Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #94 - 2024 09 09
Ep. 94

Слововиця #94 - 2024 09 09

•

Episode description

Слововиця #94 - 2024 09 09

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja jest poświęcona językowemu rozróżnieniu między czasownikami частувати i честувати, zwłaszcza w kontekście jedzenia, gościny i okazywania szacunku. Prowadzący omawia kilka wykonań pieśni o młodej dziewczynie wydanej za starego mężczyznę oraz sięga do słowników; jako własny wniosek przedstawia zalecenie, by w odniesieniu do jedzenia mówić o częstowaniu się, a честувати odnosić raczej do szanowania lub honorowania kogoś.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Добрычер витайте дорогорадя Слухаче з той стороны Демко Трохановскій і проґрам Словиця проґрам о языку на языках і так дале і знам знам зараз звідати де Михаль Чом го неє А я лем припомну же з нашым новым спілредактором в Словиці будеме ся стрічати а бодай так маме в плянах што два тыжні ну я тіж бы м был рад жебы тото было дакус частійше ноле на початок так сме рішыли же зато Но кєд бы сте звідували хто тото Михаль то был тыжден тому і буде о тыжден не але о хвильку Вам поприпомну не бійти ся іщы лем доповім же тото што сме рішыли зежні будеме ся стрічати Одякую іщы за вашы коментариі берз смілости приняли Михаля не лем в редакциі радия Лем фм але в проґрамі Словиця А так лем на тепер то думам же може поведе ся дакус частійше Дале добрі них зачнеме Е одповім на Желаня слухачів по посліднім проґрамі і припомну бодай тото як до нашого спілредактора ся звертати припомнуто Мигаль В Кушниці послухайте ю сой бесідувал а будете одчути тіж о тыжден Михайло а веть Михаіл ото є скорше така церковна а веть формальна форма імні так В паспорті записаный є Михайло бо там ем записаний по украіньскы бо тото є формально так Но дома ми ся казало інак дома ми казали Михалю Михайку але Мішыку по всякому тото было но мі ся май любит обы ми казали Михалю бо то яка така еп наша форма Яй чул дома і оно но мі ся оно дуже любит просто так ся стало Тото форма котра має якій такій і мадярскій слід так уж мадярскому языкови маєме сісю форму ім Мігай но там уже давно стратило ся тото мнятко Е просто у них оно просто перешло на А русиньскій є іп такоє Така форма імні як Михаль Нож знате хто тото Михаль Але тіж знате же словиців все зачынаме од нашого джінґля Зато і тепер такы буде То значыт по нашым языковым джы чуєме ся уж з нашыма темами А я знам азбуку Уж познали мы а з буку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса ел як лоси М як мала О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві ю як Югас я як ябіль бук є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Такій маме Джынґіль был джынґіль были тіж вакациі они минули Коли деватату бесідую очывидно вчас премєры нажыво тепер в тым моменті вчас премєры того тинка проґраму проґраму Славовиця Можеме повісти очывидно же сме ся о них забыли бо я уж ся мі здає давно забыл але так мают вшыткы Родичы жебы м не забыл єдно ЛЕМ ка Лem крапка фм можете все абсолютно все писати Ци нас чути ци нас не чути ци нас добрі чути як нас чути си ся згодити з тым што редактор бесідує си ся не згодите но і зато нам треба вертати до языковых справ так кєди школа вернула то і мыси нашы бесіды будеме продолжати належ то до бесід вчас вакаций котры уж минули мал єм іх вельо за ных барз якуюм они барзі інспіруют Іднодонес єм з них выбрал єдну тему котру хыбаль мож зачыслити до того мішка што ся зове Як повинно быти Бесідую ту о двох часословах частувати ци честувати в однесіню до ідла Ци маме ся ним частувати Ци маме ся ним честувати тым ідлам Но і маме ту такій проблем бы очывидно наконец завершу свою бесіду так то маме такій Проблем же найперше хыбаль може так о послухайме єдной пісні А той шым не повіл однес буде лем о єдній пісні о примірі з єдной Пісні але в парох выконанях то такій наш музичний примір буде до нашого языкового проблему то знана пісня з Підкарпатской Руси на порточку права Звертуйте тіж увагу В тій пісні в котрій котру зараз пущу в тій версиі той пісні котру зараз пущу што треба молодій дівці Очывидно за словами той пісні так робити з дідом кєд же єй выдали за старого діда тото молоде дівча было выдане за старого діда ту звердити увагу но і тепер версия цікавой музичной ґрупы Сонце льош яка часто сігат до фольклору Підкарпатя но і можна повісти загально Русинів зато послухайте ци там діда честує дівча ци частує на папбацько прала на вербачку кляла Поможыме пане Боже шоб собі думала шоб собіду шоб собі шоб собі дувала Я собі думала за молодому а мен не бенде годале заєдастарому За дієдаста за дідаста за дідаста Як дастну участнувати муж поможыме Пане Боже верве з діда душу Вервез діда Вырвез діда Вервес діда верби з діля душу ґадушу а вы самы стардати єм молоду брали Єг молоду єк молоду Єк молоду бра т права А вербоцьком плява Поможыме пане Боже шоб зыбы думали Жоб зобі жоб зыру жоб зыду Но як сте чули ся мі здає хыбаль добрі там ясно чути буде ж діда частувало так а пак як уж дівча бесідує в першій особі в своій особі я діда частую частувати мушу Так і перейдме до Етимолоґічной анализы обох тых часослів частувати Найперше тото так знав співанці напевно походит до слова част так частувати то найперше ділити ідло на части і дакам до кому пропонувати го зісти або жебы взял даяку част з того ідла дакого заохочувати жебы зіл даяку даяку част так част як вытинок цілости даякой ци абстракцийной ци даякой конкретной на то даякій кавалец то даякій фраґмент то даяка кількіст цілости вытинок з цілос ти тот дакій елемент і так можеме собі тото дакій одтинок кєд дашто поділиме на части так знаме о што іде в тым моменті же то якысий кавальчык част част так од того можеме очывидно взяти тіж участ так як быти самому Частю даякой цілости напримір даякой стрічы так участ на котрій бере стріча на котрій береме участ так то може быти даяка тіж неокрислена Єдиниця міры част чогоси так дві части чогоси Можут быти дві половины то зут тіж части так але може быти кавальчык цілости што фунґує і самобытно Взглядом цілости як і нероздільну З цілістю же ціліст мусит мати тоту част так Може мати част світа як самобытну дак части ріжны світа як самобутне ле вкінци тіж творячы ціліст даного світа Так ци так частувати ци частувати ся іде од части Так і ту кєд підеме до гостины котрій о хвильку будеме тіж бесідувати і участи в гостині Но то ту тіж треба повісти іщы єдным етимолоґічным поясніню частуваня та власні то і з тото жебы быти частю гостины дакой акциі імпрезы но і ту нам кус тото комплікує дальшу част Зрештом того што хочу повісти Але послухайме може інчий примір той пісні тым разом в выконаню оркєстры Святого Миколая польского ансамблю Знаного Фолькового Єдного з прекурсорів мож повісти Фольку в Польщы зато послухайме што они співают і ци частуют ци честуют На поточкым брало На вербочкым кло поможымем пане Боже што м собі думало што собі думало Я собі думала хлопцям молодому онавы дол За лідорого за Ліда Як мя выдавали То мі так казали Обис моя доню діда честувала Діля честу Я діда честую честнувати мушу Бом може лем пана Боже візміс діда душу Візвішу Візміс діда душу Дай завіс на грошы што бым старен знати ат молодым браты як молоду Зобрал двох сторо Не дал молодого Бо може пана Божым выдай хоц старого Маме Миколаів маме уж другій музичный примір приймаме версиючы Діда Триба Честувати Но і тіж зробиме собі найперше етомолоґічну аналізу того часу слова так іде о слова чест значыт чест Што може значыти често Може быти добре імя то гонір до того можеме мати дальшы похідны даякы асоцияциі з такыма словами як хвала як слава ци дальше пошана може і гордіст Але іди о тото кєд вернеме до нашой співанкы же кєд в версиі счастувати Дівча мало бы діда частувати так значыт мало бы му подавати Е Істи ту зацитую за што мя діда частую частувати мушу поможе мі пане Боже возми з діда душу ци ж бы тото дівча было зрыхтуваня ідла аж так знервуване місяц здає што куст нелоґічне дівчо дівча найперше думало о молодым хлопцю єй выдали за старого діда і казали Частувати ци честувати Подумайме но Частувати ту так як давнійше напевно было так же муж радше зараблял грошы ци робил в поли ци занимал ся ґаздівком ци хыходил до роботы бы його жена радше радше была дома і рыхтувала іду аной з самого того Е жебы та такій был поділ обовязків напевно Напевно не было бы аж такой траґедиі жебы з того жебы з того робити такій великій проблем бесідую ту о контексті лем оязыковым контексті не думайте собі же хочу в даякы сучасны контексты тото тото вводити Іди мі лем О язык такій ся мі здає же ту радше м ходит о тото же молоде дівча было знервуване было мало тот великій проблем же сой миряло о молодым хлопцю О даякым шугаю легыню котрі за котрого могла быти выдана може уж была розлюблена але выдали єй за старого діда і не дост того казали го казали го честувати Но і добрі то я іщы єдну єдну співанку приведу дост стару то награня Може дахто Знат тото награня то Джон Ґоч Іван Ґоч награня награня з еміґрациі еміґрантскы награня З Америкы сперет на певно ІІ світовой войны ся мі здає не хочу попутати так ци так то уж хыба найстарше награня може найблизше тому ориґіналови котрий мал бы быти послухайме мавіда мавіда і <unk>m Такітувам версию з Честуваньом діда Но добрі треба нам піти здає ся мі до словників Піду найперше до словника Хорущака Там найдеме обі формы і честувати і частувати Пасмотме собі з частувати гостити Честувати такы уґащать ченстоват ся такє єст такє єст поясніня в лемківско польскым словнику Ярослава Горощака іду до Честуваня значыт честувати то по польскы честувать гостіть і гонорувать так і ту тіж маме штоси з гостином штоси зіду но але добрі піду тіж до словника Юрия Чория котрий мам перед собом в друкуваній формі зато певно буде чути як тоты стороны буду перешмарял Частувати частувати тракастатя то Частувати значыт гостити то перше перше значыня з назначыня і честувати то буде пару значынь честувати Уж смотрю на честувати така єст статя то По перше так шанувати пошанувати так іле тіж єст з гостином гостити але єст тіж такє поясніня з цитатом з Івана Петровція люби свій край чыстий свій гордий рют і будеш серенчыливий Но і тіж як даякє Еланя ту цитаты сы Туряниці люби моі любили моі люде Подкарпатя любит ся честуйте ся і як рідні братя Но і ту маме здає ся помаленькы тоту одповід як бы мало быти зато собі яж лем о єдным полю же тішым нашол нашол польску етимолоґію того же колиси В значыню гостити дакого то тіж честувати не лем частувати даякым ідлом але кєд уж дахто просит дакого на гостину значыт го честую честує же го барсы шанує же го поважат же дає му дає му чест і здає ся мі же ту єст тот результат коли зышли ся два близкы такы наухо слова но і што з нима зробити Тота польска етимолоґія здає ся мі кус мі підповіла Але здає ся мі же кєд ходит о ідло то будеме ся ним Частувати будеме го істи за сут будеме го ділити на части будеме брати даяку част з догоідува што нам подали а кєд іде кєд іде о честуваня то єднак то буде пошынуваня Барз часто тото будеме путати зато же же На ухо то досты слова то дост ґесу слова Але кєд бы м я мал выберати то частуйме ся ідлом а честуйме дакого інчого Ту іщы єдно бо вшыткы співанкы што єм тепер привюл были співанит через жытек речу Не Русинів так были придбаны дакым до свого репертуару а я ту і при нагоді поздравлю нашого тіж нового редектора з Підкарпатской Рус і Руси Юрка Шыповича якій дост недавно бесідувал З Марийом Біляк котра прекрасні співат і ту можеме почути ориґінальну версию співану через русинку в русиньскій версиі скус інчым Скус інчым текстом то тіж цікаве зато і тепер послухайме На поточку бра ла навет водкум крала Бо можы мі пане Боже шом субіду маля шом субіду ма І я з собі думала хлопця молодого а мене оддали за дідарого за діда Куіня оддавали татак мі казали Честуй донько діда не буде ти біда ни буде ти біда і я діда честу ву честувати мусу Поможе мі пане Боже унніст діда душу діда аду унєст адушу та заміс на грушу Обо старі знали як молюду брати Як моду бра ти або дідо узял молодого дал Бо може мі пане Боже обо дідо устал Оо бы дідоустал Зато маме ориґінал думам за уж вшытко тепер Мам знати Мария Біляк і чествуй донько діда не буде біда кусиньший текст Я діда честуву честувати мушу Поможе мі пане Боже удніс з діда душу та і заліз на грушу і так дале Е Бог діда узял обы дідо уста Но і тепер підсумуйме собі рекомендую барже ідучы до того зіданя котре было котре было на самым початку частувати ся ідлом А честувати дакого А на нашых примірах дівча не хотіло честувати старого діда мрияла о молодым а дале єй за старого діда котрого честувати не хотіла і здає ся мі за ничту з частуваньом значы зрыхтуваньом ідла подаваньом ідла не мало нич тото спільне Я напевно тоту тему порушу з нашым неоціненым мигальом ориґінальным найті спікером русиньского языка в підкарпатскій його версиі напевно порушу тыжден а вы за тот час закляс ся того діждете пиште на адрес IV крапка <unk> Ну жебы си зо мном побесідувати поза антеном што барз але то барс рекомендую а на днес уж красні Дякуючы Вам за тот прекрасний вечеры пращам ся помаленькы Но што ж чуєме ся О тыжден зас тримайте ся слововици Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках словиця