Лончност з Макухем і Мушыньскым в Варшаві Зачынаме глосно мувіть о потребі поволаня орґанізациі Чысто Лемковскій Домагают ся того люди Стожыня Пшемкова з повяту ґожовскєґо любіньскєвского Ґлуковского Павел Стефановскій орґанізує Першый выстемп лемковскій ґрупы То чловек вшехстронне гра на піяніня співа учы танця Нагнеска то уж вшытко дякую за увагу Моніка Тилявска