The archive of
Lemko radio

Тот проґрам повтаряме слововиця проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Так то словиця Демко Трохановскій з той стороны дальше нажыво дальше спід варшавского студия Лі дорогы зачынаме нашу наступну дебату о языку Витем Красні тішу ся же засвячуєме то добра ознака же нам ся іщы хоче і мі і вам Тыжден тому было о носовых звуках Яне до них кусы наверну Дякую предовшыткым зато же пишете зато одраз подам Вам як ся зо мном контактувати найліпше Емайльом то демко ЕТ Лем крапка фм І кєд напишете то напевно дійде до мене Вашы майля Вашы приміры о носовых Знате о тых носовых што лем в польскым языку остали то м і м і в декотрых іщы по єдных діалектах в славяньскым ареалі але файны приміры высте При славы то такы як бляндаты або блиндаты штоправда блиндаты іде найправдоподібнійше од бляндати то якыса інча форма того часослова од котрого іде напримір та якій пейоративне окрисліня козых то дуже ґадат то блинда так Інчы приміры тіж дякую то сут такы мі ся здає Мож быти і ономатопеічны приміры такы такы слова што ся што насідуют звукы то сут тоты ономатопеі Але што цікаве навертаючы до тых носовых звуків о котрых сме бесідували Тыжден тому то не лем тото а н бляндати так може быти давном реалізацийом з носовых давным переходом з давных носовых котрых припоминам в нашым русиньскым языку уж неє але може быти то примір же то не лем Ан а Н але тіж н або ын тото думам же думам же вартат дослідити Но тоту особливу реалізацию носовых звуків в нашым языку Але єдно што міст цікаве дали дали звіданя пронт так бесідуєме на пронт по польскы пронт тото што В каблях іде і з того маме світло можеме на нього бесідувати світло а можеме бесідувати електрыка але як раз то барз файний прибір того же там в польскым языку єст іщы он значыт носовий звук носовий гласний міся барз тото скоро зачало тямити з такым ріком пруд І як раз здає ся мі же ту не міг єм найти такой доброй етимолоґіі одкале бы могло ся взяти на тота назва Но Але в прославяньскым языковым фонді єст пронт як штоси што тече так як што штоси што плыне як штоси што Перетікат но і мі ся здає же ту польскій пронт і ріка Пруд має ту безпосередні односины але як бесідую то тіж в праславяньскым языку такє слово бы могло быти Достал єм звіданя од вас ци можеме напронт варити пруд радше хыба ні зато же тож была така безпосередня калька з польского языка Останме при світлі і останме при електрыці но але як видиме Аж і ріка в ріці видиме тото што в польскым языку Дає нам світло огріваня ци тото же телевізор можеме обзерати Но добрі То тілько навязаня може до до попереднього проґраму я клясично вывучу джінґєль а охвильку о тым што буде в днешнім проґрамі в днешній Словици А я знам азбуку Уж познали мы а з буку а як авто бе як буков В як ватра ге як гора Ґє як ґазда де як дора е як екран є як гєлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як маю О як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір єд <unk> і знак два знак мягій з твердым знаком Тот проґрам повтарьоме а я днес о тым што дає мі найбільше радос сти значы не може выйсти же найбільше радости бо інчы обшыри языка языка тіж мя барз інтересуют але нес буде о етимолоґіі і дакотрых словах якы якы бы етимолоґія тым ся занимат пояснят од чого ся дашто дашто взяло і ту Коротка лем істория бо тілько што єм вернул з Лемковины і єм почул барз почул припомнул собі барзы файне хоц пайоративны окрисліня кєд дакого не любиме або дакого хоцеме погнімати то бесідуєме о ним белей Но і так мі ся зачало гляданя того што значыт тот белей або інчы інчы пейоративны но навет образливы окрисліня бо і такы в языку сут но і певно ся уж додумуєте же днес як раз будеме ся нима занимати і зачал єм пішол єм в добру сторону з тым белейом то одчудну хвилю Але на щестя уж тото сам єм не мусіл досліджати уж пару хылю і уж уж єст етимолоґія того одкале ся взял але зачну того на основі чого днес буду бесідувал отже при нагоді того же белея трафил єм на цікаву книжку проф Длямафоловского і др Вікторий Гойсак то лемковскє етимолоґіє но і там як раз барз вельо етимолоґічных пояснінь вельо вельох слів з лемківского языка Два слова о тым О тій книжці понеже мушу кус понарікати нич нашто позитивне повім зато же здає ся мі же днешні науковці фурт будут єднак так як то написал колиси Ярослав Горощак же же заперли листу языків інчых неєк слід автобусу з написом Языкы заперли двері і никого уж не впущаю Так мі ся здає так єст з науковцями днес по мойому то они станули на епосі комунізму так же там тото што было до якысого рока тож потім ся нич не може змінити хоц і языкы ідут до перяду і світ іде допереду і дак дале і дак дале Мам кус жаль до тых авторів жеднак єднак помінают Но може неконечні в парох словах описуют же сут якысы такы люде што признают лемківскій язык ци русиньскій язык і його вариянты як окремы но але то так не до кінця мусит быти То Моя парафраза очывидно там інакше на піс написане Іду тотым я кузнервує же днес дослідникы ся боят давати тезы котры могли бы мати В тым утвердженым середовиску тым дослідничым даякы проблемы контроверсиі най што ж но Друга справа што можу зашмороти тій книжці хоц по хвилю повім же она файна ци цікава барзы як іде уж о мерітум а не о тоту ідеолоґію ци тот науковий опис то она барз цікава каждому рекомендує взяти в рукы може єй достати в інтернеті в формі П купити в інтернеті я так же зробил але мам тіж тот жаль же там хыбарз часто ідут дослідникы на такє легкє же а тото пришло з того бо кєд выступую в словацкым то мусіло прийти зо словацкого а такє слово пришло з украіньского нашыт охто ту ні то же то єст украіньскє то не могло пришти з украіньского Но але того рода проблемы же як бы так як бы тото вшытко зобрати то лемківскій язык русиньскій язык не мал жадных слів лем вшыткы одкарсы До нього пришли бы як раз в другым языку выступуют такы такы мам такы мам загальны загальны спостережыня як іде о не лем тоту книжку не лем тоты досліджыня але і інчы в тій обшыри етимолоґіі лексикы ци ци ци ци ци ци так дале Наступний проблем котрий виджу професор Фолскій і доктор Гойцак хоснуют напримір давны гуцульскы діалектичны словникы так Інчы словникы інчы материялы очывидні верхрацкого што і добрі очывидні хоснуют словник Грінченка тіж барз добрі але то треба тіж повісти же одне одне знам же Грінченко творячы словник украіньского языка сігал тіж по цілый русиньскій ареал жебы жебы по перше збільшыти обсяг словника Бо товды ж творил ся сучасний украіньскій язык Допіро ся еманципувал но але ді жебы збільшыти языкову обшыр на мапіі даякій свій своій ідеолоґічній мапі етносу так же Кєд уж бесідуєме ту уж ся тіжмі смішку сума мало зробил же кєд украіньска етнічна обшыр є сотуралю по Лізбону но то треба заполнити єй тіж як даякым даякым даякым змістом Але так як уж єм повіл Так ци так Каждий словник котрий фіксує нашу бесіду пребогату лексику котрий єй працувує котры кокотрую мы зохаблят котрую хоронит бо од забытя єст барз цінний і кєд мыси можеме цілу тоту ідеолоґію одшмарити очывидно тіж поперту дакыма досліджынями але знаме як то з ріжныма досліджынями єст Єден дослідник повіст так другій інакше то треба повісти єдно Тот тот тота книжка лемковскє Етимолоґія барз цінна цікава зафіксуваных вельо файных слів і як тіж авторы пишут во вступі старали ся выбрати такы слова на котры мают новый погляд як іде о іх походжыня етимолоґію іх поясніня ци взагалі такы котры іщы описуваны не бы набыли з тым бы м ся на докінця згодил бо вельо з тамтых слів Має уж утверджену етимолоґію но але так як бесідуют барз цікава позиция барз цікава позиция но і так як єм повіл днес буде о тых такых пеєративных гыративных словах тых такых што можеме дакого образити погнівати Но і в обо такій маме язык мусиме ним назвати кажду обшыр кажде кажду ситуацию аж і тоту што бы мож повісти од котрой ся де декє табло або од котрой ся хочеме одгородити і повісти же в нас дума ся так не бесідує Нов добрі дорогы то так вступєм зробил може кус Придолгавий і надію ся же бодай Піл з тых сіл котры выбрал встигнул привести встигну омовити зато по музичній перерві пару паюративных окрислінь якту ся на другых бесідувало Фрая Руцька Шо думала Як ти зо мновыгнало мене было домоя Жыти не мой я не твоя не была довка моя Жыти не мой я не твоя Ходила я по садоцьку О зеленом Выходила дар Неєдного шум любила Выходила дало неє того дай і не буде Взяли його цюре його цюжыну а я бідна жа вельогыну взяли його цюжыну А я виднавину Не плаць Милане жури ся Я ся хлопец не женив сяк я буду жали на тис Дам горілґына Бытися як я буду же ледти ся Дам горілґына Бытися Прая Родька Шовы задумала Як ти зо много лигнула вене моляду моя Жыти не моє не двоє вене муляду лумка моя Жыти не моє Не двоє да То сонце кльожы і в Фраірочка з Підкарпатской Русины і мы вертаме до Словиці Зато же днес бесідуєме о тых переоритивных окрислінях Як можеме дакого згнівати понівати образити такы слова в нашым языкы сут каждий повіт же такых не хоснує жебы никого не знівати але такы слова сут В нас дома ся так не гварит в жадній хыже ся так не гварит Добрі зачнийме од того перше слово Беба Першый раз єм чул такє слово і Беба мало бы значыти же то мужчына без темпераменту барз непорадний предовшыткым в такых товарискых односинах товарискых контактах Но і ту мі ся здає примір єст ци такій по перше авторы лемковскых лемківскых етимолоґій зрівнуют же то може быти з дітячого языка бебе бобо мыс такє страшыло і так дале так як получыня двох такых самых складів бобо бебе баба і т они они то такій іде з діточого языка Но і ту як раз тота пеєративніст єст в тым же барз часто кєд дакого хочеме згнівати ци образити то бесідуєме на приміри то діж для дорослого же заховуєш як дітина же тина як дітина тото як дітя ци розуму нема медже діти мают аж тівко досвідчыня жытьового атыю того а тымаш свій розум і ся захоіт дітина як раз тото тото тото беба слово повісти до мужчыны то мож го барзы згнівати тым більше же бебе Бобо знане єст тіж не лем в славяньскых языках але і в інчых як названя дітины лы отрочате не мовляте маленькой дітины ту як раз ту як раз іде Тото зато як повісте далеко Беба До мужчыны предовшыткым но то може того згінівати Маме в лемковскых етимолоґіях маме тіж такы слово як бейдак ци бейдуля експресивну назву Штоправда для осіб котры можут смы мают умысловей дефіцит ци так хы то подібны слова можеме находити тіж в польскых діалектах в словацкых тіж бейдак предовшыткым но але кєд хочеме дакого дакого зрівнати до особы котра не ма полной умысловой справности Но то як найбарже як найбарже схоснуєме такє такє слово Але як іде о беідулю то ту находиме такє поясніня же то жена котра любит дуже гварити і непотрібні повтаряти якыс або переносити даякы вісти Іщы єдно значыня на жену же то глупа жена бы така мало тямит така дакус ограничена но і тым способом хоц ту барже одбейдати іде Баяти байдати бейдати і такы сут такы такє споясніня того того байдака ци ци байдулі Ян находил в польскых в польскых словниках тото діалектичных тото слово предовшыткым тых діалектів котры окружали Лемковину за тоту тіж могла быти выміна тых слів І увага моі люблене тепер на основі того слова єм ся зачал задумувати о чым днес буду бесідувал і так зашло же тот Белей то такє слово і найліпше чуєм тото слово остатньо і такій зачал єм дси Думати што то значыт што то може тот Белей значыти То же образливе то знам бо я уж тіж контекст чул Зато Белей то абсолютні в жывій бесіді тото чул але одкале ся тото тото взяло то сут очывидно того тіж белеювати то тіж такій же так повімы робити штоси дурно так без без без думкы безы без помошлюнку ци штоси в тоту в тоту сторону І ту увага Значыня белей може іти од румуньского языка баля і то такій мы од звірятже о сивий кінци білий кін то а о людях то такых о міцных бльондинах о мож повісти альбіносах такій і тот тота зміна значыня з білого ясного на дурний лінивий ти безумний но то може повіси можы може быти як раз од того што чытаме в тій книжці же альдо альбіносів до тых люди барз такых білых такій до што майду волося так аж і но аж і прозрачны можливісти тояк такы чудачны ненатуральне то якраз тота тото слово набрало набрало такого пейоративного періоративного значыня Но і што маме но одсувідні не было бы того проґраму як бы м не вымінил бортака так бортак то авто ся мі здає же то знат каждий Лем не каждий знаты што од чого то може од чого може тото іти Бортакы бортуля бортачыти бортакувати што там іщы бортавіти значыт же што хтоси може допіроставати ся Дурніти знаты зставати ся дурньом ци там гупаком ци бортаком о тым о тым бесідуют тут дуже ним Не мушу бесідувати што но значыт понеже здає ся же о бортаку каждий чул каждий бортака дакого знат Каждий буртака дакого виділ мы не сме буртакы то они буртакы так але од чого то іде Но што мож повісти борта то такє запорошніле дерево борта то такій очывидно іде докладні од того што слово бортне іде докладні од того прасовеньского бырт То значыт якыся діра в дереві якы са якы дупло ци зо зо пчолами ци з дикыма пчолами там де гніздо пчів так то єст докладні од того іде Но і очывидно мусіло змінити значыня своє бо очывидні днешній бортак з пчолами нич не мат спільного Но але же уж там єст порожньо в дереві так же уж то може быти так же порожньо тіж єст в мозґу порожньо єст в голові зато і такій кєд має діру замістым тамтам де мозок ся находит то як найбарже як найбарже то єст тота етимолоґія Зналем єй перше але як раз єй приводжу не приводжу за за книжком Лемківскы етимолоґіі До што ж ту барз ясно і цікаво тото тото тото пояснене Высмотю на зыґар і так си думам хыба за долгій єм вступ зробил зато пару такых слів лем на скоро не повіл поне же то в тій книжці авторы не профаловскій і др Вікторя Гойсек приводят такы медже інчыма як буц такы медже інчыма як о гарагуд з той щы за Заверхрадзкым заверхадскым то іпиртейом тіж барз барз цікавий словникы о ігорощек тото Тото приводит же гарагудс то єст такій баламут такій што тихо не посідит такій што што што тяжко з ним вытримати Што майше в тій книжці жебы сте знали як дакого згнівати Дзьопа Дзьопа признам ся зєзнал лем з польскых з польскых з малопольскых не говорів Хоц дзьопа єст напримір в ляхівскым говорі барз неутральне ся мі здає Но то єднак в нас хыбаль до нас перешло як дзьопа як така баржа така може уж неконечні што ся добрі обходит або або тіж такым жартібливым сенсі мож повісти дзьопа Агано іщы єдно муж оповісти бо кєд уж єм вмінил бортака то очывидно треба іщы дурбака вымінити якы якякє барспиративны окрисліня або знаме од чого то іде дурбак то тот камін тот камін што ся ньом косло стріт По просту но алеы де як дахто єст дурбакуватий так або не знам дурбачыт або дашто в тоту сторону значыт єст так як камінно такій ани такій такій тупий то раз два Два як камін такій не холодний такій барже в тоту в тоту сторону Зато дурбакувати дурбачыти і дурбак ту то єст такє уж міцно тейоративне окрисліня Што мали іщы мами маляґу напр Заверградскє маме о масесу то тіж можу повісти бо то жіноче окрисліня же то має быти повільна така безпомічна жена Выгорощаку Масеса то жена помала як смола на тій заді Масеса де авторы книжкы етимолоґію выводят же она може быти неясна але е але то може быти од тіж од дітины іти е од масосы в росийскых голорах єст такє слово і же то може тіж перехід образливий же єст як дітина так такій єст масеса Маме такы слова як шкут маме іщы інчий од блинда але думам же даколи ся займу в шыршым контексті тыма проблемами зато предовшыткым же бым хотіл даколи розшырити тоты пеіоративны окрисліня на інчы реґіоны русиньского языка зато кєд мате такы з Підкарпатской руси з Пряшівской Руси або зо світа то присылайте на демко ЕТ ле <unk> крапка <unk> м а я уж ту не буду бортачыл дурбачыл Аниж нич в тоту сторону зато помаленькы кінчу словицю жалаючы вам вшыткого доброго до наступных стріч Словиця Проґрам о словах нашых і не нашых