Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Видам Красні словици дем корохановскій нажыло з той стороны радия наділ ся же мя слухате диякоси так ся Зробило же посліднім часом так ґрафік де журі нажыво вышол же сме ся рідко стрічали но але надію ся же сте так само тужли як я і за словицям і за выступом нажыве в радию надію ся же сте не забыли о словици Дальше радийо пучате і плянуєте коли она Коли она проходит но але дякую тіж же же же пишете і зачыпляте ріжны ріжны темы Тоты темы нам ся часом пересікают з тым што уж в части было повіджене при інчій нагоді але днес така тема з котром уж кореспондую з єдным радийослухачом даякій час здає ся м же цікава онаддеси тіж там кавальчыкы той темы не бесідую ту о м буквіли і як єй записати і коли іде Она ся не як бесіду являла уж але ся мі здає же то може ся являти іщы вельо раз може даяк в тым і певно іщы в наступным проґрамі постарам ся упорядкувати тоту тоту тему Так ци так Зачнеме собі так як все зачынаме нашу слововицю то значыт джінґляС буком жебы си єй припомнути жебы ся єй навчыти жебы си єй запамятати так як тото робиме все і зато уж неодолго Буде чути ся зас А я знам азбуку Уж познали мы а з вуху а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як маю О як орел як пані р як руснак С як слуга до як терка о як угель ф як файка ха як хыжа ци як церкул че як чыжык ша як школа ща як щаві як я як ябір є <unk> і знакы два Знак мягкій з твердым знаком <unk> Бо гєс <unk> знакы два знак мягкій з твердым знаком тот мягій знак буде ой буде нам ту Днес ся являл добрі не ідеме до темы буква Лы в записі здавало бы ся не робит нам проблему покля ся тому проблемови ліпше не призриме але часом мусиме пристанути і добрі подумати Чом ся так чом ся так діє Мам такій примір а то може причыны найперше з двох причын давне лы котры вымовляны єст так як я тепер говом мавром лы а такого лы уж на Лемковині ани на Пряшівскій Руси мы дужне хоснуєме може іщы хоснуване на Підкарпатскій Руси хосен тіж тото давны східньославяньскє або загальнославяньскы л уж не выступує тото лы мож было чути іщы на Лемковині в околицях Ганьчовы Высовы а іщы дакій час тому ся мі здає же тепер уж єст штораз меньше чом Зато же тото давне лы Вымавляме днес двояко барже як польскє л ци словацкє тіж лы лем оно кукусітскє інче а іщы николи николи ся опевнино не навчу оно дакус інче як польскє л але іщы єдна зміна пересла з тым давным лы Значыт давне л перешло вы то єст такій звук котрый называме нескладовим м у то значыт же то єст такя мож повісти пілгласна Але чом о тым бесідую кєд знаме же маме же маме Такы слова як напримір то волк то відомо же перше то в другє лы але то бесідує томы І тот примір хыба єст добрий зато же і давне лы перешло в тото нескладове У і часто В Звук в переходит в тото на нескладове У но і ту тот проблем можеме мати і видіти найбарже в такых словах як волк бо тото перше лы і другє барже лы они сут барз подібны або як си в одміні Слова часу слова выти в третій особі він выл акцию выл ци выл в залежности Ци повіме так само то може быти проблем з записом можеме повівати поливати і так дальше і ту все будут нам ся являти являти тоты тоты тоты м проблемы з записом Такій але чого то ся взяло Як уж єм повіл давно было лем л або л змягчене л якого тіж в нас уж штораз меньше Але тоты процес переходу л в л В нас славяньскій і загальні славяньскій обшыри зачал ся хыба од західньой славяньщыны іщы в <unk> столітю но і така вымова была з початку лем в діалектах пак ту на примірі польского языка мож повісти же тото Л Оно было назване сценічным лы тота борба іщы в <unk> до ХХ столітя была помедже сторонниками же правильна вымова то зл а не зы пак уж вошло до нормативной польской польской вымовы фонетикы як полноправна полноправна вымова Але тоты переходы давного лы ци лы ци давнійшых його одмін видме мож повісти ти ци перехід в гласний ци в тот пілгласни о котрый єм повіл выступуют в вельох вельох індоевропейскых языках бо дал єм приміры з польского дал ем приміры з лемківского далек сві посмотриме на анґлицкій язык то напримір фолькы то тамтото лы барз часто в дакотрых в дакотрых одмінах анґлийского языка ідиш в такє О долше в такє у ци такы слова як ток бесідувати то там уж такой нияк лы не єст долше О в ріжных ґмінах анґлиского бол Може быти вымне подібні до бол і так дальше і так дальше Зато видите то Лы то не лем наша специфіка же оно ріжні ся заховує в ріжных языках о сербскым ци хорвацкым то давне чітал было днес перешло в чітало в білорускым маме тото само што і в лемківскым в руманьскых языках напр Во французскым тіж были ріжны переміны в днешнім іспаньскым то маме маме севія маме тортія хоц бо така єст правильна вымватого двойного лы но і зато Тоты проблемы з л тыкают ся мі здає в фонетиці вельох сучасных языків проблемы переміны то не сут проблемы з проблемами треба ся треба ся даяк змагати но а од того проґрамы Словиця жебы сме собі тоты приміры даяк представили а в нас то дост особливі проблемы о котрым очывидно повім по перерві коли маме лы коли маме лы но і іщы Інчы приміры зато ставайте при слуханю словиці а Мы уж о недолга будеме чути ся зас <unk> до Люблю ту версию мотиву споль фікшын хоц він ся взял з інчого мотиву но але цимбалова музыка барз файна в такым выконаню але вымами словицю Зато дорога радийо слухачы перейдме до того нашого проблематичного лы л лы ци лы бо тото лы я так о ним буду бесідувал як тото взірцьови такє найдавнійше лы Коли тото лы днес бесідуєме як лы предовшыткым товды коли оно єст змягчене то єст нащебысушы клиси змягчене л бесіды вымавляли сме як лы Лы і оно іщы в інчых східньославяньскых языках істнує в полудньовославяньскых істнує но але тілько В нас фонетика ся уж не тілько змінила ци на Лемковині ци на Пряшівскій Руси же ідеме ґутому вымові ґутому л котре істнує в польскым ци словацкым языках зато і можеме собі лем днес упорядкувати як то было колиси і чом днес як раз так вымовляме тото лы Іл такє лы давно змяхчене лы вымовиме В такых примірах де оно фактичні єст змягчене або даколи было змякчене бо якысий возме такы приміры як Лемко як летіти полегота плести е такы слова довидиме же тото лы выступує перед е то выповіме Я ся старал з тым лы бесідувати але ся мі здає же то уж така дост архаічна вымова залож ме же то єст Лемко летіти полегота і плести Но і тум треба памятати же перед ениколи не запишеме перед вшыткым лы николи не запишеме м полины зык николи не запишеме є або зато же е колиси было мягко Но і одтале бы тіж днес так вымавляме не тото давне лы не перешло в лы лем остало в тым лы лем колетіти по легота плести бо давно ы было мягкє і оно змягчало тото предідуче лы зато ту уж можеме собі одраз повісти же кєд же в такых примірах перед Е лыза все буде так вымовлене і так записане бо ту мож зрівнати тото з получынями з лы і мягкій знак бо Іо або без мягкого ІО товды в тым першым примірі буде ло а в другым ло то сут тоты примірі міры з інчыма єтуваныма буквами як лы і Або лы і Я котры вм ЛА або лы А бл памятати же же кєдже в такых примірах в село мовиме Л ци л але в примірі Е не будеме там записувати змящуючого є пониже Е знаме колиси было мягкє зрештом подібний примір маме злы котре выступує перед і Переды пробачте і оклику поім Переды зато же зато же днешнє и наше днешнє и то давне і на і як знаме тіж все буде змягчувало зато і в тым примірі єст подібний процес як і выступуваня лы перед Е Но такы слова якы липа як колиси колиба Кололи ту барствайный примір так єм аж тепер спостеріл же перше лы то єст тото котре перешло вы значыт внескла дове а другє лы бо понеже стоі перестоіт перед и а ей то колиси было колиси было і а і все змі то така така залежніст В тым примірі а чом і бы чом не маме слів з днес з І Полы котры сут очывидні маме але такы слова якы ліпше як Літати якым Но заложме тоты два тото тото і то не єст наше і то здавне тос давне ядь котре было приближене до вымовы є зато тіше змягчувало Заты підсумую тоты тоты приміры Знаме же перед е перед перед єтуваныма перед ы і перед і кєд выступуєли все го выступ вымовиме як лы а не як у яку У нескладове У значыт в такым великым упрущыню або очывидно в тых інчых примірах окрем Ец Е будеме буде мусіти дати або мягкій знак або поставити я або Ю і ту собі можеме розділити тіж слова на дві ґрупы Перша ґрупа тых слів де пойме Ле то сут с слова з славяньского походжыня або на тілько долго істнуючы в нашым русиньскым языку же они сут заложме уж так вжыти они вошли до языка перед інчыма фонетичныма змінами зато мож іх мож іх постерігати як нашы славяньскы зато такы гм такы слова як злы як більше біль сіль они тіж звязану з звязано з тым лы на кінци де тіж то звязаны з інчыма фонетычныма перемінами так ци так там там запишеме собі лы з мягкым знаком котре тіж як уч єм повіл выповіме як л а даколи выдавно тому бы сме выповіли як ль більше біль сіль На жаль уж тіж так не бесідуєме Але маме то повіно о тій єдній ґрупі славяньскых слів ци такой правіславяньской кы такых назву Але маме ту тіж найбільше і хыбаль проблем з тым л коли тото лы находит ся в чужых словах котры пришли но давнійше меньше давно до нашого языка І ту істо єст проблем зато же колиси была тенденция До чужых слів до записуваня чужых слів котры входили до языка з мягкым знаком ту дам такій примір як слакольор бальон ци ци ґальон но они уж так сут сідят в языку з мягкым знаком же здає ся мі тяжко Уж іх тот мякій знакы одтале вышмарити Але як собі возме інчы напримір шысловяк лобби ек вшыткы с том частю од лоґос лоґіка психолоґія Археолоґія і вшыткы елоґіі то ту уж не запишеме лы з мягкым знаком хоц вымовиме як л з мягкым знаком значыт тото лы змякченым Зато підсумую тоты чужы слова на жаль то єст тот проблем о котрым єм бесідувал ту уж треба знати коли мягкій знак поставити а коли ні але найпростійше поділиме собі тото на на такы дві части же м же чужы слова котры сут може давнійше в языку і сут з мягкым знаком писаны а хоц археолоґія ци ци інчы елоґіі сут уж долго в языку но але не так ся приняло же же так в такій спосіб будеме записувати То тілько в такым загальным виді Я зараз запрошу Вас на перерва і шы подам жебы м встигнул пару такых примірів котры можут робити проблемы або де мягкій знак єст необхідний бо інакше змінит нам сенс слова але то уж по сусанній і Мурянковій пісни Посір ся по сі вечырні росі руснок чыку ты земличку Ендерів барзы бори чыку варди до земличкы і Ендедрів барзы боко спого розпустишко норосли в тридным коли розпустишко норосли монам до Кайо же вечернє розім косло бы земличкы барз люковского Віртаме на словиці Ту маме в тым моменті Проблем злы значыт такій проблем котрий часом нам ся являт в языку Бесідал єм о тым же подам примір так нашол єм так скоро єден примір так од такого чогоси што може змінити Маме польний маме од сло поле можу быти квіткы можут быти дашто інче ну але маме тій слово полний залежности од того ци поставиме там мягій знак ци оне поставеме змінит ся нам значыня слова Але одтале будеме знати ци поставити ци полны квіты ци польны квіты пониже поле там єст по єст е Значыт знаме же колиси як уж єм повіл оно было мягкє і оно нам все в такых примірах Змякчыт тото лы але полний полний буде тым приміром То уж може барже фахове знаня але там колиси пол стоял твердий єрно і зато Зато з той причыны він тото лын не буде змігчене і зато оно в істориі нашого языка перешло выч не складове У Але такы приміры подібний примір маме в множыні зо сом полкы два полкы войска маме два полкы але дві Полькы кєд поставиме поставиме там мягій знак то будеме знати же будеме знати же там має быти змякчене або незмякчене што тіж може значыня слова цілком цілком змінити так єс зо словом цілувати або цілювати цілувати од поцілунок Е Там докладні чуєме же єст тото нескладове у цілювати там поли поставиме в тым примірі Ю як уж єм бесідувал а цілювати од ціль там на кінци слова в голосі то тіж з історичных причын знаме же Там было тото тото змячене Дурого радию слухачы Я дякую пану Андрийови котрый з котрым кореспондую на тему Лы в бо там іщы мало сме повіли о тым в а то тіж велика тема то бесідую о тым як волкы перше буде в записі другє буде Л то так як він Выл Дахто повіст выл і тіж треба знати як записаны записати значыт выти Можеме собі помочы інчом формом того часу слова Они выли там будеме знати же він выл В выголосі то мусиме записати лы понеже в інчым місци ся являт тото незмягчены або історично незмягчены л Зато дякуюч раз понурю за тоту тему котра здавала бы ся така дост проста але о я єй буду розвивал понеже щы цілю фуру проблемів і примірів приведеме приведеме собі в наступным проґрамі а на днес я уж Вам сердечно дякую то была Словиця бесідувал до вас Демко Трохановскій і наділ ся на дальшы стрічы з вами Тримайте ся тепло Словиця проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках словиця