Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 33
Слуховиско #33 - Слуховиско #39 27 I 2012, Adam Barna, Z pamiętnika wysiedleńca. Wspomnienia, cz. 12
•
Опис епізоду
Слуховиско #33 - Слуховиско #39 27 I 2012, Adam Barna, Z pamiętnika wysiedleńca. Wspomnienia, cz. 12
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja prezentuje kolejną część wspomnień Adama Bardy z cyklu „Z pamiętnika wysiedleńca”, poświęconą przejściu na emeryturę, pisaniu oraz działalności społecznej i religijnej wśród Łemków. Narrator opowiada, że zbierał pieśni i wspomnienia, przygotowywał książki oraz broszury o historii, obyczajach i kulturze swojej społeczności, a za cel tych publikacji uważał zachowanie pamięci dla następnych pokoleń. W końcowej części mówi też o swojej dalszej aktywności we wspólnocie oraz o tęsknocie za rodzinnymi stronami po wysiedleniu.
Автоматычна транскрипция
Видам сердечні внеска остатня част Спомин Адама Барды спамятника высєдленца Емеритура і писменництво В комбінаті<unk> в Леґніци закончыл лем в <unk> року другій <unk>лятній окрес працы в етносках паньствых Пейстя на заслужену емеритура было для мні велькым святе Укоронуваньом дулголятній і непшерваной працы в котрій не зналязу ся ани єден день неусправедливоний необецности Бардо хтіла лем перейст на еритуры бо обшыкшыла мі ся уж праца і дисципліна паньствова якій треба было през цалый час пристрегат тым баржеб оставало ся важне і одповідияльне становиско Перше місяце на емеритуже выкорыста лем на одпочынок того оддавна мі бракувало а найбардій спокою для ґловы кора мі мусяла тераз мыслить о вшыткым што діяло ся в довной працы Тераз малем спорочасне розмысляня але не над тым цо мінело леч над тым што треба єщы зробит в своім жытю і над тым чы ґо належы ся єщы подять абы было пожытечне Не тілько для і родіны але і для нашой вспільноты Од модых гляд мім оказию участничыть в діємы імпрезах людовых нашой поечності Былам дружбом а пізній Старостом агы над двочестю веселях Лемковскій Зпєралам і записувалам на них гружно людове весели Писенків Записувала єй не тілько слова мельодиі зоставали в памяті Мусяли земні зна лем люд До чыстого і выразного записуваня І друкуваня пісні церквих людовых ораз іных спомнінь купілам машыны до писаня і то з літерами ци річныма Служыла мі през паре першых ляд мойого писаня Пісаня Ефектом мойого <unk>літнього писарства сут позиты моноґрафічны історично документальны ґеоґрафічны а также сатиричны культуральны і духове описуючы жытя обычає обжанды і культура сполечности Лемковскій Розпочала од написаня і выданя з збіру реліґійных Пєсні церквєвных Выпране зо старых ксьонжек выда лем під титулом Пєсні церквєвны на вшылькы потребы На збюр тан зложыло ся <unk> пісні церквєвных і <unk> колинд без нуд Выданы в лятах <unk> <unk> тися трафіло до некторых парафій православных в давным воєвудстві Леґницкым Пізній было збєраня писанє і выдаваня жарту до вціпу в і оповідань Робім то вспільні з Яном Дзядикєм з Фльоринкі зберали сме є зо старых і новых выдавніст з ріжных краів русиньскій сполечности Першу чест потитулем жарт і оповіданя перша чест овыданом в Леґници в <unk> року Коніважы позостало нам єщы споро материялу ситричного постаману взебрат єще він новых довціпів і оповідань і витат другом чест Жарт і оповіданя Вышли в Лемліцы в <unk> року На Встемпном ксьожком была Кроніка парапіі Православной в Леґніци на лят <unk> Материялы до той публикациі збіра лем дост долго з ружных дзюредел з выповіді ксєндза Ярослава Тычыны з лят <unk> але ґловні выходіл з оповядань документу і фотоґрафіі зобраных вшут вірных типав Выдано єм в языку польскій в Леґници <unk> рок под титулом Кроніка парафі православных змант привстаня пальскєвы Леплици за окрес <unk> <unk> двох лята Од высєдленя мешканців Карпат <unk> Европы повстала новы Оґульнопольска орґанізация Лемков под назвым Стоваришыня Лемку заміци по <unk> лятах діяльности в <unk> року одбыл ся Другій Конґрес Стоваришыня на котры треба была писати інформацию о діяльности Зажы Ґлувного Стоваришыня Лемкови в першій каденциі Заверала єм выдану переземні брошурка титулом Од конґресу до конґресу Лебниця <unk> <unk> Писала в ній м ін о полуваню Лемківского Театру Народу Беко котра кособовы заспу выставі в лятах <unk> подредавцю і режысері Анджея Копчы штукі Отценте Кожаня і Яселка Карпата Першо штука выставлено два разы Леґнічы Бартны Любінє Воцлаві Пшемкови друго в Лебници Любінє в Вроцлаві Пшемкові Ґромадце Лісцю в Стодоловіцах і Мальчыцях Перше представліня было барз взрушаюце ґдиж представляло тяжкє жытє людности Лемковскій од <unk> року до высідленя в <unk> р заґралам роли бацы обє штукі зареєструвано на ґазетах віде в пізнійшых лятах выставляно штукі будучы нияком дальшым цьонґєм од сятых коженів Анянувіця Жытя на Обчызні і остатня годі Пред <unk>том ручницьом Акциі Вісла в <unk> року режысер Анджей Копчак на пісол сценариюш філь котра го збрати Єстреализувано дві ручници Насыня ґо наступіло до пяролятах <unk> На підставі відомости власных і оповідань нектурых мешканців всій Ізбы постанові лем враз з паном Богданом Горбалем з Бартного написат крутко біоґрафік сєнца Димітра Гыляка котре заслужыл ся своім народом і жытьом реліґійного паків За віяры пшотку зналяли ся в Талегофскым лаґжы в лятах <unk> а пізній в <unk> року в візіню Польскым за пробы выодрембніня Лемковскій Республикі во Фльоринце в <unk> Брошура написано і выдано подмитр Хыляк <unk> православных каплат і Патріоты в Леґніцы <unk> Од мудости Збєрано і записувана і Веселе чосенків А узбералам і споры понад <unk> пьосенок людовых Войковскых і інных ораз понад <unk> приспівых веселі Выдалам ім по титуло Як собі заспівам Лемковскы людовы Пьосенкы Леґніця <unk> Як собі заспівам Пьосенкі Співаны на Лемковщыні <unk> і Людоси з Лемковщы Леґніця <unk> В тых остатніх зналязлил ся і нуты до пятсювальоті весельных співаных в ружных вісках Лемковскій Приспівкі те подільоно згодні з традицийом Кавалярскій і паняньскій до шлюбубєпіны Певного зімового вічору появила ся потреба приґытуваня хвору парафіяльного в Леґници да выстемпу на спотканю екуменічным популяризуючым голенды З ксіжок цертєвных выбралам кілька настя Знаных і не знаных календ сутамі і без котра витала в формі малой брошуркі з котрой хушысті козыстаю до дня діснійшого Мана титул Коленды на Боже Народженє ле <unk> В тым моменті пришла коли на писаня чогось ценнійшого Свою родіну вєс опустілам яко <unk>столетні меншызны шажы і добы запамятал окупациі німецковойко радзєцкє впендзанє войско польскє А теразко дісянцьо Летній емерит постанові м написать моноґрафічну Всяж по родінным Чарґы Вой памянці зостало ту уж спомнінь з жытя в Карпатах А до того родіца і <unk> На початку треба заплянувать структура ксьонжкі а настепне одділными розділами замыкат пощеґульны тематы В <unk> року муй Сын Ярослав по закончыню студиі зоставил мі свій компутер і научыл мені напізок Была то огромна помоц в праци але тож сатисфак Ото я Старшый чловек мог написа в компутажа ксьожка в своім языку З того писаня хорикуваня ескодоня ішла дост трестіва пожыточна найважнійша Найздорожше Бому серцу ксіжка Хтось написал о ний же єст написала власным жытю Хоц чытала бым паразикы то не зналяз лем ничы ци хтіл бы му сумліть або поправити носі титул Кавалак Терністы Гісториі Вюскы Чарны на Лемковщызні <unk> ледця <unk> Ксіжка та зостала за лецона яко Література помоцнича для лемковскых шкул в Сродні Зараз по выданю моноґрафіі в віскі Чарным мі несподівані Єго еміненці арциєпископови Адамови з Собока трафіла в моє Кронок Літопис Єжы Павушы Пробоща парафіі Чарных д Лібний і єдночасний дікала Лемко в лятах <unk> написана в языку русиньскым і однале зяна по <unk> Архівальном хроніком притлумачом на язык украіньскій зітописами і коментарами а ведана єм під титулом Кроніка Жытя реліґійно <unk>e<unk>e Парафічар на лятах <unk> Леґвица <unk> А што бы дале Дознате ся попере поль За того был Лемківскій Кляс море нашы горы кри снымаюл бым вас море в торы Лем кри ле снымаю За горами за лісами ся звыджают дня ножами спай ноча не ся Ґ і злемківского лісы зявиты зківского лісы Пісанє на компутежы <unk> рок Санаторіюм в Лондку Здрові Кєдині было Цалыми днями ложы лем крутко штукы і комедия Петставля она жытя двох родін в часі безроботя на заході в Кривіци Брошура выдано потитулам Од призначыня свого неуця Л В Ледвіцкым полю жыл мешканец всі Ізбы Кырил Браєн для котрого война розпочала ся од уділу в войску польскым в войні Обронной <unk> по року а скончыла доперо в року <unk> Пеєхал около двоці <unk> Украіны Звьозокраскій Ірак Ірак Сирія Еґіпт Влохы Анґлі перебывал всерід ружных народ Споткал ся з ружном культуром през ом лет тувачків не запомнял свого походжыня Не вруціл єднак в Карпаты потам уж никого діду Звязал ся з Мігаліну скєру двох діті По єй наґлой смерті получыл ся поновне по <unk>літній розлонце за шлюбну жону Ольґом Збілічний Своіми словами описал вспомнінян звоєнной тулачкій пізній літератскій польщызні записал єй його приятель Ланґнер По смерті автора в <unk> року спомніняты кружыли породжіны навет выза В <unk> мину довідалам ся о ній і згласілам ся до жоны автора Увіжыла же постарам ся Видат в споміны манже в формі ксіжкы і то в языку лемковскым згодні з іх поволом Описали для них обшырны встемп і закончыня Оповіст о дальшым жытю автора по <unk> ус року Так Написано ксіжкы вытера в двох языках Лемковскым і польскым Под єдным титулом Моя Ду война св Леґниця <unk> Пані Ольґа прижыла щестлів при дітях в менже єщы <unk> лет і змерла в <unk> року Тераз спочыває окспільну ґроповцу на цментажу в Леґницкым долі Написал лем также другом істотну в моім жытю Моноґрафія біосок ізмы і бієчны Заганціли мі до того іх были мешканци ктры жыют тераз в давным воєвудстві Леґніцкым В <unk> року з тых двох восек бісіт Лоно на заход <unk> роді Обецні єст іх уж <unk> роді Найвіцей в Лебініци Зназло ся кільку правдівых патріотів війскых ты задбали жебы ксожка зостала написана згодни давным і обецным станом Громаджыня материялу до тойноґрафіі трвало праве два лята влучыл ся в ній спілавтор Анджей Кока вывоций ся з родіны Ізбяньскій Мусілам также поєхати на місце до віскі абы на очни запознат ся з положыньом крайобразом і обецным єй станом Вруцілам з новыми фактами котре позволили мі на узуполніня ксіжкы і упевніли же мож на єм выдать без жадных застрежынь Моноґрафія выдано під титулом Ізбы і білічна давній і тераз Леґниця Рок В новым тисяцлетю постановила витати вспомніня о жытю обычаях і кончужылам перед бесідлиньом в <unk> року і жытю в лятах пізнійшых На Обчызні враз з рисунками і фотоґрафіями Істомнійша ксіжка під титулом Спамятника высєдлянця Леґниця <unk> Заміжам іщы помуч на писаню моноґрафіі в іоскі Боґуша положеной в Заходній Лемковщызні єй білай мешканце Мариі Под конец <unk> на зыбранюльным в чепліцах зостало выбране на редактор Хроніті парафіянной діоцезі Юрославскых в чекіньскых лятах <unk> Ксондз Мук зостал пшеведчым комісиі редакциі До хроні зебрано <unk> анкєт парафіяны о <unk> написало встемте заложыня Остатніх верси з понад <unk> фотоґрафіями зложены во Вроцлаву в <unk> року дімало быти доконаны додатковы коректы пристоку Кожка зостала витана з оказиі <unk>леця інґрасу Його еміненциі Єремяшы арцибіску Вроцлавско Щекіньскій вжесніх <unk> рока з показу Лемковскы Мie<unk>o<unk> <unk> <unk> писалам атряны Візді Врешті постановілам писати мінійшы спомніня Выці в обычаях і культуры під роками <unk> з рисунками і фотоґрафіями Выданя то єст помысляне пред вшыткым з мысльов о роді приятьолах знайомых істориі запечели Чытаючы моє вспомніня Відж выразні же в жытю моім было кілька неочыкуваных зворотів Несподівані зналяз менті ІІ войны св Судетах і несподівані під карабінами зостаме выпендзоны з родінных строн на заход В першых лятах на Обчызні оджыл топусі муй брат а пізній влеся Джево замого Найважнійше єст єднак то же зостали спелньоны моє три жытьовы мажыня Першым моім спомняным мажыньом была добра і учтіва праца в паньствовых передсімбіорствах і єдночасна завязані власной родіны Чез цале своє жытя прагну лем родінного спокою якого не зазналем в лятах діціньства Жытя родінно уважаным заудами хоцала в тым заслуга жолны кора з розсынком благодзіла вшыткы родінны проблемы трудности А в щеґільности раділа собі з моім упором котре не завше потрафім зауважы Другє спелєне мажыня То служыня в міре можливости Боґу і нашой сполечности в церквєвным чытаню і співаню Понібаж зналем Засады канону в Церкєвных од <unk> р старалем ся з певныма маєнтками фронті бесідлені В неділя і свята помагат в набоженьствах церкви На заході помагал лем в набоженствах учестным пробощом в студьонках в лятах <unk> Ґє доізджали ойтец Бєґун ойтец кучыньскій ойце славіньскій ойтец Хыляк ойтец Левяш в Рудней в лятах <unk> ді пробощами были ой Левяж ойтец Федаш Ой Кондратюк в Леґниці доразня од <unk> р і настала од <unk> року а пропощамі были ту ойтец Тытчыно ой Романчук ойтец Літвінюк ойтец Буйко і ойтец Ворогач вшынці Ґє была потребна і мія лем можливіст чытаня і співаня в церквях на набожествах хстінах шлюбах і пожебах старалем ся робить то найлепей як тілько могли чысто глосно і выразне для зрозумліня вшыткых і нахвале Боґ В тым місцю належ выясніть же віра православна вызнавана през шполечніст Лемковском єст віром приємном стирильо методяньскій наукы всходнього християньства Чытале тексты писма Свят церкви выружняют ся вымовом і мельодиком выводзумі ся з традициі Кієво Ґаліцийскій Русі Не мают они ніц спільного з поднаньствем і залежностьом од Москвы як уважают нектуры Москєвскій патріярхат повстал на базє Русі Кійовскій од <unk> лят пізній і не єст століцю християньства хоц ся за таку уважал З часу в дуж повысєдленю варто вспомніть іщы єдно выдажыня Латом <unk> р ксьондз Ян Левяш з парафізім Напота єден з піонєрів орґанізуваня жытя Ліґіі на Ґорноземым Заході оголосил же певной неділі наступит отварці новой парахіі Православной Любіны Відомост розошла ся близка вічні всеред нашой сполечности не тілько поблізскых але і дальшых місцовости Тей неділі кільку молодых кавалерів в Схобіні оддаленой о <unk> км выбрало ся на роверах до Любіны Там в сродку знищеного мяста коло Малеґы Парку стал пусти Великій Костюл Еванґеліцкій обецний костюл жымскокатолицкій в котрым забрал ся споры тум высідлямковскій ґосок Вчасній вірній враз з ксєндзомі в єдній з бочных капліц участничує в тым так Важным для Любіны на Боженстві і разом з панами Хомікєм і одклетем ораз тлумем вєрных з кількунасту восек Лемковщыны і гелмщызны Того дня велькій костюл Еванґелицкій выполньоны был по бжеґі вірными обжонтку всходнього православными і Грекокатоликами ґтиж в тамтых часах грекокатолици не міли позволены на одправляє на божества своіх Напевно в святыні тий пораз першы в єй гісториі завжнял характеристичны мельодийный спів обшонтку в Сходны На разє то єдночыні ся вірных з Боґєм бо хоц слова были єдне то мельодия често ся розвіли Допіро по кількулятах Кажда доросла особа припоміняла собі давне церквевне Господы помилуй Подай Господы Молитвами богородит це Спасе Спасы нас А вчестно є згодност мельодичных співу была єднак без значыня тіж не было втоды важне якій єст ден спєв але то же єст Шак мало ґоні быть воґуле Кульмінацийным пунктам набожества было удуховне пломєнне казанє символичного значыня дошукуват ся можна в тым же тему надзвычайного наложенству товаришу Ґола Мешканец пустого костьола Туры Своім спокойом утверділ вірны в слушности Івіяры Пасийонувалам ся вельома жеми В вольных хвилях клеілам з папіру і десечек мініятурове церкви Карпатскє з шемабанями Зробилам іх <unk> але понімаж было з материялов нетрвалых не заховало ся долго Пізній робілам вякшы церквєвкі стилю ґрецкєго в формі кшыжа рівнорамєнного з центральном баньом посродку і чтерема мнійшыми по боках Банє враз з крижами ту рамєнны Оклеяны были папєром позлацаным і малюваны злоткєм Церкєвкій теж служыл яко табернакулюм ківоты на алтажу в церкві до переховуваня святых дарув для особ хорых На чтерех стронах того табернакулю были іконкі з Бавітсєля Маткі Божей святого Миколая і святого подызваньом посвячена была церкви в парафіяны Такє табернакуля стали на алтарах і в трех церквях в Лебници Міхалові і Мальчыцях нектура выміняно на шкляны Робіла м также оздобны оправы св Єванґелий мышалов чытаных в часі Літурґіі св Інтроліґаторского оправы ск і аксамітного Плутна выконувал специяліста і жемыслік робіл оздобы змідяных материялов для ікон змертвых встаня і четер святых еванґеліст Матеуша Марка Яна і Лукаша ораз Подставкі і нарожникі На аксамітно древняну оправил моцували міцяны оздобы підставкы наружників Такє оздобны оправы дуже і мале выконалем на алтаже в церквях в Леґници Дві дуже і три мале Зельона ґужа дужа і мала Студзьонках дужа і мала Рудней дужа і мала в Міхалові і Мальчыцях по єдной мало Третє моє сполньонене мажыня то Пісанє котре розпочал лем в часі мойой емериту зберало ся тыко бєрунц під увагу дост круткій час за ледве <unk> рад вымслі на писані і выдалі ксьонжы і брошур вымінєных по бежетім выздялях Похлонило споросу періндз терплівости і серце Треба памятать же вшыткы моє ксіожкы і брошуры мают тілько єден цель Заховать і переказать нашом родімов гісторию обычає і культуре новым поколеньом може хоц в малым стопню зецу ушановать познат є заховат є в памяті до прочытаня любшеваня Пелного тексутых ксік і брошур треба посвєнціть кілька місяци З тым же мам надію же не бесоный час В жытю моім не спелнила м ся тілько в некторых єдінах Хоц в честі повинна заінтересуват ся голова родіны Ниґы не можна было оды мне очыкуват помоци в справах кулінарных Не помагалам в тым ани матце ани пізній жыні Куфя ниґди не была для мій цікавым місцем Хоц зізді випіт ся любіло Ниґде теж не научым ся ґраня на жадным інструменті Не научылам ся запису нутового хоц тераз бы ся то вшыдало Пыдало бы ся записат бо вім стары лемковскы мельодиі котры были мі близкє през цале жытя з цалого свого жытя Вєм єдно І то єст для ме найважнійше Же хоц полні лем ружне нізкє высокє і барз важны функцийондовы і сполечны ниґды не старала мі ся вывышать і не дбалам о популярніст Завше старалам ся быть чловеком скромным і спокойным Не заздростіла мі кому нічого В каждым місцу затрудніня учум вшыткых доброй пожондной і учтівой працы Мілем і надаль мам дужо приятів і зволенників всеред Поляків і своіх родаків Шанувала м і шанує своіх приложеных і подвладных з котрым єлам можніст працувать сосядув і Родаків серед котрых жыє і мєшка Мам узнане од тых цоминізмів Хоц поміла мі вдячну роля контролера паньствового маєтку ниґди не скривділем никого ци вповіло на то же не мія лем і не мам жадных вроґів Завше кєрувам ся єдном Сталом засадом оцебы подвладных Якіль был бы м працовникєм на місцу контролюваного подводного То хыба завше позваляло мі уникнуть несправедливой оцены працивникы Хоц не досвідчы лем як ін моі краянє явных переслядувань біця поліґєрк ораз Візіня рух то позостал вем ні ціхы жаль і ураза долвчастных влад польскых захыжон зонов На <unk> Кшывды Зань єст праведлива Выпендань зроцінных струн А до вас обецных за брак позволены повруд в родінны строны і брак одповіднього За дост учыня за то ганібну кшывдым і надаль єст єм діяльным члонкым нашой вспільноты для котрой од лят школьных подій дісійше працувала на полю сполачным і реліґійным Мысл же моя родина коляды сусі і знайомі Оценюл мою діяльніст одповідньо Цо было добре похвалюл А то было зла выбачыл На конец того тому чытельникови Звлаща є Лемкови належы ся одповід на засадниче питаня Єжли так тенскніш дачого не єдеш в ты своій ґури одповятам душа і серце єст стале в кура Але Старе мусі позостать уж з родіцами сонся дамі і знайомы міны обчызні Там єст тераз тылько зєльона пустыня ту посто незапомня Жебы справліли ся чыєс мажыня на поворот в родінны строны потребне єст сполніня кільку важных варунків Найпір будова друк настемпні гень вытрвалост молодост здоровє ораз <unk> разы пільонты Члі Ґодзіве одшкодувал