The archive of
Lemko radio

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Словиця проґраму словах котрий на языку і на языках вытам красні з той стороны Демко Трохановскій Е уж штож повторю так все свій емаль бо рад єм з вами кореспондувати то Лемко ет Лем крапка фм тот ет то малпа собацька цитам як в ріжных языках мож бы тото назвати тото такє чудачне кручыне а такій знак котрый являт ся в каждым майльовым адресі Витам тым тым барже тым барже о може так витам тым барже весело або достем паруфайных майлів што до остатнього проґраму напримір такы майлі што сте бесідулено а ожы я о тых суфіксах то можу бесідувати і бесідувати то правда О языку ґенералі Помпові Але о суфіксах мож бесідувати вельо І мож накінчыти днес може тіж собі приведеме пару такых суфіксів котры як континуация попереднього проґраму проґраму приведеме але то уж по нашым джынґли новы все зачынаме од джінґля Тот інакше днес не може быти А я знам азбуку уж познали мы азбуку А як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлин Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як мак о як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щаві як ябір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком Як раз днес нам ся барз придаст а збука зато же в залежности од того яка буква якій звук стоіт на кінци кореня в слові но то такій будеме таку і будеме мати барз часто хоц не все але од того барз часто залежыт якій яку форму якій вариянт суфікса приймеме Але я іщы раз дякуючы за вашы має лі предовшыткым тоты не до кінця поважны но бо такы тіж люблю чытати днес мушу перейти кусідкє до териі невельо лем жебы припомнути собі даякы даякы дефініциі што єст чым напр схоснувал такє понятя як корін но корін то єст тот тота головна морфема в словіі котра остає як Одділиме вшыткы тзв афіксы афікса охыльку пові значыт і префіксы і тото што перед ним стоіт і тото што по ним стоіт Часом іщы сут інчы тоты афіксы але днес може не будеме аж так тото в тото входити але возме си примір же маме корін ні маме такє слово маме Предвічний о ідут свята то передвічний придавник передвічний являт ся в колядах то як раз ся придаст Но ту можеме собі ясно выділити же іде тото од слова вік ту з выміном звуків дочы віч і то буде корін слова но і маме ту префікс пред маме єд єден суфік за часами єст іх вельох словах то єст ны но і кінцівка Кінцівкы котра не єст афіксом то є тота котру одміняме Бо в слові придвічний тото і буде уж рефлексийном кінцівком Бо уж знаме же предвічн ся не буде одміняла мам а предвічний предвічного значыт ого Предвічному і так і так дале Значыт маме корін так тото такє головне перше на може найперше до котрого Даякы інчы части словотворчы части словотворчы части додаєме Но добрі Но і тоты слововотворчы части як уж єм повіл то загально мож повісти то а фіґсы то з латины іде же то такій такій кавальчык такій елемент што єст причыплений приприєднаний То така як уж єм повіл сувотворча част бо то єст істотне чом додаєме тоты афіксы ци префіксыци е ци ци постфіксы ци суфіксы суд іщы циркумфіксы єс іх вельо днес з тыма двома най Боже популярнійшыма будеме такой зєдным суфіксом ся занимати Так ци такє додаме даякы тоты афіксы до словотворчой части до даного слова до кореня но то будеме мати Будеме мати даякє інче Слово так Но і зато зато ся тіж тым тым занимаме Но добрі стихы спосеред тых афіксів ничы дойдут суфікса а днес буде о тым зачнут префіксы значе тот што стоіт перед перед кореньом но і в языкознавстві то така часты слова додумана перед Перед тым кореньом такій і товды ріжны ріжны походны слова вы можеме собі собі основати напримір як уж єм пові кєд маме віктомаме предвічний одвічний і так дальше і так дальше то уж сут інчы слова походят од Словавік але мучы значыня мают дакус дакус інче Маме іщы такы такы такы афіксы якы інтерфікс якы інфікс постфікс але Бесідую то днес они не сут на тілько істотны бо будеме ся як раз занимати суфіксами што значыт же єст долучений під як бы долучений приєднаний під а докладні по корены слова но і тіж тіж має тото словотворчы своі прикметы але тіж не єст том флексийном кінцівком як уж єм повіл як на примірі того слова предвічний і буде флексийном кінцівком хоц тоты вшыткы части части даного слова ци префіксы ци суфіксы ци корінци Ци кінцівка значыт то сут мурфемы Но часом то уж єст так тяжкє до до здефініюваня но але тяжкыма аж так тяжкыма примірами не будеме ся занимати Но добрі кєд уж маме Дакус той теориі днес занимаме ся суфіксами зачтет тыма тыма морфами котры стоят по корени Слова Як уж єм повіл З той причыны же тыжден тому сме сме заявили такій суфікс котрий разом з флексийном кінцівком має вид іка або іка Но і то можу поісти одвічний може неодвічний але по <unk> році напевно тема з котром з котром сперают ся лінґвісты з котрым сперают ся творці языка поеты писателі а і мы редакторы котры тіж наштоден занимаме ся лемківскым языком А тема была выкликана тым же на нашым же чом на нашым плякаті котрий реклямує і запрашат си на ден Русинів в Польщы як і уж в найблизшу суботу чом мы схоснуване слово символика а не символіка як бы мож было собі подумати Но і добрі і Зробил єм вступ теориі кус было одкаль тема пришла было зато запрошу Вас на жебы розділити так теорию од практикы заврошу вас на музику но і офілько займме ся уж лем примірами ріжных суф суфіксів або думали што тіж такы найновшы котры до языка тіж входят Но што чуєме ся по перхві буде ярмакуте пяшо і середу тая спожы на ярма кєд буде порогы прове затурньом од добу на спило Нас то розпышлюю ся розводжало а самою стару мало мі давали Єдині одіця тив друга таляра другы Аны Пилко боє дуже стары Бряшол він на нашол купця богатого поведу тяжеваш до гументого Кєд тя добрі продамаш же ничодачу куплю собі ліпшу хоц дашто плачу женул я там дола і заплакал то літер ратуты можкы чыла Він здол на ярма кухнул я бочы без пратуню або за дорогу ры де Но то по музиці оркєстры Св Микалая продолжаме собі дискусию О суфіксах Тыжден тому сме си повіли о тым же залежні од того в такых суфіксах з кінцівком суфіксах і флексийна кінцівка І ци іка незалежні од того по якым на яку на якій звук на яку букву кінчыт ся корін товды по правді основа то в такій спосіб выбереме собі ци тем буде і я з І або І буде і Я а в інчым суфіксі буде ика Но і вымінил єм ту поділим то на даякы ґрупы котры котры в примірі БМП і будут мати все і тофобія ревія паремія компанія терапія і парафія До того доходит така своє рідна ґрупа котра тіж буде мала і я але то єст такій ослібний мішок з ґрупом кыґыгы і хы значыт панагія Бельґія мы єпархія і так дальше Євдокія то сут тоты приміры де де тіж будем мати бы і я або іКА до І зараз перейду але ту уж з той причыны же то єст така підґрупа о котрій нераз словеци сме собі бесідували же єй треба даяк выділити бо окремо заховує ту як раз буде мала тоту версию з і Но і прібуєм ім найти даякы з інчом підґрупом то жычышы щы то то нашы давны давны мягкы котры тепер сут уж тверды звукы но ту як раз не нашол єм мож лем бы теоретизувати зато нима ся не буду заім зазанимал но але мам іщы тоту ґрупу другых тото што нам остали звуків на кінци основы значыт по де по Л поСТ і по це будеме мати версию з середнім ы значыт пародия сл велия Лелия Євангелия с Австрия пасия партия ци колекция Іаналоґічні до того заховуют ся тоты вшыткы тоты вшыткы тоты Може не вшыткы тот якраз суфікс котрий уж єм видюк значыт іка ци іка там де было і я в тым першым суфіксі з кінцівком то будеме і ту мати і іка значыт арабіка техніка Е ци з том ґрупом што єм повіл кыґыхы то лоґіка то психіка і так дальше е а тоты уж котры нам остали по Дз і Цно то уж будут мати іка середнє методика символика тутійше звертам увагу на тото електрыка клясика ци тематика Ено і специяльні приводжу тото што было тыжден тому зато же то сут то сут такы суфіксы котры мам проблем як іх так порядні назвати таку ґрупу суфіксу То сут такы чужы то напевно сут чужы суфіксы котры пришли з нашого языка заложме пару сот років тому але не сут на тілько уж не до кінця чужы же сут барз але то барз освоєны Но і зато дост мож повісти ту нам ся утвердило уж в языку же по тых звуках маме такій таку такій вариянт того суфікса а по тых звуках маме такій вариянтого суфікса Но але а то іщы зач додам тото же маме тіж славяньскы стары суфіксы о котрых єм бесідувал то напримір як маме медвід і медведик словотворчый ік зменшаючы іжык морозик столик коник псик но і ту всяди буде тота версия ик но хыба же іщы наложыме до того Тоты фонетичны процесы котры мали сме в языку значыт зміна кылы кыначы ци тоты вшыткы з змягчыня напры хлібок і хліб Чык там уж буде чыном входило а знаме же по тій ґрупі котрі єм пою жычы шыщы тых давных мягкых котры ствердніли будеме все мати заднє ы зато ту на тым примірі славяньского суфікса кы будеме мати всяди ік но хыба же буде мати тоты приміры тых тых несвоєрідных ґруп котры підлягали іщы інчым іщы інчым змінам Но кєд собі тото посмотриме посмотриме чом так якоси чудачні заховали ся тоты ґрупы кыґыгыхы і жычы шыщы ну зато же кє коли они там єдны были мягкы і ствердніли другы были тверды і зачали ся змягчувати то уж не будеме в тото входити але возьме собі інчий суфікс н з флексиным кінцівком А Маме драбину Лемковину родину там ся де буде і середнє и Драбина Лемковина Родина ци Лозина так або малина ямелина конина перина і пацятина Но але коли уж будеме мати ґрупу жычышы щыт а муж буде ы напримір м старшына ци тіж там де де з ґрупы Кыґ змінил ся звук напр уйко але уйч нам буде чы і буде уйчына Зато ту выділям тоту другу ґрупу суфіксів котры сут не тілько стары в языку же зыхали в собі Вельо вельо такой вшыткы тоты фонетичны процесы котры в нашым языку проходили з двом іх славяньска Перше єм повіл о тых старых старых неславяньскых суфіксах але они на тілько долго в языку же тіж мают уж якысы своі принципы з котрыма як уж вошли до языка они ся уж даяк даякы утвердили Но але дорогы но маме наш іщы єден цікавый суфіст котрий Зачыслю до такой третьой ґрупы суфіксів то такы суфіксы котры мож бы м повіт чужы але іщы до кінця неосвоєны хоц то лем робоча назва чужы новы суфіксы Бесідую ту о такым примірі як анґлицкій суфікс інґы то сут вшыткы тоты тоты приміры мобінґ трекінґ бовлінґ спарінґ пресінґ фішынґ і т можеме іх выміняти Они сут шраз барже популярны в вельох языках світа і ся мі здає враз з тым як пришла ґу нам ціла технічна лексика ту хоц она не до кінця звязана лем з техніком але барз часто через популярніст анґлийского языка входит тіж до нашого языка Но і ту як видите уж єм вымінил і по Б єм вымінил і по кы і по лы і по шы і ту як раз жадны дотеперішні мном повіджены принципы на якій звук на яку букву кінчыт ся основа того слова но ту нич такого не выділиме ту все тот інк буде оставал буде оставал в своій дотеперішній формі так уж як пришол до языка но і він зато же знатілько новий же даякым попереднім Принципам не підлігал уж уж пришол по тых вшыткых фонетичных змінах і змінах в языку на ту можеме собі выділити тото таку третю ґрупу суфіксів або загально слів котры до языка приходят котры уж давным принципам принципам не підлігают Але то не лем бесіда о суфіксах зато же ци мобінґ ци бовлінґ трекінґі спарінґ і пресінґ і фішінґ то сут такы слова котры пришли в ориґіналі і так были заґаздуваны в нашым языку Тоты сут раз же слова але тіж зо своіма суфісами і выни в ориґінали пришли Але маме барзе о такых слів котры котры здавало бы ся могли бы сме з лемківщыти але ся іх не даст то такій славний примір з слова піст тот піст котрый сфилиповіл піст Петрів піст великій пісті тоты вшыткы посты што ге што в середы пятниці або і дольшы або в інчы дни уж не будут ходил треба кєд ся єс віруючым треба тому трему ся підпорядкувати але вышло слово Пост Пост котре має єден склад запертый склад і кєд бы підлігало нашым нашым давным фонетичным змінам то тото мусіл бы перейти в і а слово Пост Не перешло зато маме в лемківскым языку анґлицизм пост котрий даєме на Фейсбу пост котрий даєме на тік току на Бы Твіттері він якоси ся інакше тепер называт ци на інчых ци на інчых комунікаторах або соспільных сітях но але піст осдостає хоц І ту і ту можеме ся хвалити постом але кєд го в называючым одмінку оба слова котры не мают нич зо собом спільного сопоставиме то єден то буде піст а другій то буде Пост То так скоро лем підсумую Виділи сме собі три мішкы тых суфіксів єдны тотыславяньскых котры оддавно все знами сут бо мают своє походжыня іщы з прославяньского языка то єст тота ґрупа о котрій єм повіл же она підлігала вшыткым абсолютні змінам языковым змінам на просторі віків і змягчыням і ствердніням і вельом інчым фонетичным процесам Маме такы дост маме чужы але дост освоєны уж суфіксы а і слова котры тіж ся уж не міцно утвердили то і маме тоты Найновшы слова найновшы котры приходят враз з ґлобальныма процесами процесами в вельох языках світа Надію ся же то не послідня бесіда о суфіксах надію ся же іщы до них вернеме так ти так думам же Тото чом символика але боулінґ уж помаленькы было пояснене Вы не сыдайте ся писати на демкы Атлемкрапка фм я охоче вам одпису а днес уж сердечні Вам дякую за днешній проґрам Словиця Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця ре