Words, identity, emotions
The archive of
Lemko radio
About the culture, people and places of Lemkovyna.
Podcasts, conversations, memories, music.
Ep. 40
Слововиця #40, 2023 01 16
Episode description
Слововиця #40, 2023 01 16
Streszczenie po polsku (automatyczne)
Audycja była poświęcona językowym ciekawostkom i propozycji, by czasem omawiać zjawiska językowe z różnych części świata. Prowadzący mówił o amerykańskim wyborze sufiksu usi jako słowa roku i komentował, że elementy słowotwórcze, takie jak sufiksy i prefiksy, mogą tworzyć nowe grupy słów. Następnie omawiał niemieckie słowa roku i antysłowa jako przykłady tego, jak język może odzwierciedlać wydarzenia polityczne, wojnę, inflację i problemy społeczne. Na końcu zastanawiał się nad możliwym rusińskim słowem roku i podał przykład słowa мотузок używanego jako odpowiednik linku.
Automatic transcript
Тот проґрам повтаряме Слововиця проґрам о словах нашых і нашых для пяных словами і слів жаждаючых О языку і на языках Слововиця Витайте дрогы ради слухачы з той страны Демко Трохановскій зас котрий має IV крапка фм все не встигам або за выматом повісти Але і так тішу ся же час од часу пишете Но і добрі Бы Попращали сме Старий Новый Рік уж тото што ся минуло то уж другій раз не буде два раз до той самой воды не выйдеме і не знам іщы якы ту фразеолоґізмы схоснувати так ци так вы там красні в проґрамі Словиця в якым як то все быват зачынами од нашого джінґля Але ци то першый в Старым Новым році проґрам о южнім попутал дякую за вашы тіж коментарі якы тыкали ся календарьовых тем якы сме мали іщы перед різвом Перед Два проґрамы перед думам же я уж не буду вертал там бы з того зробил проґрам на разі не буду вертал лиш у собі його такого резервового кєди бы треба было зробити проґрам такій підсумуючий Хоц самы сте не вірили як в єдным єм чытал же тілько мож побесідувати о самых календарьовых темах і темах іпоіі о походжыню такых такых слів Добрі зачынаме все од джінґля зато і тым джінґльом зачнеме днешні проґрам авжом повім по ним чым ся днес будеме занимати А я знам азбуку Уж познали мы а з буху а як авто бе як буков В як ватра ге як гора ґє як ґазда де як дора Е як екран є як єлен Жет як жето зет як зелін І як ігла І Чудачне бо на і пся нич не зачне ы є тиж зманеруване серед слова заховане або зас на кінци стоіт і початку барз ся бовіт Дале буква і отяк Йосиф ка як коса ев як лоси м як маю О як орел як пані р як руснак С як слуга де як терка о як угель Ф як файка як хыжа ци як церков че як чыжык пша як школа ща як щавір єд <unk> і знак два знак мягкій твердым знаком де Но то вертаме до Слововиці і зачну од того же достал єм цікавый емай з пропозицийом на тему проґраму за котрі безкасні Не дякую він нетиповий тот емай тото відоміс бо не єст ани коментарьом ани не такым мож повісти і загалом не односим ся до даякого языкового проблему котрий тыкат русиньского нашого языка але підповідст барз цікава Іде о тото жебы час од часу в проґрамах дати даякы цікавинкы даякы Такы языковы ци языкознавчыц загально зо світа котрый котрий може ся там дакус тыкат з тым языком котрий і котрий мож мож описати дой достам тіж примір такого такой єдной темы дост недавной зато же раз барз дякую б тіж мя тото заінтересувало аж єм ся вкус вгубил тоту тему одже отже американьскє общество Діалектичне Общество постарам ся з анґлицкого переводити на своім тым зобраню голосуваню на слово рока выбрало суфікс усі на слово <unk> рока Но і окрем того же понад двосто участників было голослали особисто і віртуально бо стріча была гыбридово зорґанізувана і <unk> дня січня <unk> рока бесідує бен Цімер котрий оголосил тото вшытко же выбір того п суфікса уСІ підкрислят в якій спосіб мож креативно творити новы Слова за помочом в такых місцях як тікток Но і ту я мушу по свій коментар дати зыя комплетні не знам о што іде але єм за старий на тіктока рідко хосную но і а там сут там сут величезны вельто величезна скарбниця знаня і высмотріня на розвитку на розвиток языка Ту як раз іде о анґлицкій язык зато зато повіл бы м же же бадавча проба стици материял до баданя єст барзы барзы великій нале добрі Мало быти о цікавинках уж то не буду такых робил же там тіж повіл же такій дост забавний суфікс усі він ся сперат на слові Пусі Як буду ту переводил переводил што значыт по поанґлицкы але ену але тото усі може інакше лем лем вам поясню же пусі то так мож повісти бы дост Но ци брыдко ци лагідні кажі некультурно о о інтимных вычастях жен но і тото пусі было тото од котрого ся взяло усі тоты тот суфікс Мож повісти єст помічны жебы выґенеравати новы цислянґовы ци такы тіктыковы терміны ци повізыня но і тот процес был так посліднім часом продуктивний в социяльных сітях же был названий як усифікация так од того уси а ішло о ага бо я іщы не пою ту зараз зараз певно до того дійдеме же ішло о такє слово якы бусі значыт получыня слова блой і того слова пусі так як напримір підса тота но такій періг великій кельцоне то підсусі фляшковина то вінусі і так дальше і так дальше ной но і ту тіж єст покликаня на науковы артикулы в ріжных частях аґлийского языка як знаме просторы просторы анґлийского языка сут дост великы бо то і Пілнічна Америка і Австралия Част Африкы Европа но і бы само тото же хоснуют аґлицкій язык во світі хоснує барз вельо барз вельо люде Но і о што іде з тым суфіксом усі но бо жебы остати словом рока но то треба як дак шыроко тото уарґументувати так но і ту бы тот арґументация была така же был то такій аж не ідо слово але такій елемент словотворчий елемент ци дафраза ци ци ци дашто значыт же не лем слово рока стрікте слово лем тот сувотворчий елемент І тоты што выберали вказали на його ролю в тым як постают наступны слово а як знаме юж єм тіж хыбаль бесідувал в дакотым з языковых окусів покусів або в декотий словиці же суфіксы і префіксы мают свою словотворчу ролю якій додаєме перед словом по слові або інтерфіксы кєд же в слові они вшыткы ся называют афіксы ното твориме тым способом новы слова но і зато тоты што выголосували в Америці На тот суфікс усі як слово рока треба повісти же він барз барз продуктивний єст тот тот тот тот суфікс но і бо зато же творят творят творит він творит ново слова Штоправда мі ся здає же они на разі іщы не войдут до великого корпусу і офіцияльных хоснувань анґлицкого языка і дословників но але в тым языку тік Фейсбука ци інчых социяльных сіти де тоты вшыткы процесы проходят тоты де творят ся хыбаль днес не творит ся найбільше аналоґізмів якраз то якраз тота тот простір хыба ліс добрым жебы глядати дашто на на слово рока зрештом отуйше ф на сайті на сайті американьского Діалектичного Общества єст тіж подане же подібні В <unk> р был выбраний префікс е з крисочком Так такій як в емайли так емай вшытко што звязане з тым цифровым діґітальным світом екомерсы еконференция Вшытко што має екысоцку спереду то як раз тіж тот префікс был словом рока в <unk> році Мы жебы так завершыти тоту тему знаме значыня суфіксі в зрозуваню ся языка Хоц до кінця не знаме повісти нихто не заповісти чом як раз даний суфікс дошол до даного слова і го або змінил або Не знам стіл і столик чом тото кы на кінци тотоізм тото зробило змал з велького стола меншыві тале Але то барзы цікавы барсы файны Цікавы процесы котры котры в каждым языку проходят Но і як видите неконечні Конкретне слово може быти словом рока так в Америці але може быти то суфікс котрий творит новы слова або цілу величезну ґрупу слів Я Вас запрошу на музикує кінчы тот тоту тему і дякую за підусланя того мотузка же же такы річы ся діют а я припомну же днес проґрам з языковыма цікавинками і тоты языковы цікавинкы може даяк дакус буду старал ся кєд ся драст або там де ся дас зрівнати з русиньскым языком або на проблемы русиньского языка переложыти обіцяна музыка В Ґарты баль Раз два три балікій олениці Там де ся схолят головны улиці Мадам Ґентрыля Малям Ґентрыля Мала прислугу і свого софера бентуя в стайні камаргытлера мам ґеркрыля Малям Ґруля Мадам гомлялю на ци дыше Циюр За Лоду Была електрай рокшети стиновой воды Той без горсетів Мадам Ґертрыля Мадам Ґертрыля пшляд од цигары руліла На цетелінях піл світа сідила Мадам Ґертрыла Мадам Ґертрыля мадам Сейор Сальгодух Мадам Бертрудо любило німеків через чапліно і Валентіну Бертрудо тра на вікенди ходила до опери і до театру на різны премєры мадам Ґертруда Мадам Ґертруда Мадам мадам Дава любу маты высыюр Совадур періло добре вироскі і то нічыкы Модола дяту цука Лоріла Коз мало вшытко не была щестлива мадам Ґартруля малям Ґертруля можы і Панґо кутра вбирают сопары ріжкы бакажы єскали нальґы налем Едґаркы мадам Давай гуляй горяґой Мадам Ґретруда і Дамер мы вертаме до Словиці і до проґраму якійно звычуєте кєд слухате його премєру О языковых цікавинках Днес Словарици о языковых цікавинках згідно з просьбом з єдным суґустином з Єдного Майля Кєдже сме бесідували о словіі рока в Америці то То Можеме тіж тепер перейти до інчого языка до німецкого бо мож повісти то добра думка мусиме хыба в радию зачати конкурс на русиньскє слово о рока Може не рока може <unk> літя тяжко ім повісти але дашто такє бы ся може і придало Но добрі Предовшыткым як видно тоты слова о рока барз часу в тых великых языках тых котрых підперают і державы і державны медиі і державны телевізиі радийо ґазеты ци ци тіж державны інституциі предовшыткым так як языковы рады даного языка великы великы і могучы науковы інституциі тут мож выберати слово рока Но Але так ци так Як уж іде о тенденцию же му ся уж так не жали же м ся скінчыл так жалити то того рода інституциі мож повісти видят яка подія може была таком домінуючом ци ци мы в даным в даній державі бесідуючій даным языком і влият на тот даний язык Но і дек так тіж єст зрештом зо словом рока в німецкым слово словом рока і там єст общество німецкого языка то ґезельшафт VI і тото общество занимат ся тіж контрольом языковых змін тіж рішат котры формы сут добры тіж тото общество пропаґує пропаґує культуру языка языкову культуру то такій термін о котрым колисим тіж бесідувал вывєдным з проґрамів з языковых моіх проґрамів нотаме то термін з іщы з совітскых часів культура Лєці котрий котрий линул на новельо языків і так ся принял культура языка Языкова культура то барз барз важний термін Так цита вертаючы до німецкого до німецкого языка то по тым што єм повіл видно як в якій спосіб єй язык єст оддзеркаліньом подіі на даній обшыри в даным в даным просторі зрештом в німецкым словом рока в <unk> році было Был слово голокауст але лем завдякы тому же в <unk> роках был популярный сериял Голокауст котрый наголостил нешыткым має таку свідоміст він дуже люди ся тым заінтересувало што ся підчас войны стало но і товды словом рока Был тіж голокауст як слово пропонуване найпопулярнійше значы зато же мож повісти вельо сердец вдарило тото слово Но і так ци так не інакше певні Вас не зачудую якым словом рока было в Ні якє слово рока было в Німцях в <unk> р То значыт там было слово цай <unk>em Вендеш то значыт зворотний Пункт котрий єст думам же над тым єдным словом політолоґы будут ся не лем языкознавці котры выберали слово рока але і політолоґы будут ся занимати долгы долгы іщы рокы коли то як знаме німецка держава найперше осторожні підходила до росийской аґресиі на Украіну так вылагідно барже так не знала дя в якій спосіб ся за тото до кінця взяти Но і вкінци дошло до тых найважнійшых хосіб в Німцьов же но ту треба то уж не мож ся уж добесідувати з Росийом ты уж треба дашто діяти уж сперати Украіну жебы тота война жебы і Украіна ся утримала а і жебы мы жебы до нас тота біда не пришла Но і тото сайтын венде є зворотний пункт было выбране словом <unk> рока в інівцях зрештом там было вшыткы інчы і вшыткы інчы слова были тіж барз цікавы і звязаны як раз з політичныма і воєнныма подіями подіями за нашом зо східньом границьом Европейской уніі напр Кріґумбфріден то война о покій Тотот термін уж Дост давный то тіж іщы зимной войны іщы він єст же зато ідут ся деси там бити жебы был мир Але война о мир Крукріум Фріден тото окрисліня войны на Украіні котре мож повісти дам аж і Найбарже пацифістичны в Німцях сторонництва окрислили же же война война о мир то тото тот напрям в котрым треба іти Но і очывидно в Німцях будо під голосуваньом были такы ды такы слова як інфляция як докладні інфляцийний больб Інфляцийный більбы то і з інфляцийон смерц то значыт но інфляция і звязаны з тым тото вшытко женас од того болит То сут тіж барз цікавы неолоґічны неолоґічны процесы котры котры видно в німецкым в німецкым языку зрештом там ліміци цін ґазу ци якысы інчы інчы звязаны і з інфляцийом і з войном понятя были были репрезентуваны были єдныма з тых сум котры на котры мож было не мож было голосувати За скінчу тепер на тым на тых двохязыковых цілі цікавенках Запрошу вас на запрошу вас на музику ци уж тепер га іщы не туто іщы мож єдно же в Німцях тіж єсте антислово рока ту напримір антисловом ХХ столітя было слово людскій материйо меншын материяль то то так жебы бы чловека вытрактувати лем так якси материю як предмет так як напр вчас світовых воєнци ци ци ци ци ци дашто такє Там были такы такы в <unk> р як кона диктатур то звязаны з епідемі пандемійом коронавіруса пужбе значыт нелеґальне осуваня біженців котры хотіли бы перейти гниць і так дале і так дале но ту ту ту так само як слово рока Слово рока єст то єст іщы антислово але то уж о хвильку бы єм ся розґадал запрошу Вас на музыку і іщы ся будеме чути в тым проґрамі Поділа поділана Плюси будут думати або там де буде самы на темати на ґрупа гам го воміст пачого Лопыти лем Потило ся бы поєд на будову чарты буде мале позиту То Штефан Штетт і його співанка коханка мыднес бесідали в языковых цікєвинках на просьбу єдного зо слухачів якій підгосал таку єдну цікавинку з американьского простору Я ся так задумал в нас якє могло быти слово словом рока бо маме вдає ся мі велику спосібніст до ідеолоґізмів Бо коли розвивала ся техніка ци дем ся світ діґітализувал цифризувал тому сме были вкінци поневолены в ріжных тем комуністичных державах Язы был лем дома і не было журналистикы публицистикы а творчіст писателів ци поетів не была міцно ограничена Але мам такє слово єдно то слово мотузок мі ся здає же в середовиску такого давного порталю Лемковина неты основаный аж і перешол до словника Ігоря Керчы і до його словництва значыт до підкарпатской Руси бо думам же пан Керча видівшы же в лемківскым вариянті языка уж єст такє хоснує слово на Лінк но то ното взял З того самого языка на што мобрати З інчого мотузок Лінк ся мі здає супер то раз же нагода на більшу уніфікацию даякых термінів а тіж на што глядати в другых языках або самому выдумувати кєд уж в інчых русиньскых реґіонах ци реґіоні уж тото ся хоснує Ту высловиця бесідувал Демко Трохановскій Тримайте ся тепло пиште на демкет лем крапка фм Словиця Проґрам о словах нашых і нашых Для пяных словами і слів жаждаючых о языку і на языках слововитя