Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 52
Слуховиско #52 - 15 VI 2012 Jarosław Zwoliński Rapsodia dla Łemków, cz. 5
Episode description
Слуховиско #52 - 15 VI 2012 Jarosław Zwoliński Rapsodia dla Łemków, cz. 5
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja przedstawia kolejny fragment wspomnień z przesiedlenia Łemków: podróż transportem, wyładunek na stacji, selekcję rodzin i rozdzielenie ich po państwowych majątkach. Główna część opowiada o skierowaniu kilku rodzin do majątku w Żelechowie, przymusowym pozostaniu i pracy pod nadzorem dyrektora oraz poczuciu upokorzenia. Narrator opisuje też zderzenie górskich gospodarzy z wielkoobszarowym rolnictwem, dystans miejscowej ludności, tęsknotę za swoimi i stopniowe uznanie dla pracowitości Łemków podczas żniw.
Automatic transcript
Добрий вечер Витам в сердечнім слуховиску внеска маме IV одтинок рапсодиі для Лемкув ІІ Книжкы Осадництво на землях Заходніх обласну Тожсамост Лемку Запрошам допукі жыть бенде і допукі З тым святым ся не розстане словяньска Душа моя душом Лемка позостане Нова земя По седмю днях по другых ваґонах топоровых разом з бидлом часто з тому хлебном і домовым птацтвем довезєно нас до стациі Концьовий Наше спотканя з Новом земльом наступило на стациі Колейовей в Невелькым містечку Сулянціня Мястото ніґдес повятова положене єст в одлекості около <unk> кілометрів на заход од Позваня Не далеко ст До Костшыня і Слубіт на Теодру а там уж граница з Німцями По затриманю поцьонґу На Бочным тоже ознаймлюно людьом же власні на тій стациі настемпує выладуваня Якось то ціхо пусто Видат тыко дужо ружных цивілів ужындників Віме же сун то люде з УБА і міліциі Єст теж дужо бричок конных і якых панік Вкрце оказало ся же сон то директоры маєнтку панствовых Ту зачала ся селекция Лічыніє родін люді дорослых і здольных до працы діті Ту директоры выберали родіны як бы куповали є на тарґовіску Одлічано по кілька родін на іле позваляли ужендници до каждого маютку По вельо лятах виділ лем такій сериял в телевізиі Кожены так само постемпувано кєдис з Мужынами В тій хвилі уж виділи сме же розділено нас до паньсковых фольварку Відать было остре наставлені до люді з транспорту ораз огромне приґнпліня на тважах Лемковив Ужендници поділили цалы транспорт на дробны ґрупкы і подєрункєм директору усадоньовных на бричках Казали рушать дрога По заладуваню добутку на нашы возы вєджунт же нас роздрабняют Шыбко здолжыли сме записати в місцевости і ді хто іде О <unk> родін до маєнтку в Желяхові Ідут там Зволіньскій Капустяньскій Максимчакій Малеш родін до Ярнатова <unk> до Ґлісна <unk> до Лаґова інні до Тшемешна рушыли сме Єдеме і ідеме тримаюч ся возу Можна то діся і порувнат з фільмами американьскыми Дроґа на заход Мы о тым єщы не виділи сме натомяст влаза добре виділа же ма то быти для нас дрога до уніцествіня Для тых родін Фльоринчан з першого транспорту розлатуваного в Сулемціні міл настомпіт конец іх народового істніня уж на завше през розсяніх по кілька родін на огромным обшыри незнаного нам терену Засідляно нам і ружны фольваркы ді не было Ани Боґы ани люді Мувіно на статіі Суленціні ПНЗ Такій і такій Фольварк такє і такі І так уж єдеме повольно вызначены нам фольварк Єдиным збабіньом Божым было то же першы дні ліпця і дні ляшой подружы были суха бездещове і тіпла На каждым пустою хлопі зо псі Фльоринка розмавляю громадкы Маю очым Претіж в тым транспорті привезёнут знаных добрых і шанованых господажы з Фльоринкы як Василя Габура з дерешколы з лічном свойом Дорослом молодежом Антоні Габура зламу Капустяньскій Пецух двух Жакувск Фльоринкій Анджей Зволіньскій і Стефан Берена і вілю вілю інных Всеред нашых ойцу Панує якєсь муцне поденервуваня Єгали сме през якусь незалюдньону вєз о назві Віснюв чы треснюв Вєзь была зупелні пуста якєсі баракі кілька дому в Безлюді Острежоно нас же ту не вольно ся затримувать бо вшытко єст замінуване Моцно држало ліпцовы сонце Зменчены были і звіжята і людя Затримали сме ся в зупелні пустий дужей псі о німецкій назві Малькендор Зостала потем малютковем Дівна была тові Циля муруваных забудуваня вшытко пусты Довіділи сме ся же вєсь єст так же замінувана а наоково єст войскови поліґон Як же то вшытко было для нас незрозуміле Старсі барзо уважні обсервували тото напотыкали сме по дроде Зрештом вшытко было ту інне інны свят Дуже все і самы мурованы домы обшырне обейстя господарче інны дрогы інна зелень Дужо ніє заораного і необсяного поля а в некорых місцах огромне ланы з буж жыта і пшеницы Люді уроджені і выховані на всі рольніци з Дзяда прадзяда любют і шануйом зємє Жывом для ней культ На віснах лемковскій рольник під першом скібе шеорывал яйко і богын хлеба Велем лят пізній поета Лемковскій Петро Мурянка напише в своім поемаці Росний мі хліба як ліс і як ліс мі пахне Чы тутай теж запануюл такє звыча Споґлюндали господаже лемковсци на те заоранул зємє і облічали іле стеком може быти хлеба Іщы не барздавали собі справы з того же те зімє треба іначий управлять іначий орать іначей ся дізярно і іначей збєрат пльоны З так дужом Ільостьом зімі не можно розмавлят і пєлеґнувать єй так як тамты малы законы процінный Лемковскій Псі Доіхали сме вже до Малого дмістечка о назві Лаґуф Ту позоставляно кілька родін кілька наступных скєрувано до фольварку Тересін Нашым призначеньом был маєнток паньствовых нерухомости зємскых в Желехові в сі оддаленой од Лаґова о кілька кілометрів Дотарли сме там вічером в складі осмюх родин ульокувано нас в двох домах При домах было якісь комуркі на видло вшыткє поміщыня моцно здевастуваны треба было поставити джві ок на направі пєце жебы тось можна было готувать Найважнійше же по тій длуґій подружы одпочні битву Кажда родіна мала по кілька штук крув коні волв През два дні допрвано мешканю до пожонтку полтыкано з пшенд рольничы і возы По забудуванях війсків было видат же єст то вісь дужа і богата Оґромны будинкы господарчы дуже домы стодолы Ґє вітат пустик дому в поза тымі маєнтковині ді нас ульокувано Вєме юж ґде можеме пасти бидло ґде косіт травы Вшыстко то шло нашым людям як бы тялалі по омацку Быряк ошолумєні На <unk> день мусіли ся вшыты ставіть о <unk> рано на подвурку маєнтку Ту списано іщы раз особы з каждой родіны вшыткых здольных до працы і стан посяданя з пшен рольничы конє кровы волы Місцові осадніци барзы докладні обсервували тых новых пробували навязать розмовы підпити валі Довіділи сме ся же іх теж упшедзоно же привозіт ся ту Украінцу з Акциі <unk> Мы юж теж виділи сме же сон то репатриянці з Забуґа Ґдізю Зуцка на Болыню Хотяж о тым волиню никт з Лемку не слышал По такых задавковых розмовах і так уж виділи сме же мы вшысы лончні з малыми дітьми лепей о ніхме по польску О нім ужывали якогось гахлацкого трудно для нас зрозумілого языка змєнґ кімолы Поляци ци сунчы Нє Не виділи сме Як было приказане наступного дня бо перше доказано нам обейжыт целе господарство пунктуальні остый якій дижурны подзвоніл дзвонкєм завиженым на ґован зі джерева і забрали ся вшыскы роботници маєнткові і вшысты здольні до працы в Лемкові Настемпувал розділ працы А што было тале Дознате ся по перерві мам Нема мамы Ґрубы червоны на тважы директор маєнтку порозділял люді тендост до стайні до коні тендост олярні до варштату кузні оборы і так аж до остатнього роботника Ґрупа Лемку влічыла <unk> особ а люді маютковых было нієцомній Дальшы диспозициі директора для Лемку в Бжымялы Приєхали сте тутай до працы в маютку На ролі ся знате зближают ся жніва быдеме Косіць збоже Маме спшенту і люді до працы Віл єщы вінцей такє то было перше спотканя рольнику З директором велького маєнтку зємского велькій посядлости паньстовий Была то перша о дво дні Розмова о господарстві і о ролі о потребі кошыня жытя Директор выґлосил інне получыня якє права обовязує в маєнтку звычає дисципліна і як платі ся за працы Была тіж така заповід же в маєнтку мусіме зостать перез рок Ниґде нам ст не вольно выєхати без згоды чы то директора чы інных влад Приєлі Лемкові темове з низко опущеными головами Тераз потверділо ся то чого до той поры никт нам офіцияльні не повідал Высідлянє примусове карне Люді запензоно до маєнтку як до обозу оддано по міліцийный надзор Розли ся вшыскы в замысляню до обшырной працы Лет як было видать не приєді ся аж так барз гаданьом директора Тымчасом женіма зближало ся в барзыбкім темпі Директор зажондів выдає для каждой родіны по кілька кілоґрамів молкі і кашы В родінных струнах тен окраз то найтруднійшый придумувак Може ту бельжей Наступного дня дзвоник задзвоніл сну о шустей рано Вшысты ставили ся пунктуальні дзвонок о шуст рану стал ся з часом ґлувным поводит до утячкі на своє Рольникув обецнєв на маєнтку Хотяж Лемкове су барзы працовіті вытрвалі і необца ім єст тяжка праца то єднак Ставяні ся на подвурку маєнтку о <unk> <unk> рано під дзвонкєм завішеным на ґалензі джерева было огромным поніжыньом На своім вставалі о <unk> <unk> рано кладлі ся спать о <unk> <unk> але там не было дзвонка Така єст ментальност хыба вшыткых люди вольных неакцептуючых примусу Така єст ментальност рульника пана на своім зараз за Желеховен розтягало ся огромне палацє пуль огромны ланы жыта Мысляли Лемкові як то вшытко земт скосіть вымуціть позберат зо Стєрніска Клоскій Дост трудно было то зрозуміть ся людям кры ниґди не виділи так огромных пуль обсяных жытем В маєнтку было кілька парконі якій дівной расы огромных тяжкіх з дужыми копитами Такій конь нас в ґурах не вытримал бы м навет тыкодня і зядил бы цале господарство разом зо стянами Были теж три тракторы на желязных кольчастых колах з написом з пшоду лянс бульдоґ Маютлічу около двох тисяци гектарів поля люді невіє Были те Лемку в господажы ранце барзо потребны Тылько чы влада не могла скрикнуть молодых люді на роботы і заплаті Чы треба было розваляти цалу Лемковщыну жебы засідіть паньсковым маєнтків з дня директор заповідал же по неділі зачынаме коша Праца на ролі то претіж специяльност люді з ґур Приготовали своі косы серпы і чекали аж розпочне ся кошені і аж директор вскаже ім ґє мают козіть І зачало ся Вчестным ранкєм вышли на всказане поле огромны обшары дородного жыта Забрали зо собом єценє дзєці як бы на якусь выправы Нарешт беду робіт при збожу працувати при хлебі Зачынаю До показу стає першы меншызна А был то молодый добре збудуваный хлопак Хыба Ярек Капустяньскій А за ним кобіта до Подбєраня потем настепны і настепна кобіта і так кажд остатньой пары Так Кошоно З Божы на Лемковщыні але там кажда родіна працувала в мнійшым складі на своім на малых законах Ту вшысци нараз для єдного господажы Якіж прецудовны то відок кєди кільку назв ду меншызны косамі зі бла жыта а за ними подбірачкы збєрают покос і укладают в снопы за ними настемпна ґрупа пьожеты сноплі по Вруславі робляны на почеканю з того самого снопка Пед полудньом приєхал на поле свойом двоколовом брычком директор маєнтку Дулґій час не сходіл з бричкы і патш патр Не мог напатшыть на дівных жнівяжы Не памятам його назвиска Леч был то напевно чловек выкшталценый о чым свідчыло його захованя і мова Може памятал такє образкі з опису в літератуже Подужы обсервациі высятул з Бричкы порозмавлял з людз похваліл і обіцял достарчыть чарну збожову кавы Подходілі теж господарже земсі попатрить на маюткове поле на котрым Лемкові кошул збожы Може тен відок припоминал ім родінны струны діс на волыню А може скнілі за своім так як мы Якій Лепшы настрой запанувал підчас сніданя Навет яку спюсенкы зануціли і заспівали клінкы Дівні то люди Лемкови Сон щестливі кєди працую по своєму По першым дню кошыня вшыты чули з меншыны Другій ден были труднійшы болялы ранцы пляци Покос был не так шырокій а ту єщы тыле до кошыня видял то директор і повідал треба направит стары косяркі запшнуть почтери конє руніж вашы коні і косіть косярками Так теж ся стало розпочало ся кушені машынами Зґжытало скшыпяло галасувало Але якось косіло і то шыбтій ніж ко самі Тераз вшыты вязали снобу і одразу ставяли малы копкі Было то перше спотканє люді господажы з ґур стаком техніком кошеня збожа Єдино цо ім ся не подобало то змарнуваны клосы По кільку днях працы зарвно мешканци Всі господаже як і директор маєнтку і є працовници набрали огром неґо шацунку для Лемків за іх працовітост і зарадност На тых земях вшысци вшыткого ся учыли Учылі ся щеґульні репатриянці з Забуґа але учыли ся теж Лемкові бо не были призвычаєні до такых пристрені Ту не пасувал ґурскій древняный вуз лемківского господажа як тіж єщы барді не пасувал древняны Забуковскій вуз з Дуґо Мусіли ся учыть вшысци од вшыткых Найлатвій раділи собі познанят Іх рувнины сут подобны до вількых обшарів пулі якы сут тутай Дзвоник в маєнтку дзвоніл каждого ранка Видалем як завше денервувал Капустяньскєґо мойого ойця і інных По цалоденной тяжкій роботі в жніва кажда родіна жыла своім жытьом Бо треба было іщы задбать о свою худобы припильнувать чы коні на кармьоны помыслить о пашы для питла на зіме Ду тиле роботы же невіле часу зостало дорослым на вспільны бісяты Тілько діті приносили з подвурак тораз то цікавшы бісті Ту іх вызывано бандеровцями там знов іны діті бали ся нашых а з інными не могли ся докадат Мы теж одчували сме огром дистанс мешканцу всі вобец нашой сполечности Вечорам замыкали брамы Не вдавали ся в жадны розмовы як бысме были заражені тифусом То был тифус вщепіоны нам през владзы Украінци з Акциі Вотніци маєнткові были мало розмовні Были то преважні познаняци а якась акция Выла і для них чарну маґію Директор маєнтку жадко розмавлял з нашыма людзьми бо роботы каждого дня розділял бриґадіста Устальоно же обыдво нашых господажы бысал єден чловек вызначеный през нашых але бет тен котрый не може тяжко працувати Вызначыли він Лемкові Феця Максим Чака з увагі на його вонтле здоровє і подашлы вік В тым часі придавало ся кажды ранце пошуківаны і барзы потребны был каждый фах чы то столяж коваль чы слюсаш Іначей то засяне на вісна <unk> року з Боже Може през войско не было бы зебране Кто збєра з Боже з нашых лемковскых пуль Часто застаравлял ся над тым мій ойтец Піділи сме уж ґє нас прибєзіоно і то нас чека в найблизшым часі зачали сме танскніт за своіми На разі по тых кількунасту днях ніц не віціли сме о нашых Фльоринчанах котрых скєрувано до інных місцевости А уж зупелні ніц не відєли сме о Фльоринчанах з позосталых транспорту кружы позостали на стациі в Ґрибові Выдавало ся же ст єст вшы страж недалеко Же хыба ся сты Нє быто станены