Архів
лемківского радия

Тот проґрам повтаряме словиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця В тым красі словой ци тым разом Демко Трохановскій на жывостві вершевского студия радия ЛЕМ фм но і по такым мож повісти в минулым проґрамікы в котрым сме кус одышли од слів Было дакус о істориі Днес уж така словиця в котрій буде дуже слів нолото словиця Вкінци не зам ся єм повіл Добрий вечер бы м си так задумал тот вступ же може єм ся не привитал но але добрій вечер подам одраз мі Емай на котрий дяку уже пишете пиште дальше Лемко ЕТ лем крапка фм давайте своій приміры дозывайте своі темы давайте своі звіданя о такым звіданю Оповім нео долга Але то уж по нашым традицийным джінґли котрым все проґрам зачынам а я бы м хотіл жебы сте слухали добрі тот джінґіль бо днес буде о єотах і о єотуваных зато е само Йот буде дото нам ся придаст но то азбука А я знам азбуку Уж познали мы а з луху а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і ся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся повіт Дале буква і отяк Йосиф Каяк коса ел як лоси м як мава м як о як орел пе як пані р як руснак Ес як слуга то як терка о як угель ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір є <unk> і знак два знак мягкій з твердым знаком ды Находиме ся в Словици і уж сме по нашым джінґли Я припомнул што єм пові для джінґля же в послідній проґрамі Словиця якус мал быше од слів але мушу повісти же были сме коло них барз близко бесідували сме о ґраматиці Івана Гарайды з <unk> років ХХ стно і в тым остатім проґрамі тыждентовым повім же была она брана під увагу як обовязаюча в роках ХХ ст на Підкарпаті коли то по тых темных роках помедже ІІ Світовом Войном і <unk> роком коли то коли то зас сме одзыскали своє єстецтво і своі права То была товды брана під увагу на Підкарпатю штоправда але окрем того знам уж зо своіх бесід з языкоздавцями з лінґвістами котры брали участ в языковых ци ци кодифікацийных стрічах тамтого часу Е были пропозициі люды котры аж бесідували так же были пропозициі жебы была она обовязуюча для вшыткых Русинів То така цікавинка тіж єдна окрем того што єм бесідувал тыжден тому і о попереднім проґрамі достал пару відомости довкола меньше більше тых тых тем але єдно звіданя дам на антену выдакус з тым звязане Ци єст шанса ци єст іщы шанса пробачте жебы русиньскій язык мал єден языковий стандард Досіданя єст добре лем нелегкє так бы м повіл же вернийме до Гарайдый до Підкарпатя так же думам же тамта ґраматика може і зато была брана до увагы для вшыткых Русинів в тых десятых роках Бо была релятивно найсвіжша бо серед вшыткых інчых ґраматик ци ци ци підручників ци учебників на Світча бесідую тіж на тамтот час на початок <unk> років но зато і мала бы быти місяцдає такым найблизшым речу Повязаньом з контінуум з тым языковым контінуум З языком девятдесятых років о так може Але треба памятати же гарайда Предовшытко описувал лем язык Підкарпатя Як собі так посмотриме же предовшыткым Лемковина мала уж товды перед Ітовом войном і своі чытанкы і буквар і выдавництва ґазету і уж якысу традицию кєд посмотриме тіж на букварі Ваня Гунянкы ци ци ци выданя Ваня Гунянкы Творчіст Івана Русенка до ІІІ значыт мы уж мали барз барз велику традицию фонетично етомолоґічного писаня і запису і правопису він ся правдал він допіро ся формувал як ідео правопис но але уж оно было уж од ґазеты Лемко з початку ХХ столітя Но і зато тота ґраматика райдим нон райды могла бы не быти не вскочыти так стопроцентова на певно ні ну але же сме найдальшыма екстремами Карпатской Руси то єднак был тым проблем може меньше бы был проблем для Певно східньой части Пряшівской Руси жебы приняти тоту ґраматику як своювызуючу але б ся мі здає же уж для русиньского Спиша то уж о вельо о вельо меньше Але великым плюсом ґраматикы грайде было тото же зробил барз але то барз велику роботу Може бы зобрати докупы саму Підкарпатя саму Підкарпатску Русь і довєдна выдумати такій правопис котрий бы был акцептувальний для вшыткых реґіонів підкарпатской руси Чом бесідую реґіонів зато бесідую бо Підкарпатска Русь то понад <unk> тис кватов кілометрів значыт <unk> Лемковин або дві Пряшівскы Руси так то собі уявте жебы уж на такій обшыри котра тіж має діалектичне зріжницюваня дост великє Но Вернийме зато до звіданя ци єст іщы шанса жебы русиньскій язык мал єден языковий стандардм Я лем додам же о тым было уж не раз в моіх языковых проґрамах може не аж так конкретно але але але десєм ся до того односил друга справа же пояснити іщы раз і одповісти на зіданя слухачкы то мій обовязок Зато одповім так і єст така шанса мала і тіж одповім чом мала Предовшыткым уж так мало люди пише по русиньскы в його теперішніх істнуючых стандардах же треба так окрислити треба бы так повісти же м повіл же найперше треба ратувати поєдны стандарды і бороти ся о поєдного бом повіл хоснотеля языка тым більше же уж тепер русиньскій язык вписаный єст на листву загороженых языків но і тото што єм повіл Вшытко што робиме тото уж ратуваня і ревітализация нашого языка што кореспондує з тым што єм повіл іщы перше же через десяткы років ХХ столітя был вынятий спідправа Але треба тіж повісти же тото што єм перед хвильком повіто тіж може быти арґументом за введіньом єдного стандарду так же товды ся барже зінтеґруєме же уж як нас буде на тілько мало і то може быти неодола Бо предовшыткым активных хоснувателів языка буде на тільком мало но то заложме же зыйдут ся тоты што іщы сут і жыют і предушыткым бесідуют розуміют Можливе Фактично можливе реальным єст же тото ся они з долга зданы же само тото приспішыт приспішыт Креацию нашого кони котре было уж замірене в <unk> році на языковым конґресі на конґресі Русиньского Языка в бардиівскых в бардиівскых купелях і в кінци язык творят активных оснувателі того языка Так тоты што бесідуют што мают свідоміст што мают в голові може не свідомо але наштоси такє як языкова культура То єд то єдна сторона а тым языком опікуют ся языкознавці Філолоґы лінґвісты писателі журналисты редакторы же тоты што активно тот языкы Творят і можливе же то они неодолга порішат таку потребу жебы жебы мати або з высшых причын змусу мати єден языковий стандард Я знам же то чорна візия зато покля што не рисуйме такых чорных сценариів лем возме ся каждий порядні за свій стандард жебы мати бодай основу додуманя і выдумувати арґументы уж на будучу дискусию як пропозицию або пропозициі до покликаня койны до русиньского єдного стандарду Ту іщы єдно бо тото же маме же маме пару стандардів то не чудо Не раз єм тіж о тым бесідувал возме собі бодай лем такы приміры як верхньолужыцкій язык і нижньолужыцкій язык два офіцияльне норвежскы языкы ци пару выхіньскых языків ци выно іщы спевні нашли бы сме такых примірів зараз недалеко Катастрофічна тота візия вызна ся може за нашы темы Але ты уж може не доры радийо слухачы По музыці уж недолго вертаме Ани я не знала што таке вызнаня аж ня налучыло тирне любов на тамочком копцьом мала налечком маляря боча гори не трима найрадже теряла не а пера неізданточку малечком маляря чаром вынсерде може горем не ся підстала што на кожечку на ґамбочком купцьом маглицком маря може горима коря до тепер та не треба мамецколю жебы м не годила вас на гостин на ґамочым на лемком маляря тым А яту вору наміду а то вас памечко на гостину приз на ґамбочком купцьом матком маляря чом тебе боже творине тым мала Коли єм ся розглядал о тых чорных візиях до перервы і всмотрю якій час пізно але добрі Постарам ся днес продолжыти тоту тему о котрій бесідували сме два тыжні тому єтуваных буквах то тема яку на ваше слухачів Прошыня замірял жем даякій часно і достал тіж ім коментар в тій справі уж по тым проґрамі два тыжні тому жебы было більше практикы бы тема тяжка Но днес буде о вельо більше практикы постарам ся тото скомпілювати даяк даяк так жебы жебы было і скорше і з вельома примірами належе буду понити тему Йотуваных Я Ю і є Тых бук котры в собі завершают сбар час то все дакій гласний і помякшают согласний добрі аль то хвильку Бо яю є якє находит ся в лемківскым языку то тіж треба іщы дати там єту єту так само єйот котре Як заме по части заступує нам Йо таку ютувану буку котра находит ся напримір в пряшівскым стандарді русиньского языка чули сте певні в букварі так от як Йосифы В букварі значыт в джінґли нашым уж котрый іде з Букваря напевно памятати бы в каждым проґрамі словиця а і в попередніх языковых окусах покусах тіж не было Но і тото Йот то єст буква а Йота бы бы то тіж такій звук называний котрий высупує і в ютуваных і і війоті Но і зато припомнийме тоты ютуваны тото што єм перед твільком хотіл на скоро оповісти то ся называют такы буквы котры на писмі лем означают не лем гласний звук але або змягчают попередній согласний а в напочатку слова або по інчым власным означают два звукы з отом в середині Йот І ту тіж припомнийме собі тото тоты принципы котры сме сокрисли два тыжні тому в лемківскым стандарді Я Ю є Мают два звукы коли стоят на початку слова так ябко Ялиця єден єм Югас Юстина де тоты ту выразні чуєме Йоту на самым переді є ябко і дакій другій власний Ябко Але пишеме я єден пишеме єд чытаме Йот е і Югас як є у <unk> по мы букы по погласным та як маме велия воскресеніє баюсы там перед тым велия і Я Стоіт гласний ы товды тіж запишеме Йоту наче запишеме Йотуваны і єтувану букву Я воскресеніє перед і і стоіт є зато там буде тіж є і баюсы перед а чуєме є у зато запишеме запишеме тотцом Йотуваном буклом Ю Маме тіж такы примір як розділюючий мягкій ци твердий знак я вымінил такы Такы приміры як Атель є то предовшыткым мы чужы слова Атиль є то жебы розділити або оддати як найближе ориґінал то як він звучыт в французскым языку то мусиме там тіж поставити розділюючы мусил ен найперше змягчыти тото лы ати л Є і розділити но і маме такы приміры де маме де маме префіксы напримір зєднати там жебы розділити жебы є не помягчало з мусиме поставити твердий знак і товды маме з єднати зато зато зато такій розділюючий твердий знак там ся ставлят жебы розділити ток зато єст розділюючий жебы жебы є не змячала в інчий Інчий ютуваний ютувана буква не вказати же она не змягчує попереднього власного Маме тіж такы приміры як по согласным яю є по согласным котры по перше помягчуют значыня Помякшуют назначыня помякшуют согласний котрий стоіт перед ним Товды він ся остає мягкім а мы маме єден гласний по ним маме специфічну буку л і звуклы по котрым хвильку Повім бо ви ним тіж буде пару такых проблематичных річы Але то уж зробме собі минутку перервы но піснічку перервы і слухайте іщы потім джінґля бо він ся нам іщы днес придаст а Они мі не вечер ани мі не раном моім сердечку вусело стимало там моім сердечку безево стимало Співай сой дівчатко співай сой гласоны боян десяде даж не будеш лем часом боян десяде даж не будеш лем часом Ю майте дівчата на поли співайте дівчака на политарте бо не мате коли до мане бо не мате коли ружа дівча ружа бокляне маш будеш мала монжан фмыш мала монжанСде ружаны A То серенча я ся оправдал же заміреном не пустил джля Зато был час жене зато єяк Єлен Йотяк Йосиф Юлияк Югас Я як Явір послухати в наступным проґрамі А я пойму бале скомпликуваных льотуваных котры стоят по согласных і іх змящают такій примір як пятниця та мам аж два такы Опы маме я то єст там ся то пы ся робит мягкє і чуєме а тниця і ци тіж ся чує Ци і ци Пятниця Мягкій всяди тутішы барз добрічуєме же сы єст барз мягкє а не сы і си всяди зато сы ся робит мягкє сы значыт си і достаєме а коли повторю коли єтуваны не стоят по согласных Можеме принципом тіж назвати же николи не поставиме єты іотуваных по такых ґрупах як соваснах як кыґхы і жычышы щы з чом зато же они сут все тверды в лемківскым языку О тых ґрупах власных бесідує єм нераз і шыпел не раз сповім же они ся єднородно заховуют творят специяльні такы ґрупы кыґыгыхы жычышы щы же там не буде ани серед нього і ани не буде А пробачте кыґы кыґыгыхы може быти мякє як найбарже але оно піл мяккє кус деколи о тым оповім в каждым разі є ци анйотуваных по тых мы не буде Но і маме іщы такій примір як лы і по ним і по ним ютуваны В такых примірах все нам да остає такій самий звук і согласний А ци у бо ту ходит лем о єтуваны я Ю Неє поли є николи не може быти то тым єм бесідувал при нагоді і при неєдній нагоді але є Днешнє наше Е то давне є і оно такій в ґрафіці в такій записі остало зато полы николи тіж не запишеме ани є ани Йоты самой Йоты але в його місце може быти і в місце є а в місце є може быти тото старе Е в записі І ту тіж маме такых пару примірів бо напримір чужы слова котры до нас пришли мусиме даяк записати тіж оддаєме і з тым лы все єст проблем напр лялька так по першым л все будеме мати я а по другым лы будеме мати мягкій знак котры тіж змягчат подібні як якіотуваны буквы по согласным Ци маме примір няньо няньо ЕС перше ны змякчене бо там А іМ О але з той причыны же не маме Йо зато тото Йо котре Мо кєд бы сме мали то бы сме тото ЕС крапками записали записуєме вкінци слова няньо як мягій знак і о н я н мягкій знак Іо І ту іщы в двох словом поім о такых принципах чужых слів котры завершают собі лоґы уж поясням лоґіка психолоґія Уролоґія што іщы маме з лоґом Бы вшыткы тоты од лоґос од грецкого слова уж ідеме в тоту сторону в тоты в тот принцип запису же там уж не ставяме жадных льотуваных то уж ся робит тіж принцип Думам же буде они долга уж доєднаны і вшыткыма активныма хоснувателями языка же того рода чужы слова будеме записувати без іоты і вымавляти так як даякій ориґінал значыт L Што ту іщы повісти Мушу повісти тото же мій майл IV крапка фм і на нього пиште своі заувагы своі звіданя в примірі єтуваных єты а предшыткым злы тіж бым хотіл почути вашы коментариі они ім ся барз придадут як вы іх видите як вы іх чуєте Зато запрашам до коментуваня до писаня на Лемкы Лем Крапка фм а я ся уж пращам то была словиця словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных слов