Archiwum
łemkowskiego radia

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Но так словиця витам красні зас для тых што слухали попередній проґрам Три світы то продолжаме для тых што допіро тепер нас зачали слухати то витам красні файно засвячуєме тыжден тому было о образливых словах так поправду было то б такє повторіня на вашу просьбу бо дашто єм не доповіда што не до кінця было такє понят но і попри тым при тым допинію темы то была етимолоґія дакотрых сіл якыма може епогнівати інчых люди но бо такій єст язык треба нам выразити такой ну не такой вшытко што хочеме од себе в каждій ситуациі Така єст функция і роля языка жебы тото зробити І мам уж одповід того слухача што што попросил о такє дополніня з подякуванями але тіж з наступном просьбом о котрій Очывидно повім але думам же то хыбаль по нашым джінґли якым все зачынаме наш проґрам Зачынал єм ним колиси языковы гокусы покусы до якых одсылам тіж наш нашого слухача і думам же нас чує і думам же собі найде в ґрафіку нашого высыланя на сайті Лем крапка <unk>m коли повторіня языкового гокуса покуса летят Но тепер што запрошу вас на джінґель і уж о хвильку чуєме ся зас А я знам азбуку Уж познали мы а збуку а як авто Бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса ел як лоси М як мала О як орел як пані р як руснак С як слуга ти як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві ю як Югас я як ябіль бук є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Но і тепер не зом ци си добі слухали тот Джінґіль Бо може він уж так летит болетит на початку каждого проґраму Но але послідні два речыня букв єст і знакы два знак мягкій з твердым знаком сто може вказувати на тото же днес вернеме ся до школы А о тій прозбі маім повісти бо наш слухач писал же не барз ся розберат в тых лемківскых фаховых Як сам пише на званях котры хосную в своіх проґрамах Я одраз поясню же ну не даст ся описати і оповісти і омовити язык но і його структуру без такой уж небесідую фаховой лексикы але такой лексикы котра до єст необхідна ґу тому жебы го описати но але і можу значы ци бы міг схоснувати напримір польску ци сполщену лексику в тым примірі не мало бы тото сенсу ся мі здає но кєд же лемківскій язык сміло можеме описати омовити побесідувати о ним лемківскыма словами Лем собім перше пові же вернеме ся до школы но бо так наповажні до школы і то першой клясы або окрем звіданя і просьбы одслуха інспірацийом ґу тому было недавне спільне одробляня шкільных задач мойой молодшой дівкы з польского языка Бо як в однесло о ґунешній темі повім же каждий з нас деси даякого языка ся вчыл ци то был і языкы Не знам найліпше як каждий мал нагоду ся вчыти лемківского на лево звыси польскій язык як примір бо Бого знаме з забільшого кружыня з забав з інчыма дітьми з меньшы до школы пішли знаме го з телевізиі знаме го зо смартфона ци з таблета в якій родичы часто тепер підсылают дітям но на жаль штораз меньшым жебы бодай тых тых десят минут оддыхнути Но і коли уж зріднаме тот бесідуваный язык з тым писаным найчастійше в школі нам тото приходит але то скоро тіж приходят до нас звіданя Чом ся інакше пише А чом інакше ся Тото написане чытат Літу ся не буду раз барз забарз розстігал з такым детальным або як наш слухач написал фаховым поясніньом того бо зато одповідат вельо справно за то істория языка його розвиток через вікы Може і тото же дане слово пришло з інчого языка но і напримір зохобило свій даякій універсальный або або ориґінальний вид Може быти і такє О напримір скінчыли сме тепер Олимпійскы ігры в хіньскій столици Пекін якє посмотриме як хіньска столиця записувана єст в ріжных языках в інчых як славяньскы языкы то быду сябы барз чудувати бо так на ранті пекін то в такым виді был хыба записаний першый раз в росийскым языку і тым способом розповсюдил ся на інчы славяньскы языкы нале як бы дахто почул В ориґінальным звучыню як як тут пекін столиця кін звучыт но то думам жебы то было дакус інакше Но Але тут перший хто записал пекін як столицю кін так му ся тямило то та кіньска вымова котра ся мі здає має дочыста Інчий видно але так му ся тямило записал Пекін попросту Але як посмотриме на анґлицкій язык там уж єст бідзін А чом так єст Ну зато же тоту хіньску вымову котра має інчы звукы інчу фонетику як европейскы языкы інакше запише дахто зо славяньской языковой обшыри а інакше з ґерманьской з романьской і так даше Я аж жебы было смішні то єм провіріл провіру в інтернеті як іс похіньскы бо там мож собі одслухати диякы слова по хіньскы но і повім же анґлицка вымова єст барже зближена ориґіналови Але хыба тіж не до кінця бо там іщы така інча інтонация не знам той мешы такій бейді та як бы догору ішол догоры ішол тот звук але лишме тото бо то лем примір чом пишеме інакше як чуєме Я бы тіж выповім іщы єдну га бо ту уж єм вюл іщы єдну уж два два терміны уж єм через необачку ввюл В тым думам же при долгым вступі но бы уж єм схоснувал фовы слова же то сут звукы і то єст інтонация Но думам же інтонацию розумієме то єст заложну по анґлицкы бійзін А в ориґіналі по хіньскы і зас не хочу калічыти хіньского той збій ді штоси в тым виді Але добрі то тым вшыткым термінами дефініциями займеме ся уж о хвильку по перерві замовци оска за го ла То сестры Бочнєвич прожект і лемківскы варияциі а мы вертаме поперві находиме ся в Словици і припомну же днес вернули сме ся до школы жебы припомнути си лексику котру хоснує в своіх проґрамах на просьбу бєдного з слухачів а чом хосную жебы сописати слово языковий процес або інче штося языка тыкат але вернуто іщы повторю же підслухувал єм як моя дівка ся рыхтує до іспыту Она в першій клясі де за проґрамом іде розріжніня слова або части слова і поділіня іх на поєдны склады буквы і звыкы но і то сут тоты три терміны о котрых бы внеска барз хотіл по бесідувати І до перервы при нагоді Олимпійскых ігр і хіньской столиці повім о звуках но і од того певно зачнеме бо то найперший наш стык з каждым языком Язык найвыше чуєме а по тім Даяк хочеме го записати Зато і звук то найменьша єдиниця яку можеме в языку выділити То просто тото што чуєме но і тотраз перейдме до примірів бо зас не встигну зас треба буде дополняти Такє слово моя чуєме там штырі звукы мы о ЙА Слово чуєме кілько звуків єдны пят звуків Тучы мам єден примір то іщы неспокійні я до нього буду вертал то з Щавниця тото містечко там при Шляхтівскій Руси ч а в Н І Цуків не руху Ду і кєд посмотриме на ґрафіку той шыєн термін якій треба примати ґрафікато в языкознавчым смыслі то так як запишеме значыт Буква Но і маме три слова моя <unk> і Щавниця она щевниця перше слово з <unk> другє з пятьома звуками третє з <unk> як сме перед хвильком перехували але кєд посмотриме на тоту ґрафіку на запис то видиме же моя Буде мало три буквы хоц <unk> звукы Слово буде мало <unk> буквы І <unk> звуків добрі рахую а тот курорт при Шляхтівскій Руси на західнім Крайчыку Лемковині буде мал <unk> звуків І замірено тепер іщы на чудеше внисі іщы верну але пристану над першыма двома словом моя на кінци стоіт єтувана буква Я котра В тым примірі обслугує же так брыдко повім два звукы є і а так ся діє товды коли оно я стоіт по власным наступний термін до допоясніня хвильку другє слово єден Подібна ситуация маме букву є Кєличну букує то єст єден знак якій в тым примірі коли стоіт на початку слова обслухує звукы є і е Записуєме єдным знаком єдном буквом а то сут два звукы є і е Но і ту маме примір коли два звукы є Записуваны сут сут єдном знаком єдном буквом Часом схосную може іщы барже фахово фахове слово ґрафем не путайте з ґрафеном ґрафем ґрафій або інакше ґрафем то така структура такій материял з фізиком можете знати тут не будут хто входил ґрафем то попросту буква і кєд же ввели сме понятя буквы і нитіше порахуєме щевницю додам же тоты буквы якы в выміных примірят лучат з собом звук єіа або єіе або єі У А в прышівскым стандарді Ш єст ІО то так званы єтуваны буквы Ятуваны буквы Окрем них маме тіж гласны такы як АЕО І ы наше прекрасне но і вкінци іщы сут іщы согласны то п д р Сы хоц тепер бесідує мы звукы кєд бесідую о о буквах повинены міх назвати п ТРС або іх мягкы одповідникы напримір сь нь і так дальше Бо то тема кус на інчу бесіду але треба повісти же же же такой бы вшыткы согласны мают своі як ідеозвукы мают своі мягкы одповідникы І такой вшыткой емові сут іщы два знакы ту певно тямите з джінґля його хыба зараз іщы пушу два знакы якы не мают оддзеркаліня в поєдных злаках знаках в поєдных звуках то значы той змягій і твердий знак Я іх споминуй бо в нашій темі однем ся придадут але дакус пізнійше треба повісти же мают барз важны але окремы функциі в записі і ту треба повісти же в записі не языка але они не оддзеркают жадного абсолютні звук Но добрі Докєд сме уж си припомнули шкільне знаня з обшыри звуків і бук в послухайме іщы раз Джінґля бо він ся може о хвильку нам придаст а при тым охвильку порахуєме собі слово щавниця Думам же то хыба добра думка А я знам азбуку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як єлен Жед як жето зет як зелін і як ігла І Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йоси Каяк коса ел як лоси М як мала О як орел пе як пані р як руснак С як слуга ды як тырка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавія як Ябір єд <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком <unk> Тот проґрам повтаряме Но добрі но то думам же то уж запамятане мали сме назвы букв в тым припадку є лем припомну тото тот вершык выходит з букваря Петра Мурянкы но і думам же прекрасно оддзеркує тото Як назыме буквы і на якы якы слова ся зачынают на тоты поєдны буквы Припомну же знаків є <unk> знак мягкій з твердым знаком Але мали сме рахувати щавницю добрі слово з щавниця маме Ш а в н А Вісем звуків Дале кілько то буде букв Но і видиме то тіж не мусит ся рівнати одрыж шы і чы Пишеме в нас єдном буквом Зато кєд порахуєме будеме мати Хоц вісем звуків то лем сім букл І кєд собі тото підсумуєме то значыт же в даным слові може быти тілько само обох то значыт возме собі напримір слово такє цілком інчый бык бы кы такы три звукы чуєме Але так іх тіж запишеме бы кы Три буквы Але звуків може быти тіж більше як знаків слові Бо топримір щевниці або примір слова Моя пониже єдна буква буде обслугувала напримір <unk> звук Ту іщы повім же з чавниця на кінци має такы <unk> звукы щавниця то два послідні звукы то Ц а як запишеме но через льотувану букву Я Но і чом так єст То уж єм тото бесідувал но то особливости языка і його розвитку в істориі а так цілком в скорочыню то буква Я так як зем тіж інчы іотуваны выполнят тіж функцию змягщыня котрий стоіт перед согласно А в тым примірі ци І хоц ся то єтувана буква і бы ся здавало же там гы мусит быти был быти то Йоты там в даякых примірах не найдеме То така єст до просто повісти істория языка Але мам іщы єден примір Де маме іщы буквы ачы буквы не буквы Маме такы злучыня як Джы і дзы такы звукы Джы і дзы знаме же Джы то єден звук і дзы то єдены то єден звук але тото звукы запишеме двома буквами што дає нам третій примір же не лем може быти тілько само звуків і знаків як словій бык же звуків може быти більше як знаків як в примірі щевниці ци ци ци в словій Моя <unk> але з звуків може быти меньше людже саджа дзеркало І то навернут нашых знаків мягкого і твердого бо коли выполнюют тоту змягчуючу функцию напримір в слові єлень то тоту мягкіст посліднього звука н Означыме мягкым знаком Но і товды же маме такій примір де схоснуєме дві буквы не два знакы для єдного звука Бо маме єден звук ні на кінци а запишеме його ны і Мягкій знак Но жебы забарз не покомпликувати здефініювали сме в собі звукы і буквы звукы тото што чуєме буквы тото што записуєме Ідме тепер до складів І ту одраз повім же не мам порядной дефініциі бо і самоязыкознавці іщы порядной не выдумали Але наша інтуіция підповід знам же склады в нашых днешніх примірах поділиме Інтуіцийну што значыт же кєд знаме же мусят мати в собі єден гласний звук то уж буде ліпше і на тым лишме тоту тоту дефініцию Слово є <unk> має пят звуків є дн має <unk> буквы є дн але має два склады є ден по польскы Силяба Подібні кус інакше моє Але порахуйме щевницю іщы раз має вісем звуків Шы але має сім букв ША Має тіж три склады Шы Возму іщы джем бо джем то файный примір джем має три звукы дж Маєш різны знакы штри буквы дж але має єден склад єст джем Я лем додам же барз часу зазначу іщы єдно в моіх проґрамах бо о тым днес жебы пояснити дефініциі якых осную же даний склад єст закрытий або даный єст одкрытий што значыт же так жебы уж до кінця не мішати же кіт склад кінчыт ся нагласний Аоі То він єст одкрытий а як насогласний то єст закрытий Но і тото знаня буде нам потрібне понеже колиси мало влияня на зміны в нашых словах напримір мате матика вшыткы склады ся кінчат на гласний вшыткы склады сут одкрыты конец Перший склад Ко кінчыт ся на означыт на гласний дащыт буде одкрытий нец ся кінчыт на согласний значыт буде закрытый Ну акурат добрій примір о складах тілько Але підспіцуйме днес тото што сме повіли До просьбу слухача привюл єм в днешнім проґраму пару понять якыма ся послугую жебы Вам оповісти о языку жебы дашто пояснити Но і на тепер то лем бы повім такы основны такы барз основны понятя але языкознавчы понятя і предушыткым о них мож бесідувати о процесах і о языковых процесах хоц єст іх вельо вельо вельо більше Запомятайме же в словах можеме выокремити звукы то істото што чуєме Кєд хочеме тото записати придадут ся нам буквы хоц мусиме памятати же неє чого такого як єст єден до єдного не все єдна буква означат єден звук ани в другу сторону Не все єст так же єден звук то єст єдна буква хоц трафит ся так як сувій бык або сова не знам чым призвіря такєм остал же тоты тоты буде єден до єдного якій іде о буквы і о звукы Можеме тіж слова поділити на склад на одкрыты котры ся кінчат власным і закрыты котры ся кінчат согласным Запамятайте і без проблемів слухайти Силовіцю і архівальноязыковы окусы покусы а наконец іщы одповідаючы на просьбого слухача де мож то найти напр в ґраматиці лемківского языка авторства професора Генрика Фотоньского і Мирославы Хомяк Кєд бы сте мали проблем жебы дото найти пиштына ЛЕМ <unk> ЛЕМ крапка фм а я то ся уж лам гницка Пращам пониже уж на нас час но і прошу красні на наступны слововиці Тримайте ся Тепло і добрі І вчыйте ся лемківского словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами І слів жаждаючых о языку і на языках слововиця