Слова, достоменніст, емоциі
Архів
лемківского радия
О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.
Еп. 87
Слововиця #87 - 2024 05 20
•
Опис епізоду
Слововиця #87 - 2024 05 20
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja dotyczy tego, jak według prowadzącego znajomość języka łemkowskiego może pomagać w uczeniu się polskiej ortografii, zwłaszcza przy rozróżnianiu zapisów odpowiadających podobnym brzmieniom, takich jak ó/u oraz rz/ż. Prowadzący omawia ogólne zasady i przykłady porównań między łemkowskimi i polskimi formami, ale zaznacza też, że istnieje wiele wyjątków oraz nieregularności, m.in. związanych z dawnymi sonantami. Na końcu zachęca słuchaczy do przesyłania własnych przykładów i do uczenia się ortografii zarówno polskiej, jak i łemkowskiej.
Автоматычна транскрипция
Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках Слововиця О языку і на языках значыт словиця значыт проґрам о языку языковий проґрам як бы смого назвали так буде добрі Я одраз все зачынам двома справами Зачынам першом справом же ся представил Лемко Трохановскій же проґрам єст нажыво кєд гослухати нажыво а не при циклю повторінь або з архіву або з подкастів або з інчых джерел мій майовий адреска IV не через тот адрес предовшыткым кореспондуєме з чого ся барз тішу присылати своій пропозициі звіданя я барз часто іх хосную в моім проґрамі а сам ся часом дашто новельо знам і навч Але друга справа од котрой зачынам проґрам то джынкєль но і так днес тіж Зачну А я знам Азбуку уж познали мы Азбуку А як авто бе як буков в як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлин Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх псянич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мало як о як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як ябір є <unk> і знакы два знак мягкій з твердым знаком Най маме заслововицю я до такого можу повісти чудешного звіданя на верну котрий м остатньо достал а был єм певний же уж єм о ним бесідувал кєтні То вам опредставлю значыт зіданя барз простит ци з названя Сливовиця ся бере од Сливовиці си ся асоциює зо сливовицьом доповім же тот Джінґєль котрый єм выдумал перед першым проґрамом котрий єст зо мном дотепер же там штоси булькат і так добрі тямите добрі тямите же то іде о сливиців Але така може подібніст зо Слововицьом бо так як од Сливовиці добро і Сливойці ся крутит в голові єст добрій гумор і нам ся Так може декотрым же не вшыткым барже хоц дашто зробити то так мам замірене жебы слововиця была того жебы од языка од лемківского русиньского языка вам тіж зашуміло в голові і жебы сте были з ним на штоден зо сливовицьом неконечні але зо слововицьом ани не зо слововицьом але з языком на штоде Тотілько поясніня был єм певний же єм коли зо тым бесідувал але може ні Тілько уж тым было добрі Днес справа котру нотую си оддавна взберам приміры Ной такє мі пришло до голы коли єм бесідувал тыжден тому о сонантах Я не буду водил тут дуже теориі жебы вас не занудити моім мойом бесідом а то головні до того што сме бесідували о тых словах перс хоц нас он не ходит лем груд тото што было тыжден тому і на персний крест так але дотерли сме при наперсным кресті Дотерли со тіж і на вірхню тыжден тому чом то в названю села єст Вірхня так од верха але бесідуєме же єст такій верх то маме верх і маме вірх такы такы такы єден корінь з двома з двома вариянтами Но Бо гора то тіж тот верх та якій бесідуємо о тым же тото сонанты нам кус пакости наробили гейже такы нереґулярностином нам вводят повім же то наконец зо стороны сонантів о тілько же днес дакус при тій нагоді з минулого тыжня мі ся спомнула тота тема о котрій лем днес оповім котру почастил хотіл і припомнути але представити новы новы аспекты такы о котрых певно єм не бесідувала як уж єм бесідувало давна уж зберам приміры одраз повім польской ортоґрафіі як єй ся навчыти або як ліпше ся єй навчыти знаючы лемківскій язык Іщы поім днес або мам замірене повісти о тым што єм не повіл тыжден тому о меринді Знам же там сут такы што зыкают на тоту мериндю бо тота мериндя то уж там ходила давна давно Я долго єм ся ньом нияк не занимал має вернути Але тіж іщы днес не обіцюю може встигну кєд не встигну То буде отыште а тепер зафершыну музыку і забереме ся за роботу тепер за перфе Ой ыы по Но барс мы ословнем тот проєкт Клюб де Моль то была лем увертами До словиці Бі мало быти припоміня о сонантах але я ішы до них дойду спокійно охіл ся вкаже чом тото нам єст потрібне ной нич ся тото стане вернуту тему што єм колиси представлял тоты вшыткы прусы двоязычности посередіти предовшыткым Но ту іде загально о польскы лемківскы языковы односины о мушкоу тіж і о вчыня польской ортоґрафіі котру як знаме і в дорослых не вшыткых же так поі зробит щестливо Нобрі Знаме тото же знаючы лемківскій язык можеме си собі з тым вшыткым помоч же так як уж в польскым языку затратила ся ріжниця помедже ге а помедже ХХ В польскым языку уж вшытко і так зване самога ся бесідує як ха як і цеха ся бесідує як а но і в тым можеме помочы же часами Тото ге коли вымовыма колизнами же галас гармідер ци інчы гыгайдукы і так дальше мыслана гы скосуєме в польскым языку а з польскым дост рідко выступує на тілько рідко жемо ся навчыти но але само тото розріжніня уж буде нам придатне хы Відомо як опозиция до ге тіж нам поможе же як в нас єст глухо тото хы Хвиля Хробак хоцтви по польскы той заробок але хворота хороба і т Коли в нас єст глухо то і в польскым языку тіше рад ся буде глухом То бесідую о загальных принципах бо за хвильку представлю припомну тото што єм колиси бесідувал же то не все текст з тым може бы Налехыбаль найбільшый проблем той єст з том опозицийом в польскым языку двох у значыт того Ос крисочком і УС значыт з крапком і р так писано а вымаляне так само такє само фонетично так само тото тото тото звучыт Ноты принципы кєд собі в полькы в польскій ортоґрафіі припомнеме же мУ тото заперте узначыт оскриском ся пише товды коли в дакых інчых формах слова або в подібных словах з тым самым краньом ся вымінят на о на а ци на Е не но товды запишеме тото оскриском а в другых примірах то очывидно із іщы вельо вельо інчых вельончых принципів нале знаме тут сут тоты ортоґрафічны принципы котры нам помагают навчыти ся польского языка Такій єст тым жед котры котре котры о котрым єм вспомнул ту тіж можеме собі повісти припомнути же сут сы такы слова як жека Авназєріка для же тото Р знаме же колиси в старославяньскым языку было мягкє і в польскым перешло в р зет так значыт вжет А в нас остало як р но і по тым можеме познати предошыткым тоты приміры до котрых уж бракує принципу в польскым языку а можеме собі іх переужыти на лемківскій товды будеме Е знати Но і такых такых річы котрых в польскым треба знати ци етимолоґію слова ци дакы історичны залежности од чого ся взяло Єст вельо але то в собі можеме взяти і короля то значыт польскій круль хоц то як знаме же так ся принимат же то звязаны з особом кыроля великого того владителя зламу <unk> IV столітя такы од Франків і т Но маме такы слова якы як кролик знаты кролик і кріль в нас тут тота історична вымна ОДІ але в польскым кролік уж но треба знати хос Хоц то єст ґерманізм і то так запошыченый тіж од короля але то з ны інчым путьом пришло пришло дос до додословяньскых языків Маме такій напримір як скура польскє скура в нас єст скора так як в церковнославяньскым было скора ци ци корам в Но так мож мож приняти в польскым не мамент тото наш нашто вымінити уж в нас знаме же то буде о то можеме си переложыти на польскій же тота скура буде буде через о з крисочком Маме тіж вельо форм котры выскы в котрых схоснуєме в нас в лемківскым языку полно голос о котрым єм тіж не так давно бесідувал такы формы як Врубель о Врубель напрым ту не найдеме жедного принципу треба ся навчыти же то з крисочком далекєт собі переложыме на нашого воробля то будеме знати же тота же же там де в нас єст оро Так оро оло мы тоты полноголосны формы то в польскым языку буде найпевнійше буде О єст крісочком і міг бы так выміняти і выміняти ту зрудло варстяжкє слово в польскым языку то єст абсолютно наше джерела то барже скомпликуваны як то вышло же в наш єст джерело там єст дзрюдло На тему того слова так бесіду дост уважні можеме цілый проґрам посвятити жебы го реконструвати і ідіти од чого то вышло Але не наднес Но і так маме вшыткы тоты ґура гора так там тіж не найдеме в польскым принципу але не але знаме же же же по лемківскы кєд схоснуєме гора будеме уж знаты Так само і з вшыткыма польскыма словами з р значыт вымавляне як жет вымавлене докладні так само як з крапком Зато робит в польскым языку в польскій і вчыню ся польской ортоґрафіі проблемы то сут вшыткы тоты слова як орябина верба што іщы варити рідко м не смотрю ту на такых ремін верх так тото по польскы мы яжембіна удержат ся жемінь Вєжхы так віжховіц або ожехо наш оріг так то все маме тото тото р бы іщы старославяньскє хоц в нас уж тверде а немягкє то єднак в нас ся рішыло р і робит і може нам тото помочы в тым жебы присвоіти польску ортоґрафію Не знаюча або застанаючы ся як тотая жембіна буде по польскы через ци зецскрапком ци жезьба наша різба ци жадко рідко жемінь ремін віжхы верх вірхня о котрій єм бесіду Но тото знаме то сут загальны принципы можеме си тото переложыти там де они істо сут такы же же можеме собі і іх переложыти так ну але слухайте Але не єст так добрі не за то тым бесідую же єст так добрі як бы могло быти же все так єст На жаль не все тоты принципы такы загальны колиси мы зробиме же в нас єст о но то в польскым буде оскриском же в нас єст р то в польскым буде р Но бо як знате В каждым языку зробили ся нереґулярну форм Даякы такы же хтоси якоси так інакше записал як бы выходило з лоґікы або люде зачали інакше бесідувати но і зато так было записане но і уж утверджене історийом віками записами уж традицийом запису вошло до языка в даякій формі Ну уж так остало возьме собі такы огуркы ак маме там доздобрічуєме у огурок тото слово іде з німецкого ґуркен так і здавало бы ся же ґуркен там неє жедного о іщы пришло з німецкого но то наш огурок ся добрі ту заховал же єст у але польскій оґурек уж єст через оскриском нашол лем таку інтерпретацию професора Міотка зыто од асоцияциі з гором так оґурек і ґура в польскым языку Но але як собі переложыме нашы принципы мно там єст у то в польскы мало быти тото у отворене У Звыкле нормальне так ся о ним бесідує Но а ту маме перший проблем же о ґурек уж написаме через ОС креском Ной ту помаленькы помаленькы доходиме до тых сонантів од котрых єм зачал днешню бесіду То сут тоты тоты Рошыткым тоты м звукы такы звукы котры сут тоты согласны сунанты што они самы себе зробили склад Як знаме нам в лемківскым языку ци в польскым языку з тіж в днешнім знаме жебы был склад То мусит ся кінчыти нагласний так не може быти так же в складі неє Аоі ци усит там быти гласный жебы был склад Но Але давно давно тому так было же окрем того же были іщы пілгласны то іщы были такы согласны як єм бесідувал ци Оци Ц р предовшыткым котры самы з себом то было такє долше ры шы попереджене такым такым Такым коротіткым власным ну але само себе робіло склад Но і певно як думати знам же добрі думати бо думам же ся одраз надолга на демк лем крапка фм являт новы звіданя і новы приміры на котры я Николи не трафий николи мі не записал і одраз заохочам жебы сте тепер як лем приходят но і тоты приміры тоты сонанты для ны наробили нам купу біда Добрі думате так знам же добрі думате бо руйнуючы польску і лемківску ортоґрафію но то смоцте Маме лемківскє слово товчы ак но то польскы блитлуц В нас єст о полчы ноле чом там в польскым єст У тзв звыклек маме колоти полно голос В польскым єст клуці но ту фурт іду до того же то тоты сонанты біды нам наробили же неє такого прямого переложыня же в нас єст о а в польскым языку буде оскриском напримір ту сут тоты выняткы Звязаны з сонантами бо при тых давных Ел ци МЦр то они они там наробили кусіцька біды і но што ж і інакше нереґулярно ся розвинули тоты гласны з давных часами пілгласных або або з полных власных а тіж з того же хтоси колиси інакше записал як бы лоґіка наказувала ту примір єст золота так злота в польскым языку длуто Маме ту в лемківскым языку полно голос оло золото але в польскым языку колиси то было долто або длото Але в якысий спосіб хтоси записал хтоси уж пошырил єден другому третій <unk> но і в польскым языку Долото в котрым метимолоґічно было о днес ся пише з одкрытым у звыклым У Маме ту дальшых неконсеквенций купу маме нас дріт і дротар Хто робит хто робит з дротом робит дротар Маме дріт то уж наша лемківска же такій назвына воміна ОДі але по польскы єст друці то писаний через через звыкле у Но ту тіж треба мым одкале ся взяло тот з німецкого дрот такій і од того в тот спосіб пришло там тіж аж і в німецкым маме о нас ся не заховало в польскым языку може зробити проблем коли бы сме собі хотіли тот принцип же в нас єс о тота мало губити о оскриском Но і такы тіж справы подібны маме ци з ружом оружа то з добрым приміром жет не чыплям ся бо в нас єст жет там єст значыт по польскы мало выти зет скрапком але ружа в нас писана через Ускым ту акурат з інчых причын то акурат в другу сторону неконсеквенция бо то боту з латиньского роза роса і ту як разме не бы сме нашыли консеквенциі в стром Але найбільшом хыба найбарже таком яскравом же утвердил ся інчий як такій нормативний лоґічний запис є слово ребро Ребро Наше ребро то як бы могло быти по польскы через рзет і так давно давно давно тому было оно польскє жебро через рзет записуване Но на жаль там тіж смы были споры чом як раз через зет скрапком єст записуване но так ци так днес єст то неконце секвенция взглядом етимолоґіі налез записане розповсюджене через зет скрапком та як бесідую тусіцька інчы было розвиток як такє просте переложыня же хтоси злі записал ній там то колиси зет скрапком в умові ріжнило ся в польскым од р і можливе же оно перешло близшы ком Ґутій вымові што было зыц скрапком Але добрі жебы даяк жебы даяк омовити то по перше в Омеринді уж напевно не повім повім о тыжден але коли сме си пити по моліку з польской ортоґрафіі то єщы Вам повім єдно добрі ся і вчыти раз же принципами але тіж тыма вынятками котрый єм низка повіл Тоты сонанты о чым лем додам тото же як си лем возме лем наш язык тото наробли нам і внутрі нашого языка біды Зато же вколо них ся бы обудували З ріжных сторін тоты власти маме хребт але маме гырбет бесідуєме Сылза але бесідуєме слеза як видите тот гласний єст або перед тым давным сонантом Лий може быти по ним На як маме гырміти Власний перед сонантум перед р але што нам з неба гырмит грім блискавиця перун і нексы Маме кров але маме кырви дай маме брову бырвы і так дале і так дале Думам же примірів днес было вельо Демко єт лем крапка фм то єст тот мій тот мій адрес на котрий радо буду чекал Вашых примірів бо я знам як то єст Мож долго думати нич не приходит а само де си там в бесіді приде Зато на демк ет лем кры Демко єт лем крапка фм Жду на вашы пропозициі І просьба така всуйте ся ортоґрафіі не лем польской але і лемківской з лемківской Легше вам ся вчыти другых языків тото за світ сом мам такы два малы в дома уж не такы малы приміры Вірте мі так єст То Васові ця бесідувал Демко Трохановскій тримайте ся тепло Словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця ми