Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #92 - 2024 06 24
Ep. 92

Слововиця #92 - 2024 06 24

•

Episode description

Слововиця #92 - 2024 06 24

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja Słowowicja była poświęcona przede wszystkim leksyce i fonetyce języka łemkowskiego: prowadzący omawiał, kiedy dawny prefiks u pozostaje jako u, kiedy przechodzi w w, a kiedy w wymowie pojawiają się warianty podobne do g lub ch. Drugim wątkiem była terminologia piłkarska, zwłaszcza nazwa zawodnika atakującego; prowadzący uznał, że forma atakujący może być odpowiednia, a ataker nie jest utrwalony w użyciu. W końcowej części omówiono list słuchacza z inną wersją dziecięcej wyliczanki oraz opisem zabawy polegającej na dotykaniu palców dziecka.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і Слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Так і пришла хвиля на словицю нажыво в ітам кресі Демко Трохановскій стоі з стороны радия Витам кресі з Підвышовского нашого студия Нажыво кєд очывидно слухате мы того проґраму не жыло бы днес ся вкаже же маме часом повторіня а і до повторінь коментуєте Тото што я часом повім што часом представлям а більшіст т яка єст єст такой од вас Зато же пишете нам Дмка єте лем Крапка фм зато ся барз але то барзтішу Но і што жебы не передолжати жебы зас не мусіти нати так як все зачло нашого нашого джінґля си азбуком з мурєнкового булбукваря ну і тым самым зачнеме собі слововіцю наступну і послідню перед вакациями кєд слухати проґраму нажыво Словацю А я знам азбуку Уж познали мы а збуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса ел як лоси М як мала о як орел пе як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягій твердым знаком Но то так штоднесловици слухайте ты рват евро евро футбольовий шал або футбольовий евро шал Но зато тіж тыждентому мали сме таку тему в лексикальну тему як назвати тых панів ци пані котры грают в тоту гру но і очывидно як бы не было мама і коментарі до ґолькіпера до дефендера до помічника Але маме тіж коментары о чым неска быду дашто хотіл повісти до атакуючого котрого назвал єм назвал єм страйкером бо тота лексика сучасна лексика барз часто входит з аґлийского языка хоц не лем як єм прібувал вам вказати і довести так ци так днес буде о тым словици тіж єм бесідувал о тым же нам нас і так Іщы тот ґлобальний анґлицкій язык дост нас ощаджат зато же же кєд сой посмотриме на росийскы формы і ріфері або тайм значыт тото перше значыт судю котрий котрий свище або судит оцінят пильнує мечу і од початку до кінця ци тайму котрий уж в росийскым языку выперат половину ци терцію в хокею ци ци кварту в баскетболи Но тоты вшыткы тоты вшыткы слова котры входят з анґлийского языка іщы на сомилю хоц но і кєд ся може стрітиме о пару три пят мо за десят років і в нас так будеме тото тоты вшыткы явиска называти так ци так дві справы вынукли по тым попереднім проґрамі Е Перше то о тым атакуючым о так одраз речу бо тепер представлям што днес буде в проґрамі си можеме татакуючого назвати атакером барсфайны звіданя очывидно о хвильку розвину а іщы тіж тото што сме бесідували же ци єст даякій принцип котрий реґулює коли давный префікс Устає с коли переходит в Супертемы до попереднього проґраму але мам іщы єдну барзфайну Уж єм Кусідка і заявил єй розвину з розвину на кінци од пана Ярослава Горощака здравлюва з пана Ярослав недостам Берсайного Майля котрий тыкал ся єдного з архівальных проґрамів котрий летіл в радию ЛЕМ Фм одш бесідую о Словици о языковым в тым проґрамі котрий слухате што до рахуванкы котра зачынат ся од горочок бобошок лядничок курочка колутик кукурику Бесідували сме о тым дост давно але аж тепер ішто ся барз тішу же слухате тіж повторінь на шым радию о тым днес буде значыт слухайте словиців а я вже о звертам о хвильку A Ей не питай ся я ex Так і вертамесловиці дорогый слухачы там істшы была два час той співанкы Серенчы яку зреалює такой вчера на концерті в Берсфайным Ну але мы вертаме до нашого языкового проґраму Што значыт же ідеме о тым принципі котрий реґулює коли давний префікс Устає си у а коли переходит В Но добрі Припомний собі так скорітко о чым было же маме такє часослово як вчыти Але маме учытеля і ученика там маме вчыти маме через Вчытель і ученик єст через У з другой строны маме встановити але маме установу Так но іщы окрем того маме такы слова де тото У нияк в не перешло такы умова уява убіч што єм бесідувал же то єст так убоку горы кєд бы сме і вшыткы оснували тот давний давний префікс префікс У Маме тіж увагу і уважати маме урвати но і тото удеси там ся іщы нам нам остало Нє А тото вшытко сме бесідували о тым же бы тот грач котрый грат в футбол што сме бесідували товден тому вдарят але товды робит удар так як одчасословний назывник Но і тото же давный префікс Уреходил н не лем таку зміну бо ту треба тото тіж повісти же ішол од У до В не зараз Вам буду спрібувал пояснити бы може памятати таку тему дорогы радийослухачы Все мі здає же то было іщы в языковым огокусі покусі в моім предшым языковым проґрамі колисим тото дост шыроко омавлял же в нас най буде у перешло в але часом го вымовиме як ге Но видите хыбаль може быти ні Но і возьме собі одраз тото час часослово вдарити та котре котре розберали сме собі тыжден тому но бо барз час говом як гдарити гдарил мі хтоси дар єм штоси я бы і так дальше І рад ся бы м повіл же така вымова кєд не єст номінальна або бодай найбарже єстырена фонетична форма такой на цілій західній і середній Лемковині напевно то єст то барз рівноважна форма до той што так як бы сме чытали мы тото мы часосово записаны же вдарити вдарити і гдарити о тым бесідую о тых двох формах Но але коли уж давне у то так перешло в то тіж ся діяли інчы процесы бо і на тот сам первістний префікс Воло тото влияня посмотме собі тепер на такій примір гден был єм дома Але ночы уж в аеропляні бо єм летіл на вакациі Но і ту маме приміры де тот префікс давний префікс у міг быти тото ориґінальне часами бы могло быти В але коли оно ся уж коли оно ся уж зляло з тым з тым з тым давным ушытко перешло в префікс В Но до придайме собі примірі з давным у ґмене вшытко добрі а гваз і ту маме тото давне у котре колиси кєд бы сме собі тепер переложыли могло бы звычати як у мене вшытко добрі а у Вас так хочу Вам ту подати примір де тот давный префікс Уперешол в але конец кінцьом в вымові перешол в фонетичну таку альтернацию выміну до звуку ге Но як видиме тот префікс коли перешол В тот давний уйной злял ся з істнуючым уж префіксом В ното треба памятати же мого все запишеме як В Зато і гдарити гмерти гбити на пі мож гбити яйця до дуячниці кілько з темі гыли яєц в дуяшниці бо штырьох незім але три то вли в порядку правда Но і ту маме тоты приміры де Маме з єдной стороны давне у котре перешло в маме давне ориґінальне В котре конец кінцьом І так і так днес або доднес бо ся мі здає же то тіж уж заникаюча форма Не выповіме як ге гдарити вмерти ци ци гбити тоты яйця до Ячниці о котрых єме бесідува Но певні ся додумуєте або кєд памятате з давного давного проґраму языковий гокус покус єст глухій одповідник того звучного ге і знам тепер жыкувати головами же то гокладні но бо зато перед глухыма согласныма будеме мати тіж глухій одповідник ге а глухым одповідником ге так само як єс п і б Такій примір то мам як маме вы і фы то ту при гы стоіт гы зато маме хпасти маме хтерти мам іх кроіти Ной кус єм хыба тепер уж одповіл на тото звіданя же так мож робочу повісти жебы ся зістил тот перехід давного у в тото ге так або вха в вымові но то мусит перед ним стояти согласний Но але залежні од того якій той согласний ци глухів ци звучний тай то до така буде тіж форма або звучне ге або глухє ха Зато маме гдарити мертых бити Але кєд там буде согласний котрий з глухым согласном мам іх пасти хтерти Або крыіте так но і очывидно тот процес проходит всяди де явит ся тот префікс В давний префікс Ват префікс В котрий іщы з давнійшого у походит маме гден гночы гмене гваз гдемка Што там з тых мамы гняня гбабы діда але коли маме перед тым префіксом гухі согласи то маме Хтебех Петра цитістам скоро видмуюх Катерины о найбуде в Катырі так до і туси тіж можеме тото переложыти на на придавникы предовшыткым на тото на тоты одчасословны придавникы бо маме іх пертий як Русин так але вмерлий або дашто в тоту строну Тутіж треба повісти єдну справу же сут тіж такы приміры же тот языковий процес влиял на Інчы слова котры нияк не мали не мали нич звязане з тым префіксом але через подібніст через таку аналоґію як то ся в языкознавстві называт там тіж деси Перешло перешло давний звучний согласний быти глухым але але ту дам приміры з злучныма согласныма не в тото ге давне днеска котре тіж так днеска запишеме Бесідуєме гнеска так зато же тото де декотре стояло при н не барз часто барзо нам нам ся асоциює з тым же то могло быти в но то зато собі деси там язык тото переробил як гнеска так само як і назывник владыка барз часто прикірме ся як уж Владыка приізджат так на кєрмеш но то барз часто єм я принаймні чул же приіздят гладыка на тоты на тоты кєрмеш і ту тота зміна вымова і перед вшыткым пришла через анальґію при тоту збитку таяк того того же там нам ся здавало же так буде подібні же там і спрефіст хоц тото абсолютні і інакше выглядало так але одповім мшы на нашы звіданя якій принцип реґулює перехід то Ужу повісти лем єдну словник І турат ся бы м повіл же то тлумачний словник лемківского языка а може і даколи тот будучый кєд ся дочыкаме ортоґрафічний словник лемківского языка часом в языку так єст же даний фонетичний процес вытворил в даным слові тоту зміну Тоту зміну о котрім нас бесідувал же переходил в од Усом іщы тото ве ся змінило вг або в Х зато маме гдаритих бити тоты яйця так маме іх пасти маме хтерти маме гмене х тебе і так і так але з другой стороны маме чесособо вчыти Але ученик і учытель там де остало тото давне давне Ну і ци то сут даякы залежности Но коли тот перехід была коли ніт Даякы можеме стеречы напр убіч так Штоси ту мож повісти такє же може тото бік котрый іде од боку горы Ак то мам єден склад в слові при котрым стоял префікс уй може тот бік был за короткій жебы іщы дашто ся там мало змінити в тым славі Та як маме уяву маме уяву і по У маме Йоту там якоси язык не любил жебы жебы тото удавне перешло перешло в бо змали вяву а якоси бы хыба не звучало Маме умову і ту ся мі здає же то єст чуже слово котре певні пришло з польского языка але аж по тым Як тоты вшыткы процесы котры низка бесідувал проходили як видите в істориі языка то іщы вельо єст до провіріня і до досліджыня але то хыбаль добрі бо маме о чым дискутувати вызвідуєте я старам ся одповісти А кєдне вшытко ясне То мі ся так гббє о гббє в голову же мушу тоту тему тету пошырити ту тему пошырити Іщы єдна наступна тема бо тот о тым атакуючым в футболи ци він може быти атакером Е но і повім же може і може да лем же така форма не істнує так мусіла бы быти хоснувана але Не хыма не чула текера в лемківскым языку заміст того мамерс файну од часословну форму часопридавника Е то мы такых формами вельо но додоз лем повісти же ведучий так як шеф орґанізациі бесідуючы же Можеме повісти і презез і президент орґанізациі залежні од того якы там функциі сут названы але напримір орґанізациі торат ся ведучій орґанізациі од часу слова од часуслова овести Подібным приміром єст полномічный як особа котра репрезентує даяку інституцию або свого шефа функцию так то сполномічний напримірі полномічний ци полномічна воєводы до справ меншын Можеме ту привести шеф катедры на університеті то завідуючий катедром зато тота форма часопридавника учий ци чый ту ся барзфайні вписує в тото зато і а так В футболи же го так же го такы назвы то най там рад Атакуючий і буде в порядку добі Слухайте іщы єдна тема наднес заплянувана бо памятате певно же даде зо <unk> проґрамітомів бесідували сме о єдній рахуванці котра Нашло ся в книжці выданій Руском Бурсом Оповім ти байку Третя част найнайперше чым аж такы рефлексы допіру тепер по <unk> проґрамах ся являют зато же часом повтаряме нашы проґрамы І дахто слухат повтуріня і Мам ту барз файний Емель од нашого слухаця якым являт ся пан Рослав Горощак пан Рослав барз красні розпоздравлям і барздякую за Вашу відоміст До темы той рахуванкы лемківской рахуванкы котру мы сме представили як горошок бобошок лядничок курочка кагутик ку кури ку та Я Вам прочытам скорідка тот май Од пана Ярослава Добріден слухає низкы авдициі О рахуванці для діти горошок бобочок і так мі ся припомнул же в Білцереві тіж была она знана вкус інчій формі горошок бобочок куречка кечычка і сык До пецка рахувало ся по пальчыках на нозі малой дітины зачынаючы од найменьшого горошок од угорошок До штораз векшых курочка качечка такі ся звекшали пальчыкы а на тото слова смык до пецка ся делікатні потігало за найвекший палец і злегка ґедзіґало під забух піпід пазухом по брішку або інде ходило о розбавліня дітина Бы пан Ярослав пишут ту наступне іщы речыня бы котры ідут до Ладника або того Ладника о котрым єм бесідувал в тых проґрамах коли сме ся цым занимали Ям фікопомю пане Ярослав Дякую барзем лем ся барз любит бо то предовшыткым інча дакус версия той рахуванкы По другє то іщы поясніня того же ся то ся потіхало од меншыны лем найменьшого пальця до найбільшого пальця зато і зачынала ся там од горошка і од дачого што вказувала на штораз більшый пале значыт навку штораз більшу річ м того єм ся аж не дознал прібуючы прібуючы бесідувати прібуючы бесідувати о о тамтій версиі середньой Лемковины бо як розумію ту той версия збівцеревой котра мі як знати вшыткы певно барзы барз але то барзы близка Але пане Яросово предовшыткым окрем майля бо я уж Вам одповіл і надіюл ся же іщы на тоту тему подискутуєме собі на майлях може з того выникнути даяка барз цікава языкова тема а вірю в тото Ячні дякую за вашу роботу Бо кєд бы не ваш слав никто не мали бы сме до нас певно жадного поне то не така проста справа зобрати обробити м выдати задумати ся над тым і так дале і так дале Думам же непослідній раз пишете на демк Ет лем Крапка фм Хоц нівым высте написали на мій приватний але то неважна неважный канал комунікациі ци на тотій вельци на другій барз сердечні Дякую барз мя потішут майль Вам дорогы радийослухачы же добрых вакаций бо кєд слухати нажывы Ани повторіня лем припомну то послідні перед вакациями проґрам Словиця Но будеме ся чути неодолга бо я іщы не кінцю не кінчу слова Словиця бесідувал до вас Демко Трохановскій Тримайте ся тепло Словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця