Archiwum
łemkowskiego radia

Добрий вечер Видам барз сердечні на слуховиску і запрашам гнеска на оповіданя котрого авторком є Мария Мальцовска з книжкы Найкрасша приповідка а оповіданя під негом Нянькова правда Мені товды было <unk> років Може да кілько місяців веце точно не памятам але дуже добрі памятам же в тоту ніч єм спала вєдно Зєлков і в Лемков на сіні Спало ся твердо твердо гі на каміню долов недалеко од того міста де сме спали ніжно дзюрціть поцічок Выгралат ся свою музыку а мені ся приснил сон приповідковий сон Выросле мі крыла сталам ся білым моталиком вылетіла м высоко аж до самого неба Гварят же дітина коли ся і такы сниє таже росте Пристала м на луці по сятій білым руменцьом і на душы мі стало невысловно легко Хотіло ся мі співати кружыти над толу луком і тішыти ся а іщы єм хотіла жебы ся тот сон ниґда не скінчыл жебы тримал три вічности Але як дітинство так і дітиньскы сне скоро ся минут тай одлітают од нас не аж так ніжно як прилітают Вставай Будуня острий голос піднялам оловяне вічка і знову єм ся понорила до снать ставай наполігал голос треба коровы выгнати на нашу Вже давно час Спати ся хотіло неописательно Усвідомлюючі сі свою повинност котру єм каждий день выконувала вже дас місяц вылізла єм іщы з добрі невтвореныма Вочами спід перини і по памяти встала з постелі Ту Наня пришла звист То зато же мі не дали доснити тот красний сон Вы ой кулам на цілий двір Нянько стоял надо мном высокый правысокій скосол на плечу хмуравый Зналам же він ся з никым не панькат кєд ся іднать о роботу але жаль мі стискал горло і я плакала дале Не піду проговорила єм через слизы придавленым од плачу і злости голосом Як не підеш скричал Нянько Сама знає же роботы маєме днес барз много Вказує ся добрий час Я вже давно мал косити А ты такой гвариш Ану швидко ся облікай возьми хліб і гайда Я стояла не рушаючі ся Нянько підышол близше Што з тобом Ганько гварил лагідно Я находжу хліба уже цілый місяц мені даєте лем хліб і хліб а інчы мают кобасу Підхлипывала єм стоячі на єднім місці Нянько ся схылил Якось дивно му позеленіли очі Не встигла єм ся спамятати як палиця скочіла на мій гырбет Я тобі дам кобасу я тобі дам А ти го лем знаєш як робит ся хліб Жебы я такє од тебе веце не чул Чуєш А тепер марш І він зо силом шмарил паліцю на землю так же вна ся мало же не зломила Я нарікаючі як бы з ня скору дерли Не так вже од болю як од злости пішла за своім ділом Мати позераючій на то вшытко розтягла рукы хотіла ня пригорнути але я єй грубо оддрилила од себе Коровкы ся спокійно пасли і я могла на росяній травці доснети свій сон Та на жаль приснил ся мі не моталик але нянько з паліцьов Пригнавшы коровкы з пашы я ся все іщы бавила на ображену Але Нянько ся справувал так як кібы ся нічы не стало В тот ден єм была барз змучена Мати приправила вечерю але моі вічка ся зліпляли і так єм ся одволокла прямо до постелі Нянько наполігал же треба істи хоц як я ся сперала в його руках посадил ня на коліна і зо словами Іч Ганько кормил ня печеныма бандурками зо сметанков як маленьку дітинку і ніжно ня гладил по голові Доднес памятам смак тых бандурок Нараз ся вшытка моя гордост і ураженост минула і добрінайджена єм зачала тягати нянька за курты балвусы за долгый ніс А нянько моі розпущены хлузкы терпезливо вытримал По вечері єм ся угніздила нараз з няньком до постелі Скрутила м ся до клуб капіт материну пазуху а за десят минут єм вже спала міцным здоровым сном Рано ня побудила бесіда родичів Мали такий шумний звык по пробуджыню розповідали своі сны Часто переважно нянько бесідувал різны приповідкы і пригоды з жывота В такы моменты я од приємных хвиль а нераз і од розкекешыня затихла під перином Аним ся не рушыла робила м ся же сплю твердым сном Про більшу пересвідченост єм кущок харчала бо м добрі знала же Нянько з матірьол думаючій собі жыя не сплю нараз скінчат бесіду Тогди я тиж чекала на приповідку але мати зачала бесіду котра ся на приповідку нияк раз не удавала Не мал ти єй так Знаєш она іщы мала а вже мусит пасти коровы Мала бы ся грати Сачувшы же ся говорит за мене вхопила м ся за ріг пери і скоро не дигала Чекала єм што буде дале Але даякій порядок мусит быти підвышал голос Нянько Євка з Лемко роблят інчу роботу Ходят грабаты сіно а Ганька вже не є така маленька жебы не могла выгнати коровы А там няй собі поспит Я тідашто повім як од мала не приусіш дітину до роботы на голову ти вылізе а як выросте ниґда не розпознат што біда а што добрі Вже тише додал Нянько Твоя правда Але я не прото А про што ты Я думала ци бы не было добрі час од часу ідашто мня сове купити Но жебы дітина добрі росла А што масло і молоко од того не росте Ой ой ой ой яка з єй дівка буде в молоці купана засміял ся Нянько Він ся з мене сміє подумала єм собі бы я ся ниґда в молоці не купала Мати меє миє в бочці Мож купити консерву продолжувала мама Тепер такы добры привезли до обходу Нараз єм зачула няньковы крокы пришол кумі та іщы красше я прикрыл сперенол без слова Долго молчал Конечно повіл Конзер хывариш чом бы ні Чей не стриіме так зле жебы сме собі не могли доволити Хвала Богу урода того року не вказує добра і без грошей не сме Хоц ты добрі знаєш же треба думати і на завтра Старшы дівкы вже за хлопцями позерают мала занедолго піды до школы кельчыкі будут але на консерву бы ся нашло Чом бы аинді Нянько знову молчал Я отворила єдно око і зазріла як він встал з постелі напил ся воды поставил горня на умывадло і на скоро ся обернул В моім обистю консерва не буде Чуєш не буде загоріл гнівом Я ся переполошано засунула під перину О чім они говорят Тат я не просила консерву Я она просто хотіла спати і кобасу Я вже хотіла штоси повісти але нянько затримуючий свою про мене з незрозумілу і знову собі ліг кій бы ти знала што я пережыл з конзервал повіл він якымесь дивным голосом Бєсідувал В мт будякы пригоды з воєньского жывота але за консерву ты іщы не чула Та слухай Нянько на момент замолк задумал ся а потім зачал розповідати Были сме глубоко в горах чекали на приказ коли мож выдарити на врага Тото чеканя нас тискало як камінь на грудях Хотіли сме ся чым скорійше высвободити з того німецкого пекла хоц шансу сме мали малу бо они мали силу а мы были в обключыню А ту ся минула і страва Запанувал найбільший врах чоловіка Голод Вже третій ден мы ніч не мали в роті кышкы нестерпно боліли Яжувал магорку котру мі тицьнул до рукы володьо Нараз голод перестал Але за годину знову ся хотіло істи так же аж перед очыма свічкы світили Бож што я бы тогди дал за скірку хліба за погар воды Ту злусердил ся над нами провянтний іржі вытяг остатні за собы і розділил по єдній консерві про пять людей Вшыткы ся жадобно притягли ку мясу самы собі не віруючі же заженут тот страшний голод Наша консерва ся дістала до рук вінцкови котрий стоял з краю Чуючій іх в руках вінско аж застонал од успокоіня Потримавши єй дакус зіркнул на нас на його твари ся зявил усміх Мы напружено чекали коли Вінско втворит консерву Другы вже єли а нам ся з сели не збігали Він ско постоял покрутил консерву в руках побавил ся усміхаючі ся Мы ішли ку ньому Як він то увиділ а тепер слухай што было дале Скрутил ся убіг і давай втікати Мы скамяніли на містах не могли слова высловити од несподіваня Спамятавшы ся побігли сме за ним Бігли і кричали Што ты робиш Дай покоштувати консерва про вшыткых Дай не втикай де біжыш Але він ско нас не чул Біжачі нас скоро вторкнул консерву выберал з неі мясо напихал полен рот а при тім позерал За нас зловістно шкірил зубы і кричал Я і чуєте Я і Никому не дам никому Потім іщы было чути якысь незрозумілы слова І він пропал глубоко в Лущаві Мы вшыткы четверо попозерали на себе Здурів Повіл дакотрий з нас точно вже не памятам хто Татос фыня додал інший Я молчал Як то ся могло такы стати Вінцко ся ділил все з каждым фалатком хліба жебы справды він был такий фалошний Ту ся озвал такій страшний выбух же ся аж горы затрясли Мы вшыткы як сме были попадали сме на землю але злістю мене не переходила Як єм ся схопил і обтряс зо себе гылину я побіг на місцо выбуху а там вінско в кровли міцно тримат консерву Перша моя думка была До кінчу гоі доім консерву Тать вінска нихто вже не спасит Істи ся хотіло так же аж в очах потемніло Я вже піднимал руку кітьєм ся поглядом стрітил і з мірным усміхненым поглядом Вінска Може то были очі шаленого Я ся одтяг спустил руку Ні Захват шаленого минул він ско беззвучно порушал ворогами вытігаючы з кышені якыс фотоґрафіі Вказал мі іх а там жена і двоє хлопчыків Твоя жена і діти опросил єм ся вінско притыкаючі кывнул головом і скрывил воргы мені стисло серце од болю Товды м нараз подумал на вас дома на тебе жено на маленьку Євку і в Лемку Біль серця прикрал ся до гордла До оч набігли слизы Забыл я на консерву забыл на голод Передомном умерал чловік котрого голод догнал до шаленства до смерти Передо мном вмерал мій войовний приятель піднял єм Вінцка на рукы і выніс молчкы на поляну Віцко стонал зогапня Не треба За тот час зышли ся камаратя Стікаючій кровльов вінско з остатнього выдуху повіл Перебачте так ся готіло істи І сконал на моіх руках Нянько затих Долго молчала і мама Я ничому ісповідженого не розуміла лем тілько же конзерва є дуже добре ідло і добрі бы было посмакувати сі на ній Міняли ся рокы Нянько ниґда веце не припоминал тоту пригоду Я одышла з дому А аж потім як ся сама спознала ціну заробленого хліба порозуміла єм нянькову правду І на тым гнеска кінчыме дорогы слухачы дякую Вам барз сердечні за увагу чытала Моніка Тылявска