Перейди до змісту
ЛЕМ

Слова, достоменніст, емоциі

Архів
лемківского радия

О культурі, людях і місцях Лемковины.
Подкасты, бесіды, спомины, музика.

Слововиця #65, 2023 10 30
Еп. 65

Слововиця #65, 2023 10 30

•

Опис епізоду

Слововиця #65, 2023 10 30

Streszczenie po polsku (automatyczne)

Audycja ma formę rozmowy Demka Trochanowskiego z jego mamą, Anną Trochanowską, o słownictwie związanym z łemkowską kuchnią i domową tradycją. Rozmówcy omawiają nazwy oraz czynności dotyczące m.in. ziemniaków, ciasta, pierogów, kisielicy, paschy, jasznicy, żentycy oraz potraw postnych i świątecznych, a prowadzący podkreśla, że zależy mu na zapamiętywaniu takich słów. Pojawia się też temat zwracania się z szacunkiem do starszych oraz zachęta, by słuchacze pisali i współtworzyli kolejne językowe odcinki.

Автоматычна транскрипция

Слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках слововиця Витам клясіндорого радийо слухачів з той страны Демко Трохановскій зловиця на жево з підвашовского студиі радия Лем фм тішу ся як се на стрічу з вами на бесіду з вами припоминуючы же і дякуючы же пишете і же мож дальше писати на дем К ЛЕМ Крапка фм што мя інспірує помагат мі творити для вас тот новий зміст котрий каждий такой тыжден являт ся в ефірі радия лем фм як все А може зачну тілько же днешній Проґрам буде незвычайний позанормативний або да як так повіме Але то очывидно по нашым джынґли якым все зачынаме наш проґрам А я знам аз буку уж познали мы азбуку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлин Жет як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф Каяк коса ел як лоси м як мава О як орел як пані р як руснак Ес як слуга до як дырка як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> підзнакы два знак мягкій з твердым знаком Я нич перейду до днешнього проґраму іщы подякую Пану Мерцінови пану Петрови за послідню активніст Добрі же пишете звідуєте пиште надале Звідуйте жебы сме разом творили наступны проґрамы Слово віцеязыкове проґрамы Словиця Днес як уж єм повіл перше мы проґрам незвычайний інчий дакус бо буде то інтервю інтервю з мойом мамом з котром рішыл єм побесідувати бо як николи не было специяльні часу а як професийна кухарка вельо років варила но але памятайте же лемківска кухня має вельо слів якым треба бы было зохабити якы треба бы было запамятати і як раз днес буде о кухаріню І о тым же тіж маме свою лексику котру добрі запамятате уж помзыців запрашам на тото інтервю Днес Бесіда Бесіда повіл бы м незвычайне зато же было вельо целебрітів в нашых проґрамях было вельо ріжных знаных осіб але сут такы помедже нами героі І героіні котры може деси там на фоні ся являют але без них жытя бы не было можливе бесідую о мамах а днес зо мном моі мамо витайте мамо А витай витай Демців витай сину витайте вшыткы слухачы радя лефм Так бо мі ся здає як іщы бым просил жебы сте кус ближе мікрофону бесідували тотовды будеме будеме ся здає кусідкє ліпше чути Но добрі предовшыткым бо так мі ся колиси здавало або інакше колиси мают свіданя до нашого проґраму Чом ся бесідує моі мама Чом ся бесідує до Екто ся бесідує же то ся выкат або або ся двоіт Ци треба так бесідувати Звірто вшыт треба як найбарже треба бесідувати треба тото хоснувати Бо помале ся тото вшытко уж затрачат Но а до кого ся бесідує новы до кого ся двоіт До Очывидно до родичів до мамы до няня до дідів до тет луйків стрыків Значыт же мож просити до достаршого маме даку пошану так Но передовшыткым пошана Ага до тых што напримір а до чужых дотіж ся бесідує там до сусі сусідко так або до довшыткых інчых незнаємых і то потрібне єст іс нам си непотрібне Барз потрібне барз потрібне бо помало тото вшытко за заникат нихто не хыл што тото переказувати молодому поколіню Значыт же же добрі же іщы бесідуют люде новы Барз добрі Барз добрі І жебы як найвеце тото было Но добрі То тото маме єдно маме доєднане Але я так направду днес маму запросил до нашого з студия зато же мама по професиі кухарка І то значыт си по професиі кухарили сте долгы рокы затопрофесийні зато была ваша робота то не лем так жебы зробити сніданя ци полудинок але але варили сте ну то была ваша робота Так так варила мно кусцьок того часу перешлол кілько ся наварила Бо деси перешло двадцет років хыбальку нотальто того ся хыбаль нена Не забыват то раз а другє же той си перед тым хсте професийні зачали варити то тіж сте варили кажда ґаждыня котра <unk> хце варити для мужа для рождыны для діти то мусит штоси знати варити Но добрі Но то такє перше звіданя бо я припомну находиме ся не в кулінарным проґрамі лем в языковым але получыме днес тоты дві обшыри зачнут од такого турецкого слова може го знати комперіі В компері до німецкого і але через турецкы ріжны каналы до нас пришу Вас ся бесідувало дома євна тому компері така як єщы бесідували на компері комперіі бандуркы зімякы Бараболі А Бараболі тіж бесідували Ой рідко рідко То як же хтоси деси одкальце пришол зо світа Ага Але так найбарже Акарли картофлі бесідували не бесідували кратофлі Заци зже барже по польского барже барже комперідут єд ты так Будучы пару років тому в Німцях єм виділ таку турецку корчму добыло написане компір І оталем єм зачал ся задумувати одкале маме тот наш компір здай іной ся пояснило з жтомно компері то вышій части Европы дост дост пізна Традиция або допіре од там посеред віцю і пізнійше допіро зачали быти популярны але так ся приняли же же ся іст такой мож повісти на штоден ну і може зато мают ріжны названя знесут од отсе з нами лем десита котка аж што ся жебы жебы такє слово котре што ся з комперами найперше робит як і ся но уж збере крепче скрепче ся скрепче знал берат ся лем ся і скрепче лем ся іх скрепче то значыт же стоіт дружком Стружком ся скрипче Ага но добрі но то мам уж наступне цікаве слово жебы звамати певніст А жебы зробити лемківскє пірето што з нима што треба зробити Оскрептати Оскрептати Зварити Гм на мягко І вляти там можна было і сме танкы жебы то было добрі ся роз тото піре робило Но і готове Але то што ся з нима робит Дзямит Ано дзямит ся на бы тото мій суже же тісмо же на каждый знат зже ся по тім жебы такє старе старе бож повісти стару французску рецептуру зробити по лемківскы то ся іх треба треба дзямити добрі бо мам на іщы єдно компері заложме же то основне такє ідло леч додаток до ідла до мяса і так дале хоц хоц тіж но тертянике тіж ся робит Но ті ся робит з компери компери то ся тре компери суровил і пой там ся доправлят ся там іщы цибулі тре І кустьокы яйце ся до того вбиват і ся вшытко вымішат і на листю капустяным ся розкладат тото кісто і вкладат ся до хлібового пица Найліпше смакували як то было по печыню хліба іщы пец был горячий як ся вытягнуло хліб Толк вкладало ся на блязці тоты листя з тонкістом комперяном Етом чом по попецу то індекс аромат іщы мала то іщы аромат аромат так і хлібови хлібовий тот аромат зоставал І потім масла выстачыло посмарувати на верха дати на верха масла Ага такы тертяникы з самым маслом самым маслом і молоком солодкым попити Ага Зачыт же жекы чупу не было і ой го чупом ся того не ну і обрало же те мож повісти то бы стратило смак тык тертяників А но ясне то такє звіданя бо сте поліже кісто е Але такє кісто тіж ся робит з мукы то на перогы На перогы на што із суму зробити кісто На рыхтувати кісто бо што ся з ним зробит Місиц ао місиц тото єм хотіл тіж посутити же ся місцет уж сутіж хыбаль Мало хто бесідує жебы бы там вырабляют кісто або не ото так уже кісто ся місит та свій уж заникат нашы Гм а якы сут такы виды кістак такє само кісто єст до перогів ци до ци ци ци ци не знам до хліба До хлібані бо до хліба треба специяльной мукы З такой з нормальной мукы не выйде З хліб хлібовой мукы не выйде наприклад на перогы Но бо то была жытня мука жытня на хліб як ся зарабляло на хліб жытніця пеку бо товщы якысій заквас заквас котрий ся завше лишало од того Кіста што ся хліб пекло то кустьох ся одлишало то кіста жебы было на наступне печыня хліба ток як бесідуєме о закласі тот тот сам заквас котрый іде до кєселиці так А як ся тоту кєселицю робит Як ся з ньом тре зробити жебы была кєселиця то треба на велию того тот тот заклас вымішати степлу молодом негорячом всыпати до до него кусцьок платків вілсяных заляти водом і вымішати тото на істоі так зо два три дни в теплім жебы зыросло жебы выросло потім тото вшытко можна змолоти тотот заклас і на кыпячу воду ляти І кіселиця готова А кыпят ся вода то інакше Кріп так кріп кріп на кыпят ся а же кже тота што кыпит на жет кріп кріп тота што ся так гезварит так окей Но і кєселиця А тотокє так як бесідуєме з О тым велійным часі то кєселиця то єдно Долго треба рыхтувати таку велиют так традицийно як ся варило же так повім як суцо а не так же тепер піл продуктів ся де купит готовых деси там або замовит деси на місци Но такє таку тоту велийну вечерів то треба кусцьок было робити бо треба і перогів зробити кісто кісто міс замісити і Передо вшыткым капусты з капусты ся робіло перогы Передо вшыткым з капусты з компери З тых нашых компери Ага Но треба памятати же така традицийна ну зрештом за церковныма вымогами Е то велия єст піс пісна ле срогій піст єст же аж і безцівиден так але стравы сут без молочных безмолочных продуктів Навет ани рыб ся аж так не іло А то певні традиция бо як даде были рыбы популярны така даде меньше популярны тота на было такы были попуры Хоц зацерковнома пістныма правилами рыба може быти можна ізняня на вели як найбажына то як якійсо з вшыткыма стравами Залежыт од реґіону од села ци дахто там любил рыбу ци іл рыбу ци ци ци рыхтувал рыбу Хто любит тото мож міг єсти рыбу гнас іли як хтоси не міг вытримати цілый ден до Елиі но то безден там рыбу скочала же ся там рыба являла Так але не на саму велию Не на саму велию А тот ціс цікаве того є мене не знал Добрі то маме різдло але маме іщы великден і Паску там тіж єст кісто на паску Нотіж є кісто на паску тіж ся замісило напаску змукы Ага і тотіж оно мусіло роснути Тіж мусіло роснути долго мусит роснути такы Но ні тото жес кусо коротше як на кыселицю Бо за там за пару якыси чазы рано замісили в полудни уж можна было паску мати готову Ага юж то Петця вкладати бо там не треба было на закласі лем то на дрізджах Ага добрі то мале дрізджы Але єдно што хыбай може не найбільше але дуже емоций остатнім часом выкликало бо сут такы пирогы што В Польщы сут называны рускыма а на Украіні сут называны польскыма А то нашы лемківскы пиргы сут котры от все так в нас были ной добрі што тамтішы з кісто так бесідуют най найважнійше з кісто Кісто і тото што ся до кіста вкладат Но такно але тото то бесідуют же том уж тото што ся до нього до них вложыт то уж ах то уж каждий вложыти може і знат хоц може не каждый але але кісто само смак кіста якы добы Я знам як сте моій жені Вашій сынові бесіду так бесідували же но Януш тот сут кустого кустого і самы ся перегроблят Но як знаме як бы то было такє просте то дву вшыткы варили і ся не звідували як ся взяти за рускы перогы За рускы перогы зварити компериі помішати зо сыром і дати там до них цибулі просмажыти на пательни і вымішати вшытко разом дати соли попрю І но і утішто вшытко же перого готовы каждый може зробити Каждий може зробити но добре а кісто бо кісто А кісто До мукы дати яйце воды І вы вымішате вы зробити но зробите кісто На метра ной той з бесідуєт як раз тоці достаткы слухаців з кустого куска і каждый каждый ма свою якысу там рецептуру ага розумію не розумію так а заміст сыра бриндзю можна можна навет досыра дати кусцьок бриндзы А же там і рішати сы бриндз на саму бринцю то може засолоне бы было засолене бы было засолене было як бы была сама бриндзя Ага розумію то я ся мам єдну такє єдно такє зданя бо дуже барз дуже страв называме або по польскы або не знаме як по лемківскы іх назвати так спомнены ты цитерстяникы ци даякы ци же ся якійсто місит же там штоси треба наливати до місяток уж бесідуєме барз часто мискы так А барз часто люде чул єм же ті смішают уж хоснуют польскій термін на тоты яйця што ся што ся розболтат і ся іх там смажыт То як ся называт тота золото Але Яшниця Яшниця О ото Яшницю міде жебы вам я специяльній бесіду аж так не підповідати бо ячу же уж бесідує тіж яєчниця але душы Але то єст тото то єст уж евідентний пороніз нас і тішу ся же сте повіли выповіли тото тото тото слово яшниця А іщы такє бы я остатньо прочытал Прочытал єм м же люде пюты аж і палюнку з того робат хоц не знам в якій спосіб пют Жентицю же то такє мало быти здорове сотой зодак жентицю Жентиця то єст роблена з молока молоко як ся уж приде принесе зо стайні як ся выдоіт корову Бере ся цідиты і тото молоко стоіт так зо бзодладни то залежыт коли в часі в зимы мусит кущок долше постояти жебы оно з брезку жебы было молоко класне ся зробило А напримір а як ся дакій бунт зробит або дакій сиртуз тот решта з того што ся витисне тоті жентиця ци Дас я не памятам же мы м я робила не робила м той бун бо то треба было мати іщы якыси там додаток до той Га такє жебы там тоты бактериі што ташы там працуют га розумію І товды як уж молоко маме класне ся зробит класне молоко ставлят ся на на дотепла на на деси там коло пеца і оно ся робит з того сыр І як ся Зробит сыр і потім є з того іщы і жентиця ся зробит Ага розвито єст такєл тут тото што ся што не остане в сырі то єст жентиця то якы одчули си же с то і палюнку робили то мож палюнку Е не ромятувал не хочут ту якысых но непровіреных інформаций популяризувати єм так чуже може дахто прібувал зробити но Я того не чула мне Може попивали палюнку Адитя же тот в тот спосібы Но може даяка єс таємна не таємна рецептура Добрі а поіси мі з такых гым Як фізола як біпы з такых з такых ярин што ся што ся робило такє такє найбарже баже зубы поливкы ци раче раче зупы зупы або то і горяче і на горячы нагорячо і такє пісне і піс Гото в часі постіл Чычычы перед різдлом ци перед великым пості то найбарже тото частійше варили Га розумі Но добрі є барз дякую за тых вельо файных слів котры сте днеска схоснували бо на них мі найбарже залежало Жебы памятати памятати же окрем свого богатства самой кулінарной штукы то маме іщы з слова котры збогачают тото богатствой кулінариі лемківского стола але то може інакше з такых лемківскых традицийных страв котра вам ся найбарже любит Найбарже но тота наша традицийна кіселичка кісели ся дато чом же оно ся тямит так зо святами з велийом Зо святами Но може лем ку памяташ як і в часі великого посту Чы то была середа чы бы то была пятниця ци понедільок варилам тоту кіселицю котру сте барз охочо зайдали ся мі ся не тямит так позавели єм але може фактичні было бы Так но може і так но я тіжу кєселицю люблю Бо на то не дост же Єст такым першым порядным по першым порядном стравом на веліі котром ся мож наісти так бой перше ци там дорад си ци честно так жебы жебы перший більже утка залагодити а допіро то такы сліця як ходит тото жас то такій порядній мож жолудок наполнити Там но іно і нашы перовы перовы Ну перы ой так перогы так Я так думам же же треба одчарувати пирогы бо єдны думают же то такі барова такє барове ідло інчы думают же то не наше і там бы там прібуй днес зміняти на Якысы польскы пирогы на украіньскы лем жебы не схоснувати тото же сут рускы бо думают же росийскы а в Росияни о такых пирогах Но і найчаснійше тіж губы ся варило О губы Аколиси не любила тепер так што берже што шбарже мі ся міся губы губы свы в такій поливці Но губы то было тіж Такє нераз лем єдно зданє на нашій Лемковині Нота ся вар раз компері з губами Раз же доступне два же несебі дармове ной дармове нофек треба лем бы назберати До добрі слухайте може ся даколи зробиме такій такій велийный проґрам ту собі перестудиюме вшыткы велийны стравы Но пока што раз Вам дякую за тоту бесіду же сме ту бодай тых пару файных слів нашли Думам же нашым слухачам ся они запамятают і будут іх хоснувати Наша ден Дякую сердечні Дякую Дякую і поздравлям вшыткых Дякую сердечні а были з нами Анна Трохановска выля <unk> трава прополовы копус того істория А я лем так наконес того проґраму додам же надію ся же то не посліднє інтервю може то така нова форма або додаткова форма бесіды інтеракциі і бесіды з галом о языку а то была словиця яку зрыхтувал Демко Трохановскій Тримайте ся і пиште на дем <unk> лем кравка Фм Словиця Проґрам о словах нашых і не нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововиця