The archive of
Lemko radio

Добрий вечер Запрашам і на слуховиско Ярослав Зволіньскій Рапсодия для Лемків Урылкы Наша Вєсь Фльоринка лята <unk> по пятсолетній окупациі і при жытю великого страху же весі розегра ся фронт тераз по учерчце Нємцу і в крученю Без войны Росян наступіло огромне прилюжыня Поволі мія лазіло зближал ся мажет а враз з ним упраґны Вьосны На тых теренах ґде тылько стопніє сніг в долінах і троха обесхне зємя барзо шыбко приображе ся природа Кілька тіплійшых дні справя же одразу появлят ся трава і місця Вызбраны жекы і шум ґурскых струмикув в пшыдівны спосіб вплывают на уструй нервовы чловека і побудзаю єґоактивност Уж вчестну увосну господаже зачали засыпывать окопы огромны ровы ажебы заорать і цокольвік засять на знищеній земі Не было то такє просте зімя з выкопу была розсып паны а тераз треба было барз старанні єй зберать жебы старчыло на засыпань рогув Выкорыстывано каждый кавалек зємі было тутай єй барз шанувано і ниґды не было єй за дужо Жытя на всі Ставало ся з дня на день інне як бы вісь народіла ся однова Люде таци жычливі покорні Спокойні і замыслені Кажды мыслял як то беде дале Не долго єднак трвала та тіша Спокойно Єщы не розпочато на добро прац польовых а уж ве всі появіло ся трех офіцерів радєцкых называных през мешканцив комісажами або ндістами Зволали ве всі зебраня і освядчыли же приєхали довсі з місийом ажебы повідоміть же кхто хце може враз з родіном і цалым добиткєм выєхать до Росиі Трудно тутай описать як заховывали ся ці Н <unk> вычыняли якій засялі пострах Вспомне тылько же з Фльоринкы выєхали до Росиі <unk> родины Подає то з памянці Нусті змусілиж до выізду до Росиі Православного Ксєнда барзаного Пьотра Тарановского Вкрютце прислано нового ксєндза Весі позостало <unk> родін По закончыню дей пресідлянчой кампаніі жытє на всі одзыскало давну атмосфера З примусовых робот в Німчах зачала врацат фльоринцка молодіж Ці хлопцы і дівчата Были яцис інні Но всі Іначий мысльонци лепій убрані іначий учесані Хотяж працували в барзо в тяжкых варунках в фабрыках і на господарствах відєлі і вєділи дужо вцей од молодых ктры цал войны спенділи в дому Одразу прубувал в господарствах родіцу впроват трохе новості Іначей о раді поле мі робіли вельо брузд однавляли мешканя пшерабяли іздебкіна покоє ставляли ім новы плоты Была то значонца і лічонця ся ґрупа молодых хлопців і дівчы з вельо знаных добрых родін і велькых роду як од габурыв дубцув майчакув учковцув цьолкув і інных То власні ці молоді люде около <unk> осуд были духем і моторем почынань цалый псі А то цікаве зостали в пелні заакцептувані през молодіж котра цалу войны присідала в дому Жытя на всі заачову квітнуть Лято <unk> р было барз тепле Вєчорами як то было давній в звычаю доросла молодіж зберала ся обок дому ся далі люб опірали ся о древняны плоты Розмавляли жартували оповідали о своіх пригодах і пшежытях Відат і чуть было цалым цялем серцем і духом радост молодых іх ентузиязм здольност до тішыня ся собом Сон зну сєді Со разем Заченто орґанізувать потанцу вкі в суботы або в неділю пополудню Навет ту переявлял ся перем тых молодых люді кружы виділи свят Танчылі танґо або теж анґєльского вальца Танце котрых ту претіж не знано Війска оркєстра в котрій перше скшыпце грал Фелимон Канючок а другє фецьо серафін до того єщы інны другє скрипце з секундова і контрапас ґрала з вельком охоту В незупелні выкончоным свіжо будуваным Дому Стражацкім ужондзоно тужо світліця і ту власні орґанізувано війскы забавы людям кры не знают всі і єй духа трудно зрозуміть радост і учутьове привязані до атмосферы якому віс твожы своім жытьом Доціня єм то людя ктру уродили ся на всі Выховали і пережыли свою молодостому атмосфера творила Фльоринка на початку свойого одроджыня лятам <unk> року І така позостаня назавше в мойой памяті До конця жытя не запомне пьосанек співаных на голоси до пізной ноци през хлопців з Фльоринкы Высокє теноры Ваня Малиняка і Василя Козяра з баритонами Теофіля Дубца і Сандра Дубца в барзы мельодийний пьосенце не дадно ся запомніть Славаты і Пюсенкі были такє Рад бы м тебе дівчынонько рад бы м взял хто нам буде лебедята занял біле піря то паарибска парада Кров червона То дівочая краса Мысля Женієдному Фльоринчанінові те пякне пьосенкы співаны з радостьом і серцем позысталы Надлубы в памяті Єжелі Александер і Теофіл Дубац прочытают ты вспомніня нех відам же уж втеды творена през них атмосфера і указыване пєнкно кшталтува лем мойом лемковском душе привязанє до нашой одрембности і тожсамости Лемковскій Вальчы лем о нє през віле лят ставлялем чола вшелькым протівностьом должонцым до выніщыня Лемків Ах моі Лемкове Тан рускій руд і просты люд Як оні пякні співают в своіх церквях хце ся не тыко слухать Але і плакать Іле ж культура людова в свій істоці ма пякна а іле ж в свій простоці достояньства Іле ж в тых нашых Лемках кєди ся убєром по свойому і заспіваю єст простеґо і удержаючого Пінкны В такій атмосфере заблізняли ся помал раны воєнны по тых ктужы не бруці з обозу в Освєнцім Василь Дубац Бжеґош Вільчатскій і інні Очыкувано на тых кружы зараз по вкрочыню арміі радєцкій на терен Лемковщызны зосталі нібы яко охотници вцяленій до руского войска і не было відомо цо ся з ними стало Приходіли теж першы хотяж барзы скромны вісти од родін котры выєхали до Звязку Радєцкого Вісті те люде переказували на ружны способы был то альбо урваны конюшок карткы альбо якій інны умувоны знак альбо ліст так написаны же умавляючы ся відєли осогоді Ведук так переказуваных в відомостих в Росиі докыхали в Лемкові был страшны блуд Приходіли теж Первшы лісты од родін Замішкавых в Америци Жытя на всі ставало ся цікавше весельше Хотяж пльоны в <unk> року заповідали ся дост скромні Ненавожена зємя порыта окопані скомпа запасы зярна ся в него брак сілы потінґовий не ґварантували достатку Одчувало ся єднак вельку гень мешканців в сідожытя і діяня Всюд молодєжы потвожыло ся уж першы симпатиє тотеж заповідало ся першы веселя о котрых мовіла цала візь Найголосній было о веселю Семана Козяра з Дужеґой допрого господарства кавалера ухозунцого за болґача і I аманта становцого добром парти для каждой панны Як же было ґлосно ґди вышло наявже семан хце ся оженит з бар пєнкнул дівчыну котра повруціла з примусовых робот в Нємчах Марисю Цьолку Походіла она з вітной заможной родіны Цала візь была заскочена тым же кавалер так богатых хци взянт з жоне пан на Беспосабу Не одбыло ся то без нізадоволеня родіцу в Семана Прецеж знані і шановані ве всій Алексиі Афія Козярові виділи свят своє господарство поставили на ногі дзякі тому же на зміны єзділи на доробок до Америкы Циман поставил єднак на своім і яко першы кавалер вевсі зламал істнуючы не тілько на Лемковщызні звычай же боґатый кавалер мусі шукат панны з боґатого дому Было то ознаком же надходзу новы часы То выдажыня молодіж зела барзо ціплу з вельком прихыльностю для семаны А тепер запрашам на коротку перерву по котрій вертаме до слуховиска ама ты Боже мій я бо пусти маты добн сынґы Высєдленє Червит <unk> рок Отачаюця нас природа єст найпякнійша в червцю В ґурах май і червят <unk> місяцим насіленой вегетациі з буж і інных рослин котрым сприят ціпла зємя Оґльондалі господаже як росну збожал спогльондали на старанє обсяне поля Зо сродка всі видать было як на длоні сходні паґуркі Там запяло як і дале на ступах поля подырком чы ділом а найвыразній ту при самій дроде од границ Сіконцова аж по Дом Старого научытеля Янцура Спокойну вєзь Єднак цось ґненбі По <unk> червця весі поновні появило ся войско і знову закватерували ся на грекокатолицкій плебані Кілька рази приізджалі през вісти жаровым самоходом і розруцалі любо здавали ульоткы Выникало з них же людност цалого Подкарпатя беде примусово высєдльона на Зємі заходнє Зато же на тых теренах ґрацуют одялы УПА і застрельоны зостал ґенерал Свєрчевскій Та версия О кросуваню банд УПА была нам вмавляна єщы през віле лят Весі запанувала атмосфера страху і вычекуваня На кілька дні перед маюнцым наступіт сондом устатечным п само полуднє появил ся в нашым дому офіцер з трема жолнєжами Запитал Мой ойця як ся называ ораз чы єст Полякєн ци Лемкєм Ойтец Нічого не подійжеваюч одповідял же єст Лемкєм В тым моменті зостал моцно удержаны в тваж Не захвял ся Бо был то хлоп о взрости <unk> центиметрів добре збудованы а за собом міял службы войсково в полку подгаляньскым Ту В дому ойца спыткали ся пшедоєнны подофіцер Подхаляньчык і новы офіцер ні бы того самого польского войска В як же дівных і одмінных околичностях Не вім як дале заховал бы ся пан офіцер Ґыбы не тоже на подвурку перед домом появила ся друка ґрупа Така сама твурка зо старшым стопньом офіцером Тен котрый был в нашым дому шыбко вышад і замельдувал Обывателю Капітанє офіцер Здерковскій континуує акциі Не вім Чы то было правдіве назвиско того офіцера чы тылько псевдонім Вєм натомяст і досконале памятам же так само заховывали ся жандармі з поліциі Гітлеровскій Кєди шукали в нашым дому укрытого кавалка з Слоніны або схованы ґозярны Офіцер польскій носіл на шиі червону опашкы Єко захованя в нашым дому зробило на страшне вражыня кєди в пришлости Усільні намавляно мні до школы офіцерскій ниґди там не вступіло Цалый час малем вчас перед очами тесцене з учалом офіцера в червоній апашци розыґрану в моім роцінным домі Позостал барз глбокій ураз <unk> червця <unk> року з крикєм і халасом выґоняно господаржествла дому з тым цо здолжыли умістіть на мозах Под комойом войско уставино вшыткых в дужом колюмны на головной дродзе відонцей з Креници до Ґрибова Як огромне вражаня робі на чловіку Глосне плачут діті кобіт Покшыкуваня коровуючых рекбидла Якій То страшний видок О годині <unk> рану того дня рушыла колюмна возув і привязаны ґодо Ідуты по боку а бокамі дроґів узброєных жолнєж То відок кореґо Запомнять не можна А люде в колюмні замыслені заплакані Мало зо собом розмавляли Шлі як на сказаня А може то єщы Не конец свята може то тыко рок два і знов вруцу нас своє Ґнані Єднак фальом Акциі В <unk> Вісла Зближали ся поволі до границ Ґрипова Поволі рушыл в незнане колейне транспорт з Лемками наступне ладувану понос На самом віз Фльоринкы требах транспорту На стациі в Ґрибові ладувано люді з околіц навет Криници Быть може Длятого ажебы такого ексодусу не показувать в часовічым Бонць цо бонць Был то відок шокуюцы Цале всє выпендане під конвойом войска в тым транспорт ся візлі <unk> роді а навет цалы роды габурув козярув ворогачу майчакув дубцув меренув Никт не видял док єде аніяк длуга беж Транспорт складаютый ся з около <unk> ваґонів тігняты през єдну а попиханы през другу локомотивы Поволі оддаля ся од Лемковскій Ойцо Візны Зачало світать коли транспорт поволі присунул ся през стацию колейово в Новым Сончу За Новым Сончом сапйонце локомотивы з велькым трудом поконували кажде взнісіня Поджастий повольной язды якій мундурови конвоєнт котрий мал хыба тутай родіны альбо знайомых зачал зрутат з ваґонов на поля обок торув кола одвозу в пшаны рольничы а навет цале полудя Та пшедивна забава была проваджена на дост другім одцінку трасы колейовой Врешт по котрым <unk> цим дню подружы Транспорт дотару до стациі Колейовой в Суленціні Был то першы етап мордерчой дроґі од власного прадзядового дому з власной зімі до зімі обцеі хотяж обє належали до єдного паньства польского До конця червця <unk> р опустошало Лемковскє Всє Одєхали остатні транспорты Враз з остатнім транспортом замкнето окрес дів вырывано карткы Час покажечы остатньо з істориі народу і його культуры з істориі люду котрый мешкал ту през сеткы лят Чи на завше Єда ся знищыт Змазать вшыткого то ствожене было през вікі Можна знищыть чловека Але не можна знищыть огромного доробку материяльного Позостало притіж по лемках тиле церкви і цментажы з камянными крижами придорожных каплічек і кшыжы сляду в одрембности культуровей в будовництві тыля мільчонцых святку в культуры Лемку Треба вельо лят бы то знищыть попєліть Але і треба міч розум барзы малы інтелект бардо плыткій жебы то знищыть наглядка то уж вшытко Дякую Вам за увагу а до рапсодиі вернеме іщы за тыжден Дякую Монікатровска