Przejdź do treści
PL

Słowa, tożsamość, emocje

Archiwum
łemkowskiego radia

O kulturze, ludziach i miejscach Łemkowyny.
Podkasty, rozmowy, wspomnienia, muzyka.

Слововиця #57, 2023 06 26
Odc. 57

Слововиця #57, 2023 06 26

•

Opis odcinka

Слововиця #57, 2023 06 26

Streszczenie po polsku (automatyczne)

To ostatni przed wakacyjną przerwą odcinek audycji Słowиця, w którym prowadzący zapowiada lżejszy temat związany z latem i wakacjami. Omawia znaczenia i pochodzenie słów dotyczących tego czasu i odpoczynku, między innymi літо, вакациі, урлоп, оддых, доволенка oraz прогулька, odwołując się do łaciny, niemieckiego, słowackiego i języków wschodniosłowiańskich. Pod koniec czyta wakacyjny tekst z Мурянкового букваря i prosi słuchaczy, aby pisali przez wakacje, jeśli przyjdą im do głowy tematy do kolejnych audycji.

Automatyczna transkrypcja

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і не нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Добрый вечір в Словици Демко Трохановскій з той стороны яксе в Словици як ся нажыло і як все зачну од того жебы припомнути міі адресами і Демко Ет лем крапка Фм пиште як пишете Коментуйте як коментуєте бесідуйте як бесідуєте бо мя тото берстішыт Я лем кілько повім же на жаль на жаль мусиме ся попращати на дакій час бо кєд слухате премєрові отинок на жыво днес тото значыт же то уж передвакацийна перерва ні перед лекацийна послідня авдиция а она являт ся перед том вакацийном перервом котру они долга будеме мати Зато слухайте або ні повім допіро по джінґли То можете як повім по джінґли джінґіль все на самым початку нашого проґраму ся являт а уж по тым джінґли повім уж той А я знам азбуку Уж познали мы а з вуху а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф Каяк коса ел як лоси м як макю О як орел як пані р як руснак С як слуга то як терка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком ти Витайте в Словици іщы раз і одраз бесідую Ні Не будеме днес бесідувати О Л бо я уж за часінґа достал такій такє звіденя Але дякую за вашы коментарі думам же же буду мал што робити через вакациі Но і кєд уж єм заповіл дакій час тому вакацийну перерву іж єм днес заповіл но то она як раз приходит Што значыт же то послідні перед вакациями проґрам іщы раз припомну кєд го слухати як премірового ґнажылом одраз навяжу до того Што сте писали бо тот радше звіданя ту в коментарях в коментариях З чым Вас лишу на вакациі Я ся з того дост добрі посміял бо одобрал єм тот коментар тото В звіданя як як таку літню ци ци ци пошкільну або позашкільну уж суґестию же наука ся скінчыла то така підповід певно же то уж в вакациі но і тема днес бы мала быти назвийме і така дакусы дакусы леґша така свобіднійша но то Но ту буде будеме ся чути по музыці не одхоти од слуханя бо я аж по музыці повім повім о чым о чым буде а тема буде о вельо о вельо леґша Бід до нас жываю бринь до нас гоньского не Іде така анормана яка вылану Егей Бого я коливі зай розумну не є мала І як ти до нас пришол я суж іка Гей Бого я коли зай розумну не малай Як ти до нас пришол Я сужім тікале Як ниня любує і жму любу няра Ідай я своє лешов не буде рагара Ага мі самости вийдут мій пар робочу Вейже я з ним не пішла і комі Самостий тот мій барробочу я з наймешла <unk>mie ро Найлише в мене в Праді ірлишыня тайли Мій женби зай з другому ниґде не потішыл Огода гыйтами кобила Мийже тобі зайвы Богодамиже то бізайка молюби <unk> а Тож гей а мы вертаме до Словиці продолжаме Словицю Послідню перед вакациями Словицю і навячу то звіданя З чым мыс на тоты вакациі мам лишыти так тема буде і столітня і вакацийна бо бо розбереме собі пару слів звязаных з тым часом пару так єм пару выбрал ту што мі на скоро пришло до головы Но і зачынаме перше слово явило ся уж в Словици То при нагоді днів тыжня і названь днів тыжня названь місяців і так дальше і то єст слово Літо літо котре нам ся недавно зачало і літо котре не мож повісти єст необхідным елементом же так речу вакаций Чекаме на тото літо літо котре єст в середній одміні в середнім роді в другій одміні так як Вікно так як тіло так тото літо тото вікно тото тіло ту треба тіж повісти же там маме такій історичний перехід в тым літі Зато же же там тото і колиси было давным є там была ять Уж мали сме днес меньше науково а барже легко то єст такый такій давний звук котрий чуєме днес як і але колиси оно было є напримір в такых словах як бесіда Як ви діти як ріка там всяде чуєме і колиси давно тому в давных в старорусиньскым языку было то было то і было то є но але оно В часі перешло в днешній вид то значыт ф і Як чым о тым бесідую бо я памятам як єм бесідувал бесідувал о дакых примірах того літа бо літо не лем значыт за ужме єдну четверту рока котре Коли приходит літо і одходит приходит в червци одходит вересни але літо літо означати може тіж цілий рік зато і співаме многая літа так то значыт же бы сме очывидно оно іде од той поры рока але жебы сме прожыли як найбільше літ як найбільше Мы тых мы колес пір рока котры ся од заложме же зачынают тот яры через літо через осін позиму і зас маме яр і літо і жебы сме тых колес в котрым мы колесі все єст літо пружыли Як найбільше зато співаме многая літа Маме тіж літопис ся Маме тіж літопис тоты тоту книжку значыт котра бесідує о записує Даякы подіі на просторах літ Днес бы сме повіли років але тоту тему єм єм пошырял в Словици там думам парунадцет ци парудесят проґрамів тому зато Зато рекомендую вернути до тамтых не до тамтых часів В Черчыку в Мурянковым Чырчыку чує медже тету течу дурочкы як поточкы а потім Ты Черчыку така апострофа приятелю Младых літ то значыт млады літа зрештом тоты млады літа нам ся являют барз часто в авторскій творчости понаджей Семан Мадзелян В славній співанці Пітоблачком о котрій не вшыткы знают же то його тексты написал аж про минут моі млады літа і не будил виділ за ньом світа Аж проминут моі млады літа млады припомнуто форма дост така архаізувана неполноголосна форма о тым тіж ім бесідували лем припоминам жебы сте жебы сте не забыли зрештом тіж іщы Можеме повісти дашто ся діє літом файный присловник мож повісти же в літі гай най буде то значыт тото само але літом Але зимом дашто ся діє або осіню або ярю або весном так тоты присловникы файні окрисляют тото як можеме схоснувати тото же котре єм тепер привюл літо Но добрі Кєд літо но то і Вакациі Зачали ся вакациі за тотіж звіданя Но што то значыт же вакациі одкале тото тото тоты вакациі Но очывидно вакациі то взяли ся з латиньского языка Сназывника Вацийо вінсузначыл же такє освободжыня така свобода од дачого Тото можеме видіти напримір в О вакацию леґіс тото такій правниче правничий термін то знате же тото єст свобода од діяня дає даякого схваленого права вакацию леґіс то значыт же устава дакій закон коли го даякы орґаны схвалят Іщы не входит в жытя то значыт же внеска сме го проголослали але вакацию леґісто <unk> днів або місяці або кількости того же оно іщы тото право не діє Значыт Мы сме освободжены од од обовязуваня того того права оно входит за тых як єм повіл ци Дни як вакацийолоґ єст <unk> ци три місяці ци кількоси там Но і зато з той причыны можеме ясно уж ту іти легко і ясно іти до вакаций значы то з освободжыня од школы значыт маме свободу од школы од вчыня і зато вакациі од того ся взяли од того латиньского терміну свободы значыт освободжыня Де факто зрештом маме барз часто барз часто хоснуєме слово вакат зничыт свобідний етат там де єст місце для дакого жебы робил на даякым в дакій функциі а Допіро оглядают там єст вакат там єст свобідний Свобідний етат Но і очывидно очывидно ідеме дальше і як ту не дійти до такого сла як урлоп І ту одраз повім же то слого німецкого походжыня од урлялпы то од ерлявен значыт Позволити дозволити оно ся бере од того найправдоподібнійше же то іщы серед вічных рыцарі брали урлялб тот нашнешній урлопо урлоп маме з польского языка так уж урлоп але она іде од німецкого урлялб од того тіж часослова Ерляв як повіл Так ци так зачало ся од того же колиси Середвічны рыцарі хотіли як не было войны як не было даякых воєнных обовязків зідували ся з своіх начальників жебы ім дозволили Но жебы но жебы просто мали на хвильку не на хвильку жебы мали свобідне о так може так може поім зрештом урляп урляп таку форму значыт близшу близшу німецкому бо урлялбы і то єст єдна форма по німецкы а урлябы то іщы старша і урляп спы на кінци і а перед тым пы чул єм чул єм вельох старшых люди што бы значыло же тота форма урляп перешла радше просто з німецкого до русиньского языка як днешній урляп котрий єст котрий єст формом формом польском Зычном оклику том повім боле же іщы єдно слово приведу зо словацкого языка але повім східньославяньскій оддых то значыт оддыхнути маме по Русиі по росийскы оддых по на попоукраіньскы тіж єст подібна форма В нас рад ся уж хыба повіме урлоп но але оддыхнути оддыхнути то значыт но штоси сме зробили но і тепер можеме свобідні оддыхнути то значыт мати тоту свободу почнути од дачого даякого діла до даякой роботы но і оддыхати Окрем того же то єст наше природне натуральне же оддыхаме повітрьом і єст тот нам потрібне до жытя то дыхнути то єст тот оддыхнути од дачого єст ту барз цікавым терміном барз цікавым часосовом котре хоснуєме жебы на такій еквівалент мож повісти синонім одпочывати так одпочывати Но і ту маме єщы такє при нагоді урлопу маме словацку доволеньку Русины на Словациі берз часто хоснуют тоты термін доволенка то значыт же Як даякє термінове освободжыня од роботы то значыт неробліня кєдси маме роботу од понеділька до пятниці дахто може в суботу неділю але єст тото такій постійний процес мож так повісти тота доволенка то єст тот урлоп тото Часове звільніня з роботы Очывидно можеме ту бесідувати о тых урлопах ци о недоволенках ци о інчых того тогорода термінах ци то може быти урлоп такій котрий нам ся Но справа працы належыт котрій нам прислугує же тото там два тыжні неперваны або там поєдны дни або такы або материньскій урлоп може быти може быти такій може де быти інчый так ци так то єст термін котрий Ясно вказує на тото же мы товды не робиме і сме освободжены освободжены од не од роботы Зрештом нашол єм в старымсловацкым словнику же колиси урлялб або урляб О то тіж подібні як в русиньскым тым уж стоячы од старшых люди о тых свобідных днях же то колиси значыло і то тіж просто з німецкого доволенка вояків значыт ци урлоп для вояків значыт коли служыли в войску могли Просити до Лемку або тот урляп в старословацкым старшых словацкых формах котры вказуют на тото же могли приіхати до родины довідіти ся з родином могли дашто просто зробити ани служыти служыти служыти войску Но што ж кєд же маме уж літо маме уж вакациі маме урлоп оддых і смотрю маме доволенку То честна музыку бо іщы маме єдну бальс єдну барсфай не слово а іщы єден так званий бонусы Но добрі айте по музиці <unk>m A A<unk> Хоты A Ґ a I том Коса значыт тіж Коса звязана з вакацийном темом Днес ціла слова вітя вакацийна передвакацийна може уж дахто зачал але му наступне слово котре хочу мовити прогулька Забываме о тым своі безчасту про гулька та очывидно од нечасослова гуляти і прогуляти Але нич вся ним займеме то єм посмотрів до праславяньского языкового фонду якы рефлексы якы якы значыня часосла гуляти так гуляти бы прогуляти то хвильку сут в ріжных языках Но і маме в македоньскым языку веселити ся нич не робити В чешскым языку маме валяти ся тіж танцувати та як в словацкым бавити ся танцувати в польскым ходити проходити Але тіж танцювати но так може тото зробле евстеррускым нич не робити гуляти В днешнім росийскым ходити без ціли оддыхати Выпочывати так в украіньскым выселити ся ходити Но і маме тых пару пару значынь котры днешє несум нашу прогульку оддают бо кус прогуляти то возме собі же то єст наш префікс про і гуляти так як пробити ци ци ци Але прогуляти верне мі на тото змарнувати так цілу выплату змарнувати в корчмі тото само што пропити прогуляти свобідний час значыт змарнувати даяк нич не робліньом і тым самым маме тоту асоцияцию з такым оддыхом ходжыньом мы выселіньом ся без залошме жадного Но без ціли мы маме ціль в прогульці Але так жебы бо але слухайте добрі маме прогульку або м хотіл вас лішыти з текстом з Мурянкового букваря Прочытам вам го Ди на вакациі Уж половина червця Сонце міцно гріє в долинах і на горбках стоят перше Копысіна докола пахне літом ученикы думают лем о вакациях Хто де выіжыт на вакациі звідує діти учытель Я іхам до Кракова повідат Ганця там мешкат моя тета І я ся выберам зо старшым братом на захід до Ліґниці там ме родину гварит Славко Няню з мамом іхают навчасы до усткы і берут мє зо собом Буду виділо Балтийскє море тішыт ся Вірка Е што там Балтык выкрылят ґамбу Теофір родиче летят зо мном на французску Рівєру Як то Родиче летят з тобом ци ты з родичами сміє ся учытель А то не вшытко єдно чудує ся Теофіль Ні Теось то не вшытко єдно поважніє учытель і водиточами по клясі А ты Ромку де ты проведеш літо Я добрі не познал іщы Лемковины піду з братчыками по нашых горах і з тым вас лішем на вакациі то была Слабовиця бесідувал Демко Трохановскій Демко Ет ЛЕМ Крапка фм Пиште через вакациі як вам дашто до головы приде а я охочо ся тым займу в наступных словицях Тримайте ся Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках словиця