The archive of
Lemko radio

Тот проґрам повтаряме Слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Словиця Такі дослагідно перешли сме до Словиці зато іщы раз красні Вас витам сердечні в тот приємний файный вечер бесідує Демко Трохановскій Дальше нажыво дальше в радию Лем фм і дальше з підваршавского студия радия Лем фм очывидно як кєд слухате приміру того проґраму бо він там іщы деколи буде в нашым ефірі летів Міє маю то ЛЕМ крапка <unk> подякую як все за нашы Бесіды было файных бесід од остатнього проґраму Част з них інспірує мя до того жебы сме не мали о чым бесідувати і на дальшы проґрамы зато дорого радийо слухатся не будуш передолжал зачыну тото все до чого все зачынам Наш проґрам Словиця значыт од нашой азбукы ноле надію ся же хоц знати єй уж на памят то іщы раз послухати то жаден проблем А я знам аз буку уж познали мы аз буку а як авто Бе як буков в як ватра ге Як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єли Жед як жето Зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на іх псянич не зачне Е є ты зманеруване Серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква Йот як Йосиф каяк коса ел як лоси м як ма О як орел як пані р як руснак С як слуга ты як дырка о як угыль ф як файка ха як хыжа ци як церкул че як чыжык пша як Школа ща як щаві Юя <unk> Як Ябір є <unk> і знак два знак мягкій твердым знаком Такі послухали сме уж бы букварьовий вершык з сасбуком но зато Я одраз тепер наверну До нашых проґрамів нашых бесід зо слухачами майльовых бесід припомну ЛЕМ <unk> ЛЕМ крапка фм і Ем на котрій пиште навернул до бесід з єтом і зйотуваныма буквами бы то были темы остатніх проґрамів но і такы такє достат звіданя котко мі нат наступной темы Но Але добрі такє слово як война і війна ци тіж войско і війско як оно повинно быти Е но і думаме тоты проблем же як уж єм повіл в попереднім проґрамі же Йота сама Йота колиси была называна короткым і но і она мож повісти не єст ани гласным ани так до кінця согласным То єст такій такій Чудачний звук котрый часом робит проблемы но і з той причыны ся зас занимаме тым звуком тым звуком в нашій Словици Як возме з собі война і войско там корін єст барз барз подібний од воі В церковнославяньскій версиі версиі іщы тотус тот сам корін мало слово воін так жолнір як дужовнір то хыбаль сучасне найліпше окрисліня найліпшый одповідник ной там чуєме ясно же там єст і хоц по правді там єст такє тіж змягчене гі о котрым єм тіж бесідувал же придало бы ся в дакотрых примірах в лемківскій і азбуці якы як буква ци тіж чуєме го барз часто в вымові Бесідуют о тых примірах де тота Йота єст барз добрі вычувальна в такых примірах як моя як моі і то сут якраз тоты тоты тоты приміры Але бесідую ту о тым же перехід коли іде тот перехід оф і о котрым уж єм нераз в языковых проґрамах в радию Лем фм бесідувал то так напримір чом єст стіл і стола чом єст кін коня ци тіж інчы приміры де де інчы звукы напр е ци давне є зміняло ся в і Тум маме такых примірів пару бо з єдной стороны мы до Тайота робит проблем же неє ту консеквенциі єст война єст войско але єст напримір спокій де тіж там помедже согласным айотом чуєме гласний І але уж в одміні чуєме спокоі Коли уж маме одкрытий склад значыт тот котрий ся скінчыт на о но то там не буде той выміны на і спокоі Но але як ся скінчыт найоту в тым як раз в примірі не переходит выміна о на і Но мам наступны приміры де в желанях вінчуванях на Рождество маме гойно гойнійше перше пізнійше гойно там чуєме тіж Йоту гойно дакому дашто желати там не буде гійно аж і мы чудні тото злучыт там буде напевно гойно і то ту як раз тіж неє той выміны О доі ци в такым примірі як достойний достойний неє достійний не а принаймні не чул єм такой такой такой формы І ту маме наступны приміры коли доходит нам на примір префікс до ріжных часослів ту маме такы приміры як іхати і поіхати Істи поісти Можеме дати такій примір о тот буде добрі бо часослово іти тіж єст своєрідне свой рідне і оно ся цілком інакше заховує оно іде оцоц давной формы пойти з том єтом в середині котре дало нам сучасну форму Піти значыт ту части маме тоты перехід в і але ту барже мі іде о тото же то радше зато же при собі стояло і о і якоси перешло оно в іти зрештом основна форма то іти і може ту зато а зато затратило ся о а де факто з Йоты зробила ся зробило ся і тото наше в сучасным розумліню Але як си возме то маме і войти і дойти но і ту зас маме наступний примір бо бо доіхати так дознати ся так часом чуєме дізнати де де тот перехід оф і чуєме але дам інчий примір де можеме ся діганяти але доганяти уж неконечні зато як видиме тото о в близкости І або Йоты котра єст зване короткым і ріжні ся ріжні ся часами заховує ци ци ци войти ци глойти бо то іде тіж од старого старого часослова іти з преціфіксом ув увойти і так дальше зрештом тота Выміна історична выміна звуків о доі котру видиме в собі кін і коня стіл стола циміст моста тото в вельох в вельох примірах бы м повіл же аж і така з гіперкоректністю єст і схоснувана бо чуєм такы формы як заміз полька то пілька ци того рода того рода приміры зато тіж може підсумую тоты нашы темы з іотом Хоц днес тіж буде кусідка о тым же єднак тота Йота всекус робит проблемы но і нормальні повіли бы сме же в запертых складах аж із Йотом о котрій припомнул єм повів же она така ани негласний ани несогласний Тото о котре мало бы ся нормальні вымінити на і не все ся выбінят то запрошу вас тепер на музику язписаню лезписа гоня гонят ся гея война гідножена гея война гідлайно земе файна земе да боймарі споруднувай поведут авті край годі правы выймарі творит поведу тату дітя ай поведу тату діта Войвари спор Ой марідны залаґану Крем маласка забраной Крем малаца зай маріт по руску зайфови о Співаном Штефан Стец втец з підкарпатской з пісньом з підкарпатской Руси як заме Штефан з Пряшівской Руси А тепер тема кєд же Йоту сме ушы помалы помалы помаленькы скінчыли хоц она нам буде вертала в нашых проґрамах А і може в днешнім кєд ся барз не розвлечу а кєд бым ся розвлюкы То розвлюк то єст тота тема і тота форма котрі може днес дойдут гідні перенесеме собі на наступний проґрам але жебы до нього вступ зробити то треба дашто Повісти о упрощынях о неупрощынях ґруп согласных котры мали сме і то барз але то барзы давно Бесідуют о такых ґрупах як дылы і Тылы то значыт вызрівнати собі тото можеме з західньославяньскыма напримір языками з польскым польскє садло то наше сало польскє ґардло то наше ґарло значыт чуєме як тото якєт при собі было ды і лы то товды в нас оставало лем но і коли си достаєм зіданя на добрі а сідло но і ту зачынают ся проблемы котры треба пояснити з історичной і з історичной перспектывы То барз цікавый і тот примір примір сідла зато же часом колиси давно тому я не буду тепер вводил жадных дат але то было уж добрых тисяч років тому коли тот процес уж певно добрі істнувал во східньославяньскых языках бо Такій процес того занику того ды в ґрупі ДЛ то істнувал во вшыткых і шытовды можеме гварити в тамтым часі можеме гварити о спільным єдным або барз подібным языку вшыткых східніх Славян но і потім так вышло же Іщы в меджечасі же же были такы о котрых тіж єм нераз бесідувал пілгласны котры были называны єрами і они з часом выпадали І они якыси так выпадали тіж ту не буду входил в барз деталі же єдны ся вокалізували зазначыт зміняли в полны гласны інчы цілком выпадали з систему систему гласных іщы там мали своі слабы позициі і міцны позициі в слові ци вречыню тым способом тым способом бы єдны перетырвали ся зміняли в АО перед вшыткым ци е а інчы выпадали Но і маме днешні такы приміры бы тішым коли ся такє достал звіданя ци єст ци в нашым языку єст такє слово як кудлы ну і пойму очывидно же єст аж і то мож повісти дост східньо славяньскє кєд бы м мал іти за тыма тыма принципами бо мы можеме тото прямо злучыти з куділь кєд собі кудлы значыт волосы кєд собі тото што маме на голові зрівнаме з кудельом та будеме видіти же же штоси там як стрямбиме тоты де на накудили тоты тоты ниткы то штоси такє єст дост подібне Аж і ту м єдну цікавинку велю же то тіж подібны дачы тото з тотсы тото само джерело мают польскій кундель І кендьор докладні тоси іде од кудвів або од кудели тото само джерело Але вертаючы до тых кудвів де маме примір перед хвильком єм повіл же кєд была така ґрупа ґрупа согласных де стояли при собі ды і лы но то ды Выпадало гей ле маме такы приміры де там як раз іщы штоси помедже ды і лы давно тому оставало тото о чым єм бесідувал там были єры Зато і зато і в примірі Кудвіл і на примірі куделі найбарже видиме же туди маме куділь там помедже ды і Лы мягкым Лы маме іщы і значыт же там ся явил явил ся іщы давний звукє котрий перешол в нас вднешнє і зато В слові кудлы тіж мусіло там помедже ды і лы штоси быти іше штоси стояти зато доднешнього виду тото ды ілы хоц потім тамто штоси што там помедже нима стояло іщы ся захопило до етнечніх часів І так само Кєд собі возме сідло Маме ту сідло але кєд собі возме возме такы приміры давнійшых спів як сідельце значы там помедже ды і ли тіж ся могли являти звукы або могли давно давно тому іщы коли деякы выпадали там Міг остати звук короткій пілласний котрий в цілым тым процесі коли ды выпадало коли стаяло прилы то собі тотоды єднак не встигло выпасти бо там іщы помедже тым был якысий звук Возме собі Словиця припоминам то проґрам о словах буде днес дуже слів такє слово як мітла мітла там бесідуєм же могли то быти ґрупы длы або тылы і ту маме тот примір примір мітл Е Не мітла тото што замітаме што замітаме і ту тіж подібний примір бо колиси тіж была звана мітлицьом або мітилицьом і земіс така тіж рослина подібна до мітлы што што росне што росне в зернах мі ся здає она мітлицьом звана але кєд мате свою назву даяку окрему особливу барз барз бы м хотіл єй єй познати Думам же тямите ґаздове певно будут барже тямити така рослина така но она так кусічка може як мітла може не так ме може не так до до до кінця Е і ага записал єм собі то єст Аспера Аспера латиньска назва кєд бы сме мали дакых ботаніків ци ци дахто што ся на тым ліпше знат як я бо я тото собі нашол аж з інтернету Е но добрі но і тепер маме і кудлы маме мітлу маме сідло тако маме світло іщы Е тіж тіж такє слово при котрым в котрым ся зохабило тото давне Ты і Ны лы Но і то сут тоты приміры де д не выпадало лем якєд стаяло прили і оно доднес в нашым русиньскым лемківскым языку Єст але тіж треба повісти о іщы і в парох примірах коли тото д Або ты котре стояло при Лы оно ны оно ся зохопило Але лем в парох такых примірах такых речыл Коли при тым занепаді єрів тых пілгласных звуків декотры выпадали Но і трафляло ся так же тото што выпали то нараз ся зробило коло себе ды ды і лы або ты і лы Але кєд то уж было по тым цілым процесі дуже пізнійше коли коли коли ся упростили длы і тлы вєдно лы но то Тото уж оставало Дам примір жебы не быти жебы ту зобразувати тото маме такє старе старе славяньскє слово котыл там де ся варит або або кєд часом може страшат нас нас пеклом то там звязаний єст з тым котил великій котыл якєт собі го одміниме в рождаючым одмінком кого чого котла не і котла там видиме же нараз ся появило при собі ты і лы Але в такых примірах там тіж треба памятати же помедже тым ты і помедже л был іщы єден звук зато він ся зохавил понеже в тій номінальній формі котре был бы было іщы давне є днешнє е днешнє Е Часом ті штоты фонетичне ріжны выміны ци ци зміны в русиньскым языку хоц ту бесідуй тепер о полно голосі робили тото же являли ся тіж новы звукы помедже согласныма і там тіж могли ся явити такы такы Такы получыня як тылы або або длы Но і мам іщы наступну ґрупу котру мож повісти може ба дуже яснійша єст же тота близкіст ды і тылы Не робит того же нам же нам ся тота ґрупа упросит вєдно Лякы додаме собі префіксы ци ци даякє інче афіксы до даного слова значыт будеме го розбудувати І творити новы слово так як напримір підложыти уложыти і підложыти кєд додаме тот префікс під ното видиме же видиме же же тым способом самы Самы додаєме до лыґ котрым зачынат ся тото часо слово маме при ним близкіст Дно в такых примірах ясне єст же не будеме мати не будеме мати Того упрощыня зато зато же там тіж по ды іщы колиси в тым префіксі стоял тот пілгласний Ер Але маме тіж інчы приміры того рода же кєд додаме при ды додаме якысым способом якысы інчы врім суфіксы то они не будут робити тото же нараз близкіст ды і лы змінит ся вєдно лы то такы приміры як встыдливий дахто може быти встыдливий встыд ту маме корін додаєме суфікс лив і кінцівку ей Но і зато же мы так як може Так бы м повіл інґеруєме в тото слово творяче нове слово ту як найбарже ды лы ци стили єм ся записал сприятливий то напевно дылы і тылы Ф тых примірах напевно остане Дам іщы інчы файне мі ся припомнуло кіст лявый такій што такій худий же кости на ним видно кєд додаме до кіст ляв такій такій суфікс Ноту маме при собі через тоту нашу інґеренцию ты І лы маме при собі но але они ся напевно не упростят вєдно Ламе тіж тзв зросты зріст то такій то така форма коли коли ідеме лучыти два слова для осібны слова бо Префіксы ци суфіксы то уж то уж розбудова даного єдного слова о префіксы суфіксы то єст єдна справа але зріст пятлітній <unk>літній пятлітня дітина <unk>ытній чловек або дашто такє де лучыме собі єдносло кінчыт ся на Ты а другє зачынат сно і твориме нове слово в такых примірах Ясне єст же тіж не упростит ся нам тото што тота ґрупа тылы ідли выєдно вєдно вєдно лы в само в самолым Но і мам іщы дуже інчых примірів нибы як Припомну же кєди тот процес коли зляло ся тили ідили был проходил дуже дуже давнійше то єднак часом кєди ідеославяньскы слова то іщы єст може така тенденция жебы жебы Напримір з польского языка де не было того упрощыня ци зо словацкого нас хоснувати тото дили і тили Але як ся і посмотриме на такы як уж не зо славяньскых языків як котлет як атлета ци того рода слово чужы іноземны слова то ту напевно тіж будеме іх принимати так як они ідут і не будеме прібувати упращати тых ґруп Очывидно маме тіж польонізмы і ту бым тіж іх розділил на дві великы ґрупы такы су як Быдло Бдлята Як підлий то сут такы слова котры в нас являют ся польонізмами Але такыма понізмами котры уж барз але то барз давно сме до лемківского языка приняли А як сой посмотриме на такы вторичны польонізмы сучасны творонізмы то найдеме Такє слово як мыдло заміст мыло так уж говариме на тото што ся што помагат мыти рукы Но і тым способом часами тото тота ґрупа дылы до нас вертат А яж Вам красні дякую кєд мате даякы заувагы кєд мате даякы коментарі пиште до на кам крапка фм охочо іх познам охочо іх приведу в проґрамі Слововіця так як дотепер єм іх приводил тримайте ся тепло то впращам ся з вами бесідувал Демко Трохановскій Словице Проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых о языку і неяз