Skip to content
EN

Words, identity, emotions

The archive of
Lemko radio

About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.

Слововиця #84 - 2024 04 22
Ep. 84

Слововиця #84 - 2024 04 22

•

Episode description

Слововиця #84 - 2024 04 22

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja Słowиця dotyczy wyjaśniania łemkowskich/rusińskich form językowych na podstawie pytań słuchaczy. Prowadzący najpierw wraca do przykładów skracania formy єм do м oraz omawia pełnogłos na przykładzie słowa короста, a główną część odcinka poświęca przyimkom ку i ґу. Według prowadzącego formy ку i ґу są poprawnymi wariantami, istnieją też krótsze formy кы i ґы, a po tych przyimkach następujące słowo powinno być w celowniku.

Automatic transcript

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Ви там Красні Словици Демко Трохановскій нажыв з під варшовского студия витам красні тых што стали по трьох світах а і тых што мя може будут даколи слухати В повторінях Но добрі представил єм ся знате одкаль высылам дм Крапка Ф <unk> май на котрій добрі же пишете пиште дальше а язы знам так все од нашого джінґля з ацбуком но і по ним уж перейду до проґраму А я знам азбуку Уж познали мы а з вуху а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йоси Каяк коса ел як лоси м як мава м як о як орел пе як пані р як руснак Ес як слуга то як терка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавігас я як ябіль є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Так і продолжали Сылововицю Я пару проґрамів тому пові же несестиям з тыма з тыма котры собі запляную Днес мам інчий проблем бо як раз тепер єм посмотріл же на Майля од пана Мартина єм йому приватно одписал а я не памятам з єм спомнул О тым што єм одписал в проґрамі Кєд ся повторю то пробачте а кєд ні то знач а кєд кєд так но тото собі повториме тото Айде зо проґраму в котрым бесідували сме собі о тым такым скороченым єм єс котре ся скорочат до самого м або з самого С Но Іван Мартін подал подал примір зо співанкы на ґамбочку купця єм мала так было была ціла версия і єм одписал тіж ани памятам ци єм повідантенізе ту можеме мати дві версиі того скороченого єм можеме мати і на ґамбочку м купця Мала Значыт на ґамґочку єм купця мала і тото єм скоротиме собі до самого м то не же слово ґамбочка в видячым одмінку буде ся кінчыло на гласний на уна Зато і ем там свій свобідно можеме вставити але можеме тіж же в другій спосіб тото єм доложыти зато же оно в речыню часом можеме собі представити такой се не все але ну але але додост часто но і зато кєд собі возме інчу версию з на ґобочку купця Єм мала так собі можеме скоротити до той коротшой версиі на ґамбочку купцям мала очывидні тото тота друга версия но через близкі же купцям мала там два ем буде попри собі такє тяжко вымовити два подібны согласны попри собі но але ґраматично як найбарже правильне і через пане Мертину пане Мертине дякую за вашы маілі звіданя і бесіды пониже час од часу собі На демкетлим крапка фм ся розписуєме Друга справа бо сме в тыжден тому бесідували о полноголосі о полноголосных формах но і де они ся вымінают на ся луччат з історичном выміном звуків О до до і припомну полноголос уж не буду повтарил тото што было тоты том але то такє слово як дорога колода солома плена береза значыт тоты ґрупы котры мают в собі оро оло такы ґрупы як собі порівнати напримір з польскым языком дорога то в польскы буде дорога значыт наше оро то буде польскє ро колода клода солома слома і то сут тоты тоты Полн голос котрый выступує во вшыткых східньославяньскых языках но і єзыком характеристичным для них а памятайме лемківскій русиньскій язык то східньославяньскій язык ной чом о тым бесідую за то же написал пан Петро Петро Давно написал ся і здає поздрав лям пане Петро был єс звіданя На лемкуєт лем Крапка фм за котры дякую і ци маме одповідник польского слова кроста і ци то буде по лемківскы короста Повім одраз так же мате міх пане Петре як найбарже то одповідник і як найбарже єст такє слово котре іде не од прав праславяньского якє ся реалізувал якє якє дослідникы реконстрували як Корста Е што то єс тота Корста праславяньска корста наша днешня Короста тото така тверда верхня верства даякого дакы язвы даякы і тото може быти загоєнарана то може быти засохварана загоєны язвы такы Гнойны з трупы на скорі уж штоси в тым В тым виді то знаме короста такє штоси нешто ся на скорі І являт што єст нерівне такє хропувати такє кусы бом повіл Но штоси там на скорі єст короста Ту треба памятати же Короста то єст тота короста друга двіна женьскій рід Но і рефлексы того маме в топонімах пониже село Красна одкале походит медже інчыма де ся вродил Іван Русенко наш учытель то мала тота Красна і тото село мало свою дневнійшу назву Коростенка не значыт мала Короста здрібнена короста зем подібны на топонімы бывали довкола Лемковины а може дакус дальше напримір Кросєнко Кросєнко Пришляхтівскій Руси ци Кросєнко Уж там завойківском обшырів на граници на граници днешній границі Польщы і Украіны зато Короста як найбарже ту маме тот полно голос можеме собі сміло зрівнати з польскым словом Короста Но цоной заш так хоснуване і бы місяц дає я чул Е В тым значыню в тым значыню тіж як на скорі хоц напевно бы само названьом Коростенкы ци польского кростінка мож бы было дослідити од чого на тоты нерівны нерівности ци тоты такы тверды верствы засохлы раны ци там загоєны язвы не тыкают може землі даякых такых выприсків в земли ту радше треба бы было етимолоґію Провірити зато тіж мы пану Петрови дякую за тот зіданя а тіж за тото же єдно звіданя задавну долго написал взял ся за писаня і ся раз поздравлям А што то за зіданя то зіданя до котрого ся днес в проґрамі однесу Котра ліпша форма Ку ци ґу што значыт буде низка о приразивникам як мі ся здає же колисим деси ф покус зачыпил тоту не тоту тоту тему днес думам пояснюю і так же уж не треба буде звідувати Але очывидно то очывидно по музыці черезы ачы лем прачы моч з кажды в ша приняты малости Вертаме до Словиці Демко Трохановскій зас на жаль зас і вертеме до нашого здітаня од пана Петра котра форма ку ци ґ Яшферові достал світаня сте ся бояли што за тым ку буде ні не буде манеска вульґаризмах Абсолютно ні Неска буде о буде неска буде о приназывниках ку або Ґу о тій версиі Но ічы перейдут дакых до выкладаня того што хочу повісти то возму ся за приміры з порталю Лем фм колиси было написане в минулу середу <unk> марця засідала і так дальше комісия головным пунктом засіданя было розсмотліня внеску президиі і так дальше і так дальше і был то першый крок ґу вызнаню Вільямівского за реґіональный язык Мамету Ґ ртали ЛЕК <unk>m Колиси Наталия Малецка Новак о збірці поезиі писала Прасвіт прачас втігат реальны артефакты дозволяют станути оперти ся Почути рано што студит Неє кінця тым світом неє одслоніня таємниці Онас остає за гмлом за синьовом гын в глубині і ліричне я летит ґуній тягне містичном єдньом з ядром з душом праз світа А Севериян Косовскій о списі по вселюдным списі пише выже спомнены даны вказуют што на Лемковині жыє днес близко <unk> тис осіб якы голосят ся Ґулемкам пише і щытам дальше Очывидно Я тіж нашол свою статю барз давну барз давну а выбраєм такы страшні заґматваны жебы сте виділи писал єм колиси в єдным з коментарів Кєд придаме Ґу тому простоту і діапазон розходжыня ся інформаций через Фейсбук вшытко не дає ефект запертого кругу бо провокуваний згноєний мусит од речы і згноіти гноючого жебы потім гноючий зазгноіл а згноєний розмітлююче гній одповідал Но маме тоты тоты приміры з приназывником ҐУ одподаючы дальше до ідаючы примірі до зіданя пана Петра што з ку ци мамику ноцім бы вынашол на портали ЛЕМ фм такє в другій половині січня януара <unk> рока выйде на світу освіта проєкт під назвом Русиньскы вышывкы з омалюванком З проєктом Приходит Русин шоп і припаят ся тым ку активностям повязаным з выголошеным роком русиньского села то в лемківскым стандарді русиньского языка в пряшівскым Петро медвідь о засіданю той меншыновой рады там зовут тото выбор При словацкым уряді пише попереднє засіданя одбыло ся без председы кєд же <unk> октобра минушого року был з посады одкликаний Ласло Луковскій а новий уполномочный был выменуваный аж ку <unk> децембру при чым засіданя выбору было <unk> децембра Но як видите так форма Ґ Выступує в русиньскым языку хоц треба повісти же версия Ґ радше барже популярна єст в лемківскым стандарді як барже популярна в пряшівскым стандарді і там выступує як єдина В нас як дав єм приміры выступуют обіх од соток Ґ то лемківска Факультативна форма друга форма до той старшой ку ну але они вшыткы Ночывидной ты уж помаленькы переходиме до той теориі до істориі О вшыткы они ідут од начальной такой праславяньской версиі і старославяньской тіж потім версиі к Так вызвучал тоты приназывник але він мал іщы там зо собом тот такій єр нахто знат або слухал нераз словицю но і зато напевно знат же там по тым кыс стоял іщы такій єден звук він ся называл твердий єр А знаме бо словицю слухаме же тоты єры не бы был і мягкій В даякых заложных хосенных односинах для леґшой вымови о обставинах но они ся зміняли в полний гласний або Чысто выпадали але ту як раз в полний власний напримір О або утото кы З тым іщы што там ся лішало Тота ситуация так з тым єрем на кінций змінило ся в нас ку в полний власний у з того з такого піл гласного Но і одтале маме ту тоты приміры котры єм дал припаят ся тым ку активностям ци зостатій Петра Медвідя новий уполночненый был выменуваний аж ку <unk> децембр Штоправда тото давне к зєром Оставало ся як само кы кєд стояло в слабій позициі Коли тоты єры там або выпадали або зміняли ся ф в тот полний гласний о або у в тым примірі ноле кєд тото кы стояло тоты гєр стоял в міцній позициі но то переходил напр Уа в нас як раз в у Но добрі Але і сам маме таку версию же м в нас єст само кы вызнаючым што сме си повіли одповідаючы на звіданя пану Петрови же ку і ґу то де факто дві полноправны формы хоц кєд не будете хоснувати здає ся мі же ґу єст барже розшырена але ку як найбарже єст тіж добра Но добрі І ци самокы ся в нас лишыло рад ніц ніт хоц теоретично выступує бо маме само ґнп ґньому підышол ґньому так і тото само ґы ту чути Хоц ся мі здає же так на скоро том то як іде о примір то приходят мі лем коляды значыт барже архаічный язык ци архаізуваный язык бы сме схоснували само ґы ци само кы так ци так коротка форма того принозивника не так в виді самого кы або самого ґы єст єст правильна Не знам примір можете схоснувати так же пишете вершы так і кєд вам за вельо складів жебы схоснувати ку або ґу бо они ся не містят в заложеным ритмі ноту схоснуйте самыкы або само ґы то лем така смішка очывидно так ци так самокы і самоґы єст тіж правильне як тота версия коротша версия того того приназывника Но то іщы о тым ґу жебы до кінця пояснити Хоц уж частішно хыба єм єй є ім повіл версия Ґу то нич інча як злучна версия того ку Ак маме тіж о тым нераз словити сме бесідали же маме такы пары глухых і злучных звуків так пы так як напр к І ґно і так ся якоси зложыло же в лемківскій версиі форма Ґ барже єст популярна хоц знаме же же же выходит од формы ку І ту популярна то не лем в вымові але тіж в записі так а вышло так се В того рода в озвучынях но бо возме си примір я си записал такє специяльні жебы бы было похідне такє речыня обернул на біг грубе дерево там чуєме добрі же обернул на біґ кєд Там дальше маме грубе дерево в тым першым туто чуєме тото тото тото ґє хоц знаме же в слові бік на кінци все напишеме ка нале зато же стоіт перед зачынаючым ся на злучний согласний н гы грубе так і они кы ся впадат в тій тот свій звучний одповідник котрым єс ґєнак обернул на бік грубе дерево на біґ хоц запишем як кы Але як вызває собі обернул на бік худе дерево Не знам си тоты речыня мают сенс альту ідею о примірі тото получыня но в тым другым примірі обернул на бік худе дерево кінцьове кы словий бік Стоіт перед словом што ся зачынат на хы на глухі согласний зато кы лишыт ся тіж глухым бо оно само собі єст глухым і остане як Но і так з нашым Ґу было Історично было то ґу но і розвинуло ся до ґу но і так остало певно в дакотрых в дакотрых позициях очывидно было вымане як ґу но і так до чыста переняло тоту тоту першу ролю выбераючы так до чыста глуху версию ку но і зато частійше стрітите Ґы не частіти як ку Но і то бы было хыба на тілько ні не на тілько іщы єдно іщы єдно Памятайте же сут даякы приназивникы тот примір ку ци Ґ ци коротша версия кы або ґы они рядят наступуючым по ним словом Рядят то значыт вымушают одмінок но і по приназывнику ку або ґсе абсолютно все поставиме Слово котре ся одмінят через одмінкы в третім вдаючым одмінку Ґомучому ґу ньому ґу ні Підишли Ґу кому чому ґу ним і так дале поджели ґаздо Ґу мі так ім тя давно не виділа як в Мурянковым вершы Зато і одповідаючы і так уж фінально дякуючы пану Петрови за файне і звіданя же мож было о такых здавало бы ся простых двох ци аж єдным вдвох в двох формах при назывнику побесідувати а я сердечні за днешню словицю Дякую бесідувал Демко Трохановскій до наступных словиц і до наступных стріч Словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця при