Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 160
Слуховиско #160 - 22 VI 2015 М. Абковіч Караімскы леґенды ч. 2
Episode description
Слуховиско #160 - 22 VI 2015 М. Абковіч Караімскы леґенды ч. 2
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja przedstawia drugą część karaimskich legend, skupioną na Karaimach związanych z Radziwiłłami, ich służbie wojskowej oraz rolą przy birżańskiej warowni. Główna opowieść mówi o osłabieniu życia wspólnotowego, pobożnym pasterzu Józefie Kaplanowskim, konflikcie z oddziałem karaimskich kozaków i zabiciu pasterza po wydarzeniach w kienesie. W zakończeniu legenda wiąże los kozaków i ich potomków z karą wspólnotową oraz wspomina późniejsze nieszczęścia: najazd, głód i dżumę.
Automatic transcript
Добрий вечер Витам барз сердечні на слуговиску і запрашам на другу част караімскых леґенд Послухайте днеска леґенда під на <unk>я в Ксенстві Літевскым была вылочном власностом велького ксєнця праґнут взмоцніть стан рыцарскій Війтольд зачал наґразать ньом Боярів Радзівілові были найпотяжнійшым родем не маючым собі рувных на Літві Ґы за Зыґмунта Авґуста До Літвы прилучено в <unk> року зємє кавалерів мєчових знайдуючы ся там варовны замкы як тиж і роля Караіму броньонцых згодні з замыслом вітольда границ паньствовых утраціли своє первотне значыня Кожыстю з Безкрулевя якє запанувало по смерті круля Миколай Радзівіл переєл на свою службы засідаючых пограниче караімскых оброньцув Його сын Кшышоф перви Пьорун выбудувал в Біржах тверде і вспанялы замок През вікі Варовня та становила барз важный пункт охороны границ вільокротні мусяла ставлят ся опур войском надізджаючым Польскы і Літве Выкорыстуюч присідленых Караімув Радівілові орґанізували своє приватне войско Служонцы в нім Караімі козаци вчас покою полнили роле посланцув ора творили конну страж Ношены през них уніформы всказывали на дом Радзівілов Свіжо прибыли до Бірж локовані были на улици ношонций іх імя Континуюнц політикы великого ксінця Вітольда Радзівюлове старали ся запевніть Літві незалежност ораз установить народови костюл абы цілковит одсепаруват ся од Польскы В тым целю Миколай Радзівіл руды в <unk> року прил кальвінізм і зачал розповше то вызнанє на цалой Літві Міром переслядувань католицизму было то же пшехжды могли засєдлять лепше земє ораз приймувать маєнткы католіків В часах трудной історичной прубы Радзівілові приходіли на строны вроґу в Польскій удостем ім вартовні в біржах котрой узброєніє становіло <unk> армат і ді стацийонувало цале войско Боґаці были славні ксьонжента належало до ніх <unk> мяст і <unk> девят хуторів Войско на Замку тримане было в стіслой дисципліні леч за його мурамі ніц не гамувало є о кіл знаня і безграничного розпасаня Кпі нас учут реліґійных католиків і віроломство замініли в атеісту самых переслядовцув безбожност і розвізлост замініли войско в узбройону тлуще бушуючом посрід місцевой людности Упадок моральности ньомінул рясті побожных доткара імув В міра уплываючого часу запомняны были права пшоткови хоц не выгасла єщы цалковите память о власным походжыню Як овце без пастежа зберали ся старцы і в мільчыню поседявшы в убоґій кєнесє розходіли ся додому Відомост о упадку жытя сполечного і перегнаню пєнцю колейных пастежы дотарла до Посволя Зловроґы вісті розходили ся по домах Трафіли руніж в Проґі Йосефа Каплановского Богобойны тен старец мешкал в Вальонций Сєгаці на обжежах міяста тяжкій сломяны дах дотыкал зємі а малы окєнка переслоняте окопцоным папєрем творили образ мільчоцей покоры Притьмяне святло поблискуючого каґанка жуцало ясне плямы то на окопцоны стіны то снувна тварде клепіско Круткій кожух і бараня чапка служыли старцові през округлы рок През другє зімове вічоры трудил ся он тлумачыньом писма Святого Ліге господарство і переписуванє ремкопису приносили скомпы дохуд Лемк перед колейным днєм вкладал в уста його господині побожне жыченя лепшого ютра Жебы потримати ся надіє украдкєм кладла она в пєц хлебови щапе древна ци теж скуркы хлеба З покою сендівого пастежа не монціла ани тенскнота за часом міньоным ґди без обувя ставал прид олтажем ани теж недостаток котрый надшедл разом з покрываючом його головы си візнул Ясны умысл і свідомост свойого поволаня давали му сілы бы през цале жытє служыть бідным так як і он людям До ґлембі душы прияла ґо смутна відомост Без намыслу удал ся доберж діта рона час пшедпораный модлитвы розпочынаючой дінь Покутны Як дзвянк вікового дзвону розлегли ся з высокости алта слова його модлітвы і зароснятом стежынком зачали наплывать до немаль пожуцоны кєнесы побожні люде Жутона іскра взєціла всюд них правє выґасло юж надіє І з каждым колейным блядым світом зачало появлят ся в домодлітвы цираз він і вінцей люді В часі єдного з перед поранных набоженств складаючых ся з козаку в Караіму одділ стражы переізджал обок убоґого дому модлітвы Зауважывшы незвыкла о той поже освітлені кєнесы Стражници натыхмяст сєдлі з коні і виднонц взношонцых модлы старцуф постановіли вес до сродка Єднак одзвірни заґрозіл ім дрога і засуґерувал же повинні зоставіть бронь на зевнут Єго становчы тон справил же улеглі Зо злостьом повбіяли клінґі шабель в стяны сєні порозвішали на ніх ладовнице і халасливі втаргнелі додому модлітвы Споглядают з поґардом на позбавне упнякшынь стіны одстепци зачали блюзніть і паствіть ся над вірными Молітевны спєвы зостали перерваны По круткій хвилі всерід пануючой тішы розлегли ся од олтажа слова потемпєня зловєще преповєднє і везваня до повороту на лоно яры пшотку Доткєнці словами пастежа козаци зачали грозіть збужыньом кєнесы і злослібє высмівать безбронных по чым досядувшы коні поґальопували на замок Слова Наґаны так взбужыли гарды в козаків же постановили выґнать збірш доперо цо прибылого пастежа Вчестным ранкєм дня наступного лічно узбройоны оддял вдарл ся до кєнеси і розпочал безладну стреляніна Поґасли воскове свіце В полку козаци зближали ся до кленчонцего сендівого пастежа хоц ґо поймать В тій же хвилі розлегл ся голос Нех ся завстиджол і затрвожом вельце вшытци моі перетівници Нех завстиджені оддалю ся спішне і скамєняло вытінте козаче рамя Задржелі ніґодзівци з тровоґі і в поспіху вывєдлі з кєнеси свого тримаючого вытінтом перед себе ренкы компаны По докончыню модлітвы неустемплівы пастеш найкрутшом дрогом удал ся тот рок Неокіл знана ватага опамятала ся шыбко і глыбоко вбіяюць остроґі в коньскій бокі поґнала до Посфоля Ґдне зналезлі старця в його родінным дому рушыли до Трок ґде пшыґальопували акурат в дінь покутны Пізным вечерем розходіли ся вірні до дому Пастеж уклянкнул при толтажем по чым вышел з кєнеси яко остатній Заледве перекрочыл улице ґди з за венґла выскочыли козаци і заромбали го Неоподаль велького каміня лежонцого напретів дому модлітвы Выбухла троґа збєґлі ся люде леч перестемпци перепадли в непшеникньоных тємностях Шуцено ся в постік і вкрутце припроваджено четверох злочынців вжуцоно іх до ґлбокого льоху увеся поставляно страже Доґлбні в стрєнці люде в цілі наступного ранка убіць на місцу збродняжы леч выйд до самосонду не допустіл Ґде ся єднак оказало же правдіві забуйци здонжылі у Пойманых козаків постаново перекльонь і выдаліть зо сполечности а <unk> поколеня іх потомків осондіть о віяры пшотків І стало ся так же додісяй не маю оні права встепу до кєнесы і терпіом з поводу хоруб очу Зістіли ся пророче слова пастежа о призначеню козаку з оддялу ксєнця Радзівіла В <unk> року Літве наєхали войска круля Швецкого і шыбко зближали ся до Бірш Комендант залоґі броньоций твердже розказал спаліт място Войско згромаджено завалами Оброннымі Людност цивільна в поплоху уходіла до лясув і на Маґніска помимо зантого опору Шведі здобилі і збужылі замок Посували ся в ґломб краю Не запобігло то єднак нещестом Караіму В <unk> року наступіл страшливый ґлуд Колейны рок Пшынюсу джуме Так і то Смутны льос споткал козаків ксєнця Радзівіла котрых мрочны діє перетрвалы в памяті настемпных поколень І нагнеска то уж вшытко Дякую Вам барз сердечні за увагу чытала Моніка Тыляфска