Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Слововиця #90 - 2024 06 10
Odc. 90

Слововиця #90 - 2024 06 10

•

Opis odcinka

Слововиця #90 - 2024 06 10

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja jest poświęcona językowi łemkowskiemu: prowadzący wraca do karpatyzmów i wyjaśnia, jak obce wyrazy, między innymi pochodzące z rumuńskiego, były dopasowywane do lokalnego systemu fonetycznego i odmiany. Następnie omawia różnicę między transkrypcją a transliteracją oraz mówi, że istnieje dokument opisujący zasady takiego zapisu dla języka łemkowskiego. W końcowej części odpowiada na pytanie o pisownię etnonimów, zwłaszcza dlaczego w łemkowskim nazwy takie jak Rusin, Łemko, Ukrainiec, Polak, Czech czy Madziar zapisuje się wielką literą.

Automatyczna transkrypcja

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця При тым красній Словици Демко Трохановскій з свойой стороны нажывек все в Словици і барз красні ся тішу на тот вечер о тоты На тот час зывами боже можете слухати мя і в повторінях і не все мусит быти вычерт Днес як мам нажыво премєру того проґраму знам же маме велику конкуренцию з мечом котрый якраз тырват но але як уж єм нераз підповідал все мож си голос там вылучыти влучыти лем фм і тіж буде добрі Я лем тілько повім же дякую за вашы коментарі і за вашы на малі котры пишете на Лемко ex Лем Крапка фм бо них як в більшости тых проґрамів быват пониже такым катализатором до темы уж така ся формула нам уж ту сформувала Што мі ся зрештом тіж любит но же выдаєте якій єдно слово ботословиця як каталізатор і в колоного Солдві ходиме розсмотрюючы вельо вельо інчых примірів Зато я уж не буду в того вступу передолжал Лем перейду до нашого джінґля котрым си зачынаме і уж хылю буде о тым што сте до нас написали А я знам а з буку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлин Жет як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мала як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык ша як школа ща як щавір єд і знак два знак мягкій твердым знаком Фурт пишете дорогы радию слухачы більше етолоґіі Більше емолоґіі бо ся барз любит Вам етимолоґія Но я можу повісти же не можеме фурт бесідувати етимолоґіі хоц тота етимолоґія хоц місяц іж барз любит м напевно і дакус буде може дакус більше но фурт бесідувати не можеме але Як знате хто слухал послідні проґрамы мали сме о карпатизмах то значыт од тых языковых влиянях і а барже інтерференциях з обшыри цілого луку Карпа то і такє звіданя в якій спосіб принимаме тоты чужы слова в якій спосіб іх на тым примірі карпатизмів з румуньского языка ідучых як они переходят як іх як іх до нашого языкового систему мы включаме отут Ту найперше поясню тото же <unk> років тому нихто не думал до якого систему языкового систему выключати пониже пониже не мал такого языкознавчого знаня А пояснити то найпростійше так но слово до языка входит а напевно в тамтым в тамтым періоді так входило же выглядали сме близкого в такым фонетычным смыслі слова такого слова што найчастійше має таку саму або подібну вымову так або кінцівку вутуздрат шкінцівком ся тото ся тото вяже Но і тото слово треба якоси одмінити так бо я ту бесідую напримірі бы в шыршым контексті в продолжыню того зіданя якєм од дос достал было о Вальбію Вальбію так Вальбія нот же сме собі так засоциювали як і напримір Фобія хоц тотічне наше славяньскє слово але было так засоциюване на і я з кінцілком і я Де тото румуньскій ориґінал был штоси в виді Альбіє Ячы від румуньского не знам і не повім Тілько лем знам же она тіж женьского роду але не вшыткы єм провірял тоты румуньскы слова так ци тактуйшы од як чуєте Альбіє тому сме щы ве додали там на самым на самым початку то так зване протетичне в тото начальне в його видиме його видиме в такых словах днешніх словах як він од котре іде од он вісем як од осем ци вікно од окно То такій процес з котрый м не раз сифонтичний процей о котрым єм нераз бесідувал на котрый м нераз звертал увагу же Він дуже барже пошырений в інчых східньославяньскых языках в нас меньше місця він ся остал він ся остал в такій в малым в малым малій части нашого языка но але ге так ци так так ци такы як видите з до румуньского альбієдне дозже сме го пристосували до нашого языкового систему то іщы сме свій фонетичний процес процесту додали Бесідує тій альбіі о такым што аж і в румуньскым языку значыт Корыто значыт такє подолжасты ґны ґратя котре найчастійше деревяне то може быти пін якій якій поділеный на дві части і вылпаний з середины середины або збитий з даякых з даякых щыпока просто но може служыти до допраня докупаня до аж як колыска так моі цитам коритоґм повіт на скоро така мериндя но то мериндя но тым певні подібні ся буде одняла буря но такій днес днес єй одміняме ци царок так Знаме же том ужскій рід хот пришол з румуньского Не знаючы ци він был мужскым родом в румуньскым але же подібный єст до ярок то знаме з його будеме подібні одміняти Н А царок там абсолютні не має кінцівкы ок то ціла основа то царок бо ярок то яр і кінцівка ок Але же до нас пришло то подібні будеме одміняти ци тото вшыткы колибы ватры і тлер Зато тілько о карпатизмах котры ідут смы мы пришли до нас з румуньского языка думам же кєд мате іщы даякы звіданя напишете на Лемко <unk> ЛЕМ крапка фм а о Павленькы уж в позыці буду переходил до наступной темы Я вам заплачу і його зостатнути вас зопрачым його зостанустипу гей надягте нас припадоли до мойой дівци перпадоли до мойой юсины за калапуря перший дой боях серце піду я до мою Купи мя боле серце і зарайте кунациі та я вам заплачу ей ко зо статю стільку Гей я прева трачу ко зо статю стільку То то было карпатизма і одій етимолоґіі што вам ся барзе любит тоты перті даст што інче Не дост недавно вюл лем таку бесіду з єдным зо слухачів в загалом повім бо то не было такє як бы конкретны звіданя О тото але деси ся там зродило пару тем котры мож было мовити ачи звіданя зачало ся од звіданя як мож транслітерувати лемківскій язык мож сме собі там іщы бесідували о тым на конкретах ту ходило імена і о назвиска Но і ци маме так офіцияльну версию Ци не маме Но але о тілу хвильку найперше собі зробме такій поділ бо барз мы часто путаме транслітерацию і транскрипцию Загальні мы хоснуєме тото записуваня такых слів предовшыткым як уж єм повіл бо то ся зачала бесіда власных назв якы ідут з языків котры хоснуют інчу азбуку як даний язык Но і ту заложме же нашым лемківскій язык єст записуваний в кірлици польскій язык єст записуваний в латинці так но і чым ся ріжнит тота ткра транскрипция од транслітерациі В загальным барз виді жебы то не розвивати великій языкознавчий не знам трактат рот транскрипция то запис звуків просто звуків в такым берззагальным виді тото транскрипция транслітерация То заступліня даной буквы або парох бук так в єдным языку єден до єдного все другым знаком в другым языку І транскрипция мож повісти єст дакус легша єст дакус така або м повію был легше поняти Но бо там єст єден до єдного там знаме же тот бы тот знак або або ґрупа знаків одповідат тому тоті тій ґрупі знаків і там уж неє великой філософіі но але мож повісти же пробачте бесіду транскрипциі терез тепер о так ночы Тут ді Лемківко же она лем оддає оддає тоты звукы так лем в прилижений спосіб Но і ту транскрипцию мож повісти тота зо звуками ту жебы сме збуят ох Уж думам паруречынь наперед лем тота транскрипция котра вражат звукы та кона она мож повісти не єст такым офіцияльным записом Чом не єст офіцияльным записом радше ся і хоснує в публицистиці в ґазетах в такых нофіцияльных текстах Зато же транслітерация тота што докладні даный знак одповідат другому знакови ф в даным языку єст барже хоснувана в офі цияльных урядовых напр писмах а ту іде о тото жебы там не было дакых двозначности вельозначности там де єст в єдным языку єдна буква і одповідат другій в другым языку но то так уж єст все Но і то хыба така ріжниця З того вшыткого но і о транслітерациі тіж мож другу сторону повісти же же кєд она не выражат дакых звуків то она абсолютні не оддає заложме другого языка як дашто звучыт в тамтым языку што старат ся зробити транскрипция але транслітерация просто вводит тот систем тот механізм переложыня єдного знаку в кірлици напримір на конкретний одповідаючий му знак в латинці Но і добрі тілько кус єм замісил пробачте але то видите така дост дост ты легка або така дост нестисла границя і там той то і тот невелика ріжниця Но але то сут повісти мож повісти дві ріжничы Но такє звіданя ціє маме офіцияльну версию транскрипциі і транслітерациі на лемківскій язык одже маме дорогы радийослухачы кєд собі впишети в Ґуґл Транскрипция языка Лемковского одраз выскочыт вам такій єден пден документ офіцияльний документ ци урядовий документ котрий тоты вшыткы принципы і транслітерациі і транскрипциі транскрип циі Вам пояснит то написаны в барз простий спосіб напримір же транслітерация А наше то польскє а е то е є бесідую о буквах є то сут два польскы знакы два латиньскы знакы хоснуваны в польскым языку є і е і т ной ту як видиме єст єден до єдного З транскрипцийом уж не єст так легко бо она має дакос оддавати тот звукы як они звучат в тым языку з котрого транскрибуєме перекладаме на тот язык напримір польскій записуваний м інчым системом знаків так же і до є бы кєди уж єм повіл маме же то зє з приписом Коли хоснуєме є е коли по є коли є хоснуєме лем е а коли Коли є лемківскє хоснуєме і е в польскым языку так і тых тых принципів а іх ту не буду вшыткых розвивал єст вельо рекомендую собі вписати в Ґоль тото што ся называт транскрипцийом то значыт одданьом на кілько мож очывидно систему звуків вымовы з єдного языка на другій і з принципами транслітерациі то значыт конкретным приписаню знаку є в єдным языку ци ґрупы знаків на другій яск І то тілько з транскрипцийом запрошую вас на музику іщы єдна тема Днес ся нам дорыдию слухачы явит лама лем матску си подубе матску ЕС подубет а муза доброго не буде няпит а муза доброго не буде няпет має ані я незеня наґрадо Пельом безеня наґрато Пером мам садо другого він дайде сы бы лем мам і доктора свята деряс то безнады лем того докторя Особе зарубит лем того докторя Особе заупит загрете фундация паде западе мамо за доброго не буде ня бенде мамо за доброго не буде ня Но іщы єдна тема днес і акатализатором о котрым в єм перше вспомну до того єст названя єдно слово очывидно чом Чом названя Русин пишеме з великом буквом Но і добій затер добрі Най більше неє в тым звіданю ар є знаме одкале оно іде А знаме ся заслухат сом Павле Дєкую сердечні за тото звіданя мож лем підозрювати одкале тото іде Але то собі тіж мы пояснийме по перше же сме Східні Славяне Русины Лемкы то східні Славянены і наш русиньскій лемківскій язык то східньославяньскій язык а в росийскым украіньскым і рускым языках назвы етнонімы назвы народів наций пише ся з малой буквы Так я прібувала найти аж і тото зо чом ся пише з м з мамой буквы ну і там аж єм нашол такій єден коментар многоязыкознавці в росийскым языку же то такій же то неєз якысий цитую епістолярний комплекс неполноцінности Але лем тото же названя народів етнонімы то такы збірны назывникы так збірны але не сут то назвы власны сут збірны названя вельох вельох люди не конкретного поєдного Павла Андрия Марисю і Ганцю лем збірне і зато пише ся іхы в тамтых языках з малой буквы так Як сой посмотриме на принципы в лемківскым языку ното маме там вельо піду на скоро до ґраматикы же коли ся пише велику букву так же назвы народів держав реґіонів континентів мешканців континентів і тек дальшы потокы рікы значыт топонімы уряды історичны подіі і маме там цілу цілу ґрупу тых тых принципів і знаме же і ся пише з великой буквы Такій Русин Лемко Украінец Росиянин Білорусин і так дальше пише ся з великой буквы но і тепер так Маме так во вшыткых стандардах но і одкали тото ся взяло так по перше може зато же жыючы з великій більшости посеред більшых языків том польского словацкого ны Привикнены сме до такой версиі запису кєд же в польскым языку словацкым языку докладні тіж так єст Но і смотрячы на тоту ріжницю напр з інчыма східньословиньскыма языками но то опозиция двох думак думок в тамтых котрый вымінил східньославяньскых другых окрем нашого же то збірна назва даякых ґруп або так єст в росийскым украіньскым і білорускым но і кєд то не єст власна назва то так просто поім не прислухує і велика буква такє і споясніня Але слухайт може то лем анеґдотка І ту прібую одповісти чом ся пише Русин в нас Лемко Украінец Поляк Чех і Мадяр з Великой Букы Ячів такє поясніня чул єм з доброго джерела істория така в <unk> році на Ім конґресі русиньского языка в бардийскых купелях То уж як уж знатет два рокы зобрали ся там лінґвісты социйолоґы социйолінґвісты языкознавці дослідникы котра віщы был напевно журналисты редакторы нописателі поеты так вельо мудрых люди з цілого світа жебы по тым темным Часі небытя так задачати быти так жебы одродити тот лемківскій русиньскій язык той там рішали ся першы і головны Головны радчы головны то до деталів перешли пізнійше Языковы вопросы в тым і правопис великой буквы і сухайтину бесідуют то може лем анеґдотка Але то мі потвердил уж пару осіб же А по перше языкознавці з котрых вельоторисицисты ци украіністином рекомендували предовшыткым товды лишыти так єст в інчых східньославяньскых языках жебы писати з малой буквы тоты етнонімы Русин Лемко Украінец Словак Поляк але повторю з узнаной мі добрі особы пал такє арґумент Е Кєд імя свойого брехаючого гавка так ци кытя што ся нам придає мышы імат і неє неє в нашій ґаздівці мышы так записую великом буквом То як же мал бы м з малой буквы записати імя свого народу Так і пишеме етнонімы Русин Лемко а інчы з великой буквы но і може то і добрі кєд каждий має своє поясніня же східньославяньскє языка єст так а мы з той пошаны До нашого народу і до інчых народів будеме писати з великой буквы наділ ся же одповіл єм на тото звіданя а то была словиця А до того бесідувал Демко Трохановскій наділ ся і жду дальшых з вами стріч І уж лем ци Джінґіль мідне спіде понизе технікам і робит проблемы але надію ся піде тримайте ся типу то была словиця Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами І слів жаждаючых О языку і на языках словиця